نه زودباوری، نه دیرباوری‏
من راجع به زودباوری چند تا آیه نوشته‏ام. یک خاطره برایتان بگویم زیادی گوش بدهید یهودیها گفتند چه کنیم اسلام را بشکنیم گفتند یک کاری می‏کنیم جمعی از دانه درشت‏های ما مهمین یهودی صبح می‏روند ایمان می‏آورند به مسلمانها غروب بر می‏گردند می‏گویند نه خیر ما صبح ایمان آوردیم ولی اسلام چیز حسابی نداشت ما همان یهودی باشیم به دین خودمان بر می‏گردیم آنوقت این دوتا فایده دارد یکی یهودیها دیگر هوس مسلمان شدن نمی‏کنند می‏گویند علمایی هم که صبح رفتند غروب برگشتند پس پیداست اسلام چیز به دردبخوری ندارد یکی یهودی‌ها فکر مسلمان شدن نمی‏کنند یکی مسلمان‌ها هم توی دلشان خالی می‏شود می‏گویند معلوم می‏شود دین ما غنی نیست باری ندارد نتوانست میهمان‌ها را جذب کند اینهایی هم که آمدند در رفتند مسلمانها در مسلمان بودنشان شک می‏کنند یهودی‌ها در یهودی بودنشان سفت می‏شوند گفتند طرح خوبی است این تهاجم فرهنگی است این ضربه زدن به عقائد است تا این طراحی را کردند خداوند به پیغمبر (صلی الله علیه و آله) گفت یا رسول الله به مسلمانها بگو امروز صبح یک عده از یهودیها خواهند آمد و مسلمان می‏شوند شما به اسلام اینها گول نخورید غروب هم خواهند رفت از رفتن شان هم ناراحت نشوید اصل اسلامشان توطئه است آمدنشان و رفتن شان توطئه است بنابراین حواستان جمع باشد زودباور نباشید آیه‏اش اینست «آمنوا به» یهودیها گفتند «آمنوا»ایمان بیاورید «وجه النهار» «وجه» یعنی صورت روز «نهار» هم یعنی روز طرف صبح ایمان بیاورید «واکفروا» کفر بورزید «آخره» آخر روز صبح ایمان بیاورید غروب کافر بشوید یا یهودی‌ها دیگر هوس نکنند مسلمان بشوند بگویند علمایی هم که صبح رفتند غروب برگشتند مسلمانها هم بگویند عجب معلوم می‏شود دین ما بار نداشت نتوانست میهمانها را نگه دارد این توطئه هست بنابراین زودباور نباشید از ایمان آوردنشان دلتان خوش نشود که ایمانشان توطئه است مثل اینکه من می‏روم سخنرانی کنم یک کسی نامه می‏نویسد جناب آقای قرائتی یک گروهی می‏آیند پای سخنرانی تو ولی اینها جاسوس هستند آمده‏اند نوار بگیرند حرفها را مثلا ببرند جایی دیگر از... فکر نکن اینها جزو علاقمندان شما هستند اینها جزو مخالفین هستند منتهی عامل نفوذی هستند این زودباور نباشید این یک آیه برای زود...

تعدیل در باورها نسبت به خدا
امام سجاد (علیه السلام) که مریض می‏شود می‏گوید خدایا مریض شدم اما شاید همین مرض من برای تربیت از سلامتی اثرش بیشتر باشد مرض برای تعدیل است در اخلاق تعدیل در عقائد تعدیل همه چیز تعدیل این مسئله مهمی است که عرض کردم. در جلسه... راجع به تعدیل‏در... اینکه کارها را به خدا نسبت بدهیم یا به خودمان بعضی همه کارها را به خدا نسبت می‏دهند بعضی تمام کارها را به خدا نسبت می‏دهند بعضی تمام کارها را به خودشان نسبت می‏دهند کدام درست است؟ بعضی همه‏اش... به قارون گفتند از آن پولهایی که خدا به تو داده بده می‏گفت خدا کیه؟ «علی علم» آیه قرآن است «عندی» یعنی نزد من یک علمی هست مخ اقتصاد دان هستم من مدیریت بازرگانی دارم من! هر چه به فرعون، به قارون می‏گفتند بده خدا به تو داده می گفتند «احسن کما احسن الله علیک» یعنی خداوند احسان کرده به تو می‏گفت نه خیر «علی علم عندی» نمرود می‏گفت «اذا احیی» اینهایی که می‏نویسم آیه قرآن است «انا احیی» من حیات می‏دهم «وامیت» من مرگ می‏دهم مرگ و حیات دست من است خدا کیه بگویید ببینم دو تا زندانی بیاورید این زندانی اعدام این را آزاد کنید دیدید من یکی را اعدام کردم فرعون می‏گفت «و هذه الانهار» نمی‏بینید توی کاخ من چه نهرهایی است «تجری، هذه الانهارانهار نهرها تجری »جاری است «تحتی، تجری من تحتی» ببینید از زیر صندلی من جوی آب رد می‏شود من کاخ دارم باغ دارم «تحتی» زیر پای من «أنا» من «علی علم عندی» عند من «عندی، أنا، تحتی» بعضی‏ها می‏گویند من، من پدرت را در می‏آورم اوه! من می‏دانی پدربزرگم رئیس کارخانه سکنج است، مدرک، وصل می‏شود به یک کس هایی خدا را فراموش می‏کند نوح (علیه السلام) به پسرش گفت پسرجان ایمان بیاور سوار کشتی شو گفت من سوار نمی‏شوم گفت خدا اراده کرده کفار را غرق کند گفت من، خدا می‏خواهد من را غرق کند «سا» یعنی آینده «آوی» یعنی مأوا می‏گیریم «سآوی الی جبل» من تا ببینیم خدا هست «سآوی الی جبل یعصمنی» حفظ می‏کند من را اینکه می‏گویند فلانی معصوم است معصومه همان یعصمنی معصوم است یعنی محفوظ است یعنی گناه نمی‏کند «یعصمنی» یعنی حفظام می‏کند ما ببینم غرق می‏شوم «آوی» یعنی مآوا می‏گیرم محل می‏گیرم منزل می‏گیرم سرکوه تا کوه من را... هر چه نوح می‏گفت خدا این می‏گفت کوه این شرک است آقاجان، بچه‏ها بیایید سراغ بچه‏ها هیچ نیاز نیست من فوق لیسانسم آقاجان بندگی خدا نکن نه خیر من مراعات بهداشت را می‏کنم هیچوقت هم مریض نمی‏شوم! آقاجان بنده الان علم ترقی کرده خانه‏های ضد زلزله می‏سازیم دیگر سقف هم خراب نمی‏شود زود مست می‏شود دو کلمه بلد است دو فلس پول دارد یک وزنه بلند می‏کند یک خانه ضدزلزله می‏سازد

اعتدال در قضاوت‏ها و نسبت ها
اعتدال چیه؟ اعتدال یعنی اینکه نگوئیم مقصر آن است یا مقصر آن است بیائیم تقسیم کنیم یکوقتی ما... مثلا بنده خودم یکوقتی عصبانی بودم می‏گفتم که مثلا فلان کتاب تربیت نمی‏کند بعد گفتند آقای قرائتی این کتاب را به تو بدهیم تدریس کنی می‏توانی بعد دیدم نه یک خورده‏اش مربوط به کتاب است خورده‏اش مربوط به معلم است اگر کتابی هم ضعیف باشد معلم قوی باشد مثل ماشینی که ضعیف است ولی راننده‏اش مکانیک باشد با ماشین متوسط هم می‏تواند سفر کند اما اگر بهترین ماشین را بدهی دست یک راننده ناشی خراب می‏کند یعی خورده ماشین مسئله دارد یک خورده هم راننده یک خورده هم جاده یک خورده هم طبیعت که باران است لغزنده است باران نیست یک خورده هم اطلاعاتی که من دارم از جاده پیچ‏ها را بدانم یا ندانم یک خورده احتیاط و عدم احتیاطی که من می‏کنم ببینید در یک تصادف همه‏اش نگوئید مرگ بر ماشین مرگ بر راننده مرگ بر جاده مرگ بر... تقسیم کنیم آقا، اعتدال نه همه کارها را بگوئید دست خداست «رب اکرمنی رب اهاننی» خدا داد خدا نداد قرآن می‏خوانم سوره والفجر است می‏گوید «کلا» این تحلیل تو درست نیست «بل لاتکرمون الیتیم» «ولایحاضون علی طعام المسکین» آقان پولدار که پای بحث من نشسته‏اید اگر فردا خدا پولتان را گرفت نیست شدید بزنید توی سر خودتان حدیث داریم 8 جا محکم بزن توی سر خودت «فلا یلومن الا نفسه» بزن توی سر خودت یک جا بی دعوت رفتی گفتند جنابعالی کی باشی اگر خیط شدی خجالت بکش خودت را ملامت کن «فلایلومن الا نفسه» دو نفر حرف می‏زنند گوش ایستاده‏ای «فلا یلومن الا نفسه» خودت را... گاهی باید خودمان را ملامت کنیم «انا کنا...» بگذارید قرآن بخوانم چه قشنگ است چند تا «انا کنا» داریم توی قرآن «انا کنا ظالمین» خودمان ظلم کرده‏ایم «انا کنا طاغین» خودمان طغیان کرده‏ایم «انا کنا خاطئین» خودمان خطا کرده‏ایم این تحلیل درست است. »

اعتدال در بیم و امید، کیفر و پاداش
قرآن می‏گوید «بشیراً و نذیراً» هم بشارت هم اخطار همه‏اش بشارت بدهیم غلط همه‏اش اخطار غلط توی جامعه ما بعضی همه‏اش اخطار...
 بابا جوانها از دست رفتند دین رفت مگر ندیدی چنین است چنین است چنین است 3 تا فساد 10 تا فساد 100 تا 2 میلیون می‏بینند مثلاً می‏گویند 50 میلیون امت اسلامی از انقلاب خبری نیست از اسلام خبری نیست نه اینطور نیست بعضی افراد هم مثلاً ممکن است که اصلاً واقعیت را نبینند یعنی مثلاً نگاه می‏کند اوضاع خودش خوب است خیال می‏کند همه دنیا خوب است اینکه هم بشیر هم نذیر هم بیم هم امید هم تشویق هم تنبیه در ماه رمضان دعایی هست بنام دعای افتتاح می‏فرماید «ارحم الراحمین» در یک جا «اشد المعاقبین» در یک جای دیگر هم «ارحم الراحمین» است رحمتش اوج دارد بالاترین درجه رحمت و لطف هم «اشد المعاقبین» است سختگیر است خداوند هم «ارحم الراحمین» است. خدا را به سخت‏گیری... امام زمان (عجل اللّه تعالی فرجه الشریف) گاهی می‏گویند امام زمان بیا گل بلبل رفاه آزادی شیرینی صفا صمیمیت یک عده امام زمان را معرفی می‏کنند یک عده می‏گویند امام زمان بیاید نهرها از خون جاری می‏شود از دم می‏کشد یک امام زمان را معرفی می‏کنند که کشنده بشر یک عده آنطرف می‏روند یک عده اینطرف عرض کردم یا چهل ستون یا بی ستون یا چهل ستون...

اعتدال در بیم و امید، کیفر و پاداش
قرآن می‏گوید «بشیراً و نذیراً» هم بشارت هم اخطار همه‏اش بشارت بدهیم غلط همه‏اش اخطار غلط توی جامعه ما بعضی همه‏اش اخطار...
 بابا جوانها از دست رفتند دین رفت مگر ندیدی چنین است چنین است چنین است 3 تا فساد 10 تا فساد 100 تا 2 میلیون می‏بینند مثلاً می‏گویند 50 میلیون امت اسلامی از انقلاب خبری نیست از اسلام خبری نیست نه اینطور نیست بعضی افراد هم مثلاً ممکن است که اصلاً واقعیت را نبینند یعنی مثلاً نگاه می‏کند اوضاع خودش خوب است خیال می‏کند همه دنیا خوب است اینکه هم بشیر هم نذیر هم بیم هم امید هم تشویق هم تنبیه در ماه رمضان دعایی هست بنام دعای افتتاح می‏فرماید «ارحم الراحمین» در یک جا «اشد المعاقبین» در یک جای دیگر هم «ارحم الراحمین» است رحمتش اوج دارد بالاترین درجه رحمت و لطف هم «اشد المعاقبین» است سختگیر است خداوند هم «ارحم الراحمین» است. خدا را به سخت‏گیری... امام زمان (عجل اللّه تعالی فرجه الشریف) گاهی می‏گویند امام زمان بیا گل بلبل رفاه آزادی شیرینی صفا صمیمیت یک عده امام زمان را معرفی می‏کنند یک عده می‏گویند امام زمان بیاید نهرها از خون جاری می‏شود از دم می‏کشد یک امام زمان را معرفی می‏کنند که کشنده بشر یک عده آنطرف می‏روند یک عده اینطرف عرض کردم یا چهل ستون یا بی ستون یا چهل ستون...

اعتدال در انفاق، وقف، وصیت
یکمرتبه مسجد شلوغ بعد از ماه رمضان دیگر کسی نمی‏آید همه مال را حق داریم یک جا وقف کنیم نه نمی‏توانم اموالم را یکجا وصیت کنم در راه خیر... نه شما حق نداری شما اگر 9 میلیون پول داری 3 میلیونش را حق داری وصیت کنی آقا می‏خواهم بچه هایم کوفت بخورند تو حق نداری آقا من مالکم باسمه تعالی مالک هستی اما حق وقف نداری باید بچه‏هایت اجازه بدهند حق نداری باید بچه‏هایت اجازه بدهند حق نداری همه چیزی را وصیت کنی در راه... ثلث یعنی از 9 میلیون 3 میلیون از90 میلیون 30 میلیون حق داری ثلث‏ات را حق داری آن 60 میلیون را اگر بچه‏هایت اجازه دادند می‏توانی اگر اجازه ندادند آقا بچه‏هایم دارند؟ داشته باشند با اینکه دارند اسلام گفته با اینکه دارند باز هم به آنها بده بخورند چون افرادی هم که دارند باز اگر آنها محروم بشوند به اسلام بدبین می‏شوند می‏گویند این چه دینی است به پدرمان اجازه داد همه اموالش را بدهد... یک ریال به ما ندهد... اصلاً ما این دین را... بعضی آدمها با اینکه سیر هستند اما باز هم باید بخورند وگرنه بی دین می‏شوند اصلاً بعضی‏ها اگر در رفاه باشند دین دارند والا شانه تخم مرغ‏شان جابجا شود ضد انقلاب می‏شوند در مشهد نذری است که وقف است روز تولد امام حسین (علیه السلام) تمام میوه‏های این زمان را بخرید تمام غذاهای لذیذ را البته حالا اینکه تمام می‏گویم با آن مقداری که شنیده‏ام می‏گویم یعنی بهترین میوه به پولدارترین آدمها بدهید بخورند یعنی هرچه روز تولد امام حسن (علیه السلام) مثلاً اگر 13 رقم میوه هست 13 رقم را بخرید عالی‏ترین غذا عالی‏ترین میوه گرانترین میوه را تهیه کنید یک نهار بدهید به پولدارترین آدم‌های مشهد از امام هم سؤال کردند که آقا یک همچین وقفی است فرمود عمل کنید طبق وقف عمل کنید هستند آدم‌هایی که خیلی پولدارند باز هم به اسم امام حسین (علیه السلام) خوردند این با امام حسین (علیه السلام) البته حالا یک روز است باقی سال اینطور نیست باقی سال به فقراء و محرومین و اینها آدم‌های متوسط یا فقراء ولی یک روز را اینطور.

اعتدال در رسیدگی به جسم و روح
 اسلام برای اعتدال هم گفته به جسم‏ات برس هم گفته به روح‏ات برس برای جسم تمام چند هزار حدیث داریم برای خوردنیها و آشامیدنیها.
 اصلاً کتابی داریم بنام اطعمه و اشربه، اطعمه طعام، اشربه شراب، یعنی نوشیدنید اه! عدس داریم باقلا حدیث داریم کاهو حدیث داریم پیاز، سیر، نخود، لوبیا، خربزه، هندوانه، خیار، اسفناج عرض کنم خرما انگور عسل، انجیز، 2،3 هزار حدیث برای... بنده سوادی ندارم اما می‏توانم 20 روز راجع به لباس حرف بزنم در اسلام با همین سواد کمی که دارم رنگ لباس جنس لباس دوختن لباس وصله کردن لباس، لباس شهرت، لباس تجمل، لباس احرام، لباس جنگ، شستن لباس، لباس دادن به برهنه‏ها اسراف در لباس لباس غصبی اُه!! برای جسم بحث سیر و سیاحت داریم ورزش داریم تفریح داریم دستورات خوردنی دستورات نخوردنی مقدار خوردن نوع خوردن جنس خوردن برای مرکب... آنوقت برای روح برای روح هم داریم فکر، در شب بیست و سوم که شب قدر است مثلاً به ما می‏گویند که از کارهایی که شب قدر باید کرد خواند سوره روم و عنکبوت است در سوره روم و عنکبوت عرض کنم به حضور جنابعالی که چند تا «و من آیاته» قدم به قدم فکر تو را بالا می‏برد مثلاً می‏گوید که «و من آیاته» از نشانه‏های خداست «ان خلق لکم من انفسکم ازواجاً» از آیات خدا اینست که برای شما همسر قرار داد «لتسکنوا الیها و جعل بینکم مودة و رحمة» بعد می‏گوید «لقوم یتفکرون» فکر غذای روح است دو مرتبه می‏گوید «و من آیاته خلق السموات والارض» علم غذای روح است دو مرتبه می‏گوید «و من آیاته بالیل و النهار لقوم یسمعون» شنیدن حق. شنیدن فکر کردن دانستن «و من آیاته، و من آیاته، و من آیاته» نشانه خدا، نشانه قدرت خدا، نشانه قدرت خدا نشانه قدرت خدا علم و فکر و مشورت و تحصیل اینها همه غذای روح است هم برای جسم هم برای روح این توازن. در تعلیم و تربیت داریم کمال در چیست «الکمال کل الکمال» بهترین تکامل این است «التفقه فی الدین» دین‏شناسی «و تقدیر المعیشه» اقتصاد «والصبر علی النّائبة» بردباری، اقتصاد، بردباری، شناخت عمیق دین، تکامل یعنی باز اعتدال بین دین و اقتصاد و کارها... اسلام برای اینکه ما معتدل باشیم یک دستوراتی داده. امام حسن (علیه السلام) کاروان راه می‏انداخت، اسب و شتر ولی پیاده می‏رفت می‏گفتند یعنی، چرا کاروان شتر راه می‏اندازی؟ گفت کاروان راه می‏اندازم برای اینکه در راه مکه پول خرج کنم اگر کسی مثلاً پیاده بود سوارش کنم اما خودم پیاده می‏روم می‏خواهم برای خدا عبادت کنم.

اعتدال در تربیت فرزند
 در تعلیم و تربیت ببینید دو تا ماشین را فرض بکنید این یک ماشین است این هم یک ماشین یک ماشین سرازیری دارد می‏رود یک ماشین جاده‏اش سر بالایی است ماشینی که سرازیری می‏رود همه‏اش باید بگوئیم آهسته خطر آهسته حداکثر سرعت 20 کیلومتر احتیاط ببینید چون تند می‏رود این افراط را باید جلویش را گرفت آهسته خطر حداکثر 20 کیلومتر احتیاط آهسته آهسته آهسته پدر و مادر در علاقه به بچه تند می‏روند چون پدر و مادر نسبت به بچه تند می‏روند تمام آیات آهسته آهسته توی آن هست آیاتی که به پدر و مادر حرف می‏زند همه‏اش می‏گوید آهسته پدر و مادر والدین این ماشین والدین است والدین آهسته «لا تلهکم اولادکم» بچه‏ها سرگرم‏ات نکنند دین فروشی نکنی بخاطر بچه‏ها «ان من ازواجکم و اولادکم عدو لکم» بعضی بچه‏ها دشمن تو هستند همه، هرچی داری فدای بچه‏ات نکن «یوم لا ینفع مال و لا بنون» بچه‏ها روز قیامت به درد تو نمی‏خورند دین فروشی نکنی بخاطر بچه‏ها «لن تغنی عنکم اموالکم و لا اولادکم» «لن تغنی عنکم» ببینید «لن تغنی، لا ینفع، عدو، لا تلهکم» همه آیاتی که مخاطبش پدر و مادر است همه‏اش گفته یواش یواش یواش چون پدر و مادر در علاقه سُر می‏خورند و لیز می‏شوند و افراطی هستند تمام آیات آیات ترمزی است همه‏اش ترمز کرده یواش کمتر اما پسر، دختر، فرزند باز زور باباش را دوست دارد همه‏اش ترمز کرده یواش کمتر اما پسر، دختر، فرزند با زور باباش را دوست دارد خدا همه‏اش گاز داده.
تمام آیات والدین ترمزی است تمام آیات فرزندی گازی است و لذا خدا اینجا گاز می‏دهد «وبالوالدین احسانا» می‏آید اینجا باز می‏ایستد «ان اشکر لی و لوالدیک» تشکر کن باز می‏آید اینجا می‏ایستد «لا تقل لهما اف» به پدر و مادر یکبار وه نگویی «لا تنهرهما» اینها را از خودت نرانی ببینید «و بالوالدین احسانا» گاز می‏دهد اینجا می‏ایستد «أن اشکر لی و لوالدیک» شکر کن از... باز می‏آید اینجا و می‏ایستد «ولا تقل لهما اف» به پدر و مادرت اف نگو اف یعنی وه «لا تنهرهما» «قل لهما قولاً کریما» با پدر و مادرت با کرامت حرف بزن پسر را هی گاز داده پدر را هی ترمز کرده این چرا؟ این برای اینکه اعتدال در تعلیم و تربیت جسم مرکب است روح راکب.

اعتدال در امور دنیا و آخرت‏
«لا تبع آخرتک بدنیاک» اعتدال حسن جان امیرالمؤمنین به امام حسن (علیه السلام) نصیحت می‏کند آخرتت را به دنیا نفروش من خیلی غصه می‏خورم اینهایی که توی... برای اینکه یکی دیگر پولدار شود زوردار شود مشهور بشود این آخرت خودش را می‏فروشد دروغ می‏گوید اسوه علم و تقوی ای دروغگو! حالا مثلاً می‏خواهد 4 تا رأی جمع کند برای مثلاً کاندیدای خودش نگو اسوه بگو آدم خوبی است بگو من این را لایق می‏دانم دیگر اسوه... بادش نکنید آخرتت را به دنیا نفروش «و لا تأخذک فی اللّه لومة لائم» اگر راه خدا بود مردم ملامت کردند بخاطر ملامت مردم خدا را رها نکن راه خدا را بگیر ولو مردم تو را ملامت کردند یکی از صفات امیرالمؤمنین (علیه السلام) این بود که علی جان! یا امیرالمؤمنین سلام بر تو که در راه خدا کار به نیش و نوش‏ها نداشتی «وصیتی» وصیت من به تو امیرالمؤمنین به امام حسن می‏فرماید «وصیتی تقوا اللّه» یکی هم «والاقتصار علی ما فرض اللّه علیه» فقط واجبات را انجام بده این سیر و سلوک و عرفان... آخر بعضی از جوانها پناه می‏برند به درویشی خانقاه سیر و سلوکی بابا همه را بریزید توی اقیانوس اطلس هرچی مجتهد عادل گفته این هم مجتهد باید دو تا شرط داشته باشد هم اسلام‏شناس عمیق باشد هم در عمرش از او گناهی ندیده باشی هم هوی و هوس نداشته باشد یک همچین آدمی را پیدا کن واجبات را انجام بده «والاقتصار علی» اکتفا کن به کارهای واجب بعضی از جوآنهامی زنند به کارهای مستحب یکمرتبه هم قیچی می‏شوند کارهای واجب را انجام بدهید سیر و سلوک را بگذارید برای اهلش «و لا تکن خازنا لغیرک» تو خزینه‏دار مردم نباش دین فروشی کنی برای اینکه مردم پولدار شوند «لا تحملن علی ظهرک فوق طاقتک» بیش از طاقتت کار نکن می‏بُری تعادل بله یک جاهایی که تحقیر می‏کنند آدم باید در مقابل عکس‏العمل...
 به پیغمبر (صلی اللّه علیه و آله و سلم) می‏گفتند ابتر یعنی پسر نداری یک دختر داری دو سه روز دیگر از دنیا می‏روی قیچی شده‏ای ابتر یعنی قیچی شده تو قیچی می‏شوی تو نسلی، تو پسر نداری که نامت را نگه دارد تا گفتند ابتر خدا گفت تو به اینها می‏گویی ابتر «انّا اعطیناک الکوثر» کوثر در مقابل ابتر یک جایی را که تحقیر می‏کنند. دختر جزو آدم نبود در صد... زمان جاهلیت قرآن می‏گوید «یهب لمن یشاء اناثا» هر کسی را خدا بخواهد دختر می‏دهد بعد می‏گوید «و یهب لمن یشاء الذکور» اول اسم دخترها را می‏برد اول می‏گوید دختر چرا؟ چون می‏گفتید دختر پَست است اسلام اول اسم دخترها را می‏برد حدیث هم داریم چیزی که آوردید توی خانه اول بدهید به دختر بعد بدهید به پسر. تکلیف هم اول خدا به دخترها گفته بیائید با من حرف بزنید تکلیف، چون گاهی دخترها می‏پرسند چرا دخترها زودتر به تکلیف می‏رسند تکلیف یکی از ارزشهاست مثلاً گربه که به تکلیف نمی‏رسد فیل که به تکلیف نمی‏رسد انسان به تکلیف می‏رسد. پس پیداست تکلیف یک مقامی است که خدا داده به انسان این مقام انسانیت را خدا اول به دخترها داده، مثل اینکه توی یک جلسه می‏خواهند پذیرایی کنند خوب پذیرایی کنند خوب یک ارزش است می‏گویند اول از خانمها پذیرایی کنید تکلیف یک ارزش است چون یک ارزش است خداوند این ارزش را اول به دخترها داده بس است.
خدایا! خیلی تند رفته‏ایم خیلی کند رفته‏ایم، یک پیرزن بود کاشان شاید 90 سالش بود از بستگان ما بود یک شعری می‏خواند خیلی شعر خوبی بود بچه بودم این شعر را از او شنیدم می‏گفت هر کاری کردم عبس، هر کاری نکرد عبس، یعنی چقدر کارهای بیخودی که نباید بکنیم انجام دادیم چه کارهای مهمی را که باید انجام بدهیم انجام نداده‏ایم هر کاری کردم عبس هر کاری نکردم عبس. پیرزن با خودش زمزمه می‏کرد چقدر افراط و چقدر تفریط. چه جاهایی بیخود غیض کردیم چه جاهایی باید غیض کنیم بی غیرتی کردیم، بی تفاوتی کردیم، چقدر از مرز اعتدال دور شدیم. خدایا تو را به... یک جاهایی باید محبت کنیم بی اعتنایی کردیم، یک جاهایی باید بی اعتنایی کنیم خودشیرینی کردیم یک جاهایی باید پول خرج کنیم، خمس، زکات واجب است ندادیم یک جایی بریز و بپاش کردیم میلیونها تومان بریز و بپاش کردیم بیخودی آنوقت آن واجب را انجام ندادیم، یک غسل واجب است انجام ندادیم صبح تا شب توی اقیانوسها شیرجه رفتیم یعنی خیلی افراط و تفریط توی ما بوده با یکی از فامیل جان جانی شدیم با یکی از فامیل قهر کردیم.
خدایا! تو را به حق محمد و آل محمد به همه ما توفیق بده راه حق را مستقیم، راهی که تو راضی هستی بشناسیم و آنی از آن راه جدا نشویم.
تا حالا هم هرچه از راه تو جدا شده‏ایم از راه مستقیم جدا شده‏ایم لغزش‌ها و انحراف‌های ما را هم ببخش و بیامرز.
رهبر و دولت و امت و نسل و ناموس، دین و دنیا و مرز و انقلاب و آبرو و هرچه که به ما داده‏ای حفظ و قلب آقا امام زمان (علیه السلام) را از ما راضی بدار.
«والسلام علیکم و رحمة اللّه و برکاته»

اعتدال در عقاید _ جبر و اختیار    
 بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
اللهم صّل علی محمّد و آل محمّد  الهی انطقنی بالهدی والهمنی التقوی

بینندگان عزیز بحث را در آستانه دو تولد می‏بینید. تولید عیسی (علیه السلام) و حضرت معصومه (سلام اللّه علیها) قم، یک چیزی به ذهنم آمد که خدمت شما بگویم، عیسی، مریم و معصومه، حالا این، حضرت مریم (سلام اللّه علیها) و حضرت معصومه (سلام اللّه علیها) در قرآن سوره‏ای داریم، بعنوان سوره مریم، من به عنوان یک معلم قرآن اجازه بدهید یه دو سه دقیقه درباره حضرت مریم (سلام اللّه علیها) صحبت کنم، بعد تطبیق بدهیم، ببینیم چقدر حضرت معصومه به حضرت مریم شباهتشان نزدیک است. حالا که مقدرات اینطور شد که تولد حضرت عیسی و تولد حضرت معصومه در یک روز بود من بین مریم و معصومه (سلام اللّه علیهما) یک «بسم اللّه الرحمن الرحیم» سوره مریم آغازش «ک، ه، ع» این حروف مقطعه که اینها رمز است، یک کد است بین پیغمبر و خدا و بهترین معنا بین احتمالات این است که قرآن هم از همین حروف است مثلاً وقتی می‏گوید: حم، عین، سین، قاف، می‏گوید: «و کذلک یوحی» وحی هم از همینطور است، این «کذلک یوحی» یعنی وحی هم از همین حروف‌هاست، بین «کهعص» یعنی با الفبا من قرآن درست کردم، منتی ببین من با الفبا چی درست کردم، و شما چی درست می‏کنید.
 مثل اینکه ما از خاک چی درست می‏کنیم، خشت و آجر و سرامیک و سفال، و خدا از خاک چی درست می‏کند، هزاران رقم از گل و بلبل و میوه،...، خاک، خاک است، تا ببینیم این خاک دست چی است. بعد می‏فرماید: بحث زکریا می‏کند که حضرت زکریا با خدا گفتگو کرد، گفت: خدایا من پیر شدم و موهای سرم سفید شده است، البته من نسبت به دعا مأیوس نیستم، پیر هم شدم، هنوز هم امیدی هست، آرزو بر پیرها هم عیب نیست. خدایا اصلاً زن من نازاست، من هم پیر هستم، ولی حالا، ولی تو دستت باز است، یک اولاد به ما بده، که پیر شدیم زن ما هم آن زمان هم که جوان بود نازاز بود، اما یک بچه‏ای به ما بده خدا به آن گفت که: «یا زکریا انّا نبشرک بغلام» یک پسر به تو می‏دهم، اسم او یحیی است «لم نجعل له من قبل سمیا» یک همچین اسمی سابقه ندارد، اسم نوعی است. حضرت زکریا گفت آخه «انی یکون لی غلام و کانت امرأتی عاقرا و قد بلغت من الکبر عتیا» من پیر شدم و زنم نازاست، چطور در این سن به من بچه می‏دهی. خدا گفت: از قدرت خداوند تعجب نکن، برای ما آسان است. اصلاً خودت را خلق کردیم، با آنکه هیچی نبودی، همانطور که خودت را خلق کردیم، بچه ات را هم خلق می‏کنیم. حضرت زکریا گفت: خدایا یک علامت نشان من بده، خلاصه گفت: «قال رب اجعلنی آیة» یک علامت، گفت: علامت اینکه آیاتی که «ان لا تکلم الناس ثلاث لیال» سه روز زبانت بسته می‏شود این علامت، یعنی من از یه زبان می‏خواهم باز می‏کنم، می‏خواهم قفل می‏کنم، خیلی خوب، حضرت یحیی به دنیا آمد و به هر حال کار نداریم. اینجا می‏گوید: «واذکر فی الکتاب مریم» یک لطیفه برای شما بگویم.

عزاداری، آداب و آفات -2    
 بسم الله الرحمن الرحیم
الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی

«السلام علیک یا ابا عبدالله و علی الارواح التی حلت بفنائک علیک منی سلام الله ابدا ما بقیت و بقی الیل و النهار و لاجعله الله الاخر العهد منی لزیارتک السلام علی الحسین و علی علی بن الحسین و علی اولاد الحسین و علی اصحاب الحسین و رحمة الله و برکاته»
 درباره عزای امام حسین (علیه السلام) مطالبی را خدمتتان بگوئیم گفتیم که همینطور که انسان عقل دارد عاطفه هم دارد بیان نشانگر عقل است اشک نشان دهنده عاطفه و چشمی که اشک ندارد عاطفه‏اش کم است معلوم می‏شود سنگدل است و سنگدلی را حدیث داریم از لقمه حلال... حرام و از گناه است و گفتیم که اشک ریختن برای امام حسین (علیه السلام) در طول تاریخ قبل از امام حسین (علیه السلام) بوده انبیاء چه گریه هایی کرده‏اند وقتی تاریخ امام حسین (علیه السلام) را قبل از تولد امام حسین (علیه السلام) نقل شده پیغمبر (صلی الله علیه و آله)، امیر المومنین و چقدر ثواب دارد شعر گفتن و امام صادق (علیه السلام) فرموده کسی بتواند شعری بگوید مردم را بگریاند 50 نفر 30 نفر 10 نفر 1 نفر و حتی خودش حتی گریه نکند تباکی کند یعنی در قیافه آدم محزون باشد چقدر این اشک ارزش دارد و چقدر عزاداری ارزش دارد اینها را در جلسه قبل مفصل صحبت کردیم در این جلسه می‏خواهیم آفاتی را بگوئیم که شیرنی خوب چه آفاتی دارد.
غلو و زیاده گویی، از آفات عزاداری‏

اعتدال در امور ديني    
 بسم الله الرحمن الرحيم

بحث ما سوره اسراء آيه 26 بود كه در جلسه قبل مقداري صحبت كرديم، حرف هايمان ماند حالا باز هم همان ايه را مي‌نويسيم، جند تا ايه قران را سر سفره وحي مي‌نشينيم، خدا با ما چه مي‌گويد؟ بالاخره ما مخلوقيم و خداوند متعال خالق ماست، و هر مخلوقي بايد كتاب خالقش را بخواند. اين ديگر حداقل است. مثل اين كه هر بچه‌اي اگر باباش شاعر بود كتاب شعر باباش را مي‌خواند.
 اگر عرض كنم باباش يك وصيتي كرد هر بچه‌اي وصيت باباش را مي‌خواند ديگر اين حداقل است كه مخلوق كتاب خالقش را بخواند، حالا اين بحث هم، تقريباً اواخر ماه رمضان پخش مي‌شود، روزهاي آخر و ما هم سر سفره وحي بنشينيم، سوره اسراء
«وَ‌ات ذَا الْقُرْبى‏ حَقَّهُ وَ الْمِسْكينَ وَ ابْنَ السَّبيلِ وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذيراً» اسراء/26، آيه قبل از اين آيه مربوط بود كه خداوند فرمان داده به يكتاپرستي، جز او را نپرستيد و فرمان داده كه به پدر و مادرتان احسان كنيد و اگر پدر و مادر هم پير شدند اينها رو تشر نزن و كريمانه با آنها حرف بزن، آيه قبلي بود كه صحبت‌هايي كرديم، ايه اين است، اين آيه اين رو مي‌گويد، «وَ‌ات ذَا الْقُرْبى‏ حَقَّهُ»، حق فاميل‌ها را هم بده، حق مسكين را هم بده، «وَ ابْنَ السَّبيلِ»، حق كساني هم كه در راه مانده‌اند بده، افرادي هستند حالا خب پولدار بوده‌اند، حالا وسط خيابان پنچر شده، ماشينش سقوط كرده، حالا خطري كشتيش رو غرق شده، بالاخره توي مسافرت جيبش رو زده‌اند، اين سبيل است، يعني توي راه مانده است، فعلاً كمكش كنيد ولو توي شهر خودش پولدار است ولي الان نداره، بهش بدهيد و بريز و بپاش هم نك، توي اين آيه بوديم دو سه تا نكته گفتيم كه بايد اينجا باز بگوئيم. 1- درس‌هايي كه از اينجا مي‌گيريم نكات، چند تا نكته هست اينجا من خدمتتان بگويم 1- نكته اول بعد از والدين نوبت فاميلِ چون ايه قبل، والدين بود اين ايه ذالقربي، فاميل بود اين ايه كه نازل شد، خداوند به پيغمبر دستور داد فدك رو بده به فاطمه زهرا، فدك يك مزرعه بسيار بزرگي بود كه به اسلام بخشيده بودند به پيغمبر ما، پيغمبر ديد اين يك سرمايه خوبي است، گفت بدهم به كسي كه زندگيش زاهدانه باشد، به هر كسي بدهم بخور بخور است. بدهم به اميرالمؤمنين كه نان خالي مي‌خورد، بدهم به فاطمه كه بريز و بپاش نداره، اين را بدهم به اهل بيت كه اين پشتوانه مالي باشد براي نشر تبليغات اهل بيت، پشتوانه اقتصادي، تفكر علوي، تفكر فاطمي، نه بخاطر اين كه دختر است، فاطمه زهرا كسي است كه آن شبي هم كه مي‌برندش خانه داماد در راهي كه مي‌برندش خانه داماد، فقيري مي‌بيند پيراهن عروسي‌اش را مي‌دهد فقير، علي بن ابيطالب، اين رو بگم مثل اين كه شما يك پولي داريد و مي‌خواهيد برويد مسافرت مي‌گوئيد اينرا بدهم به كي؟ مي‌دهيد به كسي كه زندگيش از همه ساده‌تر، دينش از همه قوي‌تر، مي‌گوييد پول را بدهم به اين، اين آدم سالمي است، هم دينش بالاست هم اين آدم مال خودش هم باشد، مصرفش خيلي كنترل شده است، فدك را داد به فاطمه ولي بعد از پيغمبر فدك را از فاطمه گرفتند.
تقريباً يك صد سالي گرفتند عمر بن عبدالعزيز بود ظاهراً، پس داد، باز چند سالي دست اهل بيت بود، دو مرتبه زمان مأمون الرشيد و هارون الرشيد گرفتند و بعد هم وقتي گرفتند، گفتند پيغكبر ارث نمي‌گذارد كه فاطمه زهرا يك سخنراني كرد، گفت نفهميدم چي شد؟ اين چه ديني است كه تو ارث ببري، من ارث نبرم؟ گفتند انبياء ارث نمي‌گذارند، گفت اين ضد قران است چون قران مي‌فرمايد «وَ وَرِثَ سُلَيْمانُ داوُدَ» نمل/16، يعني حضرت داوود از سليمان ارث برد، يعني چه؟ مگر پيغمبر. . . ، مثل اينكه پيغمبر‌ها غذا نمي‌خورند، نفس نمي‌كشند، زندگي عادي پيغمبرها با ما يك جور است يعني چه؟ اصلاً هر چه خواستند توجيه كنند اين حق فاطمه زهرا گرفته شد، حالا عرض كردم بخاطر اين كه فاطمه، فاطمه است‌ها! نه بخاطر اين كه دختر پيغمبر است، پيغمبر با كسي رودربايستي ندارد عمويش هم باشد يم گويد تبت يدي ابي لهب، خدا بكشد ابي لهب را، خدا بكشد عموي مرا، پيغمبر ما به دخترش اگر فدك مي‌دهد بخاطر اين است كه مي‌داند اين درآمدها بريز و بپاش نمي‌شود، خوب پس درس اول بعد از والدين نوبت بستگان است، در انفاق، كمك، اولويت‌ها را رعايت كنيد، اصلاً يك حديثي داريم، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص: «لَا صَدَقَةَ وَ ذُو رَحِمٍ مُحْتَاجٌ»(من‏لايحضره‏الفقيه، ج‏2، ص‏68)، افرادي هستند از روستا آمدند در شهر، روستايشان مدرسه ندارد، دبستان ندارد، درمانگاه ندارد، مسجد ندارد، روحاني ندارد، دكتر ندارد، اين آمده در شهر پولدار شده است، حالا مثلاً در مسجد محله‌شان دو تا منار مي‌سازد، كاشي كاري مي‌كند، محراب را كاشي كاري مي‌كند، چند ميليون خرج مي‌كند.

مصرف، ميانه روي    
 بسم اللّه الّرحمن الّرحيم
«الحمدللّه رب العالمين و صلي اللّه علي سيدنا و نبينا محمّد و علي اهل بيته و لعنة اللّه علي اعدائهم أجمعين من الآن الي قيام يوم الدين»

بحثي كه اين شب جمعه بناست گوش كنيد، درباره‌ي مصرف است. مسئله‌اي اجتماعي، اقتصادي، اخلاقي و داراي ابعاد مختلفي است. بخصوص كه ما سال‌ها شاه زده بوديم، بعد صدام زده شديم و حالا هم وقت بازسازي كشور است. به خاطر اين مسئله است كه بايد از برخي از پول خرج كردن‌ها بكاهيم. حالا اگر كسي بخواهد به قرآن گوش دهد، من مقداري از دستوراتي كه از وحي و قرآن و روايات اهل بيت(ع) آمده است، برايتان مي‌خوانم و اميدوارم اين بحث ما درباره‌ي مصرف و مقدار مصرف و هدف مصرف و نوع مصرف، بتواند اثر بيش‌تري در زندگي ما داشته باشد. گرچه خيلي‌ها مصرفشان را تعديل كرده‌اند.
پس بحث اين هفته‌ي ما تحت عنوان درس‌هايي از قرآن مسئله‌ي مصرف است و مسئله‌اي است كه همه‌ي كساني كه پاي تلويزيون نشسته‌اند، به آن نياز دارند. كلمه اقتصاد را كه مي‌گويند، در اصل كلمه اقتصاد از قصد است. قصد به معناي ميانه روي است. درباره‌ي مصرف اصولاً قرآن به اين امت مي‌گويد: «وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً»(بقره/143) دين شما، دين وسطي است. اصولاً اسلام به امت، امت نمونه گفته است و فرموده كه شما را امت وسط قرار داديم. يعني امتي كه توازن دارد و هم در اين جهان و هم در آن جهان، هم در مسائل مادي و هم در مسائل معنوي تعادل و توازن دارد. در قرآن گفته است امت وسط و همه‌ي ما مأموريم كه در نماز بگوييم: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ»(فاتحه/6) معناي صراط مستقيم اين است كه نه افراط و نه تفريط باشد. نه تمايل به بالا و نه به پايين داشته باشد. بايد در خط مستقيم باشيم و اين اعتدال بايد در همه چيز ما باشد. بايد در تفريح ما اعتدال باشد، در تحصيل ما اعتدال باشد، در علاقه‌هاي ما بايد اعتدال باشد. اگر به بچه كم مهرباني كني، محكوم هستي. حديث داريم كسي به يكي از بچه هايش مهرباني كرد، او را بوسيد و ديگري را نبوسيد، معصوم(ع) او را سرزنش كرده و فرموده است: چرا به آن ديگري كم مهرباني كردي؟ مهرباني كم باشد، مورد عتاب اسلام است، يعني اسلام داد مي‌زند، چرا به يكي كم مهرباني مي‌كني؟ مهرباني زياد باشد، پيغمبر داد مي‌زند. واي بر پدرهايي كه به خاطر زياد دوست داشتن فرزندان، آن‌ها را لوس تربيت مي‌كنند. مهرباني كم و زياد محكوم است. امت وسط امتي هستند كه راه مستقيم را دنبال مي‌كنند كه نه افراط و نه تفريط است. اگر كم تشويق كني محكومي و اگر زياد تشويق كني، باز هم محكوم هستي. كسي كه نيم كيلو خوبي دارد، اگر به اندازه‌ي يك كيلو تعريف كني، چاپلوس هستي، اگر به اندازه‌ي نيم مثقال از او تعريف كني، حسود هستي. در تشويق بايد ميانه روي باشد. مسئله‌ي اقتصاد و ميانه روي با هم در ارتباط مستقيم است. يعني مثل روحي كه در همه‌ي بدن هست. مسئله‌ي ميانه روي در همه‌ي برنامه‌هاي اسلام هست. حتي در عبادات هم ميانه روي مطرح است. روايات زيادي داريم كه وقتي حال عبادت نداري، عبادت را به خودت تحميل نكن، البته اين عدم تحميل در غير از واجبات است. «القصد في العبادة» به معناي ميانه روي در عبادات است. روايات زيادي داريم «قليل يدوم خير من كثير ينقطع»(غررالحكم، ص‏481) كمي كه ادامه دارد، بهتر از كثيري است كه دوام نداشته باشد. يعني اگر آدم كم عبادت كند، ولي عبادت او هميشگي باشد، بهتر از عبادت بسياري است كه قطع شدني است. مثلاً آدم هر شب جمعه‌اي يك صفحه دعا بخواند، بهتر از اين است كه يك شب جمعه، شب تا صبح احيا بگيرد و بيست شب جمعه‌ي ديگر هيچ توجهي به خدا نداشته باشد. در مورد دوستي هم همينطور است. مسئله‌ي ميانه روي، در همه‌ي ابعاد اسلام مطرح شده است.

اعتدال در شرایط تلخ و شیرین
من یک چیزی برایتان بگویم برای شما نو است همه گوش بدهید دو تا «نعم العبد» توی قرآن داریم «نعم العبد» یعنی بسیار خوب آدمی است خدا می‏گوید بسیار خوب است یکی از پیغمبرها همه امکاناتی داشت پیغمبری که همه امکانات را داشت حضرت سلیمان (علیه السلام) بود یک پیغمبر هم هیچی نداشت داغون داغون بود حضرت ایوب (علیه السلام) جالب این است هر دو تا پیغمبر تاریخشان کنار هم آمده هر دو هم در سوره (ص) است رفاه کامل این را می‏گوید داغونی کامل این را می‏گوید آخرش هم می‏گوید «نعم العبد» جوهر هر دوی اینها یک جور بود. قرآن یک آیه در سوره فاطر عرض کنم که... صلواتی بفرستید تا پیدا کنم، الحمدللّه با صلوات اول پیدا کردم «بسم اللّه الرحمن الرحیم» سوره فاطر آیه 12 «و ما یستوی البحران» فکر می‏کنم بحر... بحر را می‏دانید یعنی چه؟ بحر یعنی دریا بحران یعنی چه؟ یعنی دو تا دریا «یستوی» می‏دانید یعنی چه مساوی «لا یستوی، یستوی»«هذا» می‏دانید یعنی چه؟ خوب «فرات» می‏دانید یعنی چه؟ آب فرات، فرات یعنی گوارا «ملح» می‏دانید یعنی چه؟ ملح نمک خوب «اکل» می‏دانید یعنی چه؟ خوردن «لحم» می‏دانید یعنی چه؟ گوشت، خوب چند تا از کلماتش را می‏دانید آن کلماتی را هم که نمی‏دانید من معنا می‏کنیم اینهایی که گفتید توی این آیه هست می‏فرماید «و ما یستوی البحران» دو تا دریا مساوی نیستند «هذا» این یکی «عذب فرات» آبش شیرین است دو تا دریا مثل هم نیستند این یکی شیریناند «و هذا ملح اجاج» این یکی شور است و تلخ دو تا دریا مثل هم نیستند یکی شیرین یکی شور بعد می‏گوید غصه نخور که امکانات داری یا نداری کامپیوتر دارم یا ندارم منار دارم یا ندارم تو اگر موذنی بی منار هم می‏شود اذان گفت اگر هم مؤذن نباشی دور تا دورت هم منار بسازند آخرش بلند می‏شوی می‏بینی آفتاب زده. اگر نماز خوان هستی با برگ درخت هم می‏شود نماز خواند. نماز خوان هم نباشی سجاده داشته باشی قدر بقچه حمام باز هم نمازت قضا می‏شود دنبال نماز برو دنبال سجاده نمی‏خواهد بروی.
.