مدت ها است که بحث پر سرو صدايي در مورد عبارتي به نام«وب ۲.۰» آغاز شده کافي است که در گوگل اين عبارت را جستجو کنيد تا هزاران مطلب و تعريف از«وب ۲.۰» پيدا کنيد. با وجود تمام اين ها هنوز اين عبارت براي بسياري از کاربران نامفهوم است. مشکل در اين جاست که مفهوم کلي و روند حرکت وب براي کاربران تعريف نشده است تا با مقايسه، تفاوت هاي آن ها را از يکديگر تشخيص دهند. موضوع اصلاً آن طور که فکر مي کنيد پيچيده و عجيب و غريب نيست.

وب ۱.۰

از سال ۱۹۸۹ که وب توسط آقاي«برنرزلي» ابداع شد جنبشي به وجود آمد که بياييد همه چيز را از روي کاغذ به اطلاعات الکترونيکي تبديل کنيم. افراد و شرکت ها تلاش مي کردند محتواي کاغذي خود را به محتواي ديجيتالي تبديل کنند. جنبش پر سرعت ديجيتالي شدن اطلاعات سبب شد که کاربران امکان دسترسي به انبوهي از اطلاعات را داشته باشند. نتيجه ي اين حرکت ميليون ها صفحه حاوي اطلاعات مختلف است که امروز در دسترس ماست و خيلي ها براي تعريف آن از اين جمله استفاده مي کنند«چيزي که در اينترنت نيست، وجود ندارد.» هر چند بايد توجه کنيد که اين حرکتي نيست که تمام شده باشد. ديجيتالي شدن اطلاعات هم چنان با سرعت زيادي ادامه دارد و احتمالاً تا سال هاي زيادي نيز ادامه خواهد داشت. اگر به جامعه ي فعلي ايران نگاه کنيد، خواهيد ديد که چند سالي است حرکت ديجيتالي شدن اطلاعات در ايران نيز شدت گرفته است. تعدادي از ادارات و سازمان هاي دولتي سيستم هاي اتوماسيون اداري خود را راه اندازي کرده اند و بسياري ديگر در حال راه اندازي آن هستند. در کنار آن، مراکز اسناد ديجيتالي هم در حال فعال شدن هستند. مشابه همين روند در ميان شرکت هاي خصوصي و اشخاص هم ديده مي شود. بنابراين شايد از روي اين شواهد به نوعي بتوان گفت که قسمت عمده جامعه فعلي ايران در مرحله«وب ۱.۰» قرار دارد.

وب ۲.۰

به تدريج کاربران با انبوهي از اطلاعات رو به رو شدند که خود يک مشکل محسوب مي شد. بايد راه حلي پيدا مي كردند. از اين جا بود که کم کم«نرم افزارهاي مبتني بر وب» به کمک کاربران آمدند. هر روز انبوهي از مطالب و اخبار در وب سايت ها و وبلاگ هاي مختلف به زبان فارسي منتشر مي شود. تصورش را بکنيد که شما به عنوان يک کاربر چگونه مي توانيد از تمام اخبار مهم و مطالب جالب مطلع شويد؟ سايت «بالاترين» يک وب سايت فارسي است که بر اساس تفکر«وب ۲.۰» ساخته شده است. صدها کاربر سايت بالاترين هنگام وب گردي هر مطلب جالبي که پيدا مي کنند را در اين سايت قرار مي دهند و کاربران ديگر به آن ها راي مي دهند. مطالبي که راي بيشتري بگيرند در رتبه ي بالاتري قرار مي گيرد. نتيجه کار اين است که هر روز مي توان از مطالب پرطرفدار وب فارسي مطلع شد بدون اين که مجبور باشيد خودتان را در انبوهي از اطلاعات غرق کنيد. «نرم افزارهاي مبتني بر وب» محيط وب را از صفحات ساده تبديل به دنيايي چند بعدي کرده اند که امکان ارتباطات فردي و کارهاي گروهي را فراهم کرده است. شبکه هاي اجتماعي به سرعت به وجود آمدند و با استقبال گسترده کاربران رو به رو شدند. در حال حاضر کمتر کاربري است که براي خود صفحه اي در يک شبکه اجتماعي نداشته باشد. شما در صفحه خود در فيس بوک، ماي اسپيس و يا ياهو ۳۶۰ چه چيزي داريد؟ فقط اخبار سياسي؟ قطعاً موضوع فراتر از اين است. در آن جا با دوستان خود ارتباط برقرار مي کنيد. با افراد جديدي آشنا مي شويد. عکس به اشتراک مي گذاريد و با ديگران بازي هاي آنلاين انجام مي دهيد. بله اين همان وب نسخه دومي است که به دنبالش بوديد. نرم افزاري که بر روي اينترنت قرار دارد. يکي از بهترين تعاريف«وب ۲.۰» اين است که وب تبديل به بستري شده که مي توان همه جور نرم افزاري را بر پايه آن ساخت تا کاربران فارغ از نياز به نصب آن بر روي کامپيوتر شخصي خود بتوانند از هر جايي به آن ها دسترسي داشته باشند.

استقبال ايراني ها از وب جديد

در ايران جوان ها اکثر کاربران اينترنت را تشکيل مي دهند. بسياري از آن ها محدوديت ها در روابط و فعاليت هاي اجتماعي را از طريق وب ۲.۰ جبران کرده اند. يک مثال مهم، استقبال کاربران فارسي زبان از شبکه اجتماعي«ارکات» بود. پيش از فيلتر شدن اين سايت توسط دولت، ايراني ها رتبه سوم کاربران اين سايت را از نظر تعداد اعضا داشتند. بعد از آن نيز کاربران ايراني حضور فعالي در شبکه هاي اجتماعي مختلف وب داشتند.

وب ۳.۰

نسخه سوم وب تازه در حال متولد شدن است. با اين که هنوز نمي توانيم در مورد اين کودک زياد حرف بزنيم اما مي توان گفت که قرار است که فرزند جديد وب بچه باهوشي باشد. در«وب ۳.۰» بحث اصلي در مورد هوشمند شدن وب است. پيش بيني مي شود که در آينده نزديک کامپيوترها، محتواي وب را مي فهمند و آن را درک مي کنند. اگر در متني کلمه«روزانه» آمده باشد نرم افزاري که در حال خواندن اين متن است مي داند که روزانه چيست و چه مطالبي در آن نوشته مي شود. اگر در متني نوشته شد«اول فروردين» نرم افزار متن را به نوروز ربط مي دهد. اين درک اطلاعات توسط نرم افزارهاي مبتني بر وب سبب مي شود که جستجو و حرکت در اطلاعات بسيار سريع تر و بهينه تر از قبل بشود. نرم افزارها قادر به شناسايي افراد، مکان ها، رويداد ها و ارتباط آن ها با يکديگر خواهند بود. ارتباط متقابل اطلاعات با يکديگر و قابليت دسترسي به اطلاعات با هر نوع دستگاه ارتباطي از ديگر مشخصه هاي وب نسخه سوم خواهد بود. اينترنت با سرعت زيادي در حال تحول است. پيشرفت آن سبب شده که روز به روز نقش پر رنگ تري را در زندگي روزانه افراد بازي کند. مدتي است که روزنامه خواندن افراد زيادي به وب منتقل شده، تلويزيون در حال جايگزين شدن با وب است. دوستي ها از طريق وب آغاز مي شود، نرم افزارها بر روي وب کار مي کنند، کارها از طريق وب انجام مي شود و حتي وب گردي براي خيلي ها جايگزين قدم زدن در خيابان ها شده است. اين فرزند جوان ۱۹ ساله بشر با سرعت در حال پشت سر گذاردن بزرگان قديمي پيش از خود است. بايد عجله کرد و از اين جنبش پرسرعت عقب نماند.