پس از سالها بدانستم اين معني                 كه كيمياي سعادت رفيق بود رفيق

بانوي فداکار

محمد ( ص) و خديجه يک کانون با صفا و گرم خانوادگي را تأأسيس کرردند . نخستين زني که دعوت پيغمبر را اجابت نمود خديجه بود . آن بانوي بزرگ تمام اموال و ثروت بي حد و حصر خويش را بدون قيد و شرط در اختيار محمد ( ص) قرار داد . خديجه از آن زنان کوتاه فکري نبود که اگر اندک مال و استقللالي براي خويش ديد اعتنا به شوهر نکند و مالش را از او دريغ دارد . او چون از هدف عالي پيغمبر آگاه بود و بدان عقيده داشت تمام اموالش را در اختيار آن حضرت گذاشت و گفت : هر طور صلاح ميداني در راه اشاعه و ترويج دين خدا خرج کن .
هشام مي گويد : « رسول خدا خديجه را بسيار دوست مي داشت و بدو احترام مي گذاشت و در کارها با وي مشورت مي کرد . آن بانوي رشيد و روشنفکر ، وزير و مشاور خوبي براي آن حضرت بود . نخستين بانويي که به او ايمان آورد خديجه بود ، و مادامي که خديجه زنده بود محمد (ص) همسر ديگري اختيار نکرد » . (1 )
حضرت پيغمبر مي فرمود : « خديجه يکي از بهترين زنان اين امت است » . (2 )
پيغمبر خشمناک شد و فرمود : به خدا سوگند ! خدا بهتر از او را به من نداده است . خديجه هنگامي ايمان آورد که ديگران کفر مي ور زيدند . مرا تصديق نمود ، وقتيکه ديگران تکذيبم مي کردند . اموالش را به رايگان درر تختيار گذاشت وقتي که سايرين محرومم مي نمودند . خدا نسل مرا در اولاد او قرار داد . عايشه مي گويد : تصميم گرفتم بعد از آن ، خديجه را به بدي ياد نکنم » . ( 3 )
در روايات وارد شده که جبرئيل هر وقت بر پيغمبر ( ص) نازل مي شد عرض مي کرد : سلام خدا را به خديجه برسان و بگو : خدا قصر زيبايي در بهشت براي تو آماده کرده است . ( 4 )

نخستين کانون اسلامي

نخستين خانواده اسلامي که در اسلام تأسيس شد خانه محمد ( ص) و خديجه بود . تعداد نفرات آن بيش از سه تن نبودند : محمد ( ص) ، و خديجه و علي ( ع) . (5)
آن خخانه ف کانون انقلاب اسلامي و جهاني بود و وظائف بسييار سنگيني ر عهده داشت . بايد با کفرر و ت پرستي مبارزه کند . دين توحيد را در جهان بسط و اشاعه دهد . در تمام جهان بيش از يک خانه اسلامي وجود نداشت ولي سربازان فداکار آن نخستين پايگاه توحيد ، تصميم داشتند دلهاي جهانيان را فتح کنند و عقيده توحيد را در جهان نفوذ دهند . آن پايگاه نيرومند ، از هر جهت مجهز و مسلح بود . محمد ( ص) در رأس آن قرار داشت که خدا درباره اخلاقش مي گويد : « اخلاق تو عظيم و بزرگ است » . ( 6 )
او خديجه را بيش از حد دوست مي داشت و به شخصيتش احترام مي گذاشت .
انس مي گويد : « گاهي هديه اي تقديم پيغمبر مي کردند ، مي فرمود : به خانه فلان زن ببريد چون دوست خديجه بود » . (1 )
مدير داخلي و کدبانوي آن خانه ، خديجه بود که به هدف محمد ( ص) کاملا" ايمان داشت و در راه رسيدن به آن هدف مقدس ، از هيچگونه موشش و فداکاري دريغ نداشت . تمام ثروتش را در اختيار محمد گذاشت ، عرض کرد : اين خانه و اموال تعلق به مشا دارد و من کنيز و خدمتکار شما هستم .
در موقع گرفتاريها محمد را دلداري مي داد و در رسيدن به هدف اميدوارش مي کرد . اگر کفار شکنجه و آزارش مي دادند هنگاميکه داخل خانه مي شد از مهر و محبت خديجه برخوردار مي گشت ، و از آن کانون گرم نيرو مي گرفت . در پيرامون مشکلات و حوادث سهمگين ، با آن بانوي دانشمند و رشيد مشورت مي کرد . ( 2 )
آري فاطمه زهرا از چنين پدر و مادر فداکار و در چنين مخيط با صفا و گرم خانوادگي به دنيا آمد .

 دستور آسماني

روزي رسول خدا ( ص) در « ابطح » نشسته بود ، جبرئيل نازل شد و عرض کرد : خداوند بزرگ ، بر تو سلام فرستاده و مي فرمايد : چهل شبانه روز از خديجه کناره گيري کن و به عبادت و تهجد مشغول باش . پيغمبر اکرم بر طبق دستور خداوند حکيم ، چهل رروز به خانه خديجه نرفت . و در آن مدت ، شبها به نماز و عبادت مي پرداخت و روزها روزه دار بود .
توسط عمار براي خديجه پيغام فرستاد که اي بانوي عزيز ، کناره گيري من از تو بدان جهت نيست که کدورتي داشته باشم ، تو همچنان عزيز و گرامي هستي . بلکه در اين کار از دستور پروردگار جهان اطاعت مي کنم ، و خدا به مصالح آگاهتر است . اي خديجه، تو بانوي بزرگواري هستي که خداوند ، در هر روز چندين مرتبه به وجود تو بر فرشتگان خويش مباهات مي کند . شبها درب خانه را ببندد و در بستر استراحت کن و منتظر دستور پروردگار عالم باش . من در اين مدت در خانه فاطمه دختر اسد خواهم ماند . خديجه بر طبق دستور رسول خدا رفتار کرد و در آن مدت از مفارقت همسر محبوب خويش و اندوه تنهايي مي گريست .
چون چهل روز بدين منوال سپري شد ، فرشته خدا فرود آمد . غذائي از بهشت آورد و عرض کرد : امشب از اين غذاهاي بهشتي تناول کن .
رسول خدا با « غذاهاي روحاني و بهشتي افطار کرد . هنگاميکه برخاست تا آماده نماز و عبادت شود ، جبرئيل نازل شد و عرض کرد :
اي رسول گرامي خدا ، امشب از نماز مستحبي بگذر و به سوي خانه خديجه حرکت کن زيرا خدا اراده نموده که از صلب تو فرزند پاکيزه اي بيافريند .
پيغمبر اکرم با شتاب رهسپار خانه خديجه شد .
خديجه مي گويد : در آن شب طبق معمول ، درب خانه را بسته و در بستر استراحت کرده بودم . ناگهان صداي کوبيدن در بلند شد . گفتم : کيست ؟ که جز محمد ( ص) کسي سزاوار نيست درب اين خانه را بکوبد . آهنگ دلنشين پيغمبر به گوشم رسيد که فرمود : باز کن ، محمد هستم . شتابان در را باز کردم . با روي گشاده وارد خانه شد . طولي نکشيد که نور فاطمه ( س) از صلب پدر به خم مادر وارد شد . ( 1 )

 

دوران آبستني

کم کم آثار آبستني در خديجه هويدا گشت . آن بانوي شريف و فداکار از آن روز، تا حدي از غم و غصه تنهايي نجات يافت و با کودکي که در شکم داشت انس گرفت .
امام صادق (ع) مي فرمايد : هنگاميکه خديجه با رسول خدا ازدواج کرد زنان مکه با وي قطع رابطه نمودند ، به خانه اش نمي رفتند و سلام و عليک نمي کردند . مراقب بودند؛ کسي به خانه اش رفت و آمد نکند . بانوان اشراف ، حديجه را تنها گذاشتند و با انس و الفت نمي گرفتند ، و به همين حهت ناراحت و اندوهناک بود . کم کمم ببا تنهايي خو گرفت . ولي هنگاميکه به فاطمه ( س) آبستن شد از غم تنهايي نجات يافت و با کودکي که در شکم داشت رازو نياز ميي کرد و خوشنود بود .
جبرئيل برراي بشاررت محمد (ص) و خديجه فرود آمد و گفت : يا رسول الله ! بچه اي که در رحم خدييجه مي باشد ، دختر ارجمندي است که نسل تو از وي به وجود خواهد آمد . او مادر امامان و پيشوايان دين است که بعد ازز انقطاع ئحي جانشين تو خواهند شد .
پيغمبر اکرم بشارت پروردگار جهان را به خديجه ابلاغ نمود و بدان نويد فرحبخش دلش را شاد گردانيد . ( 1 )

خديجه اي که براي ترويج توحيد و خدا پرستي از همه چيزش گذشت و به هر محروميت و فشاري تن داد ، ثروت بي پايانش را وقف اين هدف مقدس نمود ، دوستان و رفقايش را از دست داد ، محمد (ص) و هدف بزرگ او را بر ما سوي الله ترجيح داد ، وقتي از زبان رسول خدا مي شنود که خدا چنين سعادت بزرگي را نصيبش کرده که پيشوايان معصوم دين از او به وجود مي آيند ، دلش لبريز شادماني و سرور مي گردد و حس فداکاري او بيشتر تحريک مي شود و با حداي خويش و طفلي که در اندرون دار مإنوس مي گردد . ولادت فاطمه ( س) دوران آبستني سپري شد و هنگام ولادت زهرا فرا رسيد . خديجه در پيچ و تاب درد واقع شد . کسي را نزد زنان قريش و دوستان سابقش فرستاد و پيغام داد : کينه هاي ديرينه را فراموش کنيد و در اين موقع خطرناک به فريادم برسيد و در امر ززايمان ياريم منيد . طولي نکشيد که فرستاده خديجه با چشم گريان برگشت و گفت : درب خانه هر کسي را کوفتم ، را هم نداد و خواهش شما را نپذيرفت . همه در پاسخ گفتند : به خديجه بگو : نصيحت ما را نپذيرفتي و بر خلاف صلاحديد ما با يتيم تهيدستي ازدواج کردي . از اين روي حاضر نيستيم به خانه ات بياييم و ياريت کنيم . وقتي خديجه پيام و زخم زبان زنان کينه توز را شنيد و از ياري آنان مأيوس شد ، اندوهگين گشت . از جهان ماده و مردم کيتنه توز چشم پوشيد و به سوي خداي جهان و عالم ديگر متوجه شد . فرشتگان خدا و حوريان بهشتي و زنان آسماني در آن موقع حساس به ياريش شتافتند و از کمکهاي غيبي پروردگار جهان برخوردار شد و فاطمه عزيز يعني اختر فروزان آسمان نبوت پا به عرصه گيتي نهاد ، و با نر تابناک ولايت ، شرق و غرب جهان را روشن ساخت . ( 1 ) تاريخ تولد در تاريخ تولد فاطمه ( س) در بين علماي اسلام اختلاف است . ليکن در بين علماي اماميه مشهور است که آن حضرت در روز جمعه بيستم جمادي الثاني سال پنجم بعثت تولد يافته است . ( 2 ) آرزوي پيامبر (ص ) و خديجه يکي از اسرار آفرينش اينست که هر فردي علاقه دارد داراي فرزندي باشد تا او را بر حسب دلخواه تربيت کند و به يادگار بگذارد . انسان فرزندش را از بقاياي وجود خودش محسوب مي دارد . و با فرا رسيدن مرگ ، وجودش را خاتمه يافته نمي داند، اما شخص بي فرزند ، دوران زندگي و حيات خودش را کوتاه و با فرا رسيدن مرگ ، خاتمه يافته مي پندارد، شايد دستگاه آفرينش مي خواهد بدين وسيله ، نسل انسان را از انقراض و نابودي محفوظ بدارد . پيغمبر (ص) و خديجه نيز چنين آرزويي داشتند . خديجه ايکه براي ترويج خدا پرستي و نجات بشريت از هيچگونه فداکاري دريغ نداشت ، و براي پيشبرد هدف مقدس پيغمبر اکرم از مال و خويشان و دوستانش پوشيد ، و بدون هيچ قيد و شرطي تسليم خواسته هاي محمد گشت ، حتما" علاقه داشت از محمد ( ص) فرزندي پيدا کند که از دين اسلام حمايت نمايد و دربسط و ترويج آن و به ثمر رساندن و ترويج آن و به ثمر رساندن هدف عالي محند ( ص) کوشش کند . پيغمبر اکرم مي دانشت که مرگ براي بشر حتمي است ، و در مدت محدود و کوتاه زندگي ، نمي تواند هدف بزررگ خويش را کاملا" اجرا کند و جهان بشيت را از گرداب گمراهي نجات دهد . پيغمر به خوبي مي دانست که بايد بعد از او افرادي باشند تا در تعقيب هدفش جديت و کوشش نمايند . و طبعا" دلش مي خواست که آن افراد فداکار ، از نسل خودش بوجود آيند . محمد (ص) و خديجه چنين آرزويي را داشتند ، اما متأسفانه پسرانييکه قبلا" از آنان ببوجود آمده بودند و به نام عبدالله و قاسم ناميده شدند ، در کودکي وفات کردند . به همان مقدار که پيغمبر و خديجه از آن مرگ ناگوار ، اندوهگين شدند دشمنانشان شتند . گاهي آنحضرت را به عنوان « ابتر » يعني بي فرزند مي خواندند . هنگاميکه عبدالله وفات کرد « عاص بن وائل » به جاي آنکه محند ( ص) را در مرگ فرزندش تسليت گويد ، در مجامع عمومي آنحضرت را ابتر و بي فرزند مي خواند و مي گفت : بعد از آنکه محمد بميرد اثري از وي باقي نخواهد ماند و بازخم زبان دل پيغمبر و خديجه را مجروح مي نمود . کوثر اما خدا به پيغمبر بشارت داد که خيرات و خوبيهاي زيادي به تو عطا خواهيم نمود . در پاسخ دشمنان سوره " کوثر " را فرستاد و فرمود : اي محمد ! ما کوثر را به تو داديم . پس براي خدا نماز بگزاز و قرباني کن . بدرستيکه دشمن تو ابتر و بي فرزند خواهد شد نه تو.( 1) پيغمبر ( صلي الله عليه و آله و سلم ) يقين داشت وعده هاي خدا تخلف بردار نيست و نسل پاک و با برکتي از او بوجود خواهد آمد که سرچشمه و منشأ تمام خوبي هاي جهان خواهد شد . هنگامي وعده خدا جامه عمل پوشيد که زهراي اطهر به دنيا آمد و از فروغ نور ولايت افق گيتي روشن شد . وقتي به رسول خدا بشارت رسيد که خدا به خديجه نوزاد دختري عطا کرد دلش از بشارت غرق شادماني و سرور شد و از دختر دار شدن نه تنها غمگين نشد بلکه بدان وسيله دلش مطمئن و آرام دشت و آثار نويد پروردگار جهان را مشاهده نمود . پيغمبر اکرم از آن مردان کوتاه فکر و نادان عصر جاهليت نبود که از وجود دختر اظهار شرمندگي کند و از شدت خشم مادر بي گناه را به باد دشنام و ستيزه گيرد و از مردم دوري جويد .(1 ) محمد (ص ) مبعوث شده بود تا با افکار پوچ و غلط مردم که براي زنان ارزشي قائل نبودند و آنان را از اجتماع حساب نمي کردند و دو شيزگان بي گناه را زنده به گور مي کردند ، مبارزه کند و بدانان بفهماند که زن نيز يکي از اعضاء حساس و مهم اجتماع است،و داراي مسئوليت و وظيفه بسيار سنگين و بزرگي است . بايد براي عظمت و ترقي اجتماع کوشش کند و در مورد وظايفي که آفرينش اقتصاد دارد انجام وظيفه نمايد . خدا خواست ارزش زن را عملا" به جهانيان بفهماند . از همين رهگذر بود که ذريه و نسل پاک پيغمبر برگزيده اش را در وجود دخترش قرار داد و چنين مقدر کرد که امامان و پيشوايان و رهبران ديني اسلام ازز نسل زهراي اطهر بوجود آيند . بدين وسيله مشت محکمي بر دهان نابخرداني زد که دختر را از اولاد خويش محسوب نمي داشتند بلکه از وجودش عار و ننگ داشتند . شير مادر هنگاميکه فاطمه ( س) را تميز و پاکيزه نمودند و قندانه اش را در دامن خديجه گذاشتند ، آن مادر مهربان مسرور شد و پستانش را درر دهان کوچک نوزاد عزيزش نهاد و از شيره جان سيرش کررد تا به خوبي رشد و نمو نمايد . (2) خديجه از آن زنان خودخواه و ناداني نبود که بدون هيچ عذر و بهانه اي ، نوزاد را از شير مادر که خدا برايش مهيا ساخته محروم سازد . خديجه خود مي دانست يا از پيغمبر شنيده بود که براي تغذيه و بهداشت اطفال هيچ غذائي بهتر از شير مادر نيست . زيرا شير مادر با وضع دستگاه گوارش نوزاد و مزاج مخصوص او کاملا" هماهنگي و تناسب دارد ، کودک مدت نه ماه در رحم مادر ، شريک غذا و هوا و خون او بوده و مستقيما" از مادرش اررتزاق مي کرده است . و از اين جهت ، ترکيبات مخصوص شير مادر ، با ساختمان ويژه طفل کاملا" تناسب دارد . علاوه بر اين ، در شير مادر تقلب راه ندارد و ميکروبهاي بيماري زا در آن نيست . خديجه چون مي توانست که آغوش پر مهر و محبت مادر و شير خوردن کودک از پستانش ، چه نقش بزرگي را در زندگي آينده نوزاد انجام مي دهد و براي سعادت او چه تأثيرات قابل توجهي دارد ، ترجيح دارد ، ترجيح داد که فاطمه عزيز را در آغوش گرم خويش پرورش دهد و به وسيله شير پاک خودش که از منبع شرافت و نجابت و دانش و فضيلت و بردباري و فداکاري و شجاعت سرچشمه مي گرفت غذا دهد . راستي مگر غير از شير پستان خديجه ، شيير ديگري مي توانست چنين عنصر پاک و کانون معرفت و شجاعتي را رشد و نمو دهد و ميوه پر برکت باغ نبوت را به ثمر رساند ؟ . نتيجه اوضاع غير عادي و حوادث و وقايع تلخ دوران کودکي حضرت زهرا ( س) بدون ترديد آثاري در روح حساس آن دو شيره گرامي گذاشت و زندگي آينده و چگونگي حرکات و افعال و روحيات و وجدانياتش تا حدودي مربوط به حوادث آن دوران بوده است و آغاز شخصيت او از همين جا سرچشمه گرفت . آثار زير را مي توان از مهمترين آنها شمرد . 1- کسيکه در يک چنين اوضاع سهمگيني رشد و نمو کند و در آغاز زندگي چنين ضربه هاي بزرگي بر روحش وارد شود ، شخصي افسرده و پژمرده و غمناک خواهد بود . به همين علت ، در احوال فاطمه ( س) نوشته اند هميشه محزون و غمناک بوده است . 2- کسيکه در يک چنين اوضاع بحراني بزرگ شود ، حتي دوران شر خوارگي و طفوليت خويش را در زندان بگذراند و از آن وقتيکه خودش را شناخته در تنگناي زندان باشد و مشاهده کند که پدر و مادر و خويشانش با چه فداکاري و از خود گذشتگي از هدف خودشان دفاع مي کنند و راي رسيدن به هدف به هر سختي و فشاري تن در مي دهند ، اما حاضر نيستند از هدف خودشان دست بردارند ، چنين شخصي طبعا" مبارز و سرسخت و با هدف بار مي آيد و در طريق رسيدن به هدف از زندان و شکنجه باک ندارد ، و بزودي از ميدان در نمي رود . 3- فاطمه ( س) چون مي ديد که پدر و مادر و خويشانش در ترويج دين اسلام و بسط توحيد و خدا پرستي چه سختيها و مشقت هايي را تحمل مي کنند و براي هدايت و نجات بشريت چه فداکاريهائي مي کنند ، از مردم انتظار داشت که بعد از پدر بزرگوارش قدر زحمات او را بدانند و در تعقيب هدف مقدسش کوشش وجديت کنند ، و از راهي که برايشان تعيين کرده منحرف نشوند . بعد از وفات مادر در سال دهم بعثت ، ابوطالب و خديجه ، در فاطمه کوتاهي ، يکي پس از ديگري از دنيا رفتند ( 1 ) اين دو حادثه ناگوار به قدري در روح پيغمبر تأثير کرد که آن سال را سال غم و اندوه ناميد . ( 2) زيرا از يک طرف بزرگترين يار و غمخوار و مشاور داخلي و شريک زندگي و مادر فرزندان خويش ، خديجه را از دست داد . از طرف ديگر ، بزرگترين پشتيبان و مدافع او حضرت ابوطالب از دنيا رفت .و به طوري که اوضاعه داخلي و خارجي آن حضرت يک مرتبه دگرگون گشت و به علت از دست رفتن اين دو حامي بزرگ ، اذيت و آزار دشمنان شروع شد . گاهي سنگش مي زدند . گاهي بدنش را خون آلود مي کردند و در اکثر اوقات ، هنگامي که با چهره اي غمناک و محزون به خانه مي آمد ، با صورت پژمرده و چشمهاي اشکبار دختر عزيزش که در فراق مادر مي گريست ، رورو مي شد . فاطمه ( س) وقتي از خانه خارج مي شد شاهد حوادث تلخي بود . گاهي مي ديد؛ پدرش را اذيت مي کنند و ناسزايش مي گويند . يک روز ديد دشمنان در مسجدالحرام نشسته اند و براي قتل پدرش نقشه مي کشند ، با چشم اشکبار به خانه بازگشت و تصميم دشمنان را براي پدر تعريف نمود . ( 3 ) روزي يکي از مشرکين ، پيامبر اکرم ( ص) را در کوچه ملاقات کرد ، مقداري خاکروبه و کثافت بر سر و صورت آن جناب پاشيد . پيامبر چيزي نگفت و با همين حال وارد خانه شد . يکي از دخترانش ( فاطمه ) به استقبال آن حضرت شتافت . آب آورد و با چشم گريان سر و صورت پدر را شست . پيامبر فرمود : دخترم ! گريه نکن ، مطمئن باش که خدا پدرت را از شر دشمنان محفوظ مي دارد و پيروز مي گرداند ( 1). يک روز پيامبر در مسجدالحرام مشغول نماز بود . عده اي از مشرکين او را مسخره مي کردند و در صدد آزارش بودند . يکي از آنان بچه دان شتري را که تازه ذبح شده بود برداشت و با خون و کثافت ، در حاليکه پيامبر اکرم در مسجد حاضر بود و اين منظره را تماشا مي کرد بسيار ناراحت شد و با چشم گريان خودش را به پدر رسانيد و بچه دان را برداشت و بدور افکند . پيامبر از سجده برخاست و بعد از نماز بر ان جمعيت نفرين کرد ( 2 ) . آري زهراي عزيز در همان سنين خردسالي اين قبيل حوادث ناگوار را مشاهده مي کرد و به ياري پدر مي شتافت و براي پدر ، مادري مي کرد . با مردن خديجه ، طبعا" برخي از کارهاي خانه بر دوش فاطمه کوچک افتاد . زيرا آن نخستين خانه توحيد ، کدبانوي بزرگ خود را از دست داده بود و به غير از فاطمه ( س ) در خانه يادگاري نداشت . تاريخ ، اين موضوع را روشن نکرده که در آ« دوران سخت در خانه پيغمبر (ص) چه مي گذشته و زندگي آنان چگونه اداره مي شده است ، اما با چشم دل مي توان اوضاع رقت بار ساکنين آن خانه را مشاهده نمود . پيغمبر (ص) بعد از خديجه با زني به نام « سوده » ازدواج نمود ، زنان ديگري را نيز اختيار کرد . انان هم کم و بيش درباره فاطمه اظهار علاقه مي نمودند ، ليکن براي هر کودک يتيمي دشوار است جاي مادرش را خالي و زن ديگري را در جاي او مشاهده کند . نامادري هم هر چه خوب و مهربان باشد مهر و محبت بي شائبه مادر را ندارد . تنها مادر است که به وسيله نوازشهاي گرم خويش ، دل کودک را آرام مي کند و به او نيرو مي بخشد . ولي هرچه محروميت فاطمه ( س) زيادتر مي شد ، اظهار محبت پيغمبر هم به همان نسبت بيشتر مي گشت . زيرا رسول خدا بدين مطلب توجه داشت که : فاطمه از حهت مادر ، کسري محبت دارد و بايد آن کسري جبران شود و از اين جهتت و جهات ديگر ، در روايات وارد شده که : رسول دا (ص) تا صورت فاطمه را نمي بوسيد به خواب نمي رفت . ( 1 ) مطالب مذکور اجمالي است از سرگذشت حدود هشت سال از زندگي دختر پيغمبر . خديجه اي که براي ترويج توحيد و خدا پرستي از همه چيزش گذشت و به هر محروميت و فشاري تن داد ، ثروت بي پايانش را وقف اين هدف مقدس نمود ، دوستان و رفقايش را از دست داد ، محمد (ص) و هدف بزرگ او را بر ما سوي الله ترجيح داد ، وقتي از زبان رسول خدا مي شنود که خدا چنين سعادت بزرگي را نصيبش کرده که پيشوايان معصوم دين از او به وجود مي آيند ، دلش لبريز شادماني و سرور مي گردد و حس فداکاري او بيشتر تحريک مي شود و با حداي خويش و طفلي که در اندرون دار مإنوس مي گردد . ولادت فاطمه ( س) دوران آبستني سپري شد و هنگام ولادت زهرا فرا رسيد . خديجه در پيچ و تاب درد واقع شد . کسي را نزد زنان قريش و دوستان سابقش فرستاد و پيغام داد : کينه هاي ديرينه را فراموش کنيد و در اين موقع خطرناک به فريادم برسيد و در امر ززايمان ياريم منيد . طولي نکشيد که فرستاده خديجه با چشم گريان برگشت و گفت : درب خانه هر کسي را کوفتم ، را هم نداد و خواهش شما را نپذيرفت . همه در پاسخ گفتند : به خديجه بگو : نصيحت ما را نپذيرفتي و بر خلاف صلاحديد ما با يتيم تهيدستي ازدواج کردي . از اين روي حاضر نيستيم به خانه ات بياييم و ياريت کنيم . وقتي خديجه پيام و زخم زبان زنان کينه توز را شنيد و از ياري آنان مأيوس شد ، اندوهگين گشت . از جهان ماده و مردم کيتنه توز چشم پوشيد و به سوي خداي جهان و عالم ديگر متوجه شد . فرشتگان خدا و حوريان بهشتي و زنان آسماني در آن موقع حساس به ياريش شتافتند و از کمکهاي غيبي پروردگار جهان برخوردار شد و فاطمه عزيز يعني اختر فروزان آسمان نبوت پا به عرصه گيتي نهاد ، و با نر تابناک ولايت ، شرق و غرب جهان را روشن ساخت . ( 1 ) تاريخ تولد در تاريخ تولد فاطمه ( س) در بين علماي اسلام اختلاف است . ليکن در بين علماي اماميه مشهور است که آن حضرت در روز جمعه بيستم جمادي الثاني سال پنجم بعثت تولد يافته است . ( 2 ) آرزوي پيامبر (ص ) و خديجه يکي از اسرار آفرينش اينست که هر فردي علاقه دارد داراي فرزندي باشد تا او را بر حسب دلخواه تربيت کند و به يادگار بگذارد . انسان فرزندش را از بقاياي وجود خودش محسوب مي دارد . و با فرا رسيدن مرگ ، وجودش را خاتمه يافته نمي داند، اما شخص بي فرزند ، دوران زندگي و حيات خودش را کوتاه و با فرا رسيدن مرگ ، خاتمه يافته مي پندارد، شايد دستگاه آفرينش مي خواهد بدين وسيله ، نسل انسان را از انقراض و نابودي محفوظ بدارد . پيغمبر (ص) و خديجه نيز چنين آرزويي داشتند . خديجه ايکه براي ترويج خدا پرستي و نجات بشريت از هيچگونه فداکاري دريغ نداشت ، و براي پيشبرد هدف مقدس پيغمبر اکرم از مال و خويشان و دوستانش پوشيد ، و بدون هيچ قيد و شرطي تسليم خواسته هاي محمد گشت ، حتما" علاقه داشت از محمد ( ص) فرزندي پيدا کند که از دين اسلام حمايت نمايد و دربسط و ترويج آن و به ثمر رساندن و ترويج آن و به ثمر رساندن هدف عالي محند ( ص) کوشش کند . پيغمبر اکرم مي دانشت که مرگ براي بشر حتمي است ، و در مدت محدود و کوتاه زندگي ، نمي تواند هدف بزررگ خويش را کاملا" اجرا کند و جهان بشيت را از گرداب گمراهي نجات دهد . پيغمر به خوبي مي دانست که بايد بعد از او افرادي باشند تا در تعقيب هدفش جديت و کوشش نمايند . و طبعا" دلش مي خواست که آن افراد فداکار ، از نسل خودش بوجود آيند . محمد (ص) و خديجه چنين آرزويي را داشتند ، اما متأسفانه پسرانييکه قبلا" از آنان ببوجود آمده بودند و به نام عبدالله و قاسم ناميده شدند ، در کودکي وفات کردند . به همان مقدار که پيغمبر و خديجه از آن مرگ ناگوار ، اندوهگين شدند دشمنانشان شتند . گاهي آنحضرت را به عنوان « ابتر » يعني بي فرزند مي خواندند . هنگاميکه عبدالله وفات کرد « عاص بن وائل » به جاي آنکه محند ( ص) را در مرگ فرزندش تسليت گويد ، در مجامع عمومي آنحضرت را ابتر و بي فرزند مي خواند و مي گفت : بعد از آنکه محمد بميرد اثري از وي باقي نخواهد ماند و بازخم زبان دل پيغمبر و خديجه را مجروح مي نمود . کوثر اما خدا به پيغمبر بشارت داد که خيرات و خوبيهاي زيادي به تو عطا خواهيم نمود . در پاسخ دشمنان سوره " کوثر " را فرستاد و فرمود : اي محمد ! ما کوثر را به تو داديم . پس براي خدا نماز بگزاز و قرباني کن . بدرستيکه دشمن تو ابتر و بي فرزند خواهد شد نه تو.( 1) پيغمبر ( صلي الله عليه و آله و سلم ) يقين داشت وعده هاي خدا تخلف بردار نيست و نسل پاک و با برکتي از او بوجود خواهد آمد که سرچشمه و منشأ تمام خوبي هاي جهان خواهد شد . هنگامي وعده خدا جامه عمل پوشيد که زهراي اطهر به دنيا آمد و از فروغ نور ولايت افق گيتي روشن شد . وقتي به رسول خدا بشارت رسيد که خدا به خديجه نوزاد دختري عطا کرد دلش از بشارت غرق شادماني و سرور شد و از دختر دار شدن نه تنها غمگين نشد بلکه بدان وسيله دلش مطمئن و آرام دشت و آثار نويد پروردگار جهان را مشاهده نمود . پيغمبر اکرم از آن مردان کوتاه فکر و نادان عصر جاهليت نبود که از وجود دختر اظهار شرمندگي کند و از شدت خشم مادر بي گناه را به باد دشنام و ستيزه گيرد و از مردم دوري جويد .(1 ) محمد (ص ) مبعوث شده بود تا با افکار پوچ و غلط مردم که براي زنان ارزشي قائل نبودند و آنان را از اجتماع حساب نمي کردند و دو شيزگان بي گناه را زنده به گور مي کردند ، مبارزه کند و بدانان بفهماند که زن نيز يکي از اعضاء حساس و مهم اجتماع است،و داراي مسئوليت و وظيفه بسيار سنگين و بزرگي است . بايد براي عظمت و ترقي اجتماع کوشش کند و در مورد وظايفي که آفرينش اقتصاد دارد انجام وظيفه نمايد . خدا خواست ارزش زن را عملا" به جهانيان بفهماند . از همين رهگذر بود که ذريه و نسل پاک پيغمبر برگزيده اش را در وجود دخترش قرار داد و چنين مقدر کرد که امامان و پيشوايان و رهبران ديني اسلام ازز نسل زهراي اطهر بوجود آيند . بدين وسيله مشت محکمي بر دهان نابخرداني زد که دختر را از اولاد خويش محسوب نمي داشتند بلکه از وجودش عار و ننگ داشتند . شير مادر هنگاميکه فاطمه ( س) را تميز و پاکيزه نمودند و قندانه اش را در دامن خديجه گذاشتند ، آن مادر مهربان مسرور شد و پستانش را درر دهان کوچک نوزاد عزيزش نهاد و از شيره جان سيرش کررد تا به خوبي رشد و نمو نمايد . (2) خديجه از آن زنان خودخواه و ناداني نبود که بدون هيچ عذر و بهانه اي ، نوزاد را از شير مادر که خدا برايش مهيا ساخته محروم سازد . خديجه خود مي دانست يا از پيغمبر شنيده بود که براي تغذيه و بهداشت اطفال هيچ غذائي بهتر از شير مادر نيست . زيرا شير مادر با وضع دستگاه گوارش نوزاد و مزاج مخصوص او کاملا" هماهنگي و تناسب دارد ، کودک مدت نه ماه در رحم مادر ، شريک غذا و هوا و خون او بوده و مستقيما" از مادرش اررتزاق مي کرده است . و از اين جهت ، ترکيبات مخصوص شير مادر ، با ساختمان ويژه طفل کاملا" تناسب دارد . علاوه بر اين ، در شير مادر تقلب راه ندارد و ميکروبهاي بيماري زا در آن نيست . خديجه چون مي توانست که آغوش پر مهر و محبت مادر و شير خوردن کودک از پستانش ، چه نقش بزرگي را در زندگي آينده نوزاد انجام مي دهد و براي سعادت او چه تأثيرات قابل توجهي دارد ، ترجيح دارد ، ترجيح داد که فاطمه عزيز را در آغوش گرم خويش پرورش دهد و به وسيله شير پاک خودش که از منبع شرافت و نجابت و دانش و فضيلت و بردباري و فداکاري و شجاعت سرچشمه مي گرفت غذا دهد . راستي مگر غير از شير پستان خديجه ، شيير ديگري مي توانست چنين عنصر پاک و کانون معرفت و شجاعتي را رشد و نمو دهد و ميوه پر برکت باغ نبوت را به ثمر رساند ؟ . نتيجه اوضاع غير عادي و حوادث و وقايع تلخ دوران کودکي حضرت زهرا ( س) بدون ترديد آثاري در روح حساس آن دو شيره گرامي گذاشت و زندگي آينده و چگونگي حرکات و افعال و روحيات و وجدانياتش تا حدودي مربوط به حوادث آن دوران بوده است و آغاز شخصيت او از همين جا سرچشمه گرفت . آثار زير را مي توان از مهمترين آنها شمرد . 1- کسيکه در يک چنين اوضاع سهمگيني رشد و نمو کند و در آغاز زندگي چنين ضربه هاي بزرگي بر روحش وارد شود ، شخصي افسرده و پژمرده و غمناک خواهد بود . به همين علت ، در احوال فاطمه ( س) نوشته اند هميشه محزون و غمناک بوده است . 2- کسيکه در يک چنين اوضاع بحراني بزرگ شود ، حتي دوران شر خوارگي و طفوليت خويش را در زندان بگذراند و از آن وقتيکه خودش را شناخته در تنگناي زندان باشد و مشاهده کند که پدر و مادر و خويشانش با چه فداکاري و از خود گذشتگي از هدف خودشان دفاع مي کنند و راي رسيدن به هدف به هر سختي و فشاري تن در مي دهند ، اما حاضر نيستند از هدف خودشان دست بردارند ، چنين شخصي طبعا" مبارز و سرسخت و با هدف بار مي آيد و در طريق رسيدن به هدف از زندان و شکنجه باک ندارد ، و بزودي از ميدان در نمي رود . 3- فاطمه ( س) چون مي ديد که پدر و مادر و خويشانش در ترويج دين اسلام و بسط توحيد و خدا پرستي چه سختيها و مشقت هايي را تحمل مي کنند و براي هدايت و نجات بشريت چه فداکاريهائي مي کنند ، از مردم انتظار داشت که بعد از پدر بزرگوارش قدر زحمات او را بدانند و در تعقيب هدف مقدسش کوشش وجديت کنند ، و از راهي که برايشان تعيين کرده منحرف نشوند . بعد از وفات مادر در سال دهم بعثت ، ابوطالب و خديجه ، در فاطمه کوتاهي ، يکي پس از ديگري از دنيا رفتند ( 1 ) اين دو حادثه ناگوار به قدري در روح پيغمبر تأثير کرد که آن سال را سال غم و اندوه ناميد . ( 2) زيرا از يک طرف بزرگترين يار و غمخوار و مشاور داخلي و شريک زندگي و مادر فرزندان خويش ، خديجه را از دست داد . از طرف ديگر ، بزرگترين پشتيبان و مدافع او حضرت ابوطالب از دنيا رفت .و به طوري که اوضاعه داخلي و خارجي آن حضرت يک مرتبه دگرگون گشت و به علت از دست رفتن اين دو حامي بزرگ ، اذيت و آزار دشمنان شروع شد . گاهي سنگش مي زدند . گاهي بدنش را خون آلود مي کردند و در اکثر اوقات ، هنگامي که با چهره اي غمناک و محزون به خانه مي آمد ، با صورت پژمرده و چشمهاي اشکبار دختر عزيزش که در فراق مادر مي گريست ، رورو مي شد . فاطمه ( س) وقتي از خانه خارج مي شد شاهد حوادث تلخي بود . گاهي مي ديد؛ پدرش را اذيت مي کنند و ناسزايش مي گويند . يک روز ديد دشمنان در مسجدالحرام نشسته اند و براي قتل پدرش نقشه مي کشند ، با چشم اشکبار به خانه بازگشت و تصميم دشمنان را براي پدر تعريف نمود . ( 3 ) روزي يکي از مشرکين ، پيامبر اکرم ( ص) را در کوچه ملاقات کرد ، مقداري خاکروبه و کثافت بر سر و صورت آن جناب پاشيد . پيامبر چيزي نگفت و با همين حال وارد خانه شد . يکي از دخترانش ( فاطمه ) به استقبال آن حضرت شتافت . آب آورد و با چشم گريان سر و صورت پدر را شست . پيامبر فرمود : دخترم ! گريه نکن ، مطمئن باش که خدا پدرت را از شر دشمنان محفوظ مي دارد و پيروز مي گرداند ( 1). يک روز پيامبر در مسجدالحرام مشغول نماز بود . عده اي از مشرکين او را مسخره مي کردند و در صدد آزارش بودند . يکي از آنان بچه دان شتري را که تازه ذبح شده بود برداشت و با خون و کثافت ، در حاليکه پيامبر اکرم در مسجد حاضر بود و اين منظره را تماشا مي کرد بسيار ناراحت شد و با چشم گريان خودش را به پدر رسانيد و بچه دان را برداشت و بدور افکند . پيامبر از سجده برخاست و بعد از نماز بر ان جمعيت نفرين کرد ( 2 ) . آري زهراي عزيز در همان سنين خردسالي اين قبيل حوادث ناگوار را مشاهده مي کرد و به ياري پدر مي شتافت و براي پدر ، مادري مي کرد . با مردن خديجه ، طبعا" برخي از کارهاي خانه بر دوش فاطمه کوچک افتاد . زيرا آن نخستين خانه توحيد ، کدبانوي بزرگ خود را از دست داده بود و به غير از فاطمه ( س ) در خانه يادگاري نداشت . تاريخ ، اين موضوع را روشن نکرده که در آ« دوران سخت در خانه پيغمبر (ص) چه مي گذشته و زندگي آنان چگونه اداره مي شده است ، اما با چشم دل مي توان اوضاع رقت بار ساکنين آن خانه را مشاهده نمود . پيغمبر (ص) بعد از خديجه با زني به نام « سوده » ازدواج نمود ، زنان ديگري را نيز اختيار کرد . انان هم کم و بيش درباره فاطمه اظهار علاقه مي نمودند ، ليکن براي هر کودک يتيمي دشوار است جاي مادرش را خالي و زن ديگري را در جاي او مشاهده کند . نامادري هم هر چه خوب و مهربان باشد مهر و محبت بي شائبه مادر را ندارد . تنها مادر است که به وسيله نوازشهاي گرم خويش ، دل کودک را آرام مي کند و به او نيرو مي بخشد . ولي هرچه محروميت فاطمه ( س) زيادتر مي شد ، اظهار محبت پيغمبر هم به همان نسبت بيشتر مي گشت . زيرا رسول خدا بدين مطلب توجه داشت که : فاطمه از حهت مادر ، کسري محبت دارد و بايد آن کسري جبران شود و از اين جهتت و جهات ديگر ، در روايات وارد شده که : رسول دا (ص) تا صورت فاطمه را نمي بوسيد به خواب نمي رفت . ( 1 ) مطالب مذکور اجمالي است از سرگذشت حدود هشت سال از زندگي دختر پيغمبر . خديجه اي که براي ترويج توحيد و خدا پرستي از همه چيزش گذشت و به هر محروميت و فشاري تن داد ، ثروت بي پايانش را وقف اين هدف مقدس نمود ، دوستان و رفقايش را از دست داد ، محمد (ص) و هدف بزرگ او را بر ما سوي الله ترجيح داد ، وقتي از زبان رسول خدا مي شنود که خدا چنين سعادت بزرگي را نصيبش کرده که پيشوايان معصوم دين از او به وجود مي آيند ، دلش لبريز شادماني و سرور مي گردد و حس فداکاري او بيشتر تحريک مي شود و با حداي خويش و طفلي که در اندرون دار مإنوس مي گردد . ولادت فاطمه ( س) دوران آبستني سپري شد و هنگام ولادت زهرا فرا رسيد . خديجه در پيچ و تاب درد واقع شد . کسي را نزد زنان قريش و دوستان سابقش فرستاد و پيغام داد : کينه هاي ديرينه را فراموش کنيد و در اين موقع خطرناک به فريادم برسيد و در امر ززايمان ياريم منيد . طولي نکشيد که فرستاده خديجه با چشم گريان برگشت و گفت : درب خانه هر کسي را کوفتم ، را هم نداد و خواهش شما را نپذيرفت . همه در پاسخ گفتند : به خديجه بگو : نصيحت ما را نپذيرفتي و بر خلاف صلاحديد ما با يتيم تهيدستي ازدواج کردي . از اين روي حاضر نيستيم به خانه ات بياييم و ياريت کنيم . وقتي خديجه پيام و زخم زبان زنان کينه توز را شنيد و از ياري آنان مأيوس شد ، اندوهگين گشت . از جهان ماده و مردم کيتنه توز چشم پوشيد و به سوي خداي جهان و عالم ديگر متوجه شد . فرشتگان خدا و حوريان بهشتي و زنان آسماني در آن موقع حساس به ياريش شتافتند و از کمکهاي غيبي پروردگار جهان برخوردار شد و فاطمه عزيز يعني اختر فروزان آسمان نبوت پا به عرصه گيتي نهاد ، و با نر تابناک ولايت ، شرق و غرب جهان را روشن ساخت . ( 1 ) تاريخ تولد در تاريخ تولد فاطمه ( س) در بين علماي اسلام اختلاف است . ليکن در بين علماي اماميه مشهور است که آن حضرت در روز جمعه بيستم جمادي الثاني سال پنجم بعثت تولد يافته است . ( 2 ) آرزوي پيامبر (ص ) و خديجه يکي از اسرار آفرينش اينست که هر فردي علاقه دارد داراي فرزندي باشد تا او را بر حسب دلخواه تربيت کند و به يادگار بگذارد . انسان فرزندش را از بقاياي وجود خودش محسوب مي دارد . و با فرا رسيدن مرگ ، وجودش را خاتمه يافته نمي داند، اما شخص بي فرزند ، دوران زندگي و حيات خودش را کوتاه و با فرا رسيدن مرگ ، خاتمه يافته مي پندارد، شايد دستگاه آفرينش مي خواهد بدين وسيله ، نسل انسان را از انقراض و نابودي محفوظ بدارد . پيغمبر (ص) و خديجه نيز چنين آرزويي داشتند . خديجه ايکه براي ترويج خدا پرستي و نجات بشريت از هيچگونه فداکاري دريغ نداشت ، و براي پيشبرد هدف مقدس پيغمبر اکرم از مال و خويشان و دوستانش پوشيد ، و بدون هيچ قيد و شرطي تسليم خواسته هاي محمد گشت ، حتما" علاقه داشت از محمد ( ص) فرزندي پيدا کند که از دين اسلام حمايت نمايد و دربسط و ترويج آن و به ثمر رساندن و ترويج آن و به ثمر رساندن هدف عالي محند ( ص) کوشش کند . پيغمبر اکرم مي دانشت که مرگ براي بشر حتمي است ، و در مدت محدود و کوتاه زندگي ، نمي تواند هدف بزررگ خويش را کاملا" اجرا کند و جهان بشيت را از گرداب گمراهي نجات دهد . پيغمر به خوبي مي دانست که بايد بعد از او افرادي باشند تا در تعقيب هدفش جديت و کوشش نمايند . و طبعا" دلش مي خواست که آن افراد فداکار ، از نسل خودش بوجود آيند . محمد (ص) و خديجه چنين آرزويي را داشتند ، اما متأسفانه پسرانييکه قبلا" از آنان ببوجود آمده بودند و به نام عبدالله و قاسم ناميده شدند ، در کودکي وفات کردند . به همان مقدار که پيغمبر و خديجه از آن مرگ ناگوار ، اندوهگين شدند دشمنانشان شتند . گاهي آنحضرت را به عنوان « ابتر » يعني بي فرزند مي خواندند . هنگاميکه عبدالله وفات کرد « عاص بن وائل » به جاي آنکه محند ( ص) را در مرگ فرزندش تسليت گويد ، در مجامع عمومي آنحضرت را ابتر و بي فرزند مي خواند و مي گفت : بعد از آنکه محمد بميرد اثري از وي باقي نخواهد ماند و بازخم زبان دل پيغمبر و خديجه را مجروح مي نمود . کوثر اما خدا به پيغمبر بشارت داد که خيرات و خوبيهاي زيادي به تو عطا خواهيم نمود . در پاسخ دشمنان سوره " کوثر " را فرستاد و فرمود : اي محمد ! ما کوثر را به تو داديم . پس براي خدا نماز بگزاز و قرباني کن . بدرستيکه دشمن تو ابتر و بي فرزند خواهد شد نه تو.( 1) پيغمبر ( صلي الله عليه و آله و سلم ) يقين داشت وعده هاي خدا تخلف بردار نيست و نسل پاک و با برکتي از او بوجود خواهد آمد که سرچشمه و منشأ تمام خوبي هاي جهان خواهد شد . هنگامي وعده خدا جامه عمل پوشيد که زهراي اطهر به دنيا آمد و از فروغ نور ولايت افق گيتي روشن شد . وقتي به رسول خدا بشارت رسيد که خدا به خديجه نوزاد دختري عطا کرد دلش از بشارت غرق شادماني و سرور شد و از دختر دار شدن نه تنها غمگين نشد بلکه بدان وسيله دلش مطمئن و آرام دشت و آثار نويد پروردگار جهان را مشاهده نمود . پيغمبر اکرم از آن مردان کوتاه فکر و نادان عصر جاهليت نبود که از وجود دختر اظهار شرمندگي کند و از شدت خشم مادر بي گناه را به باد دشنام و ستيزه گيرد و از مردم دوري جويد .(1 ) محمد (ص ) مبعوث شده بود تا با افکار پوچ و غلط مردم که براي زنان ارزشي قائل نبودند و آنان را از اجتماع حساب نمي کردند و دو شيزگان بي گناه را زنده به گور مي کردند ، مبارزه کند و بدانان بفهماند که زن نيز يکي از اعضاء حساس و مهم اجتماع است،و داراي مسئوليت و وظيفه بسيار سنگين و بزرگي است . بايد براي عظمت و ترقي اجتماع کوشش کند و در مورد وظايفي که آفرينش اقتصاد دارد انجام وظيفه نمايد . خدا خواست ارزش زن را عملا" به جهانيان بفهماند . از همين رهگذر بود که ذريه و نسل پاک پيغمبر برگزيده اش را در وجود دخترش قرار داد و چنين مقدر کرد که امامان و پيشوايان و رهبران ديني اسلام ازز نسل زهراي اطهر بوجود آيند . بدين وسيله مشت محکمي بر دهان نابخرداني زد که دختر را از اولاد خويش محسوب نمي داشتند بلکه از وجودش عار و ننگ داشتند . شير مادر هنگاميکه فاطمه ( س) را تميز و پاکيزه نمودند و قندانه اش را در دامن خديجه گذاشتند ، آن مادر مهربان مسرور شد و پستانش را درر دهان کوچک نوزاد عزيزش نهاد و از شيره جان سيرش کررد تا به خوبي رشد و نمو نمايد . (2) خديجه از آن زنان خودخواه و ناداني نبود که بدون هيچ عذر و بهانه اي ، نوزاد را از شير مادر که خدا برايش مهيا ساخته محروم سازد . خديجه خود مي دانست يا از پيغمبر شنيده بود که براي تغذيه و بهداشت اطفال هيچ غذائي بهتر از شير مادر نيست . زيرا شير مادر با وضع دستگاه گوارش نوزاد و مزاج مخصوص او کاملا" هماهنگي و تناسب دارد ، کودک مدت نه ماه در رحم مادر ، شريک غذا و هوا و خون او بوده و مستقيما" از مادرش اررتزاق مي کرده است . و از اين جهت ، ترکيبات مخصوص شير مادر ، با ساختمان ويژه طفل کاملا" تناسب دارد . علاوه بر اين ، در شير مادر تقلب راه ندارد و ميکروبهاي بيماري زا در آن نيست . خديجه چون مي توانست که آغوش پر مهر و محبت مادر و شير خوردن کودک از پستانش ، چه نقش بزرگي را در زندگي آينده نوزاد انجام مي دهد و براي سعادت او چه تأثيرات قابل توجهي دارد ، ترجيح دارد ، ترجيح داد که فاطمه عزيز را در آغوش گرم خويش پرورش دهد و به وسيله شير پاک خودش که از منبع شرافت و نجابت و دانش و فضيلت و بردباري و فداکاري و شجاعت سرچشمه مي گرفت غذا دهد . راستي مگر غير از شير پستان خديجه ، شيير ديگري مي توانست چنين عنصر پاک و کانون معرفت و شجاعتي را رشد و نمو دهد و ميوه پر برکت باغ نبوت را به ثمر رساند ؟ . نتيجه اوضاع غير عادي و حوادث و وقايع تلخ دوران کودکي حضرت زهرا ( س) بدون ترديد آثاري در روح حساس آن دو شيره گرامي گذاشت و زندگي آينده و چگونگي حرکات و افعال و روحيات و وجدانياتش تا حدودي مربوط به حوادث آن دوران بوده است و آغاز شخصيت او از همين جا سرچشمه گرفت . آثار زير را مي توان از مهمترين آنها شمرد . 1- کسيکه در يک چنين اوضاع سهمگيني رشد و نمو کند و در آغاز زندگي چنين ضربه هاي بزرگي بر روحش وارد شود ، شخصي افسرده و پژمرده و غمناک خواهد بود . به همين علت ، در احوال فاطمه ( س) نوشته اند هميشه محزون و غمناک بوده است . 2- کسيکه در يک چنين اوضاع بحراني بزرگ شود ، حتي دوران شر خوارگي و طفوليت خويش را در زندان بگذراند و از آن وقتيکه خودش را شناخته در تنگناي زندان باشد و مشاهده کند که پدر و مادر و خويشانش با چه فداکاري و از خود گذشتگي از هدف خودشان دفاع مي کنند و راي رسيدن به هدف به هر سختي و فشاري تن در مي دهند ، اما حاضر نيستند از هدف خودشان دست بردارند ، چنين شخصي طبعا" مبارز و سرسخت و با هدف بار مي آيد و در طريق رسيدن به هدف از زندان و شکنجه باک ندارد ، و بزودي از ميدان در نمي رود . 3- فاطمه ( س) چون مي ديد که پدر و مادر و خويشانش در ترويج دين اسلام و بسط توحيد و خدا پرستي چه سختيها و مشقت هايي را تحمل مي کنند و براي هدايت و نجات بشريت چه فداکاريهائي مي کنند ، از مردم انتظار داشت که بعد از پدر بزرگوارش قدر زحمات او را بدانند و در تعقيب هدف مقدسش کوشش وجديت کنند ، و از راهي که برايشان تعيين کرده منحرف نشوند . بعد از وفات مادر در سال دهم بعثت ، ابوطالب و خديجه ، در فاطمه کوتاهي ، يکي پس از ديگري از دنيا رفتند ( 1 ) اين دو حادثه ناگوار به قدري در روح پيغمبر تأثير کرد که آن سال را سال غم و اندوه ناميد . ( 2) زيرا از يک طرف بزرگترين يار و غمخوار و مشاور داخلي و شريک زندگي و مادر فرزندان خويش ، خديجه را از دست داد . از طرف ديگر ، بزرگترين پشتيبان و مدافع او حضرت ابوطالب از دنيا رفت .و به طوري که اوضاعه داخلي و خارجي آن حضرت يک مرتبه دگرگون گشت و به علت از دست رفتن اين دو حامي بزرگ ، اذيت و آزار دشمنان شروع شد . گاهي سنگش مي زدند . گاهي بدنش را خون آلود مي کردند و در اکثر اوقات ، هنگامي که با چهره اي غمناک و محزون به خانه مي آمد ، با صورت پژمرده و چشمهاي اشکبار دختر عزيزش که در فراق مادر مي گريست ، رورو مي شد . فاطمه ( س) وقتي از خانه خارج مي شد شاهد حوادث تلخي بود . گاهي مي ديد؛ پدرش را اذيت مي کنند و ناسزايش مي گويند . يک روز ديد دشمنان در مسجدالحرام نشسته اند و براي قتل پدرش نقشه مي کشند ، با چشم اشکبار به خانه بازگشت و تصميم دشمنان را براي پدر تعريف نمود . ( 3 ) روزي يکي از مشرکين ، پيامبر اکرم ( ص) را در کوچه ملاقات کرد ، مقداري خاکروبه و کثافت بر سر و صورت آن جناب پاشيد . پيامبر چيزي نگفت و با همين حال وارد خانه شد . يکي از دخترانش ( فاطمه ) به استقبال آن حضرت شتافت . آب آورد و با چشم گريان سر و صورت پدر را شست . پيامبر فرمود : دخترم ! گريه نکن ، مطمئن باش که خدا پدرت را از شر دشمنان محفوظ مي دارد و پيروز مي گرداند ( 1). يک روز پيامبر در مسجدالحرام مشغول نماز بود . عده اي از مشرکين او را مسخره مي کردند و در صدد آزارش بودند . يکي از آنان بچه دان شتري را که تازه ذبح شده بود برداشت و با خون و کثافت ، در حاليکه پيامبر اکرم در مسجد حاضر بود و اين منظره را تماشا مي کرد بسيار ناراحت شد و با چشم گريان خودش را به پدر رسانيد و بچه دان را برداشت و بدور افکند . پيامبر از سجده برخاست و بعد از نماز بر ان جمعيت نفرين کرد ( 2 ) . آري زهراي عزيز در همان سنين خردسالي اين قبيل حوادث ناگوار را مشاهده مي کرد و به ياري پدر مي شتافت و براي پدر ، مادري مي کرد . با مردن خديجه ، طبعا" برخي از کارهاي خانه بر دوش فاطمه کوچک افتاد . زيرا آن نخستين خانه توحيد ، کدبانوي بزرگ خود را از دست داده بود و به غير از فاطمه ( س ) در خانه يادگاري نداشت . تاريخ ، اين موضوع را روشن نکرده که در آ« دوران سخت در خانه پيغمبر (ص) چه مي گذشته و زندگي آنان چگونه اداره مي شده است ، اما با چشم دل مي توان اوضاع رقت بار ساکنين آن خانه را مشاهده نمود . پيغمبر (ص) بعد از خديجه با زني به نام « سوده » ازدواج نمود ، زنان ديگري را نيز اختيار کرد . انان هم کم و بيش درباره فاطمه اظهار علاقه مي نمودند ، ليکن براي هر کودک يتيمي دشوار است جاي مادرش را خالي و زن ديگري را در جاي او مشاهده کند . نامادري هم هر چه خوب و مهربان باشد مهر و محبت بي شائبه مادر را ندارد . تنها مادر است که به وسيله نوازشهاي گرم خويش ، دل کودک را آرام مي کند و به او نيرو مي بخشد . ولي هرچه محروميت فاطمه ( س) زيادتر مي شد ، اظهار محبت پيغمبر هم به همان نسبت بيشتر مي گشت . زيرا رسول خدا بدين مطلب توجه داشت که : فاطمه از حهت مادر ، کسري محبت دارد و بايد آن کسري جبران شود و از اين جهتت و جهات ديگر ، در روايات وارد شده که : رسول دا (ص) تا صورت فاطمه را نمي بوسيد به خواب نمي رفت . ( 1 ) مطالب مذکور اجمالي است از سرگذشت حدود هشت سال از زندگي دختر پيغمبر . ناگفته نماند … ناگفته نماند که : گرچه امثال حوادث مذکور و فشاهراي روحي براي هر کودکي پيش آمد کند اعصابش را در هم خواهد کوفت و راي سقوط و ناتواني روحي و جسمي وي کافي خواهد بودف ليکن اين داوري درباره همه کس درست نيست . زيرا همين حوادث سهمگين و گرفتاريهاي مداوم و مبارزاتن پي در پي است که روح افراد ممتاز و برجسته را تقويت مي کند و استعدادهاي دروني و نيروهاي نهفته آنان را به عرصه ظهور و بروز مي آورد تا در مقابل مشکلات پايداري کنند . اگر سنگ معدن تحت حرارت فوق العاده قرار نگيرد ، طلاي ناب و گرانبهايش خارج نمي شود . اوضاع بحراني و خطرنام و حوادث و انقلابات سهمگين دوران زندگي زهرا (س) ، نه تنها خللي بر روح ان حضرت وارد نساخت بلکه برعکس ، گوهر وجودش را صيقل داد و تابناک نمود و براي هرگونه مبارزه اي آماده و نيرومندش گردانيد . فاطمه ( س) به سوي مدينه رسول خدا در سال سيزدهم بعثت – از ترس جان – ناچار شد مکه را ترک کند و به جانب مدينه ، هجرت نمايد . هنگام حرکت ، با علي و فاطمه ( س) وداع نموده به علي فرموده : امانتهاي مردم را رد کن سپس فاطمه دختر مرا و فاطمه مادر خودت را و فاطمه دختر عمويم حمزه را عده ديگري بردار و به سوي مدينه بشتاب که من در انتار شما هستم . اين ررا فرمود و به جانب مدينه حرکت نمود . علي بن ابي طالب ( ع) به دستور پيغمبر اکرم عمل نمود ، سپس فاطمه ( س) را با چندين تن ديگر ازز زنها سوار کرد و رهسپار مدينه شد . در بين راه « ابو واقد » که مدمور راندن شترها بود ، آنها را با سرعت مي برد . علي بن ابي طالب ( ع) فرمود : با زنها مدارا کن و شترها را آهسته تر بران زيرا زنان ناتوانند و تاب تحمل سختي را ندارند. ابو واقد عرض کرد مي ترسم دشمنان در تعقيب ما باشند و به ما برسند . علي ( ع) پاسخ داد : پيغمبر ( ص) به من فرمود : از طرف دشمنان به شما آزاري نخواهد رسيد . وقتي به نزديکي « ضجان » رسيدند ، هشت سوار از عقب ايشان رسيدند . علي بن ابي طالب زنان را در پناهگاهي پياده نمود و با شمشير بر دشمنان حمله کرد و پراکنده شان ساخت . آنگاه بانوان را سوار کرد و رهسپار مدينه شد . پيغمبر ( ص) وقتي به قبا رسيد دوازده روز توقف نمود تا علي به اتفاق فاطمه و سايرين به آن حضرت پيوستند . (1) رسول خدا در مکه و به روايتي در مدينه ، « سوده » را به عقد خويش درآورد و فاطمه ( س) را به خانه او برد . سپس « ام سلمه » را عقد کرد و فاطمه را بدو سپرد تا از وي نگهداري و سرپرستي کند . ام سلمه مي گويد : پيغمبر اکرم ( ص) فاطمه را به من سپرد تا در تربيتش کوشش کنم . من هم از تربيت و راهنمايي او دريغ نداشتم ولي به خدا سوگند او از من با ادب تر و داناتر بود . (2) عروسي حضرت فاطمه (س) فاطمه زهرا ( س) دختر پيغمبر اکرم و از دوشيزگان ممتاز عصر خويش بود . پدر و مادرش از اصيل ترين و شريف ترين خانواده هاي قريش بودند . از حيث جمال ظاهري و کمالات معنوي و اخلاقي از پدر و مادر شريفش ارث مي برد . به عالي ترين کمالات انساني آراسته بود . شخصيت و عظمت پيامبر اکرم روز بروز در انظار مردم بالا مي رفت و قدرت و شوکت او زيادتر مي شد . به همين علت ، دختر عزيزش زهرا ( س ) همواره مورد توجه بزرگان قريش و رجال با شخصيت و ثرومتند قرار داشت و گاه و بيگاه از او خاستگاري مي کردند . اما پيغمبر اکرم ( ص) اصلا" خوشش نمي آمد کسي در اين باره سخن بگويد و با خواستگاران طوري رفتار مي کرد که مي پنداشتند مورد غضب قرار گرفته اند . ( 1) رسول خدا فاطمه را براي علي ( ع) نگاه داشته بود و دوست مي داشت از جانب او پيشنهاد بشود ( 2 ) پيغمبر از جانب خدا مأمور بود که نور را با نور کابين ببندد . (3) ابوبکر يکي از خواستگاران فاطمه (س) ود . روزي بدين منظور خدمت رسول گرامي رسيد و عرض کرد: يارسول الله ! ميل دارم با شما وصلت کنم ، آيا مي شود که فاطمه را به عقد من در آوري ؟ رسول خدا فرمود : فاطمه هنوز کوچک است و اصلا" تعيين همسر او با خداست . من نيز منتظر دستور خدايم . ابوبکر مأيوسانه برگشت . در بين راه با عمر ملاقات نمود و جريان خواستگاري خودش را با او در ميان گذاشت . عمر گفت : رسول خدا (ص) پيشنهاد ترا رد کرده و ميل نداشته دخترش را به تو بدهد . عمر نيز يک روز در ازدواج با فاطمه (س) طمع کرد و بدين منظور خدمت رسول خدا مشرف شد و فاطمه را خواستگاري نمود . پيغمبر (ص) پاسخ داد : فاطمه هنوز کوچک است و تعيين همسرش با خداست . عمر و ابوبکر چندين مرتبه تقاضاي ازدواج کردند ولي پيغمبر پيشنهادشان را نپذيرفت . « عبدالرحمن بن عوف » و « عثمان بن عفان » که هر دو از ثروتمندان بزرگ بودند به عزم خواستگاري خدمت رسول خدا رسيدند . عبدالرحمن عرض کرد با رسول الله ! اگر فاطمه (س) را به من تزويج کني ، حاضرم يکصد شتر سياه آبي چشم که بارهايشان پارچه هاي کتان اعلاي مصري باشد و ده هزار دينار مهريه اش کنم . عثمان نيز اظهار داشت : يا رسول الله من هم به همين مهر حاضرم و بر عبدالرحمن برتري دارم زودتر مسلمان شده ام . پيغمبر از سخن آنان سخت خشمناک شد و براي آنکه بفهماند به مال آنها علاقه ندارد و داستان ازدواج داستان خريد و فروش و مبادله ثروت نيست ، مشتي سنگ ريزه برگرفت و به جانب عبدالرحمنم پاشيد و فرمود : تو خيال مي کني من بنده پول و ثروت خودت بر من فخر و مباهات مي کني و مي خواهي به وسيله پول ازدواج را بر من تحميل کني ؟ (1 )