|
اعتدال در عمق ارتباط با دوست |
|
يكي از ابعاد افراط آدمي در دوستيها، ايجاد ارتباط عميق با افراد است به نحوي كه حاضر ميشود تمام اسرار خود را در اختيار رفيق خود قرار دهد. در اين ميان برخي از دوستيها به دليل برخاسته شدن از برخي احساس خلاها و تنهاييها، جنبه جذبه و شور در آنها غلبه داشته و معيار دوستيها بيشتر بر مبناي عواطف است و از پايههاي منطقي و ارزشي كمتر برخوردار است. در اين نوع رفاقتها، فرد از حيطه اعتدال خارج شده و تلاش مينمايد انطباق كاملي با دوست خود، در نوع رفتار و اخلاق، در تيپ ظاهري و نوع لباس و آرايش موي، نوع معاشرت و... داشته باشد. اينگونه افراد بعضا افراط را به حدي ميرسانند كه حاضر ميشوند ديدگاهها و ايدئولوژي خود را قرباني دوستي خود نمايند. يكي از نكات مهم و قابل توجه در اين نوع دوستيها، عدم اباي اين دوستان در بيان جزئيترين اسرار فردي به يكديگر است. هر انساني در زندگي فردي و اجتماعي خويش، اسراري دارد كه بايستي در نگهداري آن بسيار كوشا باشد. لزوم مكتوم ماندن اين اسرار به جهت حساسيت فراوان و امكان سوء استفاده گسترده طماعان و دشمنان از آنها در راستاي كسب منافع نامشروع خود و وارد كردن ضرباتي مهلك به حيثيت و آبروي فرد ميباشد. اميرمومنان(ع) ميفرمايند: “پيروزي، به محكم كاري وا بسته است وآن هم به انديشه بستگي دارد و انديشه نيز بهنگهداري رازهاست”. حضرتشان در بياني ديگر، رسيدن بهموفقيت را درسايه رازداري دانسته و”موفقترين كارها [را كاري ميدانند] كه پنهانكاري آنرا فراگيرد”. در مقابل، افشاي اسرار سبب دوري ازموفقيت وحتي سقوط و شكست فرد در راه تصميمهاي او ميشود، چنانكه امام صادق(ع) فرمودند: “افشاء السر سقوط؛ برملاكردن راز، (مايه) سقوط است”. www.resalat-news.com |
اعتدال در تغذیه
چگونگی تنظیم یک رژیم غذایی مناسب که ضمن تامین انرژی مورد نیاز روزانه ، موجب چاقی و اضافه وزن نشود یکی از سوالات اساسی خانواده هاست .طبیعت ممکن است شما را به سوی چاق شدن هدایت کند. اما شما می توانید آن را تحت کنترل درآورید. در این مقاله با اطلاعات ساده ای مواجه خواهید شد که می توانند در مبارزه با چاقی به شما کمک کنند .
مواد خوارکی فیبر دار
خوراکی های خام، بخصوص آنها که از نظر فیبر غنی هستند، مثل میوه ها و سبزیجات می توانند به شما این احساس را بدهند که سیر شده اید.
مسواک زدن دندانها
بعد از خوردن شیرینی ها ، مسواک بزنید. با اینکار شما طعم شیرینی را که در دهان مانده را از بین برده اید و می توانید در برابر خوردن شیرینی بیشتر مقاومت کنید.
نظم داشته باشید
حتماً صبحانه بخورید و وعده های غذایی تان را از قبل برنامه ریزی کرده و به آن پایبند باشید. داشتن یک برنامه منظم، سطح هورمونها را ثابت نگه می دارد و از میل ناگهانی شما برای غذا خوردن جلوگیری می کند.
آهسته غذا بخورید
مدت زمان معینی لازم است تا مغز تغییر حجم معده را متوجه شود. اگر آهسته غذا بخورید، به مغز کمک میکنید تا این تغییر را دریابد و از طریق ارسال پیام سیری مقدار غذا خوردن شما را کنترل کند ، در نتیجه شما بیش از حد غذا نخواهید خورد.
کربوهیدرات ها
از مصرف کربوهیدرات ها مثل مواد قندی و شیرینی ها خود داری کنید، آنها شما را گرسنه تر می کنند.
آهسته و پیوسته بروید
رژیم غذایی خود را به آرامی دنبال کنید. از رژیم های سنگین و انتحاری!!!؟ خودداری کنید ، زیرا عادت کردن به رژیم غذایی که عناصر مهمی از هرم تغذیه را محدود می کند، سخت خواهد بود. ضمن اینکه این جور رژیم های سنگین به سیستم روانی و عصبی شما نیز فشار خواهند آورد .
کنترل وعده های غذایی
در یک رژیم مناسب، هیچ چیز کاملاً ممنوع نمی شود. اما همه چیز باید با کنترل و اعتدال صرف شود.
طرز عملکرد
وعده های غذایی کوچک تر، یعنی دریافت کالری کمتر، و در این صورت چربی کمتری ذخیره خواهد شد. در یک جدول اولویت بندی شده، یک وعده غذایی با ارزش، شامل همه نوع غذا اما با محدودیت و مصرف روزانه کمتر است. برای از دست دادن نیم کیلوگرم از وزن بدن در طول یک هفته، شما باید روزی 500 کالری کمتر مصرف کنید.
تا حد امکان گوشت نخورید، از خوردن چربیها و کربوهیدراتهای ساده مانند شکر و الکل نیز خودداری کنید.
حبيبي بيان کرد: تاثير سخنراني هاي ايشان در مجالس و پرورش نيروهاي موثر، باعث شد تا بين مردم در سراسر کشور شناخته شود.
وي تصريح کرد: افراد بسياري از جمله آيت الله سيد محسن خرازي، آيت الله استادي، شهيد مصطفي چمران، حجت الاسلام اوسطي، حجت الاسلام کازروني و ... از جمله شاگردان مرحوم مجتهدي بودند.
حجت الاسلام "سعيد صلح ميرزايي"، مسئول اجرايي حوزه علميه آيت الله مجتهدينيز بيان کرد: زماني که آيت الله مجتهدي از قم به تهران آمد حوزه اي نداشت. تا آنکه با کمک شيخ محمدرضا زاهد توانست مدرسه فعلي را توسعه بخشد.
وي افزود: ايشان در دو سطح تدريس مي کرد. صبح تا ظهر به شاگردان رسمي خود درس مي داد و شب ها نيز با مردم جلسه مي گذاشت.
حجه الاسلام ميرزايي بيان کرد: بناي جدي تدريس را در اين گذاشتند که تا جايي که امکان دارد نشر احکام کنند. براي طلاب نيز هميشه تذکراتي را در باب مباحث تربيتي ارايه مي کرد. از اين رو مردم و طلاب به نوعي به او مديون هستند.
بنابراين گزارش، فرهنگسراي ولا در نظر دارد تا به منظور پاسداشت آيت الله مجتهدي تهراني و آشنايي عموم مردم با ويژگي هاي برجسته اين شخصيت عاليقدر، مراسم بزرگداشتي را با مشارکت شهرداري منطقه 12 برگزار کند.
عليرضا مژگاني، رئيس فرهنگسراي ولا گفت: سخنراني حجت الاسلام اوسطي از شاگردان اين عالم رباني، پخش کليپ قسمتهايي از زندگي آيت الله مجتهدي و زيارت مزار ايشان جزو برنامه هاي اين بزرگداشت خواهد بود.
شاگرد آيت الله مجتهدي تهراني افزود: در اين مراسم، جمعي از آيات عظام، اساتيد حوزه علميه قم، شاگردان آيت الله مجتهدي تهراني، مسئولان کشوري، مسئولان سازمان فرهنگي و هنري و شهرداري تهران حضور خواهند داشت.
به گفته مژگاني؛ بزرگداشت آيت الله احمد مجهتدي تهراني، سوم دي ماه، بعد از نماز مغرب و عشا در محل حوزه ايشان واقع در خيابان 15 خرداد شرقي، کوچه شهيد موسوي کياني، کوچه مسجد آقا برگزار ميشود.ک/3
7304/ 1644
اعتدال، یعنى میانه روى و حدفاصل بین افراط و تفریط، كه چنین كارى از نظر اسلام در همه چیز، محبوب و مطلوب است. قرآن مسلمانان را به خاطر پیروى از اسلام، به عنوان « امت وسط » یعنى امت معتدل خوانده و مى فرماید: « وَكذلكَ جَعلناکُم اَمةٌ وَسَطاً؛ این گونه شما را امت میانه قرار دادیم» ( بقره /143)..
در مورد ابعادی که اشاره کردید نمونه هایی را عرض می کنم:
اعتدال دربعد اقتصادی: یکی ازموارد اعتدال در اقتصاد اعتدال در مصرف است، که راه ميانه اي است كه اسراف، تبذير، بخل و امساك را نفي مي كند و اسلام از آن حمايت كرده است. استفاده از روزي خدا و به مصرف رساندن مال پاكيزه و حلال، حق طبيعي همه افراد است. اما قرآن مجيد براي آن حدي قايل شده و مي فرمايد:
«كلوا من طيبات ما رزقناكم ولاتطغوا فيه» از آنچه روزي شما از پاكيزه ها شده بخوريد و در آن طغيان نكنيد. (طه-81)
از نظر اسلام، هرگونه سخت گيري بي جا و در مضيقه و تنگنا قراردادن اعضاي خانواده مردود است. اگر كسي قدرت مالي دارد، بايد زندگي عايله خود را توسعه دهد و از تامين رفاه و آسايش خانواده خودداري نكند. پيامبر اعظم(ص) دراين زمينه مي فرمايد: «ليس منا من وسع عليه ثم قتر علي عياله. كسي كه وسعت مالي دارد و داراي تمكن است. ولي برخانواده خود سخت بگيرد از ما نيست. (مستدرك الوسايل، ج15، ص256)
شخص معتدل ازنظرگفتاري كسي است كه در سخن گفتن نجوا و زمزمه نداشته باشد به گونه اي كه مخاطب نشنود و يا به گونه اي بلند سخن نگويد كه شبيه صداي خران شود كه گوشخراش است.
اعتدال در بعد عبادی:
از جمله مواردي كه قرآن در زندگي بر اعتدال و ميانه روي در آن تاكيد مي كند مسئله اعتدال در امور عبادي است. با آن كه براساس نگرش و بينش قرآني و تحليل آن، آفرينش انسان براي عبادت و پرستش خداوندي است و به صراحت بيان مي دارد: ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون؛ ما انسان و جنيان را جز براي پرستش خدا نيافريديم، با اين همه اعتدال و ميانه روي در اين حوزه نيز مورد تاكيد و تشويق قرار مي گيرد.
از نظر اميرمؤمنان علي(ع) انسان مي بايست زندگي خود را در طول روز به سه قسمت مساوي بخش كند، يك سوم را به عبادت، يك سوم را به كار و كوشش و يك سوم ديگر را به خواب و آرامش اختصاص دهد. اين گونه است كه زندگي معتدل و ميانه اي خواهد داشت.
اعتدال در بعد مدیریت: رعایت عدالت در نوع برخورد مدیر وحاکم در هر کجا با افراد زیر دست ؛ از توصیه های اسلام است .آیه (اعدلوا هو اقرب للتقوی ...) یکی از آیاتی است که همه را به عدالت در برخورد با دیگران دعوت میکند.
به عنوان نمونه رفتار وگفتارانسان که در اجتماع نمود زیادی دارد ، در اسلام ودر قرآن به اعتدال در رفتار وگفتار توصیه شده است.
شخص معتدل ازنظرگفتاري كسي است كه در سخن گفتن نجوا و زمزمه نداشته باشد به گونه اي كه مخاطب نشنود و يا به گونه اي بلند سخن نگويد كه شبيه صداي خران شود كه گوشخراش است
از جمله مواردي كه قرآن در زندگي بر اعتدال و ميانه روي در آن تاكيد مي كند مسئله اعتدال در امور عبادي است. با آن كه براساس نگرش و بينش قرآني و تحليل آن، آفرينش انسان براي عبادت و پرستش خداوندي است و به صراحت بيان مي دارد: ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون؛ ما انسان و جنيان را جز براي پرستش خدا نيافريديم، با اين همه اعتدال و ميانه روي در اين حوزه نيز مورد تاكيد و تشويق قرار مي گيرد.
از نظر اميرمؤمنان علي(ع) انسان مي بايست زندگي خود را در طول روز به سه قسمت مساوي بخش كند، يك سوم را به عبادت، يك سوم را به كار و كوشش و يك سوم ديگر را به خواب و آرامش اختصاص دهد. اين گونه است كه زندگي معتدل و ميانه اي خواهد داشت.
رعایت انضباط صوتی در کلام بزرگان
رسول اکرم (ص) فرمود:
«ان الله یحب الصوت الخفیض، و یبغض الصوت الرفیع; خداوند صدای کوتاه و ملایم را دوست دارد، و صدای بلند را ناپسند می داند.» (10)
امیرمؤمنان علی (ع) در رابطه با جهاد می فرماید: «و امیتوا الاصوات فانه اطرد للفشل; از صداها و جار و جنجال ها در صحنه جنگ بکاهید که بهتر موجب دور کردن سستی و کاهلی می شود.» (11)
و در سخن دیگر می فرماید:
«پایین آوردن صدا، و فروآوردن چشم، و اعتدال در راه رفتن از نشانه های ایمان، و نیکی دین داری است.» (12)
استثناها
البته ناگفته نماند که در بعضی از موارد به عنوان استثناء، بلند کردن صدای خوب، پسندیده و مطلوب است، مانند جاهایی که به عنوان دفع ظلم ظالم، و دفاع از حق و در مواردی که تلاوت آیات قرآن و همایشی دینی و علمی برقرار است، و بلند نمودن صدا موجب رسایی سخن و آثار مثبت دیگری باشد، بر همین اساس در قرآن می خوانیم:
«لا یحب الله الجهر بالسوء من القول الا من ظلم; خداوند دوست ندارد کسی با سخنان خود بدی ها (ی دیگران) را اظهار کند، مگر آن کس که مورد ستم واقع شده باشد.» (13)
واژه جهر، به معنی آشکارا سخن گفتن است که گاهی انجام آن بستگی به بلند سخن گفتن دارد، می توان گفت فریاد مظلومیت عاشورائیان و اسیران کربلا، بر همین اساس بوده است.
و در روایت آمده: یکی از یاران پیامبر (ص) به نام ثابت بن قیس (خطیب مسلمین) بلند سخن گفت، وقتی که شنید طبق نزول آیه 2 سوره حجرات بلند سخن گفتن موجب حبط و نابودی اعمال نیک می شود، بسیار ناراحت شد، رسول خدا (ص) به او فرمود: «صدای بلند تو برای خطابه و سخنرانی بوده است، و حساب تو از دیگران جداست.» (14)
از جمله دیگر استثناها، اذان را بلند گفتن در وقت های نماز، و بلند گفتن لبیک گروهی در مراسم حج است، پیامبر (ص) فرمود: «یغفر للمؤذن مد صوته و بصره; به هر اندازه که صدای (بلند) مؤذن به آنجا می رسد، و چشمش تا آن جا را می بیند، آمرزیده می شود.» (15)
این سخن بیانگر آن است که صدای خود را در اذان بلند کنید، تا موج آن به مکان های بیشتر و دورتر برسد، تا پاداش بیشتر ببرید.
شعارهای بلندی که در راه پیمایی ها بر ضد طاغوت ها بلند گفته می شود، نیز به عنوان دفاع از حق، و سرکوب طاغوتیان است، و از استثناءها است و هرچه بلندتر باشد، رساتر خواهد بود. ولی در غیر این موارد نادر، ما حق بلند حرف زدن نداریم، تا چه رسد به این که فریاد و بلند سخن گفتن، جنبه تهدید نسبت به مؤمنین داشته باشد، که قطعا روا نیست، زیرا موجب ترس و تحقیر مؤمن می شود.
سفارش امام خمینی (ره) در بلند نکردن صداها در بلندگوها
حضرت امام خمینی (ره) در مورد پرهیز از صداهای بی رویه، و مزاحمت های صوتی - گرچه به عنوان عبادت باشد - به طور مکرر نصیحت نموده و هشدار می دادند، و در این خصوص، بسیار حساس بود.
در این جا به عنوان نمونه، نظر شما را به دو فراز از نصایح او جلب می کنیم:
1- «و یک کلمه که این نصیحتی است به اینهایی که در روضه خوانی ها و مجالسی که دارند در تکیه ها در این طور چیزهایی که دارند، توجه به ضعفای مردم بکنند، در بین مردم، مریض هست، در بین مردم ضعیف هست، در بین مردم اشخاصی هستند پیرمرد، اشخاصی هستند پیرزن، و ضعیف، صداها زیاد نباشد، که مردم را منزجر کند، بلندگوها را بیرون نگذارید که فریادش همه مردم را منزجر کند، بلندگوها را در داخل مسجد بگذارید، و این طور نباشد که بخواهید با معصیت، اطاعت خدا را بکنید، خدای نخواسته معصیت خدا بشود، و از آداب ماه مبارک رمضان همین است که مردم را آرامش بدهید... .» (16)
2- «گاهی می شود که کارهای به ظاهر اسلامی، لکن با بی توجهی و خلاف اسلام، واقع می شود، فی المثل اشخاصی می خواهند خدمت بکنند... و قصدشان هم خدمت است، لکن گاهی در کیفیت عمل، طوری می شود که معصیت می شود... مثلا می خواهند در کمیته ها، در جاهایی که برای بسیج مهیا هستند خدمت کنند، لکن گاهی همین هایی که می خواهند خدمت بکنند یک کارهایی انجام می دهند که با موازین اسلامی جور در نمی آید، مثلا این که نصف شب ها شروع می کنند به فریاد و شعار دادن و دعا خواندن و تکبیر گفتن، در صورتی که همسایه ها هستند و ناراحت می شوند، مریض ها هستند، معلولین هستند، بیمارستان ها هست، و اینها رنج می برند، و شما یک چیزی را که می خواهید عبادت باشد، معصیت کبیره می شود، اگر در سحر فرض کنید یک عده ای بخواهند دعای وحدت بخوانند، خوب! می شود در داخل منزل خودشان بخوانند، اگر بلندگو دارند، بلندگو را در داخل بگذارند که صداها بیرون نیاید... شما می خواهید یک کار عبادی کنید... فرضا بخواهید یک کار اجتماعی باشد که در آن اجتماع، دعا خوانده شود، اینجا نباید بلندگوهای بزرگ را بیرون بگذارند، و تمام افرادی که در این محله یا محله های دور هستند، رنج ببرند، اینها معصیت کبیره است، اذیت مسلم و آزار مؤمنین از بزرگترین گناهان کبیره است...» (17)
کنترل صوت از نظر قرآن
در قرآن در سه مورد سخن از انضباط صوتی در سخن گفتن به میان آمده (4) که دو مورد آن مربوط به سخن گفتن با پیامبر (ص) است، و یک مورد آن به عنوان یکی از نصایح حضرت لقمان به پسرش، که یک اندرز عمومی است می باشد، در مورد نصیحت لقمان چنان که در آغاز ذکر شد، متن آن چنین است:
«واغضض من صوتک ان انکر الاصوات لصوت الحمیر» (5)
در این آیه به دو مطلب تصریح شده:
نخست این که: وقتی کسی را صدا می زنی یا با کسی سخن می گویی، از صدای خود بکاه، وبه تعبیر دیگر صدای خود را فروگیر، و آن را بلند نکن.
واژه «غض » در اصل به معنی فرو خواباندن و از بالا به پایین آوردن و کاستن است، کنایه از این که صدای خود را نرم و ملایم کن و از فریاد و نعره زدن برحذر باش.
و دوم این که: در نصیحت لقمان صداهای ناهنجار و بلند به صدای الاغ تشبیه شده، با این که صداهای گوش خراش تر و ناراحت کننده تر از آن در محیطهای ما وجود دارد، این تشبیه از این رو است که جنبه عمومی دارد، و در هر جا و همه زمان ها یک مثال روشن و همگانی است.
و دیگر این که علاوه بر ناراحت کننده بودن، زشت تر از صداهای دیگر است، و گاهی بدون جهت، و بدون هیچ گونه نیاز و هیچ گونه مقدمه رخ می دهد، هم چون نعره ها و فریادهای مغروران و ابلهان، و یا صداهای ناهنجار دیگر آنها، که بدون مقدمه و هدف و نیاز، رخ می دهد.
بر همین اساس امام صادق (ع) در تفسیر این آیه فرمود:
«هی العطیسة المرتفعة القبیحة...; این صدا عطسه بلند و زشت، و صدای زشت در سخن گفتن است.» (6) یعنی عطسه های خشن و اختیاری از شاخه های صداهای زشت است.
و از بعضی از مفسران نقل شده منظور از «انکر الاصوات » زشت ترین صداها است، و صدای الاغ در میان صداهای حیوانات زشت ترین صداها می باشد، چرا که در آغاز آن با نفس عمیق و زشت شروع می شود، سپس بلند و ناهنجار می گردد (7) بعضی از انسان ها نیز یک نواخت سخن نمی گویند، بلکه سخن گفتنشان با نفس های عمیق و نعره و فریاد گوش خراش آمیخته است.
دو مورد دیگر از آیات قرآن در راستای رعایت ادب و انضباط در صدا، در سوره حجرات مطرح شده است، آنجا که می خوانیم:
«یا ایها الذین آمنوا لا ترفعوا اصواتکم فوق صوت النبی ولا تجهروا له بالقول کجهر بعضکم لبعض ان تحبط اعمالکم وانتم لا تشعرون; ای کسانی که ایمان آورده اید صداهایتان را بالاتر از صدای پیامبر (ص) نبرید، همان گونه که بعضی از شما نسبت به دیگری، بلند گفت و گو می کنید، با پیامبر (ص) این گونه سخن نگویید، مبادا (به خاطر این صدای بلند که برخاسته از بی ادبی شما است، اعمال شما نادانسته، پوچ و نابود شود.» (8) و در دو آیه بعد می فرماید:
«آنان که صدای خود را نزد رسول خدا کوتاه و موزون می کنند، همان کسانی هستند که خداوند دلهایشان را برای تقوا خالص نموده، و برای آنان آمرزش و پاداش عظیمی است - ولی کسانی که تو را (ای پیامبر) از پشت حجره ها بلند صدا می زنند، بیشترشان نمی فهمند.»
این آیات بیانگر آن است که باید در حضور پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) بلکه بزرگان دین، کمال ادب را حتی در سخن گفتن رعایت کرد، بلند و ناهنجار سخن نگفت، و حریم مقدس آن ها را حفظ نمود، و از جار و جنجال و سخن پراکنی های ناموزون در حضور آن ها پرهیز نمود، چنان که امام سجاد (ع) در ضمن شمردن حق استاد و معلم می فرماید:
«از جمله حق او بر تو این است که صدایت را از صدای او بالاتر نبری.» (9)
نتیجه این که: این آیات بیانگر یکی از ابعاد آداب معاشرت اسلامی است، و آن رعایت اعتدال و انضباط در صدا و سخن گفتن در حضور همه مردم به ویژه پیامبران، امامان و اولیاء خدا که بیشتر تاکید شده است.
اعتدال در صدا و صوت، یعنی رعایت ادب و انضباط در صدا و صوت که به گونه ای بلند و ناهنجار و نا به هنگام نباشد تا باعث آزردگی دیگران شود. با توجه به این که صداها دارای انواع و اقسام است، مانند: صدای وسائل نقلیه، صدای ماشین آلات، صدای بلندگوها بر فراز مساجد و حسینیه ها و تالارها، صدای عادی انسان ها در گفت و گوهای رودررو و یا در تلفن، صداهایی که از سرفه و عطسه و دهان دره و سکسکه تولید می شود، که اگر غیر طبیعی باشد و انسان بر فشار آن با اختیار خود بیفزاید، نیز یک نوع صدای ناهنجاری است که باید از آن پرهیز کرد، و هم چنین صداهای مختلف رسانه های صوتی از قبیل رادیو، تلویزیون، ویدئو، صدای بوق های مختلف از اتومبیل ها، ترن ها و کارخانه ها و موتورسیکلت ها... و به طور کلی یکی از مشکلات، به ویژه در عصر حاضر که عصر ماشین و فضا و ارتباطات است، آلودگی صوتی است که موجب سلب آسایش و آرامش انسان ها می شود و به عقیده کارشناسان، آلودگی صوتی علاوه بر آسیب رسانی به نیروی شنوایی موجب آسیب رسانی به قلب و اعصاب، و باعث بی خوابی و ضعف خواهد شد، و این آلودگی به ویژه یکی از آزارهای جانکاه برای بیماران اعصاب و بیماران دیگر به شمار می آید، و این نوع صداها گاهی به عنوان عروسی، و زمانی به اسم عزاداری، و موقعی در زمین ورزش، و وقتی به نام سیزده بدر، و آتش بازی و ترقه بازی، که از بدترین و خطرناک ترین نوع ایجاد صدا است، و یا فریادهایی هنگام خرید و فروش، و نزاع ها پدیدار می گردد، و احیانا این فریادها موجب فتنه و کشمکش و ناهنجاری ها شده است، بسیار دیده وشنیده شده، همسری نزد همسرش، فرزندی نزد پدر و مادر و به عکس، و یا همسایگان و برادران و همسفران به خاطر این که درشت وخشن سخن می گویند، و انضباط در صدا را رعایت نمی کنند، آتش عداوت بین خود را پدیدار آورده و شعله ور می سازند، به طوری که این موضوع هم چون یک مثل شده، که یکی به دیگری می گوید: «صدایت را بلند نکن، خفه شو، این قدر داد و فریاد نکش، آرام حرف بزن وگرنه من هم فریاد می زنم!» و همین سخنان که هر روز شاهد آن در بین مردم هستیم، مقدمه جنگ و جدال، و هیزم آتش کینه و عداوت خواهد شد. و می توان گفت: که فریادها و صداهای ناهنجار یا بلند که موجب آزار دیگران می شود، و حتی باعث تنفر و انزجار می گردد، یکی از گناهانی است که موجب حق الناس است، یعنی توبه از آن گناه، مشروط به جلب رضایت آنهایی است که بر اثر سر و صدای او آزرده شده اند. به خصوص رانندگان باید بیشتر رعایت کنند، بسیار دیده شده که در خیابان های شلوغ، و پس از ورزش های عمومی، و یا اموری که باعث راه بندان شده، بعضی از رانندگان با بوق های ممتد، اعصاب مردم را خرد می کنند، و در این میان افراد بیمار و یا سالخرده ای وجود دارند، که به طور جدی آزرده شده و روح و روانشان کوفته خواهد شد، بر همین اساس در کشورهای متمدن، برای جلوگیری از آلودگی صوتی، قوانین و برنامه های مبسوطی قرار داده اند، و جریمه هایی وضع نموده اند تا آسایش و آرامش محیط را حفظ کرده، و مردم را از این آلودگی زیانبخش حفظ کنند، آمار نشان دهنده افراد بیمار بسیاری است، که جان خود را فدای همین آلودگی صوتی نموده اند، به عنوان مثال، شخصی به بیماری قلبی مبتلا است، وبی خبر از همه جا از راهی عبور می کند، ناگهان نوجوان بی ادبی در کنار او ترقه ای با صدای مهیب ایجاد می کند، و همین باعث مرگ آن بیمار، و یا آسیب شدید به او می شود، هر انسان باوجدانی از این گونه حرکات نابخردانه، اظهار تنفر کرده و در مورد عامل آن نفرین می نماید.
چنان كه گفته شد صرفه جويي در زمان بحران معنا و مفهوم تازه اي پيدا مي كند. اگر جامعه اي دچار بحران در يك يا چند كالاي اقتصادي شد مي بايست همگان چنان تلاش كنند تا از آن برهند. در اين زمان است كه صرفه جويي گاه به معناي كم مصرف در حد اعتدال و ميانه است كه تنها نيازهاي اساسي و اصلي شخص و يا جامعه پاسخ داده شود.
در آيه 47 سوره يوسف خداوند به ضرورت صرفه جويي در زمان بحران هاي اقتصادي اشاره مي كند و در آيات 47 و 48 بر لزوم برنامه ريزي ازسوي دولت مردان براي مقابله و يا حل بحران هاي اقتصادي تأكيد مي ورزد.
اين آيات ضمن اشاره به مسئوليت هاي دولت نشان مي دهد كه عوامل طبيعي بوجودآورنده بحران نمي تواند توجيه گر رفتارهاي دولت باشد و دولت ها موظف هستند كه حتي براي شرايط فوق العاده چون خشكسالي برنامه ريزي كنند.
بنابراين بهره مندي از ابزارهاي پيش بيني اوضاع و آمادگي دايمي براي حالت هاي فوق العاده، از ضروريات و مسئوليت هاي دولت است كه در آيه مورداشاره قرار گرفته است.
لزوم جيره بندي از ارزا ق و كالاهاي اقتصادي در وضعيت كمبود و تنگناهاي اقتصادي از مطالبي است كه در آيات 60 سوره بقره و نيز 160 سوره اعراف بدان توجه داده شده است.
لزوم نظارت حكومت و دولت بر امور اقتصادي از توليد گرفته تا توزيع و مصرف آن ازجمله وظايف و مسئوليت هاي دولت است كه در آيه 47 و 55 سوره يوسف آمده است. مديريت توزيع و اصلاح در توليد و توزيع و مصرف به عنوان وظايف پيامبران و دولت هاي اسلامي امري است كه در آيات مختلف به ويژه 84 تا 86 سوره هود و آيات ديگر بدان اشاره شده است.
از همه اين مطالب و بسياري مطالب و آيات ديگر كه در حوصله اين نوشتار نيست مي توان دريافت كه وظيفه همگاني ايجاب مي كند تا در مصرف درست و بهينه كالاهاي اقتصادي تلاش كنيم و هريك از ما موظف است تا براساس چارچوب هاي مورد پذيرش اقتصادي عمل كند و در مصرف كالاي اقتصادي زياده روي و اسراف نكند.
آيه 141 سوره انعام به مسئله اعتدال در مصرف اشاره دارد كه همان معناي صرفه جويي و بهينه سازي مصرف در اقتصاد امروز جهان است. خداوند در اين آيه اعتدال در مصرف و دوري از اسراف و تبذير را اصلي مهم در هزينه كرد اموال اقتصادي برشمرده و در آيه 31 سوره اعراف و نيز 26 سوره اسراء و همچنين 67 سوره فرقان برآن تأكيد مي ورزد.
درحقيقت ازنظر اسلام و قرآن، اعتدال در مصرف و ميانه روي و صرفه جويي به معناي مصرف درست و متناسب، اصلي اساسي و از اصول نخستين اقتصاد اسلامي مي باشد كه مؤمنان براي دست يابي به كمال شخصي و جمعي و امت اسلامي براي رسيدن به جامعه نمونه و برتر مي بايست آن را در نظام اقتصادي خويش درنظر گيرند.
از آن جايي كه قرآن كتاب هدايت آدمي و جامعه بشري به سوي تعالي و كمال است، برنامه ها و نظام اقتصادي آن نيز در همين چارچوب مي باشد. از اين رو خداوند بر لزوم وسيله قرار گرفتن ابزارهاي اقتصادي براي تحصيل امر معنوي واخروي تأكيد مي كند (قصص آيه 77) و مي كوشد تا با جمع ميان دنيا و آخرت در حوزه اقتصادي مردم را به سوي كمال سوق دهد (بقره آيه 201 و نساء آيه 134 و آيات ديگر)
اگر از نظر اسلام، سلامت اقتصادي و پرهيز از فسادانگيزي در حوزه اقتصادي (اعراف آيه 85 و هود آيه 84 تا 86) و تصحيح روابط اقتصادي جامعه، هم پاي مسايل اعتقادي و عبادي در صدر برنامه هاي پيامبران قرار دارد (اعراف آيه 85 و هود آيات 84 تا 87 و شعراء آيات 177 تا 183 و ده ها آيه ديگر) اين امر نمي تواند جز با صرفه جويي و بهينه سازي مصرف همراه باشد؛ زيرا اقتصاد در هرحال بستري براي تكامل بشري است و به عنوان هدف ابزاري و يا مياني مطرح مي باشد كه مي بايست آدمي با بهترين شيوه مصرف و استفاده درست و مناسب، خود را در جايي قرار دهد كه بتواند رشد و كمال خويش را ادامه دهد. از اين رو همان اندازه كه اسراف و اتراف و تبذير زشت و ناپسند است استفاده نكردن درست از نعمت هاي خداوندي نيز به معناي ناديده گرفتن ابزارهاي كمالي است.
ازنظر قرآن، اقتصاد و ثروت مايه قوام جامعه است (نساء آيه 5) و امور ا قتصادي و معيشتي مردم داراي جايگاهي مهم در حد مسايل اعتقادي و عبادي (بقره آيه 3و 31و 43و 83و 177و 277) دارد و براين اساس مي بايست همگان از شخص و جامعه و دولت در مسير اقتصاد سازنده و مثبت حركت كنند تا فرصت هاي برابر براي همگان جهت دست يابي به همه ابزارهاي رشد و تكامل فراهم آيد. بنابراين هركسي كه با مصرف زياد و اتراف و تبذير و اسراف بخشي از ابزارهاي رشدي و كمالي را از ميان ببرد مي بايست پاسخ گوي خدا و جامعه انساني باشد.
اصولا نگاه قرآن به مسئله اقتصادي نگاهي در راستاي بهره وري مناسب و درست از امكانات و وسايلي است كه خداوند در اختيار بشر به طور مستقيم و يا با توليد و كار قرار داده است. از اين رو از مردم مي خواهد كه هر چيزي را درست و به شكل مناسب آن مورد استفاده قرار داده و از اتراف و تبذير و عدم بهره مندي از آن خودداري ورزند.
به سخن ديگر در اسلام همواره سخن از اقتصاد است. اقتصاد كه از واژه قصد گرفته شده به معناي ميانه روي و اعتدال است. (مفردات راغب اصفهاني ذيل واژه قصد) از اين رو بنياد امور در حوزه توليد و توزيع و مصرف كالا در بينش و نگرش قرآني ميانه روي است. هرگونه رفتارهاي بيرون از اين چارچوب از نظر قرآن نه تنها نادرست و نابهنجار بلكه گناه و گاه جرم قانوني تلقي مي شود. همان گونه كه زياده روي و اتراف و اسراف و تبذير امري مردود و نادرست و گناه شمرده شده است همينطور عدم استفاده از نعمت هاي حلال خداوند و عدم بهره مندي از آن در راستاي آسايش و آرامش و كمال، امري مذموم و ناپسند دانسته شده و شخص مورد نكوهش و توبيخ قرار گرفته است كه چرا حلال خدا را بر خود حرام مي سازد و از آن ها بهره مند نمي شود؟
خداوند در آياتي چون آيه 141 سوره انعام از مردم مي خواهد كه از اسراف و تبذير دوري ورزيده و هزينه هاي خويش را در چارچوب اعتدالي قرار دهند. در آيه 31 سوره اعراف از مردم مي خواهد كه از نعمت هاي خداوند استفاده كرده و از آن بخورند و بياشامند ولي اسراف نكنند؛ زيرا اسراف امري ناپسند در نزد خداوند است و اهل اسراف را خداوند دوست نمي دارد.