آنچه تا به حال درباره برگزاری همایش‌ها و سمینارهای بی‌حاصل بعضا دولتی در رسانه‌ها مطرح شده، بیشتر در حد کلی‌گویی بوده و از آمار و ارقام ملموس، خالی است. به همین دلیل، شاید کمتر سراغ داشته باشیم که شهروندان بدانند یک همایش برای بیت‌المالی که متعلق به آنان هم هست، چقدر هزینه می‌تراشد و مهم‌تر آن که فایده و سود و بهره این همایش‌ها برای شهروندان و کشور چیست.
لذا به نظر می‌رسد بازخوانی میدانی هزینه‌های برگزاری همایش‌هابا استناد به ارقامی که براحتی از طریق چند مراجعه و پرس‌وجوی ساده قابل دسترسی است؛ در سالی که سال اصلاح الگوی مصرف نامیده شده، اهمیت ویژه‌ای دارد. چرا که توجه به آن می‌تواند دست‌کم برخی دستگاه‌ها را از برگزاری همایش‌های بیهوده در سال‌جاری منصرف و پول صرفه‌جویی شده را صرف کارهای متعدد و ضروری بر زمین مانده کشور کند. اگر فقط یک سال هم این چنین شود، باز در حد خود ارزشمند است.

سالن‌های تهران

قبل از برگزاری هر سمینار، دستگاه مربوطه باید سراغ رزرو سالن مناسبی برود؛ سالنی که حداقل گنجایش 500 تا 800 نفر را داشته باشد، چرا که در پای سخنان فلان مدیر یا مسوول باید تعداد مکفی شنونده حاضر باشد. سالن باید سن و جایگاه مناسب سخنرانی هم داشته باشد تا تقدیرها و جوایز در فضایی باشکوه اهدا شود. نورپردازی، صدای مناسب، دکور، گل‌آرایی، پیش‌بینی تابلوها و استندهای تبلیغاتی مناسب و خلاصه هر چه فضا را برای برگزاری آبرومند همایش مهیا کند، باید وجود داشته باشد. گشتی در تهران نشان می‌دهد مکان‌های این‌چنینی که مطابق با استانداردهای سنگین و رنگین و در شأن سمینار باشد، زیاد نیست. تالار بزرگ کشور، مرکز همایش‌های بین‌المللی ، مرکز همایش‌های قوه قضاییه در پل رومی، مرکز تازه‌ساز همایش‌های میلاد، مجموعه اریکه ایرانیان، سالن اجلاس سران کنفرانس اسلامی، مرکز همایش‌های رازی، مرکز همایش‌های وزارت خارجه، چند هتل بزرگ مانند هتل استقلال، هتل هما، هتل انقلاب، هتل لاله، هتل المپیک، چند تالار بزرگ چون تالار وحدت، تالا رودکی و سرانجام چند فرهنگسرای آبرومند چون فرهنگسرای نیاوران.

اینها مکان‌هایی هستند که خدمات استاندارد و به اصطلاح در شأن سمینارها و همایش‌های دولتی را ارائه می‌کنند. حالا فرض کنید شما به عنوان نماینده یک دستگاه دولتی می‌خواهید برای بازدید و رزرو جا به چند مکان از فهرست یادشده مراجعه کنید. سالنی را در نظر بگیرید با گنجایش حدود 800 نفر بعلاوه چند سالن جنبی کوچک‌تر به همراه رستوران و پذیرایی میان وعده روزگاهی و عصرگاهی که در کنار دارد. این مرکز خدمات فیلمبرداری و صدابرداری و نورپردازی مداربسته، گل‌آرایی، تغییر دکور سن و عکاسی ارائه می‌کند.

آقای  احمدى نژاد که میزبان نمایندگان مجلس شوراى اسلامى بود با بیان اینکه اندیشه نوروز از الهامات الهى و هدایت بزرگان دینى بوده است ، افزود : با تحویل سال نشاط و اتحاد جدیدى در فضاى جامعه و در دل و جان انسانها شکل مى گیرد.

رئیس جمهور با اشاره به نامگذارى امسال با عنوان «اصلاح الگوى مصرف» بر ضرورت حرکت در این مسیر تاکید کرد و گفت : این موضوع در دولت مورد بررسى قرار گرفته و محورهاى شش گانه اى در این زمینه استخراج شده است و اگر دست به دست هم مدیریت و الگو سازى مناسبى انجام دهیم یقینا مردم هم از آن استقبال خواهند کرد.

وى افزود: لایحه هدفمند کردن یارانه ها نیز اقدام اساسى و ریشه اى است و اجراى آن مى تواند در اصلاح الگوى مصرف موثر باشد.

آقای احمدى نژاد با بیان اینکه انقلاب در آستانه جهانى شدن قرار دارد ، گفت : افق نگاه و چارچوب برنامه ریزى و همت هاى ما باید همتراز با این موضوع شکل بگیرد ، جمهورى اسلامى مى تواند همه مناسبات را در جهت عدالت و آرمان هاى بشرى تغییر دهد.

رئیس جمهور با اشاره به شکست و اضمحلال مکاتب و اندیشه هاى غربى خاطر نشان کرد: امروز مکتب و نظریه اى در برابر نظریه انقلاب اسلامى وجود ندارد از این رو مسئولیت هاى بزرگى براى پاسخ به نیازهاى بشرى داریم.

آقای احمدى نژاد همچنین با اشاره به انتخابات آینده ریاست جمهورى تصریح کرد: انتخابات تجدید حیات انقلاب است و مانند فصل بهار انرژى جدیدى را به جامعه تزریق مى کند و مى تواند موجب جهش هاى بزرگى باشد.

اسراف و تبذیر چیست؟

اسراف عبارت از خارج شدن از حد اعتدال است. مثلاً لباسی بپوشیم که چندین برابر قیمت لباس مناسب ما ارزش داشته باشد یا غذای گران قیمتی تهیه کنیم که با یک وعده آن می توان دهها نفر را از غذای مناسب و معمول سیر کرد. اسراف همراه با تفاخر و فخرفروشی است. مثلاً به جای آن که در منزل قالی مثلاً دستباف یا ماشینی خوب داشته باشیم؛ اقدام به خرید فرش های ابریشمی گران قیمت کنیم که با قیمت هر یک از آن ها می توان چندین فرش معمول و مناسب تهیه کرد و ... اما تبذیر عبارت از ریخت و پاش است: مثلاً برای یک مهمانی ۵ نفره به اندازه ۱۰ نفر غذا درست کنیم و بقیه غذاها خراب و دور ریخته شود: یا بماند و در اثر ماندن وقتی خورده می شود، به معده انسان ضرر می رساند و ...
البته به قول مفسر تفسیر نمونه: بسیار دیده می شود که این دو کلمه درست در یک معنی به کار می روند و حتی برای تاکید پشت سر یکدیگر هم قرار می گیرند. درباره لزوم دوری از اسراف خداوند متعال آیه ۱۴۱ سوره انعام می فرماید: و هوالذی انشا خبات معروشات و غیر معروشات والنخل و الزرع مختلفاً اکله والزیتون و الرمان متشابها و غیر متشابه کلوا من ثمره اذا اثمرو اتو حقه یوم حصاده ولا تسرفوا انه لایحب المسرفین: و او آن خدایی است که برای شما بستان ها در درختان(مانند انگور) داربستی و درختان آزاد و درختان خرما و زراعت ها که میوه و دانه های گوناگون دارند و زیتون و انار و میوه های مشابه به یکدیگر و میوه های نامشابه(چون سیب و انار) بیافرید و شما هم از آن میوه ها هرگاه برسد تناول کنید و حق زکات فقیران را بدهید و روز برداشت محصول اسراف نکنید که خدا مسرفان را دوست نمی دارد.
در آیه ۲۸ سوره غافر آمده است: ... ان الله لایهدی من هو مسرف کذاب ... خدا مردم مسرف دروغگو را هرگز هدایت نخواهد کرد.
همچنین در همین سوره آیه ۴۳ آمده است: لاجرم انما تدعوننی الیه لیس له دعوة فی الدنیا و لا فی الاخرة و ان مردنا الی الله و ان المسرفین هم اصحاب النار، ناچار آنچه شما مرا به سوی او می خوانید(از بت ها و فراعنه) آن ها اثری در دنیا و آخرت به هیچ وجه ندارند و بدانید که بازگشت همه ما(روز قیامت) به سوی خداست و البته ستمکاران و مسرفان فاسق هم اهل دوزخ هستند.
در آیه ۱۵۱ سوره شعرا هم می فرماید: ولا تطیعوا امرالمسرفین: از رفتار روسای مسرف ستمگر پیروی نکنید.
و نیز در آیه ۳۴ سوره ذاریات می فرماید: که آن سنگ ها نزد پروردگار معین و نشاندار برای نابود کردن ستمکاران است.
و همین طور در آیه ۸۳ سوره یونس می فرماید: فما امن لموسی الا ذریة من قومه علی خوف من فرعون وملائهم ان ینتنهم و ان فرعون لعال فی الارض و انه لمن المسرفین(پس از آن همه ظهور معجزات و ابطال سحر ساحران) باز آن مردم باطل پرست به درستی ایمان نیاوردند جز فرزندان قبیله او آن هم با حال ترس از فرعون و اتباعش که مبادا در صدد فتنه و قتلشان برآیند که فرعون آن روز در زمین بسیار علو و سرکشی داشت و البته او از ستمکاران و سخت متعدی و مسرف بود.
و نیز در آیه ۹ سوره انبیا می فرماید: پس (از آن که اشرار امت گفتار رسولان حق را انکار و در مقام آزارشان برآمدند) ما به وعده ای که به آن ها دادیم وفا کردیم و هر که را خواستیم از شّر دشمنان نجات دادیم و مفسدان و مسرفان ظالم را هلاک گردانیدیم.
از آیات قرآن کریم به خوبی فهمیده می شود که، اسراف و تبذیر نقطه مقابل بخل و خست و هر دو بد و نامناسب و زشت هستند.
والذین اذا انفقوا لم یسرفوا و لم یفتروا و کان بین ذالک قواماً: کسانی که به هنگام انفاق نه اسراف می کنند و نه سختگیری و بخل می ورزند، بلکه در میان این دو (کار زشت) حد اعتدال و میانه(که سخاوت و بخشش) است را می گیرند.
حضرت علی(ع) در این باره فرموده اند:
آگاه باشید مال را در غیر مورد استحقاق صرف کردن، تبذیر و اسراف است. ممکن است این عمل انسان را (به ظاهر) در دنیا بلند مرتبه کند اما مسلماً در آخرت پست و حقیر خواهد بود. در نظر توده مردم (عوام) ممکن است سبب اکرام شود، اما در پیشگاه خداوند موجب سقوط مقام انسان می شود.
از پیامبر اسلام(ص) درباره لزوم دوری از اسراف روایت شده است که فرموده اند:
شکمبارگی اسباب نافرمانی خداوند است. کم خوری از پاکدامنی و پرخوری از اسراف است.
امام علی(ع) نیز فرموده اند: «از پرخوری دوری کنید که موجب قساوت قلب، تنبلی در نماز و سبب تباهی بدن است.»
«از پرخوری بپرهیز که هر کس پیوسته پرخوری کند دردهایش فراوان شود و خواب های پریشان ببیند.» البته همه می دانیم که پرخوری یکی از مصادیق اسراف است.
در تفسیر نمونه درباره لزوم دوری از اسراف ذیل این آیه آمده است:
جمله «کلوا و اشربوا و لا تسرفوا»: بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید که در آیه فوق آمده است، گرچه بسیار ساده به نظر می رسد، اما امروز ثابت شده است که یکی از مهم ترین دستورات بهداشتی همین است. زیرا تحقیقات دانشمندان به این نتیجه رسیده است که سرچشمه بسیاری از بیماری ها- غذاهای اضافی است که به صورت جذب نشده در بدن باقی می ماند. این مواد اضافی هم بار سنگینی است برای قلب و سایر دستگاه های بدن و هم منبع آماده ای است برای انواع عفونت ها و بیماری ها. لذا برای درمان بسیاری از بیماری های نخستین گام این است که این مواد مزاحم که در حقیقت زباله های تن انسان هستند، سوخته شوند و پاکسازی جسم عمل گردد.
عامل اصلی تشکیل این مواد مزاحم، اسراف و زیاده روی در تغذیه و به اصطلاح «پرخوری» است و راهی برای جلوگیری از آن جز رعایت اعتدال در غذا نیست. در عصر و زمان ما که بیماری های گوناگونی مانند بیماری قند، چربی خون، تصلب شرائین، نارسایی های کبد و انواع سکته ها، فراوان شده، افراط در تغذیه یا توجه به عدم تحرک جسمانی کافی، یکی از عوامل اصلی محسوب می شود و برای از بین بردن این گونه بیماری ها راهی جز حرکت کافی و میانه روی در تغذیه نیست.
مفسر بزرگ ما، مرحوم «طبرسی» در «مجمع البیان» مطلب جالبی نقل می کند که هارون الرشید طبیبی مسیحی داشت که مهارت او در طب معروف بود: روزی این طبیب به یکی از دانشمندان اسلامی گفت: من در کتاب آسمانی چیزی از طب نمی یابم. در حالی که دانش مفید بر دو گونه است: علم ادیان و علم ابدان، او در پاسخش چنین گفت: خداوند همه دستورات طبی را در نصف آیه از کتاب خویش آورده است: «کلوا و اشربوا و لاتسرفوا: بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید» و پیامبر ما نیز طب را در این دستور خویش خلاصه کرده است: المعده بیت الادواء و الحمیه راس کل دواء و اعط کل بدن ما عودته: «معده خانه همه بیماری هاست و امساک سرآمد همه داروهاست و به آن چه بدنت را عادت داده ای(از عادات درست) آن را از او دریغ ندار.
طبیب مسیحی هنگامی که این سخن را شنید، گفت: قرآن شما و پیامبرتان برای جالینوس(طبیب معروف) طبی باقی نگذارده اند. کسانی که این دستور را ساده فکر می کنند، خوب است در زندگی خود آن را بیازمایند تا با اهمیت و عمق آن آشنا شوند و معجزه رعایت این دستور را در سلامت جسم و تن خود ببینند.
متاسفانه مصادیق اسراف در جامعه زیاد است: مصرف بالای نان و ضایعات موجود، مصرف زیاد آب و هدر روی فراوان این نعمت الهی، باقی مانده غذاهایی که به زباله دانی ریخته می شود، نیم خوره میوه جات و ... همه و همه از مصادیق اسراف در جامعه ما هستند.
از امام باقر(ع) نقل است که، پدرم به شدت از اسراف دوری می کرد. هنگام غذا اگر خرده های نان در سفره بود، می خورد و می فرمود: خداوند امت های گذشته را به خاطر اسراف عذاب فرمود.