? با مشاركت ساير همكاران و به منظور نظارت بر مصارف انرژي و بهينه سازي مصرف در سازمان اداري/ تجاري خود، يك واحد يا ستاد انرژي تأسيس كنيد. توجه داشته باشيد كه حتي اگر اين واحد يا ستاد انرژي به صورت غير رسمي و در چارچوب فعاليت هاي جانبي نيز وجود داشته باشد، نتايج قابل ملاحظه اي در صرفه جويي مصرف انرژي خواهد داشت.
? از ميان كاركنان، فردي را كه آگاه، فعال، قابل دسترس و مورد قبول و احترام ساير كاركنان باشد به عنوان مسئول يا مدير واحد انرژي انتخاب نمائيد.
? همكاران خود را از ميزان مصرف انرژي و هزينه هاي مربوط به آن در سازمان اداري/ تجاري خود آگاه كنيد.
? اهداف سازمان اداري/ تجاري خود را در بهينه سازي مصرف انرژي به روشني براي تمامي كاركنان تشريح كنيد.
? كاركنان را نسبت به مشكلات موجود و دلايل تصميم گيري ها آگاه كرده و امكان مشاركت آنها را در فرآيتدهاي تصميم گيري و بهره وري مصرف انرژي فراهم آوريد.
? از هر پيشنهادي در زمينة بهبود مصرف انرژي استقبال كنيد. اگر پيشنهادي پذيرفته نمي شود، دلايل رد آن را بيان كنيد و اگر پيشنهادي مورد قبول واقع مي شود، پاداشي براي آن در نظر گرفته و پيشنهاد دهنده را در اجراي آن مشاركت دهيد.
? با توجه به شرايط موجود در سازمان اداري/ تجاري خود، برنامه هايي براي ايجاد انگيزه در كاركنان به منظور مشاركت در فعاليت هاي صرفه جويي مصرف انرژي ترتيب دهيد و سعي كنيد در كاركنان اين احساس ايجاد نشود كه برنامه هاي بهينه سازي مصرف انرژي، مقطعي و موقتي هستند.
? روش هاي صرفه جويي مصرف انرژي را در قالب برنامه هاي آموزشي به تمامي كاركنان آموزش دهيد. بديهي است پيش از برگزاري كلاس ها بايد نيازهاي آموزشي هر سازمان اداري/ تجاري با توجه به شرايط كاري كاملا“ مشخص شده باشد.
? توصيه ها يا دستورالعمل هاي بهينه سازي مصرف انرژي را بر حسب نوع فعاليت سازمان اداري/ تجاري خود و اولويت هاي موجود، در قالب بروشور، پوستر، برچسب، تابلو و… به اطلاع تمامي همكاران خود برسانيد.
? كامپيوتر، پزينتر، اسكنر، دستگاه كپي و ساير وسايل اداري خود را تنها هنگامي روشن كنيد كه به آن نياز داريد. كاركنان معمولا" برحسب عادت، اين وسايل را بدون آنكه ضرورتي داشته باشد، در شروع روز كاري خود روشن مي كنند.
? از خاموش بودن وسايل كاري خود به خصوص دستگاه كپي، كامپيوتر و پرينتر پيش ار ترك محيط كار اطمينان يابيد.
? چنانچه به مدت طولاني از وسايل اداري، مانند: دستگاه كپي، كامپيوتر و ... استفاده نمي كنيد، آنها را خاموش نمائيد و در صورتي كه در فواصل زماني كوتاهتري استفاده متناوب از وسايل اداري اجتناب ناپذير است، حالت " خواب " (Sleep/quiet ) اين وسايل را فعال كنيد. اين كار باعث مي شود تا وسايلي مانند دستگاه كپي، كامپيوتر و ... پس از يك مدت كوتاه بي كاري در حالت خاموشي موقت قرار گيرند. در اين حالت، مصرف انرژي الكتريكي بسيار كمتر مي شود، ضمن آنكه دستگاهها نيز به طور كامل خاموش نمي شوند.
به عنوان مثال مصرف انرژي يك كامپيوتر در اين حالت 70 درصد كمتر از حالت فعال خواهد بود. به ياد داشته باشيد كه حالت " محافظ صفحه نمايش " (Screen Saver ) نقشي در صرفه جويي مصرف انرژي كامپيوتر ندارد.
? بر روي بسياري از وسايل اداري مي توان برچسب مصزف انرژي را مشاهده كرد. شكل برچسب مصرف انرژي، مورد استفاده در كشورهاي مختلف متنوع است، اما همگي از استانداردهاي مشابهي تبعيت مي كنند.
? بر روي اين برچسب ها ميزان مصرف انرژي وسيلة مورد نظر درج شده است. هنگام خريد وسايل مورد نياز خود به مندرجات برچسب مصرف انرژي آنها توجه كنيد. اين كار امكان مقايسه و انتخاب بهينة وسايل را از نظر ميزان مصرف انرژي فراهم مي كند. (در كشور ما نيز طرح تدوين برچسب مصرف انرژي و استانداردهاي مصرف انرژي در چند وسيلة مصرف كنندة انرژي، مانند: يخچال، كولر، ماشين لباسشويي و .. به پايان رسيده و براي چندين وسيلة ديگر در دست انجام است. )
? درصورت امكان به جاي استفاده از كامپيوترهاي روميزي (Desktop ) از كامپيوترهاي كيفي (Laptop ) استفاده كنيد. كامپيوترهاي كيفي تنها در حدود 10 درصد كامپيوترهاي روميزي انرژي مصرف مي كنند. به علاوه به دليل نداشتن فن منبع تغذيه سرو صداي كمتري داشته و جاي كمتري نيز اشغال مي كنند.
? اگر قصد خريد كامپيوتر داريد، مانيتور (صفحة نمايشگر) آن را متناسب با نياز خود انتخاب كنيد. هر چه اندازة مانيتور يك كامپيوتر بزرگ باشد، مصرف انرژي (برق) آن كامپيوتر بيشتر خواهد بود.
به عنوان مثال، يك مانيتور رنگي 17 اينچ تقريبا" 35 درصد بيشتر از يك مانيتور رنگي 14 اينچ و يك مانيتور رنگي 14 اينچ تقريبا" 50 درصد بيشتر از يك مانيتور رنگي 10 اينچ انرژي مصرف مي كنند.
? براي انجام بسياري از كارهاي اداري مانند تايپ يا نقشه كشي مي توان به جاي استفاده از مانيتورهاي رنگي، از مانيتورهاي تك رنگ سياه و سفيد (CRT: Cathode Ray Tube ) استفاده كرد. مانيتورهاي رنگي تك رنگ نسبت به مانيتورهاي رنگي 35 تا 50 درصد كمتر انرژي مصرف مي كنند.
? ميزان وضوح و دقت صفحة مانيتور كامپيوتر (Resolution ) را متناسب با نياز كاري خود انتخاب كنيد. افزايش ميزان وضوح نمايش يك كامپيوتر رنگي باعث افزايش توان مصرفي به ميزان 22 درصد در هر اينچ مربع از صفحة نمايش مي شود.
? مصرف ويژة انرژي دستگاههاي كپي (مصرف انرژي به ازاي واحد كاري) از هر وسيلة اداري ديگر بيشتر است. هنگام كپي گرفتن حتي الامكان از هر دو روي كاغذ استفاده كنيد. اين كار هزينة انرژي، هزينة كاغذ و ضايعات كاغذي را كاهش ميدهد. توجه داشته باشيد كه انرژي مصرفي براي توليد يك برگ كاغذ به مراتب بيشتر از انرژي مصرفي براي كپي گرفتن از يك برگ كاغذ است.
? به جاي استفاده از پرينترهاي ليزري، حتي الامكان از پرينترهاي سوزني (Dot Matrix ) يا جوهر افشان Ink Jet ) ) استفاده كنيد.
پرينترهاي سوزني براي بسياري از كارهاي اداري به اندازة كافي دقيق و سريع هستند و در مقايسه با پرينترهاي ليزري 80 تا 90 درصد كمتر انرژي مصرف مي كنند.
پرينترهاي جوهر افشان سياه و سفيد نيز 95 درصد كمتر از پرينترهاي ليزري انرژي مصرف مي كنند و اين در حالي است كه كيفيت صفحات چاپ شده توسط اين پرينترها تقريبا" مشابه يكديگر است. توجه داشته باشيد كه پرينترهاي جوهر افشان رنگي از لحاظ صرفه جويي مصرف انرژي مزيت قابل ملاحظه اي نسبت به پرينترهاي ليزري ندارند.
دستگاه فكس خود را از نوع جوهر افشان انتخاب كنيد. مصرف انرژي دستگاههاي فكس جوهر افشان در حالت آماده باش (Standby ) خيلي كم است و به علاوه نسبت به دستگاههاي فكس ليزري 90 درصد كمتر انرژي مصرف مي كنند.
? از هر دو روي كاغذها براي تايپ پيش نويس، كپي و پرينت اوليه استفاده كنيد. توليد هر برگ كاغذ به طور متوسط به حدود 20 وات ساعت انرژي نياز دارد. بديهي است استفاده از هر دو روي كاغذ باعث صرفه جويي در انرژي مورد نياز براي توليد كاغذ ( از ديدگاه كلان) و كاهش هزينة تامين كاغذ مي شود.
? پيش نويس نامه هاي تايپ شده، نقشه ها و گزارش ها را حتي الامكان بر روي صفحة كامپيوتر تصحيح نمائيد. گرفتن پرينت و انجام اين تصحيحات برروي كاغذ مصرف انرژي و هزينه ها را دو برابر مي كند.
? درصورت امكان به جاي پست كردن نامه يا فكس كردن آن از پست الكترونيكي (E- mail ) استفاده كنيد.
? ممكن است شما هم به دفعات شاهد ارائه گزارش هايي بوده باشيد كه در صفحة اول آن تنها به ذكر عنوان گزارش، تاريخ و نام تهيه كنندة گزارش پرداخته شده است. اين عناوين را مي توان در بالاي صفحة اول گزارش نيز آورد و به اين ترتيب در هزينة كاغذ و انرژي مصرفي كامپيوتر، پرينتر و دستگاه فكس صرفه جويي كرد.
توجه داشته باشيد اين كار بيشتر از آنكه به طور مستقيم در كاهش مصرف انرژي نقش قابل ملاحظه اي داشته باشد (كه در سطح كلان چنين نقشي را نيز ايفا مي كند)، به نهادينه شدن رفتاري در كار مي انجامد كه مي تواند در ساير موارد صرفه جوئي مصرف انرژي، تاثير بسزايي بگذارد.
http://www.tebyan.net/Weblog/jazereyearam
تلویزیون یکی از وسایل صوتی و تصویری است که مانند یخچال دستگاههای خانگی است که به اکثر خانواده های ایرانی راه یافته است. بیش از 95 درصد خانوارهای شهری و حدود 60 درصد خانوارهای روستایی ایرانی از این دستگاه استفاده می کنند. هر چند مصرف برق تلویزیونهای جدید نسبتاً کم است ( حدود 150 وات در ساعت) اما بطور کلی مردم به تماشای هر چه بیشتر تلویزیون گرایش دارند. طبق برآوردهای انجام گرفته تلویزیون در خانوارهای شهری؛ روزانه بطور متوسط ۶ ساعت روشن است. در بسیاری از خانه های ایرانی ؛ تلویزیون چاشنی میهمانی ها و نشستهای خانوادگی به شمار می رود. از این گذشته؛ استفاده از ویدئو و بازیهای ویدئویی (میکرو ؛ سگا؛ پلی استیشن و ... ) نیز بر ساعات مصرف تلویزیون می افزاید. امروزه حدود 13 میلیون تلویزیون در ایران وجود دارد و میزان قابل توجهی از برق مصرفی بخش خانگی ؛ به این دستگاهها اختصاص دارد. بنابراین استفاده درست از تلویزیون می تواند نقش موثری در کاهش هزینه برق داشته باشد. باید توجه داشت که در استفاده از این وسیله تا حد ممکن از خاموش و روشن کردن های مکرر خودداری کنیم در تلویزیونهایی که دکمه خاموشی موقت دارند؛ باید حتماً از این دکمه استفاده شود. برای صرفه جویی بیشتر باید عادت استفاده از تلویزیون به عنوان چاشنی مجلس را نیز کنار گذاشت ؛ به کار بردن وسایل صوتی نظیر رادیو – ضبط در این موارد بسیار مناسبتر ؛ اقتصادی تر و دلپذیرتر است. نگهداری درست از تلویزیون؛ مصرف آن را کاهش می دهد. بنابراین موارد زیر برای استفاده و نگهداری بهتر این وسیله توصیه می شود: - توجه داشته باشیم که دستگاه را در نزدیکی منابع حرارت زا ( شوفاژ ؛ بخاری و ...) قرار ندهیم. - پشت تلویزیون نباید به جایی چسبیده باشد تا گردش هوا براحتی صورت بگیرد. - تلویزیون نباید در معرض رطوبت یا نور مستقیم خورشید باشد. - در هنگام تمیز کردن تلویزیون باید تنها از یک پارچه مرطوب استفاده نمود و هیچ مایع شوینده ای به کار نبرد. - از به کار بردن حشره کش ها در کنار تلویزیون و هنگام روشن بودن آن نیز باید جداً خودداری کرد. - گذاشتن گلدان یا هر گونه ظرف آب دیگری بر روی تلویزیون که با کوچکترین حرکتی امکان ریختن و صدمه رساندن به تلویزیون را دارد نیز به دور از احتیاط است و باید از آن اجتناب کرد. - دو شاخه تلویزیون ؛ ویدئو ؛ ضبط صوت ؛ کامپیوتر و دستگاههای بازی را هنگامیکه نیازی به استفاده ندارید از پریز خارج نمایید. منبع:شبکه آموزش صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
|
|
|
|
|
|
|
یخچال باید در یک سطح صاف قرار داده شود و تراز باشد. با هر بار باز و بسته کردن درب یخچال 30 درصد مصرف برق آن بالا تر می رود. با به موقع بستن درب یخچال فرصت به صدا در آمدن زنگ اخطار این وسیله را ندهیم. قفل کردن درب یخچال می تواند مانع از باز کردن از روی عادت درب یخچال توسط اعضای خانوداه باشد. اگر مقداری خشکبار یا خوردنی های میان وعده ای در کنار یخچال قرار بگیرد تعداد دفعات باز کردن درب یخچال کمتر خواهد شد. برفک یخچال هر چه بیشتر باشد مصرف برق آن بیشتر خواهد شد. موادی که قابلیت نگهداری در بیرون از یخچال دارند را داخل یخچال نگهداری نکنیم. بسیاری از ظروف و شیشه های مربا، سس و غیره را فقط پس از باز کردن در آن ها، باید در یخچال نگهداری کرد. لازم نیست برای سالم ماندن نوشابه آن را در یخچال نگه دارید. نوشابه سرد فقط طعم بهتری دارد. سعی کنید نوشیدنی هایی را که برای مصرف فوری احتیاج دارید به مدت کوتاه در یخچال قرار دهید. - یخچال را بیش از حد پر نکنید زیرا هوای خنک، که یخچال را سرد نگه می دارد، نمی تواند جریان پیدا کند. بر خلاف فریزر که در صورت پر بودن بهتر کار می کند، یخچال نباید بیش از حد پر شود. هر چه مواد داخل یخچال کم تر باشد مصرف برق آن کمتر خواهد بود. می توانید با چسباندن "برچسب یاد آوری" اعضای خانواده را به باز نکردن بی هدف درب یخچال ترغیب نمایید. در هنگام خرید یخچال به میزان مصرف انرژی آن که در برچسب انرژی نمایان است توجه نمایید. فراموش نکنیم که خرید یخچال با مصرف انرژی کمتر می تواند در بلند مدت به صرفه تر از یخچال ارزان ولی مصرف بیشتر باشد. غذای ومایعات گرم را در یخچال قرار ندهیم . دمای سردترین قسمت یخچال را بین صفر تا پنج درجه سانتیگراد نگه دارید. نگهداری بیش از حد مواد باعث از بین رفتن ویتامین های آن می شود. حداکثر زمان ماندگاری مواد غذایی فاسد شدنی و نیز بسیاری از میوه ها و سبزی ها در صفر درجه سانتیگراد دو هفته، در5 درجه سانتیگراد یک هفته و در درجه حرارت اتاق (22 درجه سانتیگراد) چند ساعت است. تعداد دفعات خرید خود را به جای خرید بیش از نیاز، افزایش دهیم تا هم مواد غذایی تازه تر داشته باشیم وهم اینکه از توان یخچال استفاده بهینه بکنیم. یخچال را نزدیک اجاق گاز یا منبع حرارتی دیگر قرار ندهید. دمای سردترین قسمت یخچال را بین صفر تا پنج درجه سانتیگراد نگه دارید. هر چند وقت یکبار وسایل جدید را عقب تر و قدیمی تر ها را جلوی دید قرار دهید تا آنها را زودتر مصرف کنید. مواد فاسد شدنی را در طبقات میانی قرار دهید تا زودتر از آنها استفاده نمایید. موادی که به صورت روزانه مورد استفاده قرار می گیرند را در قفسه های موجود بر روی در قرار دهید تا دسترسی به آنان زمان زیادی را نگیرد. مواد مشابه را کنار هم بگذارید: چاشنی ها داخل در، نوشیدنی ها نظیر: آب و نوشابه در قفسه های بالایی؛ لبنیات نظیر: ماست، پنیر و در طبقات بعدی و … فاسد شدنی ترین غذاها را در سردترین قسمت یخچال بگذارید. گوشت و ماهی و غذاهای دریایی را نیز در منتهاالیه طبقه میانی قرار دهید؛ این قسمت خنکترین بخش یخچال است. مهدوی خواه(گروه راهکار) 7/2/1388 منابع مورد مطالعه: http://www.40gis.comhttp://www.daneshju.ir
الگو سازی عوامل موفقيت در صنايع توليدی ژاپن
دانشگاه اصفهان، گروه مديريت
چكيده
توليد محصول با كيفيت بالا و عاري از عيب از جمله اهداف استراتژيك محسوب مي شود كه هر سازماني را در دستيابي به سهم مناسب از بازار رقابت جهاني ياري مي نمايد. اين در حالي است كه كاهش و حذف ضايعات نقش مهمي را در رسيدن به هدف مزبور عهده دار است. در اين مقاله مدلي تحت عنوان «سيستم چرخه هاي تحقيق، روش و اجرا (IMI) » معرفي مي شود كه حاصل تجارب و موفقيتهاي صنايع توليدي ژاپن در زمينه بهبود مستمر مديريت ضايعات مي باشد. اين مدل شامل سه چرخه مرتبط بهم است و هركدام دربرگيرنده اجزاي مربوط به خود مي باشند. جمع بندي مطالب حاكي از آنست كه استفاده موفقيت آميز الگوي ژاپني نيازمند ادغام سيستماتيك مجموعه اي از تكنيك هاي كيفيت مي باشد. به بيان بهتر، اين امكان وجود دارد كه استفاده گزينه اي و منحصر بفرد تكنيكها منجر به برخي نتايج مطلوب گردد، ولي در نهايت موجب جلوگيري از بروز خطا و عدم ايجاد ضايعات نمي گردد. همچنين، از مزيتهاي مدل IMI مي توان به ويژگي بهبود مستمر اشاره نمود كه يكي از چرخه هاي سه گانه آنرا نيز تشكيل مي دهد. چون چرخه های کيفيت (QCs) يکی از مباحث مهم در مديريت کيفيت فراگير (TQM) بوده و از جمله مدلهای مشارکتی مي باشند که بهره گيری از کارکنان را در راستای تسريع تحقق اهداف سازمانی موجب می گردند، چگونگی تلفيق آنها با مدل IMI نيز معرفی شده است. به بيان بهتر، پيشنهاد نهايی اين مقاله تلفيق مديريت ضايعات با مديريت کيفيت فراگير را در قالب يک مدل جديد مشخص می نمايد.
غالباً مديريت ضايعات بعنوان يك چالش مهم در سطح جهاني مدنظر قرار ميگيرد، چرا كه در برخي موارد ضايعات تهديد كننده بهداشت عمومي و محيط بوده و حتي ممكن است بعنوان مانعي بر سر توسعه اقتصادي تلقي گردد. تا به حال راهحلهاي گوناگوني براي برخورد با اين مساله ارائه شده است و كاهش ضايعات از جمله راههايي می باشد كه شايد بيش از ساير روشها بر آن تاكيد شده است. اين درحالي است كه بروز ضايعات يك امر غيرقابل اجتناب بهنظر ميرسد .
يك فرآيند توليد بهينه نتيجه كاهش و حذف ضايعات ميباشد. بنابر تعريف واژهنامه انگليسي وبستر ، ضايعات به مفهوم مازاد بر توليد ميباشد. همچنين، شينگو در سال 1992 از كاركنان سازمانهاي مختلف نظرسنجي بعمل آورد و بر مبناي آن، ضايعات را در هفت گروه طبقهبندي و تعريف نمود:
1- ضايعات مربوط به توليد مازاد بر ظرفيت
2- ضايعات مربوط به فرآيند
3- ضايعات مربوط به موجودي
4- ضايعات مربوط به حمل و نقل
5- ضايعات مربوط به توليد محصولات معيوب
6- ضايعات مربوط به تأخيرهاي زماني
7- ضايعات مربوط به حركت و كار سيستمهاي توليدي
در سالهاي اخير، بهبود كيفيت محصول به كمك تجربه موسسات ژاپني محور اصلي فعاليتهاي مشاوران صنعتي در كشورهاي غربي بوده است. غالب اين فعاليتها براساس روشهايي همچون توليد بهنگام (JIT )، نگهداری بهره ور فراگير (TPM ) و کنترل کيفيت فراگير (TQC ) و روشهاي جامع ديگر انجام شده و بر مسائلي چون كاهش سطوح بالاي موجودي و ارتقاء سطوح كيفيت استوار بودهاست. جالب توجه آنكه موسسات غربي در به كارگيري تكنيكهاي ژاپني موفقيت شايان توجهي داشتهاند. در اين مقاله، مدل IMI مورد مطالعه قرار می گيرد. اين مدل شامل تكنيكهاي كليدي كيفيت است که در ژاپن با موفقيت مورد استفاده قرار گرفته و موجب شهرت اين كشور در زمينه مديريت ضايعات در جهان گرديده اند. همچنين، تلفيق آن با چرخه های کيفيت از موارد ديگری است که مورد تاکيد قرار گرفته است. هدف اين مقاله در واقع معرفي و ارائه يك مدل جديد و جامع بهبود مستمر در زمينه مديريت ضايعات ميباشد که بتواند از مزيتهای مشارکت کارکنان بنحو مطلوبی بهره مند گردد.
سيستم IMI
سيستم IMI در واقع مدلي تلفيقي از نظريات ايشي كاوا ، هيرانو و دمينگ ميباشد. اين مدل شامل سه چرخه مرتبط و درگير با هم ميباشد كه در نهايت فرآيند بهبود مستمر را موجب ميگردند. اين سه چرخه شامل چرخه پژوهش، چرخه روش و چرخه اجرا می باشند كه مجموعاً چرخه IMI را تشكيل ميدهند (شكل 1). در ادامه، هريك از چرخههاي مزبور معرفي ميگردند.
الگو برداري از طبيعت جهت جلوگيري از اسراف و اتلاف منابع
بهروز عشقي ملايري
دانشگاه بوعلي سينا، همدا
طي میليونها سال از آغاز پيدايش حيات، مجموعه موجودات زنده با مواد اوليه محدودي روي كره زمين زندگي خود را ادامه داده و با مشكلات كمبود مواد اوليه و افزايش ضايعات روبرو نشده اند. لذا مي توان عامل اصلي بسياري از بحرانهاي كاهش منابع طبيعي و افزايش مواد زائد را در تفاوت مكانيزمهاي رفتاري انسان و سيستمهاي طبيعي جستجو نمود.
بررسي مقايسه اي استراتژي هاي مصرف ماده و استحصال انرژي در سيستمهاي انساني و اكوسيستم هاي طبيعي بيانگر اين واقعيت است كه دليل عمده موفقيت اكوسيستمهاي طبيعي، برخورداري از مكانيزمهاي خود نظم در جهت تنظيم مصرف مواد اوليه و همچنين برقراري اقتصاد چرخه اي است. سيستمهاي طبيعي به گونه اي طراحي شده اند كه ميزان برداشت هر موجود زنده از طبيعت با نياز واقعيش متناسب است و مكانيزم چرخه مواد نيز به طريقي عمل مي نمايد كه هر يك از جانداران مواد اوليه مورد نياز خود را از محصول فعاليت ساير موجودات تأمين می نمايد و مواد توليدي توسط هر موجود زنده نيز توسط ساير جانداران مورد استفاده قرار مي گيرد. درنتيجه طي دورانهاي طولاني اين سيستمها بدون روبرو شدن با مشكل كمبود مواد اوليه و يا افزايش ضايعات سير طبيعي خود را طي نموده و تداوم حيات روي كره زمين را موجب شده اند. علاوه بر آن سير تكاملي سيستمهاي طبيعي نيز يك حركت پيشرونده در جهت توسعه اندامها و مكانيزم هاي واجد صرفه جويي بيشتر در مصرف ماده و انرژي را نشان مي دهد.
در اين مقاله ضمن مقايسه ارائه مكانيزمهاي رفتاري طبيعت و سيستم هاي انسان ساخت، الگو برداري از طبيعت در طراحي سيستمها و گرايش مديريت بهره وري از منابع طبيعي به سمت اقتصاد چرخه اي، به عنوان راهكاري عملي جهت جلوگيري از اسراف و اتلاف منابع پيشنهاد گرديده است.
مقدمه
يكي از تفاوتهاي بارز انسان در مقايسه با ساير جانداران امتيازي است كه در شناخت روشهاي سلطه بر محيط و نيروهاي طبيعت دارد. علاوه بر آن انسان مي تواند تجارب و يافته هاي خود را به ديگران و بالاخص نسلهاي آتي انتقال دهد. در نتيجه دانش و توانايي انسان در سلطه بر طبيعت طي نسلهاي پي درپي افزونتر و متراكم تر مي گردد. توارث فرهنگي موجب ميشود كه هر نسل در مدت كوتاهي تجارب و يافته هاي يك عمر تلاش نسل قبل را دريافته، نيرو و انديشه خود را صرف تكميل و تداوم تلاشهاي قبلي نمايد و روز به روز بر قدرت تسلط انسان بر عوامل محيطي افزوده مي گردد. از طرفي بشر بر خلاف ساير موجودات فاقد نيرو هاي باز دارنده غريزي است. نه تنها ميدان حسي او نسبت به مواد غذايي با سيري و گرسنگي اش ارتباطي ندارد، بلكه تنوع طلبي انسان موجب شده است كه هر روز نياز هاي جديد و كاذبي براي خود ايجاد نمايد. در نتيجه بيش از حد مصرف مي كند و موادي توليد مي نمايد كه در چرخه هاي زيستي كاربردي ندارد.
امروزه آهنگ تند تخريب طبيعت از يك سو و نياز اجتناب ناپذير انسان براي بهره برداري منابع طبيعي از سوي ديگر، حقيقت روشني را باز گو ميكند كه به هر حال و در هر صورت بايستي بين قابليتهاي طبيعت و شيوه هاي تفكر و بر خورد با آن موازنه اي در جهت اعتدال ايجاد گردد.
مقايسه سيستمهاي انسان ساخت و طبيعي
در مقايسه اجمالي سيستمهاي انساني و اكوسيستم هاي طبيعي دو تفاوت عمده مشاهده ميگردد. افزون طلبي و اقتصاد خطي حاكم بر اجتماعات انساني در برابر صرفه جويي و اقتصاد چرخه اي اكوسيستم هاي طبيعي موجب عملكرد متفاوت اين دو سيستم شده است.
سازگاري هاي رفتاري مكانيسم هاي هموستاتيك حيوانات و واكنشهاي گياهان به سيستمهاي پس خور (فيدبك) حاوي نمونه هايي از رعايت صرفه جويي و پرهيز از اتلاف ماده و انرژي در اكوسيستمهاي طبيعي است.
رفتار جانوران صياد در كمين كردن و كشتن طعمه، نمونه بارزي از اينگونه مكانيسمهاي فيدبك بر پايه اصل صرفه جويي است. به عنوان مثال هر جانور صياد بوسيله ميدان حسي احاطه شده است كه ورود شكار يا طعمه به اين محدوده عكس العمل تهاجمي صياد را در پي دارد. آزمايشها نشان داده است كه در حالت گرسنگي و نياز واقعي جانور ميدان حسي او نسبت به حضور طعمه شامل محدوده نسبتاً گسترده اي مي باشد ولي در هنگام سيري و بعد از تغذيه شعاع ميدان حسي به حداقل خود ميرسد اين پديده موجب ميگردد كه واكنش صياد به طعمه فقط در زمان گرسنگي و متناسب با ميزان آن باشد. به محض رفع نياز كوچك شدن ميدان حسي موجب توقف تمامي اعمال مربوط به شكار كردن ميگردد. در نتيجه نه صياد انرژي اضافي جهت شكار بيمورد مصرف مينمايد و نه كشتار بيش از حد انجام ميشود.
واكنش فتوتروپيسم گياهان و تنظيم زاويه دريافت پرتو هاي نوري متناسب با انرژي مورد نياز براي فتوسنتز، تطبيق حوزه بردباري حيوانات خونسرد با درجه حرارت محيط، توقف رشد و كاهش تحرك در مناطق بسيار سرد قطبي و كوير هاي بسيار گرم، مكانيسمهاي ديگري هستند كه رعايت اصل صرفه جويي در مصرف ماده و انرژي در اكوسيستمهاي طبيعي را تضمين مي نمايند.
بطوركلي مي توان جريان و نحوة توزيع انرژي در سيستمهاي زنده را به صورت نمودار زير مدلسازي كرد. تقسيم انرژي هاي ورودي و خروجي هر واحد زيستي اعم از يك تك سلولي، يك جاندار و يا يك اكوسيستم بزرگ به گونه أي طراحي شده است كه كمترين مقدار انرژي مازاد از هر سطح به سطوح ديگر منتقل شده و ميزان ورودي سيستم با نياز بخشهاي مختلف و خروجي هـــــاي سيستم تنظيم مي گردد.
گونه های مختلف بازیهای متفاوتی بکار می برند تا وزن ماده زنده خویش را از نسلی به نسل دیگر حفظ نمایند. مثلاً در موجودات بزرگ جثه مثل نهنگ قسمت عمده خروجی به حساب رشد گذاشته می شود. نهنگ ماده هر دو سال یکبار فرزند بدنیا می آورد و وزن نوزادش فقط 5% وزن مادر
است. درحاليكه در مورد جانوران كوچك مانند ماهيها و حشرات، سهم توليد مثل بيش از 50% مي باشد. به اين ترتيب ميزان توليد مثل با ضريب رشد و احتمال مرگ ومير تنظيم مي شود. (1)
علاوه بر آن اكوسيستمهاي طبيعي، براساس اقتصاد چرخه اي (cyclic economics) طراحي شده اند و به گونه اي عمل مي نمايند كه مواد حاصل از فعاليت هاي حياتي هر موجود زنده به عنوان ماده اوليه مورد نياز موجود ديگري به كار ميرود. برخلاف اقتصاد خطي حاكم بر سيستم هاي انساني كه خط توليد و يا مصرف از ماده اوليه شروع و به محصول نهايي ختم مي گردد، گردش مواد در سيستم هاي طبيعي به صورت چرخه هاي مداوم انجام مي شود (2). همه موجودات به جز آدمي، ماده و انرژي را با مكانيزم هاي بيولوژيكي از محيط مي گيرند و به گونه أي عمل مي نمايند كه محصول يا پسمان حاصل از فعاليت هر بخش به عنوان ماده اوليه بخش ديگر مورد استفاده قرار مي گيرد. به اين ترتيب ضمن اينكه ماده بين بخش هاي مختلف طبيعت جابجا ميشود، مقدار آن در كل بيوسفر ثابت ميماند و برخلاف سيستم هاي مصنوعي طبيعت به ندرت با كمبود ماده اوليه يا افزايش مواد زائد روبرو ميشود. انتقال مداوم مواد بين محيط زيست و موجودات زنده اصطلاحاً سيكل هاي بيوژئوشيميايي ناميده ميشود. برخي از اين چرخه ها كه نقش اساسي تري دارند عبارتند از: چرخه آب، چرخه كربن، چرخه اكسيژن، چرخه ازت، چرخه گوگرد و چرخه فسفر.
به عنوان مثال به طوريكه در نمودار چرخه ازت مشاهده ميگردد، باكتريهاي خاك آمونياك دفع شده توسط حيوانات را دريافت كرده و نيترات توليد مي نمايند، گياهان نيترات توليد شده توسط باكتريها را جذب و در ساختار پروتئين ها و ساير تركيبات آلي بكار مي برند، تركيبات ازته توليد شده توسط گياهان مورد استفاده جانوران قرار ميگيرد و به صورت آمونياك و اوره به خاك برميگردد، باكتريها مجدداً اين تركيبات را به نيتريت و نيترات مورد استفاده گياهان تبديل مي نمايند (3).
اين مكانيزم در تمامي چرخه هاي مواد مثل چرخه كربن، چرخه آب, فسفر و غيره اعمال ميشود. به عنوان مثال دي اكسيد كربن حاصل از فرايند تنفسي جانوران ماده اوليه فتوسنتز و محصول فتوسنتز غذاي مورد نياز ساير جانداران محسوب مي گردد.
در نتيجه مشاهده مي شود كه فرايند هاي زيستي طي میليونها سال با رعايت دو اصل صرفه جويي و اقتصاد چرخه اي همچنان تداوم داشته است بي آنكه با كمبود مواد اوليه و تراكم مواد زائد روبرو شود. در مقابل اقتصاد خطي noncyclic economics)) حاكم برسيستمهاي انسان ساخت با خارج شدن از حد اعتدال و مصرف بيمورد منابع طبيعي، روالي را بوجود آورده است كه برخلاف اقتصاد چرخه اي متداول در اكوسيستمهاي طبيعي، نميتواند پايا باشد و براساس قواعد رياضي نهايتاً به كاهش بيش از حد مواد اوليه و تراكم مواد زائد ختم شده و محكوم به توقف ميباشد. تكنولوژي بهره برداري از منابع طبيعي با ساير تكنولوژيهايي كه بتواند مجدداً با استفاده از پسمانهاي نهايي مواد اوليه برداشت شده را جايگزين نمايد هماهنگ نيست همه صنايع مواد اوليه خود را مستقيماً از طبيعت برداشت مي كنند و پسمانهاي خود را در طبيعت رها مي نمايند بي آنكه در جهت امكان استفاده از پسمانهاي يك سيستم در سيستم ديگري انديشه يا طرحي بكار گرفته شود (4).
چرخه ازت در طبيعت
راهكار
با توجه به اينكه اغلب زيانهاي وارده به منابع طبيعي به دليل روحيه افزون طلبي انسان در بهره برداري بيش از حد از منابع و اقتصاد خطي حاكم بر سيستمهاي انسان ساخت ايجاد شده است.
الگوبرداري از مكانيزمهاي طبيعي و طراحي كارخانجات و صنايع زنجيره اي مبتني بر اقتصاد چرخه اي راهكاري مناسب براي جلوگيري از اتلاف منابع طبيعي ميباشد.
تلاشهاي مختصري كه تاكنون انجام شده است بيانگر اين واقعيت است كه اين پيشنهاد چندان هم دور از واقعيت نيست و ما مي توانيم در آينده شهر هاي صنعتي را به گونه اي طراحي نماييم كه هر يك از كارخانه ها از توليد و مصرف تا حدودي با ديگري همخواني داشته باشد. مثلاً اگر كارخانه واكس سازي در كنار كارگاهي قرار گيرد كه دوده توليد ميكند، يا كارخانة كاغذسازی در مجاورت صنايع چوب احداث شود، ضايعات يكي به عنوان ماده اوليه ديگري مورد استفاده قرار ميگيرد. به اين ترتيب روز به روز مي توانيم اقتصادمان را به گونه اي كاراتر به اقتصاد چرخه اي طبيعت نزديك كنيم.
منابع
1- وات كنت، مباني محيط زيست انتشارات جهاد دانشگاهي مشهد ترجمة عبدالحسين وهاب زاده- 1374.
2- وايس پل دانش زيست شناسي، افتر امور كمك آموزشي و كتابخانه ها، ترجمه حميده علمي همكاران 1367.
3- الكساندر تايلر، اكولوژي، انتشارات انجمن ملي حفاظت منبع طبيعي و محيط انساني، ترجمة احمد كريمي 1356.
4- نيشابوري اصغر، اكولوژي عمومي، انتشارات دانشگاه پيام نور، 1375.
دانشگاه بوعلي سينا، همدان
بسياري از مباني فرهنگي ما كه با اعتقادات ديني آميخته است حاوي تعاليم و رهنمود هاي ارزشمندي است كه ميتواند راهگشاي مشكلات كنوني نسل بشر باشد. از آن جمله نحوه نگرش و برخورد فرهنگ ايراني و منابع اسلامي با طبيعت به عنوان آثار رحمت و بركت و مذموم دانستن بارزترين و عمده ترين عامل كاهش منابع طبيعي و افزايش ضايعات يعني خصلت اسراف و تبذير است.
مشكلات و بحرانهاي كنوني منابع طبيعي و ملي به مرحله اي رسيده است كه ميتوان ادعا كرد حل آنها از عهده دولتها و نهاد ها و تشكيلات دولتي و غيردولتي خارج است، تنها با بسيج عمومي و همكاري و مشاركت همه ساكنان زمين ميتوان اين بحرانها را كاسته و يا به رفع آنها پرداخت. از سوي ديگر به تجربه ثابت شده است كه بسيج عمومي در مواردي كه اهداف برنامه ها ريشه در اعتقادات فرهنگي و باور هاي ديني مردم داشته باشد با موفقيت و پيشرفت بيشتري همراه است. لذا اغلب صاحبنظران بر اين باورند كه تنها راه نجات انسان و خاتمه دادن به تخريب و اتلاف روز افزون منابع طبيعي رويكرد به تعاليم ديني و بهره گيري از دستورات و راهنمايي هاي اديان الهي است.
قرن بيستم كه با جدايي دين از علم، اقتصاد از فرهنگ و ماديات از معنويات شروع شد نهايتاً با بروز بحرانهاي عمده زيست محيطي به رويكرد مجدد انديشمندان و محققين جهان به اصول و مباني ديني و اخلاقي انجاميد. از سال 1977 كه بر اساس برنامه سازمان ملل، بررسي نقش اديان در مقابله با بحرانهاي زيست محيطي توسط دانشگاه هار وارد آغاز شده است تاكنون هزارها مقاله و تحقيق ارزشمند توسط انديشمندان و پژوهشگران دنيا ارائه شده است كه بر ضرورت بازگشت به فرهنگ ديني و بنيان گذاري اخلاق زيست محيطي تأكيد نموده اند و معتقدند كه اديان جهان مي توانند از نيروي خود براي پايان دادن به بهره برداري بي حد و حصر انسان از منابع طبيعي و ايجاد روحية مسئوليت پذيري مشترك جهت حفاظت محيط زيست استفاده نمايند.
در اين ميان مباني فرهنگ ايراني و ديدگاههاي اسلام و قرآن در تبيين ارزش واقعي منابع طبيعي و عوامل محيط زيست به عنوان آيات و نشانه هاي علم، قدرت و عظمت آفريننده جايگاه ويژه اي به خود اختصاص داده است.
خوشبختانه كشور ما با قرار گرفتن در محل تلاقي فرهنگ اصيل ايراني و تعاليم عالي اسلامي از پتانسيل بالايي در زمينه حفاظت و حرمت منابع طبيعي برخوردار است. كتب ادبي ما سرشار از اشعار و تمثيل هايي است كه بيانگر ارزش والاي طبيعت از ديدگاه ايرانيان به عنوان آيه ها و نشانه هاي شناخت و عشق به معبود است. آب، نان و هر جزيي از طبيعت از ديدگاه ايرانيان تنها به عنوان منابع مصرفي محسوب نمي گردند، بلكه نمونه هاي رحمانيت، قدرت و تدبير باري تعالي به حساب مي آيند و هر برگ درختي دفتري است در معرفت كردگار. به همين دليل ايرانيان به نمك كه ظاهراً فراوان ترين و كم ارزشترين منبع طبيعي است قسم ميخورند، نان را لگد نميكنند و آلوده كردن آب را گناه مي شمرند.
دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استان گيلان، معاونت بهداشتي
چكيده
دارو بعنوان يك كالاي استراتژيك مشمول يارانه در كشور و يك نياز اساسي عامه مردم از اهميت خاصي برخوردار بوده، بطوريكه بر اساس آمار سال 1376 مبلغ 1740 ميليارد ريال مصرف ساليانه دارو و 8/15ميليارد مصرف عددي دارو در كشور گزارش شده است. (در سال 80 از مجموع 4132 ميليارد ريال فروش دارو در سطح كشور، 241 ميليارد ريال آن يارانه پرداختي توسط دولت بوده است).
به دليل اهميت و تاثيري كه استفاده غير منطقي و غير اصولي از اين كالا هم در اقتصاد خانوار و هم در روند درمان مي تواند داشته باشد، صرفنظر از ساير عواملي كه در فراهمي دارو و يا عدم وجود آن نقش و تاثير دارند، بايد به نقش مردم به عنوان اصلي ترين عامل فرهنگ مصرف دارو و همچنين نقش گروه پزشكي بعنوان تاثير گذارترين ركن فرهنگ تجويز و مصرف دارو توجه جدي نمود.
طبق آمار ارائه شده ميانگين رشد مصرف دارو در كشور چيزي حدود 5/11% مي باشد. در حاليكه همين تعداد در كشورهاي در حال توسعه 7% و در كل جهان 9% گزارش شده است. مسلماً بي توجهي به مصرف منطقي داروها مي تواند پيامدهاي نامناسبي چون نارضايتي بيمار، طولاني شدن و شدت بيماري، ايجاد عوارض جانبي خطرناك و بستري شدن در بيمارستان، كمرنگ شدن ارتباط پزشك و بيمار و نهايتاً افزايش هزينه هاي درماني براي افراد و دستگاههاي دولتي و مهمتر از همه ايجاد مشكل هميشگي كمبود دارو Drug Shortage)) در كل كشور را در بر داشته باشد.
بدليل عوارض جانبي حاصل از استفاده مفرط و ناصحيح دارو و مشكلات اقتصادي ناشي از آن امروزه گرايش قوي در محدود كردن استفاده از دارو در سطح بين المللي و بويژه در كشورهاي پيشرفته مطرح و براي آن برنامه ريزي شده است.
صاحبنظران و متوليان امر دارو در كشور معتقدند علت بسياري از نابسامانيهاي دارويي موجود در كشور فرهنگ فعلي تجويز و مصرف دارو است.
در گزارش 1998 سازمان جهاني تندرستي (WHO) در خصوص مصرف غير منطقي دارو تاكيد شده كه اين روند منجر به عدم دسترسي و توانايي خريد براي اكثريت مردم مي گردد.
در خصوص مصرف بي رويه دارو يكي از علل اصلي، كمبود اطلاعاتي در هر دو قشر تجويز كننده و مصرف كننده دارو مي توان ذكر كرد. رفع اين معضل در گرو برنامه ريزي آموزشي و بالا بردن سطح آگاهي نسبت به امر دارو مي باشد. طراحي، تدوين و اجراي صحيح اين برنامه در كنار ارزيابي و پايش مداوم و ايجاد تغييرات احتمالي قطعاً منجر به تغيير الگوي مصرف خواهد شد.
بهينه كردن مصرف دارو از طريق اصلاح سيستم آموزش پزشكي و نسخه نويسي منطقي (Rational Prescribing)، راه اندازي كميته هاي علمي كنترل نسخ ،آموزش مداوم و موثر كادر پزشكي، ارتقاء سطح فرهنگ عمومي و آموزش فراگير جامعه با توجه به اصل پيشگيري مقدم و بهتر از درمان است، تقويت بيمه هاي خدمات درماني، بالا بردن كيفيت داروهاي توليد داخل و ... كه نهايتاً منجر به افزايش سلامتي و اميد به زندگي، رفع كمبودهاي دارويي و كاهش بار مالي Financial Load)) دولت و مردم خواهد شد كه مطمئناً جهت رسيدن به اين اصلاحات بايد از تمامي توان و نيروي بخش دولتي در كنار بخش خصوصي استفاده و بهره برداري بهينه به عمل آيد (در مقاله به اين نكات كاربردي اشاره خواهد شد).
دانشگاه شيراز، دانشكده مهندسي، بخش مهندسي شيمي، شيراز، ايران
چكيده
با توجه به افزايش مصرف انرژي، محدود بودن منابع طبيعي، حركت در راستاي طرح توسعه پايدار و حفظ محيط زيست بايستي تا حد امكان از هدر رفتن و تلف شدن انرژي جلوگيري شود. در اين تحقيق كارهايي كه بايستي در اين زمينه انجام بگيرد مورد بررسي قرار گرفته و نمونههايي از كارهايي كه ميتوان انجام داد به تفضيل ارائه شدهاند. از جملة كارهاي علمي و كاربردي ميتوان به موارد زير اشاره كرد: 1- استفاده از تكنولوژيهاي جديد و مواد اوليه بهتر و سازگار با محيط زيست. 2- استفاده بهينه از مواد و بازيابي آنها در صنايع مختلف. 3- بهينهسازي واحدهاي صنعتي و توليدي. 4- بالا نگهداشتن قيمت انرژي. 5- يافتن كاربردهاي جديد براي موادي كه به وفور يافت ميشوند و فعلاً كم مصرف هستند. 6- استفاده از انرژيهاي نو و تجديدپذير. 7- آموزش مصرف انرژي به افراد از طريق رسانههاي ارتباط جمعي. 8- توسعه فرهنگ عامه مردم در جهت مصرف كمتر و بهينه از انرژي.
كلمات كليدي: صرفهجويي، مصرف انرژي، راهكارها، جديد، بهينه سازي، بالا بردن فرهنگ عامه.
كشور پهناور ايران داراي منابع و ذخاير بزرگ انرژي است. در حال حاضر تعداد 85 ميدان نفتي كشف شده در كشور وجود دارد. از لحاظ ذخاير گازي، ايران دومين مقام را در جهان دارد. ذخاير گازي باقيمانده در ايران در حدود 2616 تريليون متر مكعب ميباشد. منابع ديگر انرژي مثل ذغال سنگ و … نيز در كشور وجود دارد ]1[. با توجه به افزايش مصرف انرژي، محدود بودن منابع طبيعي، حركت در راستاي طرح توسعه پايدار و حفظ محيط زيست بايستي تا حدامكان از حدر رفتن و تلف شدن انرژي جلوگيري شود. براي اين منظور بايستي در زمينه استفاده بهينه از منابع انرژي در كشور قدمهايي برداشته شود.
واژه بهينهسازي ترجمه كلمه optimization است كه در رياضيات مفهوم خاص خود را دارد و در كشور ما نيز در زمينه هاي مختلف از جمله انرژي مورد استفاده قرار گرفته است. بهينهسازي مصرف انرژي براي يك فرايند ميتواند به صورت موضعي (Local) و يا بصورت جامع (Global) براي يك سيستم كه متشكل از چندين فرايند است، انجام شود. بر اساس تئوري بهينهسازي، نتيجه بهينهسازي براي چندين فرايند به صورت جداگانه الزاما برابر با نتيجه بهينهسازي به صورت جامع نيست و بنابر تعريف، بهينهسازي به صورت جامع ميتواند در برگيرنده تركيبي از دو فرايند و يا چندين فرايند باشد. اعمال بهينهسازي بصورت جامع نياز به درك صحيح ديناميك انرژي بري تجهيزات هر يك از فرايندها دارد و به مراتب پيچيدهتر از به كارگيري روش بهينه سازي موضعي ميباشد. روشهاي كنترل كه بر اساس ديناميك انرژي بري و نظارت بر تمامي فرايندها كار ميكنند و يا تكنولوژيPinch كه مبتني بر اصل كاهش مصرف انرژي از طريق تركيب فرايندها و يا Process integration است، از جمله روشهاي بهينه سازي به صورت جامع هستند ]2[.
به غير از تقسيمبندي روشهاي بهينهسازي به موضعي و جامع، تقسيمبندي ديگري نيز وجود دارد كه بر اساس هزينه هاي لازم براي انجام بهينهسازي ميباشد و عبارتند از روشهاي با هزينه پايين يا بدون هزينه، روشهاي با هزينه متوسط و روشهاي با هزينه بالا. از روشهاي بدون هزينه مي توان به موارد زير اشاره كرد: انتخاب سوخت و يا حامل انرژي بهتر، تنظيم ساعات كاري، تنظيم نورپردازي، تنظيم دماي سيستم آبگرم، تنظيم فشار در سيستمهاي هواي فشرده و …
با توجه به اينكه بخش حمل و نقل يكي از عمدهترين مصرف كنندههاي فراوردههاي نفتي است، نحوه مصارف اين فراوردهها و توسعه و شناخت روشهاي استفاده بهينه از آنها جايگاه ويژهاي يافته و دقت نظر كارشناسان را بيشتر به خود جلب كرده است.
بخش حمل و نقل كشور علاوه بر مصرف سوخت، قسمت عمدهاي از مصرف روغن موتور را نيز به خود اختصاص داده كه رقم قابل توجهي در حدود نصف مصرف كل است. پيشبينيها نشان ميدهد كه با رشد بيرويه مصرف و استفاده غير منطقي از آن در آيندهاي نزديك تمام توليد داخلي را در بر گرفته و كمبود آن بايد از خارج وارد شود. علاوه بر آن مصرف روزافزون اين فراورده باعث صدمات و لطمات جبران ناپذير زيست محيطي و آلودگي ميشود
در اين زمينه ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
پوشش ساختمانها: پوشش ساختمان شامل تمام قسمتهايي است كه درون ساختمان را از محيط بيرون جدا ميكند و شامل پنجرهها، ديوارها، فونداسيون (پي)، مصالح زيرين، سقف، بام و عايق كاري ميباشد، كه در اين زمينه ميتوان به استفاده از شيشههاي دوجداره، پنجرههاي PVC، استفاده از درزگيرها و … اشاره كرد.
سرمايش و گرمايش فضاي ساختمان: سرمايش و گرمايش فضاي ساختمان بهرهور از نظر انرژي در ساختمانها با استفاده از كنترلهاي اتوماتيك، تهويه، سيستمهاي لولهكشي بهبود يافته و فنآوريهاي پيشرفته حاصل ميشود.
گرمايش آب در فضاي ساختمان: گرمايش بهرهور از نظر انرژي آب به همراه وسايل بهرهوري (مصرف) آب، باعث صرفهجويي در مصرف آب، انرژي و پول ميشود.
روشنايي ساختمان: لامپهاي گوگردي، لامپهاي روشنايي فلورسنت فشرده و ساير فنآوريهاي روشنايي كارآمد و بهرهور در انرژي و پول صرفهجويي مينمايند.
لوازم خانگي: گزينههاي بهرهور انرژي براي ماشينهاي لباسشويي و خشككنها، يخچالها، فريزرها، ظرفشويي اجاقها و فرهاي خوراكپزي، بخاريها بسيار سودمند خواهد بود
اگر انرژي كه افراد و صنايع مختلف استفاده ميكنند قيمت بالايي داشته باشد، در مصرف آن دقت خواهد شد. براي اين منظور ميتوان بنزين را كه مصرف زيادي در كشور دارد و تقريبا به اندازه كشور چين (كه چندين برابر كشور ما جمعيت دارد) مصرف ميشود به دو قيمت فروخت (تا حد معقولي با قيمت مناسب و بعد از آن با قيمت گرانتر) يا براي وسايل نقليه عمومي با قيمت ارزانتر در مقايسه با وسايل نقليه شخصي، تا مردم تشويق شوند از وسايل نقليه عمومي استفاده كنند. البته اين هم مستلزم اين است كه ناوگان حمل و نقل شهري و جادهاي منظم كار كنند. در مصرف آب، برق و گاز منازل نيز ميتوان براي مصارف مختلف قيمتهاي مختلفي در نظر گرفت و افرادي را كه كم مصرف ميكنند تشويق و واحدها و افرادي را كه ار حد معقول خيلي بيشتر مصرف ميكنند جريمه كرد.