اسراف و اتلاف در روايات:

علي (ع) مي‌فرمايند:

·         خرج كردن مال در غير جائيكه بايد خرج شود تبذير و اسراف است.

·         آنچه بيش از حد كفاف باشد اسراف است.

·         نوك قلم‌هايتان را ريز كنيد، سطور را به هم نزديك كنيد، كلمات زيادي را نسبت به من‌ (در نوشتن گزارش) حذف كنيد محتوي و مفهوم اصلي را بيان كنيد. از زياد نوشتن بپرهيزيد، به درستي كه اموال مسلمين قبول ضرر نمي‌كند.

امام صادق (ع) مي فرمايند:

·         اسراف علت فقر و ميانه روي سبب غني و آباد شدن كشور است.

·         اسراف بركت را از بين مي برد.

·         دعاي اسراف كننده مستجاب نمي شود.

اقدمات لازم (پيشنهادات ) در سطح ملي:

1- در یک برنامه گسترده در رسانه های گروهی و کتابهای درسی میزان اتلاف منابع ملی به اطلاع مردم رسانده شود و فرهنگ صرفه جوئی و تلف نکردن منابع ملی در مردم پرورش داده شده و روشهای استفاده صحیح از این منابع به مردم آموخته شود.

2- توجه به اینکه دولت به عنوان مهمترین تولید کننده، توزیع کننده و مصرف کننده در جامعه محسوب شده و اصلاح در مصارف دولتی تاثیر زیادی در جامعه خواهد داشت لذا  هرگونه اصلاحی باید از دولت آغاز گردد.

3- منطقی نمودن قیمت ها و هدفمند کردن یارانه ها به عنوان کارآمدترین ابزار اصلاح الگوی مصرف باید مد نظر قانون گذاران و مسئولین جامعه قرار گیرد .

3- جلب حمایت افکار عمومی و مشارکت مردم برای اصلاح الگوی مصرف باید مورد اهتمام جدی قرار گیرد .

4 - افزایش کیفیت محصولات به عنوان کارآمدترین راهکار باید برای اصلاح الگوی مصرف مد نظر قرار گیرد.

5- یک مدیریت جامع انرژی که شامل تولید، عرضه و مصرف انرژی (سوخت و برق) در کشور می باشد ایجاد گردد و به کاهش اتلافات انرژی، آلودگی محیط زیست، افزایش بازده دستگاههای تبدیل انرژی و استفاده از انرژی های تجدید پذیر (خورشید، باد، آب و ....) بپردازد.

6- مصرف دارو در کشور از طریق اصلاح آموزش پزشکی و نسخه نویسی، ارتقاء سطح فرهنگ عمومی مبنی بر تقدم پیشگیری بر درمان و افزایش کیفیت داروهای تولیدی بهینه گردد.

7- یک مدیریت جامع نان و سایر مواد غذائی که بر کیفیت و بهداشتی بودن کلیه مواد غذائی در کاشت، برداشت، تولید، عرضه و مصرف آنها نظارت کامل نماید در کشور ایجاد گردد  و آموزش های لازم را به دست اندرکاران و مردم بدهد.

8- در یک برنامه وسیع و دقیق در رسانه های جمعي و کتابهای درسی اهمیت وقت به عنوان یک سرمایه و منبع تجدید ناپذیر ملی به اطلاع مردم رسانده شود و روشهای جلوگیری از اتلاف وقت امور مختلف به مردم آموخته شود.

9- نظارت دقیق و کاملی بر فرآیند تولید ، توزیع و مصرف کالاها و خدمات انجام شده و هرگونه اتلاف در فرایندهای فوق شناسایی و اصلاح شوند .

10- نظارت و کنترل دقیق بر واردات ماشین آلات و تجهیزات خارجی انجام گردد تا از ورود تکنولوژي مصرف گرا جلوگيري گردد.

اقدمات لازم در سطح دستگاه هاي اجرايي استان:

1.  کلیه مدیران و کارکنان دستگاههای اجرایی اصلاح الگوی مصرف را قبل از آنکه به عنوان وظیفه اداری تلقی نمایند، به عنوان وظیفه انسانی و تکلیف شرعی مد نظر قرار دهند.

2.  همه دستگاههای دولتی موضوع اصلاح الگوی مصرف را باید در هدف گذاریها ، تدوین برنامه ها و انجام وظایف و فعالیتهای جاری خود به عنوان اصلی ترین موضوع سال مورد عنایت قرار دهند .

3.   دستگاههای دولتی الگوی رفتار جامعه در اصلاح محسوب می شوند و در كانون توجه مردم قرار دارند ، لذا هرگونه اصلاح را باید بصورت عملی از خود شروع نمایند .

4.   سازمانهای دولتی در ارزیابی و تقدیر از واحدها ، کارکنان و مدیران ، اصلاح الگوی مصرف را به عنوان یکی از شاخص های مهم در نظر بگیرند .

5.   همه دستگاههای دولت مکلفند که چرخه بهره وری را در دستگاه خود پیاده نموده و برای اندازه گیری  شاخص های بهره وری با هماهنگی استانداری اقدام نموده وپس از تهیه و تدوین ، در پایان سال اندازه گیری نماید.

6.  جهت جلوگیری از افزایش تشکیلات و کمیته ها ، مباحث مربوط به موضوع اصلاح الگوی مصرف در دستور کار جلسات کمیسیون تحول اداری قرار گرفته و کمیسیونها بصورت فعالانه موضوع فوق را دنبال نمایند.

7.  هرگونه نظارت ،پیشنهادات و عملکردهای موفق دستگاهها در زمینه اصلاح الگوی مصرف به دبیرخانه کارگروه برنامه ریزی و بهره وری ارسال گردد.

8.  همه دستگاهها مکلفند در ارتباط با موضوع مصرف ، وضعیت موجود شان را احصاء و شناسایی نموده و برای اصلاح آن استانداردها را مشخص نموده سپس در قالب زما نبندی مشخص برای تحقق آنها تلاش نمایند.

9.     با توجه به اینکه الگوی مصرف یک رفتار اجتماعی است برای اصلاح آن باید فرهنگ سازی مناسب انجام گردد.

10. یکی از عوامل موثر در اصلاح الگوی مصرف افزایش کیفیت کالاها و خدمات می باشد.لازم است دستگاههای اجرایی نظارتهای جامعی را برای افزایش کیفیت کالاها و خدمات به عمل آورند.

11. دستگاههای اجرایی در خرید تجهیزات و ماشین آلات از به کارگیری تکنولوژیهای مصرف گرا پرهیز نمایند.

12. نظارت کافی و کاملی بر نحوه تولید، توزیع و مصرف کالاها و خدمات در جامعه داشته باشند.

13. برای افزایش میزان مشارکت کارکنان ترتیبی اتخاذ نمایند تا اصلاح الگوی مصرف به عنوان اصلی ترین زمینه در ارائه پیشنهادات کارکنان در قالب نظام پیشنهادات صورت گیرد.

14. آموزش یکی از مهمترین ابزارهای تغییر رفتار محسوب می گردد دستگاههای اجرایی دوره هاي مربوط به اصلاح الگوی مصرف را طراحي و اجرا نمایند.

15. یکی از مهمترین روشهای تغییر الگوی مصرف بهره گیری از فن آوری روز می باشد. همه دستگاهها زمینه لازم را برای ارائه خدمات الکترونیکی به مردم فراهم نمایند.

16. یکی از راهکارهای اصلاح الگوی مصرف منطقی نمودن اندازه دولت و واگذاری وظایف تصدی گری به بخش غیر دولتی است همه دستگاهها با شناسایی و تفکیک وظایف حاکمیتی از تصدی گری و واگذاری وظایف تصدی گری به بخش غیر دولتی گامهای موثری برای اصلاح الگوی مصرف بردارند.

17. دستگاه هاي دولتي در استان به عنوان بزرگترین تولید کننده، توزیع کننده مصرف کننده در استان محسوب  مي شوند ، لذا  هرگونه اصلاحی را باید از خودشان آغاز نمايند.

 

 

اصلاح الگوي مصرف و برق
 
آمار سال 1386 برق كشور نشان مي‌دهد كه در آن سال حدود 204 ميليارد كيلووات ساعت برق توليد شده است و از اين مقدار حدود 156 ميليارد كيلووات ساعت فروش رفته است. تفاوت اين دو رقم 48 ميليارد كيلووات ساعت است كه بيانگر حدود23.53درصد تلفات است.
سال 1388 سال اصلاح الگوي‌مصرف نام‌گذاري شده است. رسول گرامي اسلام (ص) مي‌فرمايند: «ترك الفرص غصص» فرصت‌ها را از دست دادن، موجب غصه‌ها است. گرچه تا بحال براي شروع اين مهم تاخير كرده‌ايم ولي امروز فرصت ديگري پيش آمده كه بايد از آن استفاده كرد و با شناخت و آگاهي از همه عواملي كه مصرف را غيرقابل قبول كرده است، نسبت به اصلاح آن اقدام كرد كه بدون علم عمل كردن، نتيجه مطلوب را حاصل نخواهد كرد زيرا كه رسول گرامي اسلام «ص» مي‌فرمايند: «من عمل علي غير علم، ‌كان مايفسد اكثر مما يصلح» هر كس بدون علم عمل كند، فسادش بيشتر از اصلاح است. مقام معظم رهبري براي رسيدن به تحقق شعار «اصلاح الگوي‌مصرف در همه زمينه‌ها» لزوم برنامه‌ريزي را براي استفاده صحيح و مديرانه از منابع كشور مورد تاكيد قرار دادند.
در سال گذشته دولت نيز با توجه به تكاليف قانوني‌ «لايحه هدفمند كردن يارانه‌ها» را تقديم مجلس كرد كه مي‌توان آنرا از نظر هدف‌گذاري درجهت شعار«اصلاح الگوي مصرف» تلقي كرد ولي متاسفانه دولت در ارائه لايحه به مجلس ،به‌علت عدم وجود يا عدم انتشار اسناد پشتيبان اين لايحه مهم كه مي‌تواند تمام تعاملات اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و حتي سياسي كشور را تحت تأثير شديد خود قرار دهد، (و همچنين منابع مالي‌اي كه در لايحه بودجه سال 1388 كل كشور ديده شده بود) نتوانست مجموعه خارج از دولت را قانع كند و آنها را بر آن داشت تا با بصيرت بيشتر در اين مسير حركت كنند. زيرا كه تعجيل در چنين امر واجبي نيز مي‌تواند مشكلاتي را بر كشور تحميل كند كه جبران آن اگر نگوئيم غيرممكن است، گران تمام مي‌شود. امام صادق عليه‌السلام مي‌فرمايند: «العامل علي غير بصيرة، ‌كالسائر علي الطريق لاتزيده سرعة السير عين الطريق الا‌بعدا» كسي كه بدون بصيرت و آگاهي كاري را انجام مي‌دهد، همانند كسي است كه از بيراهه سير مي‌كند كه هر قدر سريعتر مي‌رود از مقصد دورتر مي‌شود. البته منظور اين نيست كه دولت مي‌خواهد بدون بصيرت و آگاهي كاري را انجام دهد بلكه حدااقل نتوانست ساير عقلاي عالم را متقاعد كند كه همه تاثيرات مثبت و منفي كاري به اين بزرگي را برآورد كرده و راهكار برنامه‌ريزي شده را براي حل مشكلات احتمالي پيش‌بيني كرده‌ است.
حال كه اين فرصت پيش آمده و مقام معظم رهبري بر تحقق هدف هاي نهفته در شعار «اصلاح الگوي‌مصرف درهمه زمينه‌ها» تاكيد فرمودند، فرصت را غنيمت شمرده و سعي مي‌شود درچند مقاله (اگر خدا بخواهد) به بعضي بخش‌هاي عمومي كه بر مصرف بعضي نهاد‌‌هاي مرتبط با و ظايفشان مديريت كافي نكرده اند، پرداخته شود (البته بايد يادآور شد كه اين مشكل صرفاً به دوران دولت نهم بر‌نمي‌گردد و همواره وجود داشته است ولي امروز به‌طور جدي موضوع اصلاح آن مطرح شده است)
يكي از بخش‌هايي كه بايد در اين زمينه مورد توجه قرار گيرد، توليد، توزيع و مصرف برق كشور، بعنوان يكي از پرهزينه‌ترين و فراگير‌ترين بخش انرژي كشور است.
آمار سال 1386 برق كشور نشان مي‌دهد كه در آن سال حدود 204 ميليارد كيلووات ساعت برق توليد شده است و از اين مقدار حدود 156 ميليارد كيلووات ساعت فروش رفته است. تفاوت اين دو رقم 48 ميليارد كيلووات ساعت است كه بيانگر حدود23.53درصد تلفات است.
دريك مديريت نسبتاً مناسب، درصد تلفات نبايستي در كل شبكه بيش‌از 10 درصد باشد. از اين نمونه در كشور ما نيز ديده مي‌شود بطوريكه در استان اصفهان تلفات حدود 8.5 درصد بوده است و در استان سيستان و بلوچستان كه در سال‌هاي قبل از وضع بسيار نا‌مطلوبي برخوردار بود، در سال 1386 با يك مديريت صحيح، تلفات به زير 10 درصد رسيد در حاليكه تلفات برق در استان خوزستان حدود 37 درصد و در شهر اهواز حدود 42 درصد بوده است و مجموع كشور در سال 1386تلفات 23.53 درصدي را نشان مي‌داد.
حال اگر اين مديريت اعمال شده در استان سيستان و بلوچستان به كل كشور تسري داده شود و متوسط تلفات كشور در برق به حداكثر ده درصد برسد (بايد توجه داشت كه هيچ زماني نمي‌شود تلفات را در شبكه صفر كرد و طبيعت بالاخره مقاومت را در جاي‌جاي شبكه قرار داده است و درصدي از تلفات كه بستگي به عوامل متعدد دارد بديهي است) از 48 ميليارد كيلووات ساعت تلفات برق درشبكه (در سال 1386) حداقل 27.6 ميليارد كيلووات ساعت بدون مصرف هرگونه انرژي پايه (گاز طبيعي گازوئيل يا مازوت) و يا ايجاد نيروگاه جديد و سرمايه‌گذاري براي آن، قابل فروش خواهد شد. البته بايد اذعان كرد كه اصلاح شبكه نياز به صرف هزينه‌هاي مناسب خود دارد كه لازم است به آن توجه شود ولي از طرف ديگر بايد دقت داشت كه درآمد ناشي از فروش 27.6 ميليارد كيلووات ساعت برق حاصل از حذف تلفات (13.53 درصد) به قيمت 773 ريالي كه در قانون بودجه سال 1387 منظور شده است، بالغ بر21.335ميليارد ريال خواهد شد كه از محل آن هزينه اصلاحات شبكه (به‌خصوص شبكه توزيع) مستهلك خواهد شد. لازم به توضيح است كه كاهش اين حجم از تلفات نياز به زمان منطقي خودش را دارد زيرا در سال‌‌‌‌‌هاي اول امكان كاهش سالانه تا 3 درصد با هزينه بسيار كمتري نسبت به توسعه مقدور است ولي بعد از گذشت 3 سال كاهش يك درصد در سال، با هزينه بالاتري امكان‌پذير خواهد بود.
صرفه‌جويي ديگري كه از محل حذف بخش فوق‌الذكر از تلفات براي كشور حاصل مي‌شود عدم نياز به تأسيس حدود 7100 مگاوات نيروگاه جديد براي جبران اين تلفات است و تلفات توسعه جديد است كه با محاسبه حدود 650 دلار نياز سرمايه براي ايجاد يك كيلووات قدرت در شبكه، ملاحظه مي‌شود كه كشور نيازبه سرمايه‌گذاري بيش از 4.6 ميليارد دلار خواهد داشت.
توجه داشته باشيم كه اگر برآورد‌هاي اين بخش بر اساس محاسبات توان متناظر انجام شود مقدار آن بيش از 7400 مگاوات خواهد شد كه به‌دليل بحث فوق تخصصي طراحي نيروگاه‌ها به ادبيات ساده فوق بسنده كرده‌ايم سومين موردي كه حاصل مي‌شود، صرفه جويي در مصرف حدود 6.9 ميليارد متر مكعب گاز طبيعي (يا معادل حرارتي آن از گازوئيل يا مازوت) در سال است كه روزانه به‌طور متوسط حدود 18.9 ميليون متر مكعب خواهد بود، يعني بدون مصرف اين مقدار سرمايه طبيعي كشور، برقي كه در شبكه از بين مي‌رود قابل فروش خواهد شد. توجه داشته باشيم كه قيمت همين مقدار گاز طبيعي براساس قيمتي كه هدف دولت براي افزايش قيمت گاز براساس نفت‌خام48.5 دلاري بود (هر متر مكعب 1300 ريال) سالانه بالغ بر 8900 ميليارد ريال است كه در حقيقت صرف تلفات غيرقابل قبول مي‌گردد.
با اين حساب ملاحظه مي‌شود كه منافع حاصل از يك كار مهندسي و اجرايي (كه هيچ وابستگي به خارج كشور ندارد و توسط متخصصين توانمند ايراني براحتي قابل اجراست) در مجمع سالانه بالغ بر 30 هزار ميليارد ريال و در بخش سرمايه‌گذاري بالع بر 43700 ميليارد ريال خواهد بود.
بحث ديگر اين بخش مصرف ‌نامعقول انرژي پايه (گاز طبيعي، گازوئيل يا مازوت) توسط نيروگاه‌هاي كشور است كه به‌دليل پايين بودن راندمان نيروگاه‌هاي كشور است. براساس آمار‌هاي وزارت نيرو، راندمان متوسط نيروگاه‌هاي كشور حدود 37.8 درصد است دربين آنها نيروگاه‌هايي وجود دارد كه با راندمان كمتر از 20 درصد فعال است و در عين نيروگاه‌هايي كه با بيش‌از 46 درصد راندمان عمل مي‌كنند. بايد توجه داشت كه با ملحوظ نمودن طبيعت ايران و نقش دما و رطوبت هوا و ارتفاع منطقه‌اي كه نيروگاه در آن نصب شده است، براي آنها راندمان‌هاي متفاوتي متصور است ولي در مجموع بايد راندمان نيروگاه‌هاي كشور حداقل به‌طور متوسط 46 درصد باشد (البته سطح تكنولوژي استفاده شده در اين بخش نيز مهم است). تفاوت اين دو راندمان (يعني 37.8 موجود و 46 درصد مورد انتظار) كه براي افزايش 8.2 درصد راندمان آنها نياز به سرمايه‌گذاري است، باتوجه به اينكه اين نيروگاه‌ها از نوع نيروگاه‌‌هاي حرارتي است لذا مي‌توان به اين نكته دقت كرد كه اگر ظرفيت نيروگاه‌هاي حرارتي موجود را حدود 43000 مگاوات فرض كنيم افزايش راندمان 8.2 درصد متوسط آنها، ظرفيت آنها را بيش از 3500 مگاوات افزايش خواهد داد.
بهره‌اي كه از اين افزايش راندمان حاصل مي‌شود، اين است كه بدون مصرف گاز طبيعي مازاد (گازوئيل يا مازوت) - (با فرض متوسط 12 ساعت كاري براي نيروگاه ها) حدود 15 ميليارد كيلووات ساعت برق قابل توزيع حاصل مي‌شود كه صرفه‌جويي سالانه حدود 3.75 ميليارد متر مكعب (روزانه به‌طور متوسط بيش‌از 10.27 ميليون متر مكعب يا معادل حرارتي آن از گازوئيل يا مازوت) را با قيمتي حدود 4875 ميليارد ريال خواهد داشت.
البته براي اصلاح اين نيروگاه‌ها كه اكثراً لازمه آن نصب سيكل تركيبي نيروگاه‌هاي گازي موجود است، نياز به حدود 2.3 ميليارد دلاراست كه بايد تأمين گردد و منافع آن فقط در بخش صرفه‌جويي در مصرف سوخت نيروگاهي آن‌قدر خواهد بود كه هزينه مذكور حداكثر 5 ساله مستهلك خواهد شد.
دومين كار مهمي كه وزارت نيرو لازم بود به آن بپردازد، اعمال روش‌هاي فني براي مديريت بار در شبكه است.كه از آن جمله- تراشيدن اوج (peak sharing) است بدين‌معني كه با اعمال روش‌هاي مختلف مي‌توان كاري كرد كه تا حد امكان از ساعات پيك مصرف كاست. مي‌دانيم كه در تابستان بين ساعت 8 تا 12 شب، مصرف برق به‌قدري افزايش مي‌يابد كه احتمالاً دستگاه اجرايي، علي‌رغم تمايل، مجبور به قطع سرويس طبق برنامه زمان‌بندي شده، مي‌شود و در همين فاصله زماني (پيك مصرف) بخش كنترل شبكه (ديسپچينگ) و نيروها‌ي زحمت‌كش آن بخش، در نگراني و التهاب به‌سر مي‌برند حال اگر دستگاه اجرايي بخواهد اين نگراني را با ازدياد توان توليدي نيروگاه‌ها انجام دهد بايد ميلياردها دلار سرمايه‌گذاري براي ايجاد نيروگاه‌هايي كند كه فقط درهمين زمان پيك مصرف كاربرد دارد و بديهي است كه توجيه اقتصادي نداشته باشد.
دركشورهاي مختلف دنيا براي حل اين معضل، سياست‌هاي مختلفي را اعمال مي‌كنند كه هر يك به نوبه خود در مديريت بار شبكه تأثيرگذار است از آن جمله، فروش براساس شدت جريان، (آمپر) يا تدوين تعرفه‌هاي متنوع براي فروش برق در ساعات مختلف شبانه روز و .... اشاره كرد.
يكي از اين روش‌ها در بند (ب) تبصره(44) قوانين بودجه سال‌هاي 1377و 1388 و بند (الف) تبصره 44 قانون بودجه سال 1379 كل كشور مورد تاكيد قرار گرفته است.
در اين رابطه متن بندهاي مذكور كه داراي يك شكل انشائي بوده است مي‌گويد: «وزارت نيرو مكلف است براي كليه مشتركين برق سه فاز و همچنين آن دست از مشتركين تك فاز واقع در مناطق غير گرمسيري كه مصرف ماهانه آنها بيش از 600 كيلووات ساعت درماه مي‌باشد كنتور و تعرفه نصب نمايد. شوراي اقتصاد با حفظ قيمت متوسط برق درحد مصوب، افزايش نرخ برق در اوج مصرف و نيزكاهش قيمت آن در ديگر ساعات را طوري تعيين نمايد كه موجب كاهش مصرف در ساعت اوج گردد».
سه سال درقوانين بودجه اين تكليف براي وزارت نيرو تعريف شد ولي وزارت نيرو اقدام مؤثري انجام نداد و در قوانين بعدي هم مورد توجه قرار نگرفت زيرا ظاهراً قانون‌گذار به اين نتيجه رسيد كه دستگاه اجرايي قانون را انجام نخواهد داد.
اما اگر اين سياست اجرا شده بود و بعد در مورد مناطق غير گرمسيري براي مصارف كمتر (حتي مصرف ماهانه 400 كيلووات ساعت) اعمال مي‌شد و پس از آن با تعديل منطقي و تعيين سقف معقول در راستاي تامين آسايش ساكنين مناطق گرمسيري (در ماه‌هاي گرم سال) نيز اجرا مي‌شد، با تعيين تعرفه‌هاي چند برابري براي ساعات پر مصرف و تعرفه كم براي ساعات كم مصرف‌، مي‌شد امروز به بار شبكه مديريت كرد و از سرمايه‌گذاري بي‌مورد براي تأمين توان مورد نياز پيك مصرف امروز، اجتناب كرد.
مردم ما حق دارند كه از همه امكانات رفاهي مصرف‌كنندهٌ انرژي استفاده كنند و صحيح نيست كه همواره آنها را از مصرف صحيح منع كرد و يا سقف غيرقابل قبول كه ناشي از مصرف بالاي تجهيزات ساخت داخل (يخچال، فريز، ماشين رختشويي، اطو، جاروبرقي، تلوزيون و حتي تجهيزاتي كه امروزه لوكس به‌حساب مي‌آيد مثل ماشين ظرفشويي) نيز است، تدوين‌كرد. امروز بسياري از ماشين آلات و تجهيزات ساخت داخل مصرف انرژي غيرقابل قبولي دارند و نمي‌شود از مردم انتظار داشت كه با خريد آنها، هم كيفيت كم، هم در بعضي موارد قيمت بالا و هم جريمه برق (يا ساير حامل‌هاي انرژي) را تحمل كنند، اما مي‌شود از آنها انتظار داشت كه با مديريت برمصرف برق خود، دستگاه اجرايي را در مديريت بار شبكه ياري دهند و مشتركيني كه نمي‌خواهند اين همراهي را انتخاب كنند‌ بديهي است كه بايد هزينه‌اش را نيز پرداخت كنند.
محاسبه براي تعيين اثر هر روش در كاهش پيك مصرف، كاري بسيار تخصصي كه نه در بضاعت اينجانب است و نه يك مقاله جاي ‌آنرا دارد (كه تا اينجا هم بحث به درازا كشيده ) ولي به‌طور كلي مي‌شود انتظار داشت كه با روش هاي متنوع و منطقي نياز توان شبكه را در پيك بار 2000 تا 2500 مگاوات كاهش داد كه در صورتيكه براساس هزينه‌هاي ايجاد نيروگاه‌هاي سيكل تركيبي محاسبات مالي انجام شود به نظر مي‌آيد بتوان حدود1.3 تا 1.6 ميليارد دلار از سرمايه‌گذاري مازاد اجتناب كرد.
و بالاخره چهارمين كاري كه وزارت نيرو بايد به آن توجه كند، اجراي سياست هاي كلي اصل 44 قانون اساسي است و به تبع آن منطقي كردن تشكيلات سازماني و عريض و طويل وزارتخانه و شركت‌هاي تابعه‌ است.
به‌طور خلاصه بايد اذعان كرد كه منحصراً مصرف‌كنندگان نيستند كه بايستي رعايت الگوي‌مصرف را بنمايند (گرچه اين مورد هم از اهميت كافي برخوردار است) بلكه توليدگنندگان لوازم وتجهيزات و سرويس‌دهندگان برق و... نيز در استفاده بهينه از اين منبع گران قيمت مؤثرند و فقط استفاده از اهرم قيمت نمي‌تواند به تنهايي كارساز باشد. از طرف ديگر بايد توجه داشت كه رسيدن به نقطه تعادل نياز به فرهنگ‌سازي دارد كه به‌عنوان يك اصل نبايد فراموش شود.

نويسنده:محمدخاني 
http://noorportal.net

چگونگی اصلاح الگوي مصرف نان 
با توجه به اينكه نان قوت اصلي مردم و مخصوصاً بخش كم درآمد جامعه است و بيش از 50 درصد انرژي مورد نياز (در صورت توليد نان مطلوب ) و بخش مهمي از عناصر معدني ويتامين هاي مورد نياز روزانه از طريق نان تامين مي شود اثر آن بر سلامت و يا عدم سلامت جامعه بسيار گسترده است . ضمناً با توجه اينكه دولت براي نان يارانه پرداخت مي كند هرگونه اقدام اساسي در جهت اصلاح الگوي مصرف نان به منظور توليد نان كيفي و مطلوب و صرفه جويي در فرايندهاي توليدي مرتبط توليد نان ، گام بزرگي در حركت اقتصاد و اجتماعي كشور به سمت خودكفايي در گندم مورد نياز توليد نان و سلامت آحاد جامعه گردد.به منظور اصلاح الگوي مصرف نان و صرفه جويي در فرايندهاي توليدي نان ، راهكارهايي به شرح ذيل پيشنهاد مي گردد .

1- حمايت ، تشويق و آموزش كشاورزان در انتخاب بذر ، زمان كاشت ، چگونگي آبياري و دادن كود و مبارزه با علفهاي هرز و آفات

2- حمايت و تشويق كشاورزان به استفاده از مكانيزاسيون در پرداخت محصول به منظور جلوگيري از ضايعات گندم

3- آموزش زمان مناسب برداشت محصول

4- لحاظ نمودن كيفيت گندم در تعيين وقت خريد گندم از كشاورزان و در نتيجه تشويق كشاورزان به اعمال شيوه هايي جهت توليد گندم مرغوب

5- جلوگيري از ارسال مستقيم گندم از مزارع به آسياب به منظور ارتقاي كيفيت آرد توليدي (با فاصله زماني حدود 2 ماه )

6- حمايت از بخش غير دولتي و انجام سرمايه گذاري هاي دولتي جهت ساخت سيلوهاي مورد نياز نگهداري گندم

7- كنترل كيفيت گندم ها قبل از ارسال به كارخانجات آردسازي و تعيين فرمول مناسب جهت تهيه خمير و نان با تعيين ميزان اختلاط گندم هاي ضعيف و قوي

8- تهيه مشخصات آردهاي مختلف از نظر ميزان و كيفيت ، درجه استخراج ، درجه ترمي يا اندازه ذرات، ميزان جذب آب،ميزان آسيب ديدگي ، ميزان رنگ و انواع مناسب جهت توليد آرد مورد نياز انواع نان

9- نگهداري مناسب و بوجاري و شستشوي گندم قبل از آسياب كردن در كارخانه هاي آرد

10- ضرورت فراهم سازي امكانات تنظيم فعاليت آلفا ميلازي در آسيابها

11- صدور مجوز استفاده از بهبود دهنده هايي مثل ويتامين «ث» در حد 6 گرمي براي 100 كيلوگرم آرد براي آردهاي ضعيف به منظور افزايش كيفيت نان

12- پيش بيني طي دوره هاي آموزشي مناسب لازم براي صدور مجوز نانوايي به متقاضيان

13- پيش بيني دوره هاي آموزش ضمن خدمت براي نانوايان به منظور ارتقاي مهارت و تخصيص آنان در راستاي كاهش ضايعات نان

14- آموزش نانوايان نسبت به چگونگي توليد خمير و چگونگي استفاده صحيح از مخمر و خمير ترش و شرايط ، دما و زمان مناسب تخمير

15- موظف نمودن نانوايان به رعايت اصول بهداشتي و استفاده از ظروف مناسب و مخصوص تخمير و محل مناسب نگهداري خمير براي انجام تخمير

16- ممنوع نمودن استفاده از جوش شيرين و انجام نظارت جدي در اين خصوص

17- برنامه ريزي به منظور استفاده بيشتر از آردهاي سبوس دار به منظور حفظ عناصر معدني مفيد و ويتامين ها و فيبر موجود در سبوس

18- سرد نمودن بهداشتي نان پخت شده و انجام بسته بندي هاي مناسب به منظور به حداقل رسانيدن دور ريز نان و ايجاد شرايط بهتر در موضع مصرف

19- آموزش نحوه نگهداري نان در منزل و رستورانها

20- ايجاد عزم جدي در دولت به منظور بهبود كيفيت نان و جلوگيري از تلفات آن

21- ساماندهي و هدفمند كردن يارانه نان و آزادسازي نرخ آن به منظور جلوگيري از ضايعات نان مخصوصاً در مناطق شهري ، گسترش قاچاق آرد ارزان از كشور ، عدم رشد و شكوفايي صنعت نانوايي در كشور ، افزايش بيماريهاي ناشي از انباشت نامناسب نان خشك و بر هم خوردن تعادل سبد كالاهاي غذايي

22- ضرورت انجام تحقيقات جهت حركت به سمت صنعتي كردن توليد نان بصورت حجيم
 http://jalilkhani.blogfa.com/

 - ایران در مصرف دارو بعداز چین در آسیا مقام دوم را دارد؟

 - ایرانی ها 10تا15% از مجموع داروهای کشور را خودسرانه وبدون مشورت پزشک مصرف می کنند؟

 - هرایرانی سالانه 339 عدد دارو مصرف می کند؟

 -سرانه تولید زباله هر ایرانی روزانه 700گرم است؟

 - زباله های تولیدی روزانه 400میلیون تومان به اقتصاد کشور خسارت وارد می کند؟

 - زباله های تولیدی سالانه 146میلیارد تومان به اقتصاد کشور خسارت وارد می کند؟

 - ایران نوزدهمین کشور مصرف کننده برق در دنیا است؟

 - سرانه مصرف نوشابه های گازدار در ایران 42 لیتر است (مقام اول دنیا)؟

 - میانگین مصرف نوشابه های گازدار در دنیا 10 لیتر است؟

 - سرانه مصرف نان هر ایرانی 160کیلو گرم است؟

 - سرانه مصرف نان هر آلمانی 70کیلو گرم است؟

 - سرانه مصرف نان هر فرانسوی 56کیلو گرم است؟

 - ایران دومین کشور جهان ازنظر پرداخت یارانه انرژ ی با رقم 37 میلیارد دلار است؟

 -در ایران 70درصد بیشتر از الگوهای جهانی آب مصرف می شود؟

 - مصرف انرژی جهت گرمایش ساختمان در ایران حدود 6/2 برابر مصرف جهانی است؟

 - مصرف انرژی برای تولید یک تن سیمان در ایران 3/1 برابر مصرف دنیا است؟

- مصرف انرژی برای تولید یک تن آجر در ایران 5/5 برابر مصرف دنیا است؟

 - مصرف انرژی برای تولید یک تن فولاد در ایران 5/1 برابر مصرف دنیا است؟

 - مصرف انرژی برای تولید یک تن قند وشکر در ایران 64/1 برابر مصرف دنیا است؟

 - مصرف انرژی برای تولید یک تن کاغذ در ایران 7/1 برابر مصرف دنیا است؟

اردشير انتظاري در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعي فارس در رابطه با نقش زنان در اصلاح الگوي مصرف گفت:‌ چون زنان در اقتصاد خانواده بسيار مؤثرتر از مردان عمل مي‌كنند پس نقش بيشتري در خانواده در اصلاح الگوي مصرف دارند.
وي در ادامه افزود:‌ زنان نه تنها در خريد لوازم و مواد مصرفي نقش مهمي دارند در درست مصرف كردن همچنين نگهداري مواد مصرفي نيز بايد مديريت داشته باشند.
انتظاري گفت:‌ توليدكنندگان معمولا با مقدار تقاضاي يك كالا،‌ آن را به بازار عرضه مي‌كنند و زنان به خاطر اينكه بيشترين خريدها را انجام مي‌دهند مي‌توانند در نوع توليدات وارد شده ،‌مد و تعداد كالاها به بازار نيز دخالت داشته باشند.
وي تصريح كرد:‌ زنان سنتي چون ارتباط بیشتري باهم داشتند مي‌توانستند الگوهاي مصرفي خوبي براي همديگر باشند كه امروزه اين امر كمرنگ شده است.
رئيس مركز پژوهش‌هاي آسيا و اقيانوسيه در ادامه گفت:‌ ايجاد و يافتن الگوي مصرف در دنياي مدرن به نشريات ، رسانه‌ها و ارتباطات اينترنتي واگذار شده كه البته به جز در برخي از نشريات در بسياري از موارد اين مقوله مورد توجه ناشران نيست.
وي خاطرنشان كرد:‌ ايجاد يك جايگاه مناسب و در شآن زنان در خانه مي‌تواند در برخورد آنها با مصرف بهينه و دور از اسراف در حفظ سرمايه‌هاي كشور مؤثر باشد.
انتظاري افزود: اگر احساس وظيفه حفظ سرمايه‌هاي كشور در زنان ايجاد شود،‌ زنان در حفظ منابع ملي تأثير بسزايي دارند و اين امر خود به خود عاملي براي ايجاد الگوي مناسب مصرف براي نسل‌هاي بعدي خواهد بود.

اصلاح الگوي مصرف در دو سطح "توليد کالا" و "مصرف کالا" قابل بررسي است. در سطح توليد کالا که از مرحله تبديل مواد خام تا انتقال و توزيع به مصرف کننده را شامل مي شود، نياز است که سازندگان و توليدکنندگان هر دو بخش دولتي و خصوصي علاوه بر رعايت ضوابط زيست محيطي، فن آوري توليد کالاهاي خود را با استانداردهاي جهاني و حتي الامکان مناسب با اقليم هر منطقه مطابق کنند.

هم اکنون هدرروي در حوزه انرژي کشور نه صرفاً در بخش مصارف خانگي و مشاغل خدماتي و تجارتي، بلکه در پالايشگاه ها، نيروگاه ها، خطوط انتقال برق، لوله هاي آب، واحدهاي توليدي و خودورها نيز در مقايسه با استانداردهاي جهاني قابل قبول نيست. در کشورما حدود يک پنجم برق توليدي به مصرف روشنايي مي رسد که 69 درصد آن در خانه ها است لذا با استفاده از لامپ هاي کم مصرف مي توان تاحدود زيادي در اين زمينه صرفه جويي کرد. توليد انرژي و حرارت از منابع تجزيه شونده و نو همچون باد، خورشيد و زباله ها در مناطقي که قابل استفاده است بايد بيشتر مورد توجه قرار گيرد.

در بخش ساخت و ساز بايد اجراي آيين نامه ها و مقررات مهندسي از جمله مبحث 19 مقررات ساختمان که به بهينه سازي ساختمان در مصرف انرژي مربوط مي شود، نهادينه شود. همچنين توليد مواد خوراکي از جمله نان بايد با ضايعات کمتري همراه باشد. بايد توجه به استفاده بيشتر از مواد قابل بازيافت در توليد الزامي گردد و دهها موارد مشابه ديگر که بايد در هر صنف مورد توجه قرار گيرد.

در سطح "مصرف کالا" بايد براي فرهنگ سازي نحوه اصلاح مصرف خصوصاً آب، برق و گاز که تهيه آنها براي مصرف کننده سهل الوصول تر است آموزش از طريق مدارس، رسانه ها، توليدکنندگان، وزارت نيرو و شرکت گاز بسيار موثرتر باشد. همچنين مردم ايران به علت پيوند با دين و مظاهر مقدس ديني به خوبي سنت هاي نهادينه شده را مي پذيرند و بدان آن ارج مي نهند لذا مي توان در بخش آموزش از تعاليم و آموزه هاي ديني که بر اصلاح الگوي مصرف تاکيد دارند نيز بيشتر بهره برد.

از آنجا که جهت تغيير و اصلاح الگوي مصرف، شناخت عميق نيازهاي هردو بخش مردمي و دولتي ضروري است بايد مصرف سرانه دهک ها با سطح دستمزدها و استانداردهاي مصرف جهاني دقيقاً مقايسه شود و سپس درصد و ميزان يارانه لازم براي هريک از کالاها مشخص شده و قيمت يارانه اي و غيريارانه اي آن تعيين گردد. بنابراين مي توان دريافت که اصلاح الگوي مصرف هم نياز (و حتي پيش نياز) هدفمندسازي يارانه هاست. تمامي اين موارد جز با وضع قوانين و نظارت بر حسن اجراي آن ميسر نيست و از اين روست که نقش و تاثير مجلس در اصلاح الگوي مصرف نمايان تر مي شود.

ساختن پنجره های دولایه :
پنجره ها را اندازه گرفتیم و به مقدار لازم نایلون عریض کشاورزی شفاف + چسب نواری پهن خریدیم. نایلونها را یک لایه کرده و دهانه پنجره های بزرگ خانه را با آن پوشاندیم. هزینه نایلون و چسب درآن زمان، حدود 4 هزار تومان و صرفه جویی گازسوبسید دار درسال اول حدود 20 هزار تومان شد .

اختلاف بر سر خرج خانه!

مسائل مالی و نیازها و توقعات در خانواده

زن از نظر لباس، تشریفات خانه، مهمانی ها و پذیرایی ها، هدیه بردن ها ،چشم روشنیها و غیره یك سلسله احساسات وعواطف خاص دارد. برخی از خانم ها هستند كه مجموعه محاسبات آنها را تنها نیازها ، علائق و احساسات خودشان تشكیل می دهد. می گویند: آیا می توانیم فلان وسیله را نداشته باشیم؟ وقتی پرده منزل خواهرم بهترین پرده است چرا مال ما نباشد ؟ وقتی فلانی مبلمانش را عوض كرده ما می توانیم عوض نكنیم ؟

بعد هم نوبت میهمانی ها و پذیرایی ها می رسد. امشب می خواهیم اقوام و دوستان را برای شام دعوت كنیم. مگر ـ آقای شوهر! ـ فراموش كرده ای وقتی به مهمانی فلانی رفتیم چند نوع غذا تهیه دیده بود پذیرایی و سفره چیدنشان با چه تشریفاتی بود مگر می شود مال ما كمتر باشد.

بخش بزرگ دیگری هم هدیه ها ست. امروز فلانی عروسی كرده، فلانی از سفر آمده، چنین و چنان شده و باید هدیه برد. سطح هدیه هم باید مرتب بالا برود كه از سایر هدایا بهتر باشد. زن تنها متوجه قوم و خویش و همسایه و دوست است و در چارچوب محصور خودش این مسائل را می بیند.

اما اینها از كجا و با كدام پول و درآمد باید تامین گردد فقط برای همان شب عید چقدر پول باید خرج شود حقوق و درآمد شوهر چقدر است .

خانم خانه نباید یكطرفه به مسائل نگاه كند و فقط به چشم و همچشمی ها و تجمل دوستیها و ذوقهای خودش مشغول باشد گر چه به زیباییها و تجملها و تنوعها علاقمند است و اتفاقا گاهی هم ذوقها و سلیقه های بسیار جالبی دارد. اما فقط اینها را می بیند و خارج از این دایره دو مطلب را نمی بیند: یكی درآمد شوهر و دیگر اینكه اگر درآمد شوهر هم كافی است رعایت اصول روابط سالم اجتماعی اسلامی و پرهیز از اشرافیگری تجمل دوستی و اسرافكاری .

 

البته كسانی هستند كه درآمدهای گزاف دارند نظیر بعضی از بازرگانان و صاحبان شغلهایی كه كسب درآمد برایشان آسان است. ممكن است زن فكر كند كه شوهر از عهده همه توقعات من بر می آید اما هر چند در آمد شوهر زیاد و پول فراوان است آیا باید همه آن برای خود انسان خرج شود ؟مگر اینها حساب ندارد كه همه درآمد صرف لباسهای متنوع سفره های رنگارنگ تجملات و تشریفات شود پس مسئولیت اجتماعی كجا رفته است .

بی توجهی زن به درآمد شوهر نیازهای اجتماعی و اصول اسلامی ـ كه یكی از آنها پرهیز از اسرافكاری و اشرافیگری است ـ البته می تواند در حفظ محبت خانوادگی موثر باشد.
برعكس در مورد شوهران نیز باید این مطلب را بیان داشت كه: آقای محترم ! شما هم بدانید كه همسر شما احساسات ،

عواطف و ذوق خاصی دارد. اساسا برای زن یك لباس زیبا مسئله است . اینكه بتواند از میهمانانش پذیرایی گرم بكند و به اصطلاح سفره خوبی بچیند مسئله است . رنگ پرده كه من و شما چندان احساسش نمی كنیم و این حوصله را نداریم كه بفهمیم آیا اگر كدام رنگ را داشته باشد زیباتر و مناسب تر است .

 

آیا این احساس باید جواب داده شود یا خیر آیا می توانیم خشك و خشن بگوییم درآمد كم است .پول ندارم به دیدن اقوام نرو پذیرایی نكن و هدیه نبر ! و با آن خشونت خاص و احیانا پشتوانه منطقی وارد شویم كه نیازهای اساسی ما چیست: نیاز اصلی زندگی عبارت است از غذایی كه سیر كند و لباسی كه انسان را از سرما و گرما حفظ كند و كلبه ای كه در آن زندگی كنیم .

شوهر باید بداند که زن موجودی متفاوت از مرد است و بسیاری از مسائل که برای آقایان مهم نیست ، برای خانم ها با اهمیت است . پس بهتر است شوهران همسرانشان را درک کنند و نظراتشان را با مهربانی با همسرشان در میان بگذارند.
 باید حساب كنیم كه زن موجود دیگری است. دلبستگی ها ولذت هایی دارد. و لذا آقایان همان طور كه كار خانم ها را در منزل به حساب می آوردند باید برای احساس و ذوق آنها هم حساب باز كنند. البته منظور این نیست كه همه توقعات به هر ترتیب برآورده شود باید درآمد را هم در نظر گرفت و اعتدال را رعایت كرد و با پرهیز از اسراف و تجمل و در عین حال با رعایت نیاز جامعه از غرق شدن در رقابتها و چشم و همچشمیها ـ كه هیچگاه پایان نمی پذیرد ـ اجتناب كرد اما می گویم خیلی خشك نباشد.

 

 منبع: کتاب «گفتارهای تربیتی» - محمد جواد باهنر

اسراف و تجمل گرایی سرچشمه بسیاری از مشکلات کلان کشور
متاسفانه یکی از معضلات و مشکلات وارداتی فرهنگ و جامعه ما اسراف و تجمل گرایی است. افراط در هر چیز و درست مصرف نکردن منابع و بهره برداری نا درست و بیش از اندازه از آن، که نتیجه اش باعث به هدر رفتن منابع می شود را اسراف گرایی می گویند که عوامل ، دلایل و مصادیق زیادی دارد و ما می توانیم آنرا از دو بعد کلان و خرد مورد بررسی قرار دهیم.

تجمل گرایی هم که رابطه تنگاتنگی با اسراف دارد از ولخرجی و غرب زدگی نشات می گیرد و یکی از آثار و عوامل اسراف گرایی در جامعه است که غالبا در طبقات مرفه جامعه دیده می شود و در حقیقت رواج مصرف گرایی است.

اسراف در جامعه:

در چند دهه اخیر با رشد بی رویه جمعیت متاسفانه مجال فرهنگسازی ایجاد نشده است که آموزشهای لازمه را برای جلوگیری از اسراف به مردم داده شود. از دلایل اسراف گرایی در جامعه چشم و هم چشمی(رقابت)، ضعف فرهنگی و مصرف گرایی می باشد. از مصادیق آن نیز به طور مثال می توان به گوشی های موبایل اشاره کرد که متاسفانه در میان اقشار مختلف و خصوصا جوانان به عنوان یک خرید ماهانه جا افتاده ولی اگر در این کار افراط وجود داشته باشد می تواند یکی از مصادیق اسراف باشد. همچنین همانطور که در بالا اشاره شد تجمل گرایی نیز یکی از  عوامل اسراف گرایی در جامعه ماست.

اسراف در بٌعد کلان:

در این بعد، به اسراف در بهره برداری از منابع و ولخرجی های کلان دولتی پرداخته می شود که علاوه بر کارخانجات مادر، مراکز تولیدی و توزیعی، مراکز بهداشتی و... حتی برخی از مراکز دولتی را نیز در بر می گیرد. از عوامل و دلایل اسراف در دولت می توان به اهمال کاری و ضعف مدیریتی اشاره کرد. و در کارخانه ها و مراکز تولیدی نیز عدم نظارت قدرتمند و پایدار به کیفیت محصول و بازار خرید آن می تواند از دلایل اسراف باشد که از مهمترین مصادیق آن می توان به اسراف در نان صنعتی اشاره کرد. در حقیقت می توان گفت که اگر نظارت و مدیریت صحیح و همچنین تلاش شبانه روزی و فرهنگ سازی در جامعه وجود داشته باشد، دیگر ما با معضلی به نام اسراف و تجمل گرایی روبه رو نخواهیم بود.
http://ab.blogfa.com/