آفت جامعه کنونی و مشکلات خانواده های ایرانی تجمل گرایی است
پیرو استفاده از تجربیات افراد مطلع، گروهی از هیئت تحریریه نشریه مسیر سبز در دی ماه هشتاد و هفت در دفتر یاران شهید، خدمت جناب آقای علیرضا دلبریان رسیده تا پیرامون مسائل مرتبط با جوانان در دوره انقلاب اسلامی و دفاع مقدس گفتگویی داشته باشند.
پیرو استفاده از تجربیات افراد مطلع، گروهی از هیئت تحریریه نشریه مسیر سبز در دی ماه هشتاد و هفت در دفتر یاران شهید، خدمت جناب آقای علیرضا دلبریان رسیده تا پیرامون مسائل مرتبط با جوانان در دوره انقلاب اسلامی و دفاع مقدس گفتگویی داشته باشند.
در ابتدا شایسته است بیوگرافی ایشان ذکر گردد. علیرضا دلبریان متولد یکم بهمن ماه سال چهل وچهار در شهرستان کاشمر، مدفن آیت الله مدرس، در خانواده ای مذهبی چشم به جهان گشود.... اجازه دهید دیگر مسائل را از زبان خود ایشان بشنویم.
- جناب آقای دلبریان سوابق کاری خودتان را شرح دهید.
- ... اینجانب تحصیلات خود را در شهر کاشمر به اتمام رسانده و در سال 1360 به استخدام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در آمده و در سال 1361 به جبهه حق علیه باطل اعزام شدم. فعالیت اینجانب در واحد تخریب لشگر 21 امام رضا(ع) به صورت تخصصی در طول جنگ ادامه پیدا نمود و تا پایان جنگ نیز در آن واحد مشغول به خدمت بوده ام.
- پس از جنگ وضعیت کاری خود را ترسیم نمایید.
- پس از جنگ تحمیلی در واحد مهندسی لشگر 5 نصر مشغول به خدمت شده و در سال 73 با تصویب کمیسیون عالی سپاه، جانباز غیر شاغل با 51% جانبازی معرفی شده و مسئول امور متقاضیان خانه سازی سپاه شدم. همچنین مسئولیت دفتر یادمان یاران شهید که وظیفه اش ثبت و ضبط خاطرات شهدای گردان یاسین بود به عهده اینجانب گذارده شد.
- با توجه به اینکه در زمان وقوع انقلاب اسلامی، نوجوانی 13 ساله بوده اید، فضای جامعه و نقش خودتان را در آن دوران شرح دهید.
- بنده در آن دوره مشغول به تحصیل در مقطع راهنمایی بوده و از آنجایی که در خانواده ام گرایشات مذهبی بروز ویژه ای داشت، مغازه پدرم محل تردد طلاب حوزه علمیه کاشمر بود؛ و این رفت و آمد ها سبب آشنایی اینجانب با مسائل انقلاب و خفقان فرهنگی اجتماعی حاکم بر جامعه شد. من به عنولن یک نوجوان با شرکت در جلسات قرآن تکیه ابوالفضلی، به همراه آموزش قرآن، با اوضاع سیاسی جامعه آشنا شدم. پاییز 57 در مدرسه نشسته بودیم که خیر رسید اولین راهپیمایی مردم کاشمر، که از مسجد حاجی جلالی به سمت میدان مرکزی کاشمر، در حال وقوع است؛ لذا به همراه عده ای از همکلاسیان به خیل عظیم مردم پیوستیم. در آن راهپیمایی تنها شعار مردم درود بر خمینی بود. اگر بخواهم فضای آن دوران را بازگویم، بارزترین نکته، تشکیل اجنماعات کوچک مردمی بود. مردمی که در دوران خفقان اطلاعاتی، از تمامی اخبار جامعه دور بودند، تنها با یاری عده ای مطلع در چنین نشست هایی به شکلی انسجام یافته درآمده و با یاری حضرت حق در مدتی کوتاه توانستند حکومت 2500 ساله پهلوی را سرنگون سازند. اوج غرور یک نوجوان 13 ساله را در لحظه ای حس کردم که عکس شاه را از بالای تخته سیاه کلاس به پایین انداخته و شکستم.
- با توجه به حضور در اجنماعات کوچک مذهبی و زندگی در خانواده ای مذهبی به نظر شما چه آفت هایی این دو جامعه را تهدید می کند؟
- از مقایسه جامعه فعلی با وضعیت زندگی مردم در دهه 50، بارزترین نکته ارتقای سطح معیشتی مردم و افزایش رفاه نسبی است. اما باید دید آیا اینها رفاه مادی و معنوی را تواما همرا داشته یا نه؟ ممکن است جامعه کنونی ما به لحاظ رفاه مادی پیشرفت های فراوانی داشته باشد، اما دغدغه های فکری و اضطراب روانی لذت استفاده از رفاه حاصل از پیشرفت تکنولوژی را از ما ربوده است. به نظر من این مشکل تنها وتنها ناشی از تجمل گرایی، دوری از ساده زیستی و قناعت است. اینهاست که سبب دوری مردم ما از حضور فعال در جامعه شده است.
گفتگو در سن 17 سالگی
- به عنوان جوانی 17 ساله، انگیزه شما از حضورتان در جبهه چه بود؟
- دلیل حضور جوانانی چون من، احقاق حقوق حقه مردم مظلوم ایران بود؛ مردمی که تازه لذت استقلال و آزادی را می چشیدند. نیتم از حضور در جبهه این بود که دشمن ایران را دشمن اسلام می دانستم و با توسل به اسلام و مذهب در این راه قدم گذاشتم.
- با وجود مشکلات مادی فراوان در خطوط مرزی ایران و خطوط مقدم جبهه، دلیل تداوم حضورتان را تا پایان جنگ چه می دانید؟
- دلیل ایستادگی و تحمل سختی را بعد از ایمان به دنیای باقی، نقش پررنگ و مسئولانه مدیران و فرماندهان می دانم. عمده آنان قبل از دیگران به گفته هایشان عمل کرده و تواضع و فروتنی را سرلوحه امورشان قرار می دانند. در برابر انتقادات زیردستان، با صداقت و صمیمیت برخورد نموده و از آن در جهت بهبود اوضاع جبهه هابهره می بردند. از قصورات سربازان چشم پوشی کرده و در کارهای روزمره جلوتر از ایشان مشغول می شدند. حتی به عینه فرماندهی را دیدم، با سرباز خاطی، که تنبیهش شنا کردن در سرمای زمستان بود، عرض کانال را شنا نمود. در پایان به تمامی مدیران توصیه می کنم ابتدا خودسازی نمایند سپس به گفته هایشان عمل نمایند.

http://farhangban.com

عذاب الهي

 

يکي ديگر از پي‌آمدهاي سوء تجمل‌گرايي عذاب دردناک خداوند در فرداي قيامت است که دامن‌گير تجمل‌پرستان خواهد شد؛ زيرا قيامت، سراي حساب رسي به تک تک اعمال بندگان خدا خواهد بود و در برابر هر عملي که بندگان انجام داده باشند، ثواب يا عقابي داده خواهد شد.

 

از همين رو، بزرگان و اولياي دين همواره مسلمانان را نسبت به در اختيار داشتن مالي بيش از اندازه نياز برحذر داشته‌اند؛ زيرا ممکن است نتوانند آن گونه که شايسته است، حق آن را به جا آورند.

 

امام صادق(عليه‌السلام) مي‌فرمايد: 

 

«هر ساختماني که بيش از احتياج باشد، در روز قيامت بر دوش صاحبش خواهد بود.»[24]

 

اين سخن بدان معناست  که خدا در فرداي قيامت درباره اين کار از او حساب و کتاب پس خواهد گرفت و در واقع، وي با اين کارها بار گناهانش را سنگين‌تر کرده است.

 

در روايتي که امام کاظم(عليه‌السلام) از پدرانش و آنان از پيامبر اکرم(صلي الله عليه و آله) نقل کرده‌اند، چنين مي‌خوانيم:

 

«هر چه بنده‌اي خود را به سلطان ستم‌کار نزديک‌ و نزديک‌تر کند، از خداوند دور و دورتر شده است و هر چه مال و ثروتش بيشتر شود، حساب و کتابش نزد خداوند سخت‌تر مي‌شود».[25]

 

پيامبر اکرم(صلي الله عليه و آله) نيز به ابن مسعود مي‌فرمايد:

 

«اي ابن مسعود! پس از من، اقوامي مي‌آيند که طعام‌هاي پاکيزه و رنگارنگ را مي‌خورند... و خانه‌ها و کاخ‌هايي بنا مي‌کنند و مساجد را به زيور آلات تزيين مي‌کنند. تمام همت آنان براي دنيا است که به آن دل بسته و اعتماد کرده‌اند. شرف آنان به درهم‌ها و دينارهاست و تلاش‌شان براي شکم است. آنان  بدترين بدها هستند که فتنه‌ از آنان برمي‌خيزد و به خودشان برمي‌گردد»[26].

 

اگر به اين سخنان خوب دقت کنيم، درخواهيم يافت که يک دسته از اين اقوامي که پيامبر(صلي الله عليه و آله) از وجود آنان خبر داده است، تجمل‌گرايان هستند که در زندگي خود هدفي جز دنيا ندارند.

از بين رفتن آرامش واقعي

از بين رفتن رفاه و آرامش حقيقي افراد، ديگر پي‌آمد تجمل‌گرايي است که خسارت‌هاي بسياري هم چون تزلزل در نظام خانوادگي و روابط اجتماعي را به همراه دارد. فرد تجمل‌گرا هميشه در پي مد و تهيه امکانات و وسايلي است که از تازگي برخوردار باشند. از اين رو، در جريان تغيير مد و تکاپو براي تغيير دادن وسايل زندگي و لوازم زندگي همواره در تنش و اضطراب روحي به سر مي‌برد. افزون بر آن، حرص دست‌يابي به چنين امور تجملي و آمال و آرزوهاي طولاني تمام وجود او را فرا مي‌گيرد و سبب مي‌شود غمي جان‌کاه، او را به شدت بيازارد.

 

حضرت علي(عليه‌السلام) مي‌فرمايد:

 

«مال [دوستي] اهداف عالي انساني را فاسد و آرزوهاي طولاني را زياد مي‌کند».[14]

 

اين سخن عام است، ولي نظر به اين که تجمل‌گرايان در شمار مال‌دوستان‌اند، تجمل‌پرستان را نيز در برمي‌گيرد. ايشان در جاي ديگر فرموده است:

 

«کسي که قلبش از محبت دنيا پر شود، سه چيز با قلب او آميخته مي‌گردد: رنجي که رهايش نمي‌کند، حرصي که ترکش نمي‌کند و آرزويي که به آن نمي‌رسد».[15]

 

انسان آگاه و هوشمند از فرجام چنين افرادي عبرت مي‌گيرد و زندگي خود را براساس آموزه‌هاي دين مبين اسلام طرح ريزي مي‌کند و اين سخن اميرالمؤمنين علي(عليه‌السلام) را با تمام وجود مي‌پذيرد که فرمود:

 

«اگر صلاح در نفس را مي‌خواهي، بر تو لازم است که به ميانه روي و قناعت و ساده زيستي رفتار کني».[16]

 

هم‌چنين از نظر اجتماعي، فرد تجمل‌گرا افزون بر مشکلات روحي و رواني که خود بدان گرفتار است، ديگران را نيز به ميدان رقابت بيهوده براي افزايش مصرف‌گرايي مي‌کشاند و جامعه را دچار کشمکش‌ها و تضاد دروني و اخلاقي مي‌گرداند. صفات زشتي هم چون، حسد، کينه، طمع و خشم در منش، گفتار و کردار آنان تأثير مي‌گذارد و روابط خانوادگي و اجتماعي آنان را به پرخاشگري و آشوب و اختلاف تبديل مي‌سازد. به طور کلي، افراد تجمل‌گرا، موجوداتي مغرور و متکبرند که همواره در پي برتري جويي و به استضعاف کشاندن و تحقير ديگران هستند.

 

7ـ ناتواني در انجام وظيفه

 

از نظر دين مبين اسلام، هر مسلمان در جامعه اسلامي، در برابر خود و اجتماعي که در آن زندگي مي‌کند، وظايفي بر عهده دارد. البته اين وظايف بسته به شرايط متفاوت، تفاوت پيدا مي‌کند. اگر شماري از اعضاي اين جامعه به تجملات گرايي سرگرم شوند، خواه نا خواه از وظايف خود در بعضي موارد باز مي‌مانند و به خود و ديگران آسيب مي‌رساند.

 

تجمل‌پرستاني که اسير زنجيرهاي ماديات گشته‌اند، در انجام وظايف دچار کوتاهي مي‌شوند؛ زيرا پرداختن انسان به امور فرعي، او را از توجه به امور مهم وي در زندگي فردي و اجتماعي باز مي‌دارد.

 

در حقيقت، سستي فرد تجمل پرست در انجام وظايف، در از دست دادن بينش حقيقي وي براي درک آن وظيفه ريشه دارد که آن نيز پي‌آمد طبيعي علاقه‌مندي کورکورانه به ماديات است.

 

پيامبر اکرم(صلي الله عليه و آله) فرموده است:

 

«کسي که به دنيا عشق و علاقه بورزد و آرزهاي طولاني براي خود بپروراند، خدا قلب او را کور مي‌کند به هر انداز‌ه‌اي که نسبت به دنيا علاقه بورزد».[17]

کاهش معنويت در جامعه

انسان در جهان مادي از آغاز آفرينش تا زمان مرگ، با طبيعت و بسياري از عناثر مادي، ارتباط مستقيم دارد. از اين رو، نسبت به جهان مادي، گونه‌اي انس و الفت پيدا مي‌کند و در پرتو اين ارتباط نزديک، از لذت‌هاي مادي و طبيعي اين جهان بهره‌مند مي‌شود تا جايي که به اين حيات مادي و طبيعي، عشق و علاقه مي‌ورزد. بسياري از انسان‌ها بر اثر شدت علاقه، هدف اصلي از آفرينش اين جهان و خويشتن را به فراموشي مي‌سپارند و به هيچ  قيمتي حاضر نيستند ذره‌اي از اين لذت‌هاي مادي را از دست بدهند.

 

تجمل گراياني که فريفته و دلباخته تجمل شده  از امور معنوي فاصله گرفته‌اند، نمونه اين دسته از انسان‌ها هستند. حال هر قدر افراد بيشتري در يک جامعه چنين بينشي داشته باشند، به همان نسبت، افول معنوي در سطح وسيعي از جامعه گسترش مي‌يابد. اين موضوع از نظر تاريخي نيز قابل بررسي است. پس از رحلت پيامبر اسلام(صلي الله عليه و آله) خلفا در خلافت و رهبري جامعه اسلامي از سيره و سنت پيامبر اکرم(صلي الله عليه و آله) فاصله گرفتند. همين امر سبب شد معنويت در جامعه اسلامي رنگ ببازد و آثار سوء آن که دامن گير جامعه اسلامي شده، تاکنون نيز جوامع اسلامي را رها نکرده است. خداوند درباره اين تجمل پرستان و دوستداران زيبايي‌هاي دنيوي مي‌فرمايد:

 

«کساني که [فريفته زخارف و زينت‌هاي دنيوي شده‌اند و] زندگي اين دنيا را بر آخرت ترجيح مي‌دهند [و نفس خود را از پيروي سنت خدا و تدين به دين او باز مي‌دارند] و مردم را نيز از راه خدا منصرف مي‌کنند و در پي آن هستند که براي سنت و دين خدا، کجي پيدا کنند [تا دشمني خود را موجه جلوه دهند و مردم را راضي کنند تا به هر سنتي از سنت‌هاي اجتماعي و بشري، هر قدر هم خرافي باشد، عمل کنند و به اين وسيله] ضلالت براي آنان مسجل و حتمي مي‌گردد».[12]

 

خداوند درباره اين مرحله فرموده  است:

 

« أُوْلَـئِکَ فِي ضَلاَلٍ بَعِيدٍ».[13]

گسترش فقر در جامعه

بي‌توجهي به ميانه‌روي در دخل و خرج زندگي و پرداختن به تجملات، زمينه‌هاي پيدايش فقر را فراهم مي‌آورد. در يک زندگي اقتصادي و سالم، درآمد شخص يا جامعه از هزينه آن کمتر نيست يا دست کم با آن برابر است.

 

امام علي(عليه‌السلام) درباره اندازه نگه‌داشتن خرج زندگي و زياده روي در مصرف مي‌فرمايد:

 

اندازه نگه‌داشتن در معيشت، سبب فقر و نيازمندي انسان مي‌شود.[7]

 

چه بسيارند افرادي که با رنج و زحمت، اشرافي گري پيشه مي‌کنند و به زياده روي در مصرف روي مي‌آورند. چنين افرادي پس از مدتي به سبب اين زياده‌روي و ترک اندازه در معيشت، محتاج ديگران گشته، به فقر مبتلا مي‌شوند.

 

اميرالمؤمنين علي(عليه‌السلام) براي جلوگيري از پديد آمدن چنين وضعيتي مي‌فرمايد:

 

«خداي سبحان، روزي فقيران را در مال و توانگري قرار داده است. پس هر جا بينوايي گرسنه است، حق او در سفره رنگين اغنيا است و خداي متعال از توانگران بازخواست خواهد کرد».[8]

 

امام صادق(عليه‌السلام) نيز در اين باره مي‌فرمايد:

 

«... مردم فقير و محتاج و گرسنه و برهنه نمي‌شوند مگر به دليل گناهان و ستم‌کاري توانگران».[9]

زمينه‌سازي براي گناهان

 

تجمل‌گرايي، زمينه را براي انجام بسياري از گناهان مانند: غرور، حسد، طمع، شهوت پرستي و کينه‌توزي آماده مي‌سازد. خداي متعال مي‌فرمايد:

 

«همانا بدانيد که زندگاني دنيا، بازيچه و سرگرمي کودکانه است و آرايش و تفاخر و خودستايي با يکديگر و حرص افزودن بر مال و فرزندان است... دنيا جز متاع فريب و غرور چيزي نيست».[3]

 

آدمي هنگام سرگرم شدن به تجملات با بسياري از وسوسه‌هاي شيطاني رو به رو مي‌شود.

 

اسلام، مصرف هر کالايي را به انگيزه‌هاي فخرفروشي و خودنمايي به ديگران يا براي رقابت و چشم و هم چشمي، ناپسند مي‌داند. داشتن چنين انگيزه‌هايي در مصرف تا آنجا محکوم است که پيشوايان الهي، مردم را از مصداق‌هاي پيش پا افتاده و ساده آن نيز نهي کرده‌اند.

 

اميرالمؤمنين علي(عليه‌السلام) در تفسير آيه 83 سوره قصص

 

« تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا »[4]

 

 آن خانه آخرت را براي کساني قرار مي‌دهيم که نمي‌خواهند در زمين برتري جويي و تبه‌کاري کنند.

 

فرموده است:

 

اگر کسي از اين که بند کفش او بهتر از بند کفش دوستش باشد، خرسند شود، داخل عنوان اين آيه مي‌شود. (او از کساني به شمار مي‌رود که خواهان برتري‌اند).[5]

 

در روايت ديگري از پيامبر اکرم(صلي الله عليه و آله) آمده است:

 

«هر کس لباسي بپوشد و در آن اظهار بزرگي کند، خداوند به وسيله آن او را از لب دوزخ فرو مي‌کشد و او همراه قارون خواهد بود».[6]

 

اين دو روايت، افرادي را دربرمي‌گيرد که به انگيزه تفاخر يا تجمل، چنين کنند.

تباهي سرمايه‌هاي مادي

تجمل‌گرايي سبب مي‌شود فرد بيشتر از آن چه توليد مي‌کند، مصرف کند. بدين ترتيب، در سطح وسيع‌تر، جامعه‌أي که به کج راهه تجمل‌طلبي گام نهاده است، جامعه‌أي مصرف زده خواهد بود؛ يعني با مصرف شدن بيشتر منابع و امکانات آن، ديگر در توليد و سرمايه‌گذاري قدرت کافي نخواهد داشت.

 

بايد دانست اسلام از گرايش فطري بشر به زيبايي آگاه است. به همين دليل برآوردن اين نياز طبيعي و فطري را در محدوده شريعت و عقل مورد تأييد قرار مي‌دهد، ولي فراتر از اين محدوده را نهي کرده است؛ زيرا هدر دادن ثروت و اموال براي امور واهي مانند تجمل‌گرايي مجاز نيست. امام رضا(عليه‌السلام) در روايتي فرموده است:

 

«ان الله يبغض القيل و القال و اضاعة المال و اکثرة السؤال»

 

 خداوند قيل و قال (گفتار بيهوده) و تباه سازي اموال و درخاست کردن فراوان را دوست نمي‌دارد.[1]

 

تباه کردن و تضييع اموال که در اين روايت بدان تصريح شده است، مفهوم و گستردگي ويژه‌أي دارد. به همين دليل، هرگونه تباهي، نابودي و فساد در اموال را دربرمي‌گيرد.

 

تباهي و تضييع ممکن است در اثر عوامل زير پديد آيد، اسراف کاري، مصرف بيش از اندازه، پرداختن به تجملات، ناآگاهي، نبود تخصص و مهارت در مديريت مالي، بي‌توجهي به مسايل زندگي گرايش به صوفي منشي، سهل انگاري در به کارگيري اموال و امثال آن. چنين پديده‌أي به تباهي سرمايه‌هاي زندگي، اختلال در انجام دادن مسؤوليت‌هاي خانوادگي و اجتماعي و تزلزل در حرکت معنوي انسان انجامد؛ زيرا سير و عروج معنوي در اين جهان با ابزار مادي و شرايط طبيعي صورت مي‌گيرد. در حديث مشهور نبوي آمده است:

 

«... فلولا الخبز ما صلينا و لا صمنا...»

 

اگر نان نباشد؛ نه مي‌توانيم نماز بخوانيم و نه مي‌‌توانيم روزه بگيريم».[2]

 

قرآن کريم نيز درباره حفظ امال و تباه نکردن آن مي‌فرمايد:

 

«وَلاَ تُؤْتُواْ السُّفَهَاء أَمْوَالَکُمُ الَّتِي جَعَلَ اللّهُ لَکُمْ قِيَاماً »

 

اموال خود را که خدا آن را مايه پايداري و برپا بودن شما قرار داده است، به دست سفيهان نسپاريد.

 

خداوند در جمله « الَّتِي جَعَلَ اللّهُ لَکُمْ قِيَاماً»مي‌فرمايد قوام زندگاني و اجتماعتان به سرمايه‌هاي شما است و بدون آن نمي‌توانيد کمر راست کنيد. پس آن را به دست سفيهان نسپاريد.

 

از اين تعبير، اهميتي که اسلام براي مال و حفظ آن قايل است، به خوبي روشن مي‌شود.
http://rahimi61.parsiblog.com

تجمل گرايي در اسلام

نويسنده : محمد هادي رحيمي:: 1/10/1385:: 3:44 عصر
مقدمه

 

مال‌پرستي، يکي از جلوه‌هاي برجسته دنياپرستي است و تجمل گرايي نماد بارز مال‌دوستي است.

 

دنيا زدگي سرآغاز همه زشتي‌هاست. وقتي مال دوستي به اوج ‌رسيد و به مال‌پرستي گراييد، عامل بسياري از لغزش‌ها مي‌شود و انسان‌ها را از راه کمال باز مي‌دارد. نگاهي به مخالفان انبياء ما را به اين باور مي‌رساند که آنان با به رخ کشيدن ثروت، خود و هوادارانشان را برتر مي‌شمردند غافل از اين‌که تنها ملاک برتري در اسلام، تقوا، ساده‌زيستي و همانا روش و منش پارسايان است؛ همان راهي که امامان معصوم(عليهم‌السلام) در صحيفه تاريخ اسلام ترسيم کردند. آنان در برابر وسوسه‌هاي دنيوي، مردانه ايستادند و هيچ‌گاه تسليم زر، زور و تزوير نشدند. آنان با اين که مي‌توانستند هم‌چون ديگران از مواهب دنيا بهره‌مند شوند، ولي چون در جايگاه رهبري و امامت بودند، حتي از ضروريات زندگي نيز گذشتند تا سرمشقي باشند براي آيندگان. متاسفانه در طول تاريخ کساني که بايد چشم بيدار اسلام و پاسدار ارزش‌هاي اخلاقي باشند و سيره معصومين(عليهم‌السلام) را در پيش گيرند، بي‌صبرانه به ثروت اندوزي و تجمل‌گرايي روي آوردند و راه را از بيراهه باز نشناختند تا بدان جا که به تدريج، مال‌دوستي به دنيا گرايي و دنيا گرايي به شهوت راني و سودجويي و در نهايت، سست شدن ارزش‌ها انجاميده است

 

از اين رو، اهل بيت(عليهم‌السلام) همواره خطر وابستگي و دل‌بستگي به ماديات را گوش‌زد کرده و راه کارهاي خروج از اين تعلق را نيز برشمرده‌اند.
http://rahimi61.parsiblog.com

● محمدعلي شاه آبادي
    ● انتشارات كانون انديشه جوان
    ليبراليسم و همه آموزه هاي مادي منتج از آن بر اين باور است كه رفتارهاي اقتصادي انسان از آزادي طبيعي برخوردار بوده و اعمال هرگونه قيد و بندي در اين باره توجيه ناپذير است.
    انقلاب صنعتي و اختراع ماشين، توليد انبوه با كيفيت قابل قبول و همسان را به ارمغان آورد، اما تقاضاي داخلي و مواد اوليه كشورهاي اروپايي، محدود بوده و توان پاسخگويي به اشتهاي سيري ناپذير ماشين تازه به راه افتاده را نداشت.
    از اين رو غربيان بيش از پيش به كشورهاي ديگر رو آوردند، تا در سايه سلطه بر آنان، مواد اوليه توليد را تامين كنند و از اين رهگذر بازار مصرف قابل اطميناني هم تدارك ديده باشند. يكي از راه هاي تحقق اين هدف با تبليغ گسترده كالاهاي خارجي و جلب نظر بوميان ممكن مي شد. در نتيجه استمرار اين امر كشورهاي عقب افتاده نيز به افزايش مصرف تشويق شدند. نمايش كالاهاي خارجي و در كنار آن توجيه علمي مصرف زدگي و تجمل گرايي در حوزه هاي دانش اقتصاد كلاسيك، عامل مهم تحقق اين واقعيت بود، اما ديري نپاييد كه ناسازگاري حكم خدشه ناپذير ممنوعيت و حرمت اسراف در مصرف از ديدگاه اسلام، با پديده تجمل گرايي و مصرف زدگي در جوامع اسلامي، رخ نمود.
    مكتب اسلام با ردّ هرگونه افراط و تفريط و ترسيم خطوط قرمزي چون اسراف و تجمل، پرچم اعتدال را در ديار زيست وارگي آدمي به اهتزار درمي آورد. كتاب «تجمل و اسراف» در سه بخش به تبيين، توصيف و تدقيق پديده اسراف و نسبت آن با مصرف مي پردازد. اين سه بخش چنين عنوان گرفته اند؛ سادگي در زندگي/ اسراف و آثار اقتصادي/ اسراف و اهداف نظام اقتصادي..

http://www.rasekhoon.net/weblog/etedal/index.aspxميل به تجمل پرستي
بسم الله الرحمن الرحيم

 

 

 

چهارمين سئوالي که پيشنهاد شده بود تا در مجلس خواستگاري پرسيده شود اين بود که : تجمل پرستي را دوست دارد يا نه ؟

 

در اين خصوص بايد بسيار دقت نمود چون " تجمل پرستي " آينده ي خوبي ندارد و اگر خداي ناکرده اين مرض درمان نشود چه بسا به کفر انسان بيانجامد و انسان را در هلاکت واقعي که دوري از خداست قرار دهد . 

البته منظور ما اين نيست که انسان چيزهاي خوب و زيبا را دوست نداشته باشد . انسان به گل و گياه علاقه مند است . انسان به باغ و بوستان علاقه دارد . بلکه مراد ما از اين سخن – که تجمل پرست نباشد – اين است که اين صفت " تجمل گرايي افراطي " که از حد تعادل آن بگذرد را نداشته باشد که اين صفت بد همه چيز حتي دين شخص را مي گيرد و انسان داراي اين صفت براي رسيدن به آن به هر کاري دست مي زند . شما با مطالعه در تاريخ و احوال انسانهاي ستمگر و منحرف به اين نتيجه مي رسد که بيشترين علت در ساختار وجودي اين ستمگران و منحرفان تجمل پرستي بوده و آنجايي که بايد از حق تبعيت مي کردند به خاطر همين مرضي که داشتند ، تبعيت نکردند و از حق گريزان شدند . و در بسياري از مواقع براي اينکه منافع باطلشان به خطر نيفتد در مقابل حق ايستادند و با حق مبارزه کردند .

 

قرآن مجيد در سوره ي هود آيه ي 15 مي فرمايد : " من کان يريد الحياة الدنيا و زينتها نوف اليهم اعمالهم فيها و هم فيها لا يبخسون "

 

هر کس خواهان زندگي مادي و زينت و شهوات دنيوي هست ما مزد سعي آنها را در کار دنيا کاملاً مي دهيم و هيچ از بهره ي تلاششان کم نخواهد شد .

 

اما بايد دانست که مزد تلاش دنيوي آنان فقط و فقط در دنيا بدرد خواهد خورد . و اما خداوند متعال در ادامه ي سوره ي هود در آيه ي 16 براي اين قبيل شخاص مي فرمايد : " اولئک الذين ليس لهم في الاخرة الا النار و حبط ما صنعوا فيها و باطل ما کانوا يعملون

 

اما اينها در آخرت نصيبي و سهمي جز آتش جهنم ندارند و همه ي افکار اعمالشان در راه دنيا ضايع و باطل مي گردد .

 

آنهايي که به زر و زيور و مال ومنال ديگران نگاه مي کنند و به ساختمانهاي کذايي ديگران حسرت و افسوس مي خورند و مي گويند : " اي کاش آن ساختمان مال ما بود و آن ماشين و آن لباس و آن ... " درست مثل کساني که در زمان قارون زندگي مي کردند و به مال و منال قارون حسرت مي خوردند و بعد وقتي حال قارون را ديدند و متوجه شدند مال منال براي نجات قارون هيچ کاري نکرد و زمين قارون و يارانش را در آغوش کشيد گفتند : " و اصبح الذين تمنوا مکانه بالامس يقولون ويکان الله يبسط الرزق لمن يشاء من عباده و يقدر لولا ان من الله علينا لخسف بناويکانه لا يفلح الکافرون

 

و بامدادان کساني که آرزو مي کردند که به جاي قارون مي بودند گفتند خداوند روزي را به هر کس بخواهد گشايش مي دهد و مي بندد اگر خدا به ما منت نمي گذاشت الان ما هم مثل قارون توسط زمين بلعيده شده بوديم و خداوند کفران کنندهگان نعمت را رستگار نمي کند . و بالاخزه در مورد چند و چون زندگي تا فرصت هست صحبت کنند و مي توان گفت در اين مجلس به خصوصيات و اعتقادات يکديگر مي توانند في الجمله آگاهي پيدا کنند.

عواقب تجمل گرايي در جامعه
    
 
 
 

 
 
   ● نويسنده: محمد - آصف عطایی 

● منبع: روزنامه - کیهان - تاريخ شمسی نشر 02/10/1386
 
 
 
 
 
يكي از بزرگترين آفتهاي زندگي انسان، دنياگرايي و تجمل طلبي است. اين رذيله اخلاقي باعث انحراف انسان از صراط مستقيم ايمان و عمل صالح مي شود و ابواب گمراهي و بدبختي را بر او مي گشايد.

 

در اين مقاله نويسنده كوشيده است كه آثار و عواقب دنياگرايي و تجمل طلبي را براساس آيات قرآن مجيد و روايات ائمه اطهار(ع) مورد بررسي قرار دهد.

 

اينك مطلب را با هم از نظر مي گذرانيم:ماهيت انسان

 

انسان موجودي مركب از دو بعد ماده و معني است و هر يك از دو بعد وجودي او، نيازهاي خاص خود را دارد كه بايد مورد ملاحظه قرار گرفته و برآورده گردد. دين مبين اسلام نيز نيازهاي گوناگون انسان را مدنظر قرار داده و به عنوان مكتب اعتدال، افراط و تفريط در هيچ يك از حوزه هاي زندگي را اجازه نداده است.

 

خداي سبحان نيز در كنار اعطاي عقل و شعور، و ارسال رسل همراه با كتاب و قانون، مواهب و نعمت هاي فراواني را در دل طبيعت به وديعه نهاده است تا انسان از نعمت هاي الهي، براي رفع نيازهاي مادي خود استفاده و بهره برداري نموده و در سايه تدبير و تعقل و هدايت و راهنمايي انبياي الهي، راه سعادت و كمال را تشخيص داده و سير صعودي خويش را به سوي قرب حق، تا بي نهايت ادامه دهد.

 

دنياطلبي انسان

 

ولي از آنجايي كه انسان موجودي حريص در مواجهه با مظاهر دنيا است، كنترل خود را از دست داده و راه افراط و تفريط را در پيش مي گيرد، تمام سعي و همتش را در جهت جمع آوري زرق و برق دنيا، صرف نموده، زهد، تقوا، ساده زيستي و قناعت را به كلي فراموش مي نمايد و با تجمل گرايي، در راه اسراف و افراط و گناه گام بر مي دارد و در اين راه هيچ چيزي چشم طمعش را پر نمي كند.

 

بنابراين، بيشتر انسان ها زماني كه در ميدان عمل و در معرض امتحان و آزمايش، قرار گرفته و با مظاهر فريبنده دنيا مواجه مي شوند، گرفتار اسراف و تجمل گرايي شده، خود و ارزش هاي انساني خويش را فراموش مي كنند. به فرموده حضرت علي(ع): «دنيا گذرگاه است نه قرارگاه، و مردم در اين گذرگاه، دو دسته هستند: دسته اي خود را فروخته، برده دنيا مي شوند و ارزش خويش را از دست مي دهند و برخي ديگر، خود را خريداري نموده و از قيد و بند دنيا و مظاهر جذاب و فريبنده آن، آزاد مي سازند.» (1) لذا در آموزه هاي ديني، اسراف، تبذير و تجمل گرايي كه از مظاهر دنيازدگي و دنياطلبي است، مورد نكوهش قرار گرفته و از آن نهي شده است.

 

خداي سبحان پيامبرش را مورد خطاب قرار داده، خطر رفاه زدگي را گوشزد مي نمايد: «فلا تعجبك اموالهم و لا أولادهم انما يريد الله ليعذبهم بها؛ (2) و ]فزوني[ اموال و اولاد آنها تو را در شگفتي فرو نبرد، خدا مي خواهد آنان را به وسيله آن، ]در زندگي دنيا[ عذاب كند.»

 

كساني كه در جمع مال و پيدايش و پرورش اولاد، حدود الهي را رعايت نكنند، گرفتار فتنه مي شوند، از اين رو خداي سبحان به شيطان دستور مي دهد تا با آنها در مال و اولادشان شريك باشد: «... و شاركهم في الأموال و الأولاد و عدهم»؛ (3) «... و در ثروت و فرزندانشان شركت جوي و آنان را با وعده ها سرگرم كن!»

 

در آيه ديگري مي خوانيم: «لا تمدن عينيك الي ما متعنا به أزوجا منهم و لا تحزن عليهم و اخفض جناحك للمومنين؛(4) هرگز چشم خود را به نعمت هاي ]دنيا[ كه به گروه هايي از آنها (كفار) داديم ميفكن و به خاطر آنچه آنها دارند، غمگين مباش و بال ]عطوفت[ خود را براي مؤمنان فرود آر!»

 

تجمل گرايي از منظر ديني دين اسلام، دين اعتدال است و استفاده از زينت و زيبايي هاي طبيعت و اسباب و لوازم مناسب و... را نه تنها اجازه داده بلكه به آن توصيه و سفارش نموده، است؛ لذا قرآن مي فرمايد: «وابتغ فيما آتاك الله الدار الآخره ولا تنس نصيبك من الدنيا و احسن كما احسن الله اليك و لا تبغ الفساد في الأرض ان الله لا يحب المفسدين؛(5) و در آنچه خدا به تو داده، سراي آخرت را بطلب و بهره ات را از دنيا فراموش مكن و همان گونه كه خدا به تو نيكي كرده، نيكي كن و هرگز در زمين در جستجوي فساد مباش كه خدا مفسدان را دوست ندارد.»

 

در تاريخ زندگي امام حسن مجتبي(ع) مي خوانيم كه هنگام نماز، بهترين لباس ها را مي پوشيد، وقتي از او در اين باره سؤال شد، فرمود: «خداوند زيباست و زيبايي را دوست دارد و به همين جهت من لباس زيبا را براي راز و نياز با پروردگارم مي پوشم؛ چراكه خود او دستور داده است كه: «خذوا زينتكم عندكل مسجد؛(6) زينت خود را به هنگام رفتن به مسجد برگيريد.»

 

امام صادق(ع) نيز هنگامي كه از سوي برخي انسان هاي به ظاهر زاهد، موردسؤال قرار مي گرفت، در جواب مي فرمود: «من حرم زينه الله التي اخرج لعباده...؛(7) چه كسي حرام كرده زينت هايي را كه خداوند براي بندگانش آفريده است.»(8)

 

در سوره مائده نيز مي خوانيم: «يا ايهاالذين آمنوا لا تحرموا طيبات ما أحل الله لكم ولاتعتدوا ان الله لا يحب المعتدين؛(9) اي كساني كه ايمان آورده ايد! چيزهاي پاكيزه را كه خداوند براي شما حلال كرده است، حرام نكنيد و از حد تجاوز ننمائيد؛ زيرا خداوند، متجاوزان را دوست ندارد.»

 

بنابراين استفاده از زينت و زيبايي اگر در حد اعتدال باشد هيچ اشكالي ندارد، ولي بسياري از مردم در جريان زندگي، راه افراط را درپيش مي گيرند، و به بهانه هاي گوناگون روبه تجمل گرايي مي آورند، به همين خاطر قرآن كريم بلافاصله مسلمانان را از زياده روي و اسراف و تجاوز از حد برحذر داشته و نهي مي كند و مي گويد: يا بني آدم خذوا زينتكم عند كل مسجد وكلوا و اشربوا و لاتسرفوا انه لايحب المسرفين؛(10) اي فرزندان آدم! زينت خود را به هنگام رفتن به مسجد با خود برداريد و بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد كه خداوند اسراف كنندگان را دوست ندارد.»

 

در قرآن كريم كلمه اي كه ازنظر ظاهري به تجمل گرايي نزديك است، واژه «ترف» است كه در چندين مورد آمده است، ازجمله در سوره هود مي خوانيم: «و اتبع الذين ظلموا ما اترفوا فيه وكانوا مجرمين؛(11) و آنان كه ستم مي كردند، از تنعم و كامجويي پيروي كردند و گناه كار بودند.»

 

در آيه ديگر درباره اصحاب شمال و گناهكاران آمده است: «انهم كانوا قبل ذلك مترفين؛(12) آنها، پيش از اين ]در عالم دنيا[ مست و مغرور بودند.»بنابراين از نظر مكتب جاويد اسلام، دلباختگي نسبت به امور دنيا و زرق و برق آن- كه در قالب تجمل گرايي ظاهر مي شود- محكوم است نه بهره گيري معتدل و حساب شده از نعمت هاي اين جهان.

 

پيامدهاي تجمل گرايي

 

تجمل گرايي آثار ويرانگر و منفي فراواني را به دنبال دارد كه به چند نمونه آن، اشاره مي شود:

 

1) طغيان و سركشي

 

رفاه، تجمل گرايي و غرق شدن در درياي لذايذ و نعمت هاي دنيوي، و دورشدن از معنويات، باعث طغيان و سركشي انسان مي شود؛ لذا در آيات قرآن مي خوانيم: «و ما ارسلنا في قريه من نذير الا قال مترفوها انا بما ارسلتم به كافرون؛(31) و در هيچ شهر و دياري، بيم دهنده و انذارگري، ارسال نكرديم مگر اينكه ثروتمندان عياش آنها]كه سرمست ناز و نعمت بودند[ گفتند: ما به آنچه فرستاده شده ايد، كافريم.»

 

در آيه ديگري مي خوانيم: «و اذا أردنا أن نهلك قريه امرنا مترفيها ففسقوا فيها فحق عليها القول فدمرناها تدميرا؛(41) و هنگامي كه بخواهيم شهر و دياري را هلاك كنيم، نخست اوامر خود را براي مترفين]و ثروتمندان مست و شهوت پرست[ آنجا، بيان مي داريم، سپس هنگامي كه به مخالفت برخاستند و استحقاق مجازات يافتند، آنها را به شدت درهم مي كوبيم.»

 

از آيات يادشده و ديگر آيات قرآن، به خوبي استفاده مي شود كه انسان حريص و دنيا طلب، هنگامي كه در ميدان رقابت تجمل گرايي قرار مي گيرد، براي رسيدن به مقصود و بهره گيري از لذت هاي حيواني، تمام حد و حصرها و موانع را كنار زده، هيچ ضابطه و معياري را نمي شناسد. براساس فرمايش پيامبر(ص): «حب الشيء يعمي و يصم؛(15) علاقه به چيزي، انسان را كور و كر مي كند]و قدرت درك واقعيت را از او مي گيرد[.»

 

گرايش افراط گونه به دنيا و ظواهر فريبنده آن، باعث مي شود بزرگاني چون طلحه و زبير، با آن سابقه تاريخي، در برابر اميرمؤمنان حضرت علي(ع) قرار گرفته، بيعت خود را ناديده بگيرند و جنگ خونين جمل را سازماندهي كنند.

 

2) انحطاط اجتماعي

 

از جمله آثار زيان بار تجمل گرايي، انحطاط اجتماعي است. مونتسكيو درباره تجمل گرايي و تأثير منفي آن در جامعه مي گويد: «در اين زمان است كه تقواي ملي با چه سرعتي روبه انحطاط مي رود. زماني كه مردم روم به تجمل روي آوردند، در سلطنت «تي بر» نمايندگان سنا پيشنهاد كردند كه قوانين سابق مربوط به تجمل، دوباره برقرار شود. شاه كه مردي بااطلاع بود با اين تقاضا مخالفت كرد و گفت: دولت با وضع فعلي نمي تواند دوام بياورد.»(61)

 

ابن خلدون درباره تأثير تجمل گرايي مي گويد: «تجمل خواهي و اعيان منشي مايه بدبختي و انقراض جوامع است. جوامع هراندازه بيشتر در تجمل خواهي و اعيان منشي فرو رود، به همان اندازه به مرز سقوط، نزديك تر مي شود. روند سقوط نيز به اين صورت است كه اسراف گري و تجمل طلبي به تدريج سبب فقر و تهي دستي جوامع و حكومت ها مي شود و هرقدر تجمل و اسراف، زياد شود، به همان اندازه، تهي دستي نيز افزايش مي يابد تا جايي كه ثروت موجود، ديگر جوابگوي اسراف و تجمل نخواهد بود. بدين ترتيب قومي كه به اين كار عادت كرده اند به تدريج ضعيف و زبون مي گردند و تا مرز نابودي پيش مي روند.»(71)

 

جرجي زيدان مسيحي، درباره انحطاط مسلمانان مي گويد: «پس از آنكه اعراب به كشورگشايي پرداختند، سيم و زر و غلام و كنيز به جزيره العرب روان گرديد و اندك اندك، اعراب مسلمان به فساد و هرزگي گراييدند.»(81)

 

امام راحل(ره) مي فرمايد: «طبع كاخ نشيني با تربيت صحيح، منافات دارد؛ با اختراع و تصنيف و تأليف و زحمت، منافات دارد. اگر سراسر دنيا هم بخواهيد گردش كنيد و پيدا كنيد، اگر موفق بشويد، يكي دو تا و چندتاست. تمام مصنفين از اين كوخ نشينان بودند تقريباً و تمام مخترعين از همين كوخ نشينان بودند تقريباً ... ما بايد بكوشيم كه اخلاق كاخ نشيني را از اين ملت بزداييم. اگر بخواهيم ملت جاويد بماند و اسلام را آن طوري كه خداي تبارك و تعالي مي خواهد، در جامعه ما تحقق پيدا كند، مردم را از خوي كاخ نشيني به پايين بكشيد.» (91)

 

در قرآن كريم مي خوانيم: «واذا مس الانسان ضر دعا ربه منيباً اليه ثم اذا خوله نعمه منه نسي ما كان يدعوا اليه من قبل و جعل لله انداداً ليضل عن سبيله قل تمتع بكفرك قليلاً انك من اصحاب النار؛(02) هنگامي كه انسان را زياني رسد، پروردگار خود را مي خواند و به سوي او باز مي گردد اما هنگامي كه نعمتي از خود به او عطا كند آنچه را كه به خاطر آن قبلا خدا را مي خواند از ياد مي برد و براي خدا همتا قرار مي دهد تا مردم را از راه او منحرف سازد. بگو: چند روزي از كفرت بهره گير كه از دوزخيان خواهي بود.»

 

در آيه ديگري مي فرمايد: «الذين يستحبون الحياه الدنيا علي الاخره و يصدون عن سبيل الله و يبغونها عوجا اولئك في ضلال بعيد؛(21) همان ها كه زندگي دنيا را بر آخرت ترجيح مي دهند و (مردم را) از راه خدا باز مي دارند و مي خواهند راه حق را منحرف سازند، آنها در گمراهي دوري هستند.»

 

3) وابستگي اقتصادي

 

در دنياي امروز، اقتصاد و سرمايه، جايگاه خاص و ويژه اي را در عرصه هاي مختلف زندگي، و معادلات بين المللي به خود اختصاص داده است؛ به گونه اي كه اگر كشوري از لحاظ اقتصادي، استقلال داشته باشد، مي تواند در عرصه هاي جهاني و بين المللي، با قوت و قدرت، وارد شود اگر هم طرح و برنامه اي داشته باشد، از سوي ديگران با احترام خاص مورد استقبال قرار مي گيرد؛ ولي اگر از لحاظ اقتصادي ضعيف و وابسته باشد، طرح ها و برنامه هايش نيز خريدار نخواهد داشت.

 

امام علي(ع) خطاب به فرزندش فرموده است: «انساني را كه طالب معيشت خود است ملامت مكن؛ زيرا در فقر و تنگدستي، خطاهاي او زياد مي شود. اي فرزندم! فقير، حقير است، سخن او شنيده نمي شود و مقام او شناخته نمي گردد. فقير اگر راستگو باشد، دروغ گويش خوانند و اگر زاهد باشد و پرهيزگار، او را نادان گويند...»(22)

 

از جمله پيامدهاي تلخ و ناگوار تجمل گرايي، ضعف و وابستگي اقتصادي است. كشوري كه مردم آن به تجمل گرايي روي آورده و بازار مصرفشان را به ويژه لوازم گران قيمت خارجي، اشغال كرده، در واقع وابستگي اقتصادي شان را عملا با دست خود امضا كرده اند و بايد بخش كلان سرمايه ملي شان، صرف واردات كالاها و لوازم مدل جديد كشورهاي خارج شود و كارخانه هاي داخلي به خاطر نبود بازار مصرف، چاره اي جز تعطيلي نخواهند داشت.

 

قرآن كريم مي فرمايد: «ولا توتوا السفهاء اموالكم التي جعل الله لكم قياما و ارزقوهم فيها واكسوهم و قولوا لهم قولا معروفا؛ (23) اموال خود را كه خدا آن را مايه پايداري و برپا بودن شما قرار داده است، به دست سفيهان نسپاريد!» افرادي كه در بازار رقابت منفي تجمل گرايي گرفتار شده و سرمايه هاي ملي را صرف واردات لوازم و تجهيزات مدل جديد خارجي مي نمايند، در واقع، افراد جاهل و ناداني هستند كه با دست خود سلطه بيگانگان را فراهم مي سازند. به فرموده امام رضا(ع): «خداوند قيل و قال (گفتار بيهوده) و تباه سازي اموال و درخواست فراوان را دوست ندارد.» (24) ضعف در اقتصاد، سستي در دين، و نابودي فرهنگ و هويت ملي اسلامي را به دنبال خواهد داشت: «فلولا الخبز ماصلينا ولاصمنا؛ (25) اگر نان نباشد، نه مي توانيم نماز بخوانيم و نه مي توانيم روزه بگيريم.»

 

4) گسترش فحشا و منكرات

 

ورود در بازار رقابت تجمل گرايي، گناهاني چون: غرور، حسد، كينه توزي، شهوت پرستي و بي عفتي را به دنبال خواهد داشت. يك دسته به خاطر سرمايه و امكانات فراوان به شهوت راني پرداخته و به قول خودشان از هر چمني گلي را برمي دارند و عده اي كثير از انسان هاي فقير و بي بضاعت، به خاطر اينكه در بازار تجمل گرايي و رقابت از قافله رفاه طلب، عقب نمانند، شرف و حيثيت خويش را حراج نموده و به خودفروشي روي مي آورند.

 

قرآن كريم مي فرمايد: «اعلموا انما الحياه الدنيا لعب و لهو و زينه و تفاخر بينكم و تكاثر في الاموال و الاولاد... و ما الحياه الدنيا الامتاع الغرور؛ (26) بدانيد كه زندگي دنيا بازي و سرگرمي و تجمل پرستي و فخرفروشي در ميان شما و افزون طلبي در اموال و فرزندان است... و دنيا جز متاع فريب نيست.»

 

كم نيستند انسان هايي كه در اين بازار غرور و نيرنگ در دام وسوسه هاي شيطاني افتاده، ارزش و هويت انساني خويش را از دست مي دهند؛ لذا حكيمان گفته اند: «فساد با تجمل مقرون است و اغلب، دنبال آن مي آيد و تجمل هم دنبال فساد مي آيد. اگر حركات قلب را آزاد بگذاريد، يعني جلو هوا و هوس را رها كنيد، چگونه مي توانيد از ضعف روحي جلوگيري كنيد؟»(27)

 

5) پشت كردن به ارزش ها

 

از جمله آثار شوم تجمل گرايي، پشت كردن به ارزش ها و امور معنوي و اخلاقي است. افراد و اشخاصي كه شيفته و مجذوب ثروت و سرمايه مي شوند، تمام توان و همت خود را صرف جمع آوري زرق و برق دنيا مي كنند، در قاموس آنها، مفاهيم ارزشي مثل: زهد، تقوا، ساده زيستي، انفاق، ايثار و... هيچ جايگاهي نخواهد داشت.

 

قرآن مي فرمايد: «الذين يستحبون الحياه الدنيا علي الاخره و يصدون عن سبيل الله و يبغونها عوجا اوليك في ضلال بعيد؛(28) كساني كه زندگي دنيا را به آخرت، ترجيح مي دهند و مردم را نيز از راه خدا منحرف مي كنند و در پي آن هستند كه براي سنت و دين خدا كجي ايجاد كنند، ضلالت براي آنان حتمي است.»

 

در جاي ديگر مي خوانيم: «و قال موسي ربنا انك اتيت فرعون و ملاه زينه و اموالا في الحياه الدنيا ربنا ليضلوا عن سبيلك؛(29) موسي گفت: پروردگارا! تو، فرعون و اشراف وابسته او را در زندگي دنيا، زيور و دارايي داده اي كه با آن، مردمان را از راه تو گمراه كنند.»

 

وابستگي شديد به زرق و برق دنيا، انسان را برده و مطيع خود مي سازد؛ زيرا انسان براي اينكه به زندگي خود، رونق و صفا بخشد، به تنعم و تجمل رو مي آورد و به تدريج با امور و اشيايي كه وسيله تنعم و تجمل و يا ابزار قوت و قدرت خويش قرار داده، خو گرفته و شيفته آن مي شود و رشته هايي نامرئي او را خوار و ذليل نموده و به زانو درمي آورد. در نتيجه خدا و آخرت را به كلي از ياد مي برد: «يعلمون ظاهرا من الحياه الدنيا و هم عن الاخره هم غافلون؛(30) آنان تنها ظاهري از زندگي دنيا را مي دانند و از آخرت بي خبرند.»

 

پيامبر اكرم(ص) به ابن مسعود فرموده اند: «اي ابن مسعود! پس از من، اقوامي مي آيند كه طعام هاي پاكيزه و رنگارنگ را مي خورند... و خانه ها و كاخ هايي بنا مي كنند و مساجد را به زيورآلات تزيين مي كنند. تمام همت آنان براي دنيا است كه به آن دل بسته و اعتماد كرده اند. شرف آنان به درهم ها و دينارهاست و تلاش شان براي شكم است. آنان بدترين بدها هستند كه فتنه از آنان برمي خيزد و به خودشان برمي گردد».(31)

 

امام رضا(ع) درباره اين گونه افراد فرموده است: «مال دنيا جمع نمي شود مگر با پنج خصلت، بخل بسيار و آرزوهاي دراز و چيرگي آزمندي]بر انسان[ و ترك صله رحم ]و رسيدگي به بستگان تنگ دست[ و دنياپرستي و فراموش كردن آخرت.»(32)

 

بنابر آنچه بيان شد، اگر بخواهيم در طول حيات و زندگي چند روزه دنيا گرفتار طغيان و سركشي، انحطاط اجتماعي، وابستگي اقتصادي، گسترش فحشا و منكرات و پشت كردن به ارزش هاي الهي و انساني نشويم، چاره اي نداريم جز اينكه از نعمت ها و مواهب الهي به صورت درست و حساب شده استفاده و بهره برداري كنيم و از اسراف، تبذير و تجمل گرايي دوري نماييم.

 

http://www.bashgah.net

تجمل گرایی، عامل بی اعتباری و انحطاط اجتماعی
افراد تجمل پرست همواره در حال تهیه وسایل لوکس و تشریفاتی زندگی اشرافی خود هستند و در خرج کردن، هیچ حدی را رعایت نمی کنند. از این رو، به تدریج از مردم دور و در نظر آنها بی اعتبار می شوند. کسی که جویای کمال انسانی است، نه تنها از شهوت های حرام، بلکه از پاره ای شهوت ها و خواسته های حلال نیز باید بگذرد. رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت اللّه خامنه ای در فرازی می گوید:

... اگر ما به فکر زندگی شخصی خودمان افتادیم، دنبال تجملات و تشریفات رفتیم، در خرج کردن بیت المال هیچ حدی برای خودمان قائل نشدیم، هر چه توانستیم خرج کردیم؛ مگر اعتماد باقی می ماند؟

خداوند در آیه ای شریف از قرآن کریم فرموده است:

«... وَ لا تُلْقُوا بِأَیْدیکُمْ إِلَی التَّهْلُکَةِ؛ و خودتان را با دست های خود به هلاکت نیفکنید». (بقره: 195)

از این آیه به خوبی استفاده می شود که اسراف کردن ثروت های شخصی و ملی در تجملات و ولخرجی های گوناگون و بی توجهی به حد معقول مصرف در زندگی، موجب می شود انسان ها خود، عامل پستی و نابودی اجتماع خویشتن شوند.

پیام متن:
تجمل گرایی، سبب دور شدن انسان از مردم و انحطاط اجتماعی می شود.
http://www.hawzah.net

تجمل گرایی و وابستگی
وسایل رفاهی غیرضروری، در مقایسه با دیگر تولیدات مورد نیاز جامعه، تولید یا واردات چشمگیرتری دارند. در نتیجه، در پاسخ به تقاضای مردم برای خرید این گونه وسایل، سرمایه و ارز ملی فراوانی از کشور خارج می شود و به سرمایه هایی که غرب به وسیله آنها بر ضد اسلام توطئه می کنند، افزوده می شود. با گذشت چندین سال از دوران انقلاب اسلامی کشورمان، با وجودی که هویت و فرهنگ ملی ما اسلامی است، امروزه افراد جامعه مان به اخلاق، رفتار و کارهایی روی آورده اند که با فرهنگ اصیل مذهبی و ملی ما در تضاد است.

لوازم زندگی، وسایل تزئینی و حتی خوراک و پوشاک ما که هم سو با فرهنگ بیگانه است، به قدری در جامعه ما رواج یافته که موجب نگرانی دلسوزان و مسئولان فرهنگی جامعه شده است. این در حالی است که از سراسر دنیا، مردم برای نجات زندگی خود از فرهنگ و آموزه های پست غربی، به ایران و برنامه دینی ـ سیاسی آن توجه دارند. همچنین، جنبش های آزادی بخش دنیا برای مبارزه با استعمارگران، مردم ایران را الگوی خود قرار داده اند. دلیل این مدعا، گزارشی است که بنابر آن مجری شبکه یک سیما در روز افتتاح صدای برون مرزی ایران اعلام کرد: سالانه بیش از سی هزار نامه از گوشه و کنار جهان، به منظور درخواست شناساندن اسلام به آنها، به ایران فرستاده می شود.

پیام متن:
یکی از راه های نجات از وابستگی، پرهیز از تجمل گرایی است.
http://www.hawzah.net

تجمل گرایی، راهی به سوی نابودی فرهنگی
استعمارگران برای فراهم کردن زمینه های سقوط ملت ایران و نابودی فرهنگ ایرانی، از ترویج تجمل گرایی به روش های گوناگون کمک گرفتند. پیش از انقلاب، برای اولین بار که یهود می خواست مجری این طرح باشد، با وارد کردن لباس ها و وسایل تجملی از غرب به ایران، شروع به کار کرد. به این صورت که لباس های کهنه مردم را می خریدند و به جای آنها ظرف زیبای چینی و پارچه های فاستونی می دادند، در وضعیتی که مردم تا آن زمان، پارچه های دست باف خود را می پوشیدند.

از آنجا که دشمنان اسلام، راه وابسته کردن ایران را از طریق رواج تجمل گرایی در آن تجربه کرده اند، بار دیگر در عصر حاضر این نقشه را به کار گرفته اند تا نیروی جوان و سرمایه های عظیم کشور را به مدپرستی و تجمل گرایی سرگرم کنند، با این تفاوت که این بار تبلیغ می کنند محصولات خارجی بهتر است. با کمال تأسف، امروزه بر روی پوشاک و دیگر وسایل زندگی مسلمانان مارک ها و خط های خارجی، بسیار به کار می رود که برخی از این نوشته ها، پیام های زشت اخلاقی و شهوانی را دربردارد . اگر نقاب مرغوبیت یا استحکام جنس خارجی به کنار زده شود، چهره زشت وابستگی و ذلت و سرانجام، نابودی فرهنگ ایرانی در پس آن به چشم می خورد. از امام صادق علیه السلام نقل است که:

خداوند به پیامبری از پیامبرانش وحی می کند که به مؤمنان بگو:

لا تَلْبِسُوا لباسَ اَعدائی و لاتَطْعَمُوا مَطاعِمَ اَعْدائی، وَ لا تَسْلُکُوا مَسالِکَ اَعدائی، فَتَکُونُوا اَعْدائی کَما هُم اَعْدائی.

لباس دشمنان مرا نپوشید و غذای دشمنان مرا نخورید و به شیوه دشمنان من رفتار نکنید که شما نیز همانند آنان جز و دشمنان من خواهید شد!

امام خمینی رحمه الله در پیامی در این باره این گونه هشدار می دهد:

استعمارگران چنان که تجربه نشان داده، جز تباهی شما و اغفالتان از سرنوشت کشورتان و چاپیدن ذخایر شما و به بند استعمار و ننگ وابستگی کشیدنتان و مصرفی نمودن ملت و کشورتان، به چیز دیگری فکر نمی کنند و می خواهند با این وسایل و امثال آن، شما را عقب مانده و به اصطلاح نیمه وحشی نگه دارند.
http://www.hawzah.net

تجمل گرایی و فراموشی یاد خدا
از آثار شوم تجمل گرایی، غفلت از یاد خداوند است. این فراموشی به دلیل از یادبردن ذات خویش و نیز گوهر پرارزش انسانیت و استعدادهای نهفته در آن است. با شکوفایی این انگیزه ها و استعدادها، انسان لحظه لحظه به سوی کمال گام برمی دارد و حتی از فرشتگان مقرب هم بالاتر می رود، ولی با فراموش کردن خداوند استعدادها و فطرت کمال جویی، در روح انسان به خاموشی می گراید و آدمی در سیاهچال حیوانیت اسیر می شود. خداوند باری تعالی در کتاب آسمانی خود، در نکوهش از خصلت تجمل گرایی و دنیاطلبی، بندگان خود را حتی از هم نشینی با صاحبان این صفات هشدار می دهد و به روی گردانی از آنها امر می فرماید. همچنین، از افراد تجمل گرا، به عنوان مصداق آشکار غافلان یاد خداوند نام می برد:

فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلّی عَنْ ذِکْرِنا وَ لَمْ یُرِدْ إِلاَّ الْحَیاةَ الدُّنْیا. (نجم: 29)

حال که چنین است، از کسی که از یاد ما روی می گرداند و جز زندگی مادی دنیا را نمی طلبد، اعراض کن.خداوند در آیه های دیگری از کتاب هدایت، زیان و سیه بختی تجمل پرستان و افزون خواهان را یادآور شده است و آگاه می کند که فریب دنیا و دارایی اش را نخورد و سرگرمش نشود تا مبادا از یاد خداوند غافل شود که این، بزرگ ترین زیان برای آدمی معرفی شده است:

یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تُلْهِکُمْ أَمْوالُکُمْ وَ لا أَوْلادُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللّهِ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْخاسِرُونَ. (منافقون: 9)

ای کسانی که ایمان آورده اید! اموال و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نکند! و کسانی که چنین کنند، زیان کارانند.

روایت ها و کلام بزرگان نیز مؤمنان را از زیاده خواهی بر حذر داشته اند و آفت ها و خطرهای آن، از جمله غفلت از یاد خدا را برای انسان ها برشمرده و انسان ها را به پارسایی و رستگاری و عمل به دستورهای الهی هدایت کرده اند. امیرالمؤمنین علی علیه السلام نیز تجمل گرایی و دنیاطلبی را نفی می کند و یکی از پی آمدهای آن را فراموشی یاد خداوند می داند. ایشان انسان های غافل را به حیوانات پرواری تشبیه کرده است که برای بریده شدن با کارد آماده اند، ولی خود چیزی نمی دانند. این امام همام در فرازی می فرماید:

ای مردمی (که غافلید)، اما از شما غافل نیستند (و تمام کردارتان را ثبت می کنند) و ای آنان که (دستورهای خدا را) ترک می کنید، اما شما را ترک نمی گویند (و سرمایه هایتان را می گیرند) چه شده است، می بینیم از خدای روی برتافته اید و به غیر او روی آورده اید؟! گویا شما گلّه های شتران و گوسفندانی هستید که چوپان، شما را به چراگاهی پر و به چشمه ای بیماری زا می برد. آنها همانند حیوانات پرواری هستند که برای کارد آماده شده اند، ولی خودشان نمی دانند چه هدفی از آنها در نظر است....

و به تعبیر دل نشین باباطاهر:

بوره غافل مچر در چشمه ساران  هر آن غافل چره غافل خوره تیر 
http://www.hawzah.net