با تشكيل ستاد اصلاح الگوي مصرف برق در شركت توانير و تمامي شركتهاي تابعه، موضوع بهينه‌سازي مصرف انرژي الكتريكي وارد مراحل جديدتر و تازه‌تري مي‌شود.

مديرعامل شركت توانير با اشاره بر پيگيري اوامر مقام معظم رهبري درمورد تشكيل اين ستادها در تمامي شركتهاي صنعت برق بر ضرورت اجراي هرچه سريع‌‌‌تر طرحها و برنامه‌هاي مشخص در زمينه بهينه‌سازي مصرف انرژي تاكيد كرد.

دربررسي‌هاي اجمالي‌كارشناسان اين مساله روشن مي‌شود كه همواره شكل‌گيري و تحول الگوي مصرف انرژي در كشور ما در هماهنگي با الگوي مصرف عمومي قرار داشته است.

به عبارت ديگر الگوي مصرف عمومي در كشور ما با توجه به شرايط اقتصادي از الگوي مناسبي بهره نبرده است. مصرف و اسراف بيش از حد در تمامي زمينه‌ها از جمله انرژي الكتريكي، سبب صدمات و خسارات زيادي بر اقتصاد كشور شده و نارسائيهاي زيادي را به بار مي‌آورد.

در حال حاضر افزايش تعداد مشتركان، رشد بيش از حد مصرف انرژي الكتريكي و عدم تعادل لازم بين توليد و مصرف، دشواريهاي زيادي را در عرصه صنعت برق به بار آورده است به طوري كه نياز به سرمايه‌گذاريهاي سنگين براي ساخت و توسعه نيروگاهها، خطوط انتقال نيرو و گسترش شبكه توزيع به وجود آمده است.

با تكيه بر اين موارد است كه اصلاح الگوي مصرف برق دقيقاً در ارتباط با موضوع مديريت  مصرف انرژي  الكتريكي است كه جاي خود را در سياست‌گذاريهاي كلان  اقتصادي كشور باز كرده است. در تعريفي كه براي مديريت مصرف ذكر شده: معناي مديريت مصرف برنامه‌ريزي اجرا و نظارت بر بخشي از فعاليتهاي مرتبط با برق است كه در مصرف انرژي الكتريكي اثر مي‌گذارد و باعث به وجود آمدن تغييرات مطلوب در شكل بار، الگوي زماني و ميزان مصرف انرژي مي‌شود.

با اين تعريف، كارشناسان معتقدند كه يكي از راهكارهاي مهم ستادهاي اصلاح الگوي مصرف در شركتهاي مختلف صنعت برق، اعمال‌ سياستهاي ‌فني- تخصصي‌ لازم در مديريت‌بار و ضرورت جاانداختن‌استفاده بهتر و بهينه از برق- به ويژه در بخش صنعت- است.

ستادهاي الگوي مصرف برق همچنين مي‌توانند، صرفه‌جويي‌هاي راهبردي را تدوين كرده و به عنوان طرحهاي مشخص به كل جامعه و مشتركان ارائه كنند.

در حال حاضر با تكيه بر اين مساله كه سال 88 ، سال اصلاح الگوي مصرف عنوان شده، اين مساله به عنوان يكي از راهبردهاي مهم در سياست‌گذاري كلان كشور مطرح است و با توجه به اين مساله ستادهاي اصلاح الگوي مصرف برق در شركتهاي مختلف مي‌توانند با تكيه بر اين سياست‌گذاري‌هاي كلان به شكل مؤثرتري در زمينه مصرف انرژي الكتريكي حركت كنند.

هم‌اكنون آنچه كه در پيش روي ستادهاي الگوي مصرف برق قرار دارد تدوين و اجراي طرحها و برنامه‌هايي است كه از ميزان مصرف در فصول مختلف به ويژه در ماههاي پيك بار تابستان بدون كاهش كيفيت بكاهد.

در اين ارتباط، مديريت و كاهش مصرف حدود 2 هزار مگاوات انرژي الكتريكي برعهده شركتهاي توزيع گذاشته شده كه بي‌شك ستادهاي الگوي مصرف الكتريكي در اين زمينه نقش مهمي را برعهده دارند.

كاهش‌مصرف‌انرژي‌الكتريكي و اصلاح الگوي آن‌فوايدونتايج بسيار مفيدي را دربر دارد، از جمله‌اين‌مواردتخصيص‌بهينه‌منابع‌براي‌سرمايه‌گذاري در صنعت برق و آزادكردن اين سرمايه‌ها به منظور بهبود كيفي امكانات موجود و افزايش استانداردهاي خدمات‌رساني به مشتركان است.

كاهش آلودگي محيط زيست از طريق كاهش بسيار زياد توليد انرژي الكتريكي كه از طريق سوخت فسيلي به دست مي‌آيد و حفظ و  نگهداري منابع زيرزميني انرژي در زمينه تبديل آنها به كالا از ديگر فوايدي است كه اصلاح الگوي مصرف برق د رجامعه به بار مي‌آورد.

حفظ منابع زيرزميني انرژي در حقيقت بيانگر آن است كه به مصالح و منافع نسل‌هاي آينده توجه زيادي صورت گرفته است.

از سوي ديگر اصلاح الگوي مصرف انرژي الكتريكي زمينه‌اي را فراهم مي‌كند كه به اشاعه فرهنگ بهره‌وري كمك شاياني صورت بگيرد، علاوه بر آن اين كار منجر به ايجاد سياستهاي مناسب توليدي در صنايع مي‌شود.

در جمعبندي مواردي كه به آن اشاره شد مي‌توان گفت كه ستادهاي الگوي مصرف برق با اعمال مديريت مصرف برق مي‌توانند مجموعه‌اي از فعاليتهاي بهم پيوسته بين صنعت برق و مشتركان را به منظور تعديل بار مصرفي مشتركان ايجاد كنند كه هدف از آن، افزايش كارايي با كاهش و اصلاح الگوي مصرف بدون تغيير در سطح رفاه با توليدات جامعه خواهد بود كه اين امر مي‌تواند انگيزه‌هاي مالي را هم براي عرضه‌كننده و هم مصرف‌كننده برق به وجود بيآورد.

پنجره‌ها از نظر صرفه‌جويي انرژي نقش حساسي دارند، چرا كه حدود 30% از كل تلفات حرارتي ساختمان از پنجره‌ها صورت مي‌گيرد، به همين دليل پنجره‌هايي كه در جاي خوبي نصب نشده‌اند يا خوب محافظت نمي‌شوند، مي‌توانند هزينه سوخت را بسيار بالا ببرند.

اگر تصميم داريد ساخت ساختمان جديدي را شروع كنيد، با يك مشاور آشنا به اصول صرفه‌جويي تماس بگيريد، اما اگر مي‌خواهيد ساختمان موجود خود را بهينه‌سازي كنيد و از هزينه‌هاي خود بكاهيد، اين راهنما مي‌تواند راهنماي خوبي براي شما باشد.

جلوگيري از تلفات حرارتي پنجره‌ها

يك پنجره با شيشه تك جداره تقريباً 10 برابر يك ديوار عايقكاري شده هم اندازه خود تلفات حرارتي دارد. چنين پنجره‌اي سه مشكل عمده ايجاد ميكند:

بالا بودن تلفات حرارت، فراهم نشدن آسايش ساكنين، بخار گرفتن پنجره‌ها.

براي كاستن از مشكلات ناشي از پنجره‌ها، مي‌توان از راههاي مختلف يك لايه هواي ساكن بين محيط داخل و خارج ايجاد كرد، با انجام اين كار تلفات حرارتي پنجره به نصف كاهش مي‌يابد. براي ايجاد اين لايه هوا راه‌هاي مختلفي وجود دارد.

 دو جداره كردن

دو جداره كردن شيشه هر پنجره‌اي باعث بالا رفتن كارآيي آن مي‌شود، بويژه پنجره‌هايي كه پرده‌اي روي آنها نصب نشده است.

پنجره دو جداره، داراي دو شيشه مي‌باشد كه بين آنها يك فضاي كاملاً درزبندي شده قرار گرفته است. اين فاصله معمولاً بين 6 تا 20 ميليمتر است.

اگر اينفاصله هوايي 15 ميليمتر انتخاب شود، بهترين كارآيي بدست مي‌آيد. دو جداره كردن پنجره با وجود اينكه اتلاف حرارت را كاهش مي‌دهد، جلوي ورود نور و گرماي خورشيد را نمي‌گيرد. بنابراين در فصول گرم سال براي كاهش ورود گرما به داخل ساختمان بايد جلوي تابش مستقيم خورشيد به پنجره را گرفت.

در كنار اينها، دو جداره كرده پنجره‌ها باعث كم شدن ورود سر و صدا به داخل ساختمان مي‌شود و نيز بخارگيري پنجره‌ها در فصول سرد سال كاهش مي‌يابد.

براي دو جداره كردن پنجره يك جداره موجود مي‌توان يك لايه ديگر از شيشه يا اكريليك شفاف ديگر روي آن نصب كرد و فضاي بين آنها را كاملاً درزبندي كرد. در اين فضا بايد مقداري ماده جاذب رطوبت قرار داد تا رطوبت اين فضا را كاملاً بگيرد.

پركردن با گاز

در برخي از پنجره‌هاي دو جداره، فضاي مياني را با گازهايي مانند آرگون و كريپتون پر ميكنند تا كارايي آنها حدود 10% افزايش يابد.

عايق‌هاي ويژه پنجره

اين عايقها را كه به شكل برچسبهاي شفاف ساخته مي‌شوند به راحتي مي‌توان بر روي شيشه پنجره‌ها چسباند و بخشي از خواص پنجره‌هاي دو جداره را در آنها به وجود آورد. اين برچسبها باعث مي‌شوند ورود گرما دار تابستان تا 80% كاهش يابد. علاوه بر اين انواع كم تابش اين محصولات (Low-E) قادرند تلفات حرارتي و زمستاني را نيز تا 30% كاهش دهند.

اين عايقها از نظر قيمت با پنجره‌هاي دو جداره قابل رقابت هستند. بويژه در ساختمانهاي موجود كه تعويض پنجره‌ها با پنجره‌هاي دوجداره هزينه زيادي به همراه خواهد داشت.

پوششهاي شفاف

راه ديگر براي بالا بردن كارآيي پنجره‌هاي موجود، نصب ورقه‌هاي پلاستيكي شفاف بر روي پنجره‌ها است. اين ورقه‌هاي شفاف را مي‌‌توان توسط چسبهاي دوطرفه طوري به شيشه چسباند كه چند ميليمتر با آن فاصله داشته باشند.

كار ساده‌تري كه مي‌توان انجام داد اين است كه در چند هفته از سال كه هوا خيلي سرد است بر روي پنجره‌ها نايلون كشيد و دور تا دور آن را با چسب نواري پهن چسباند. با اين كار در درجه اول شرايط آسايش بالاتري براي ساكنين ايجاد مي‌شود و در كنار آن در مصرف سوخت نيز صرفه‌جويي مي‌شود.

 پرده‌ها

نصب پرده‌هاي كاملاً چين‌دار كه پنجره را كاملاً بپوشاند مي‌تواند جلوي اتلاف حرارت را به مقدار زيادي بگيرد. اين پرده‌ها در فلصل تابستان نيز جلوي تابش خورشيد را مي‌گيرند و به خنك نگه داشتن داخل ساختمان كمك شاياني مي‌كنندف بويژه اگر آستر براق داشته باشند.

به اندازه بودن و نصب صحيح پرده بسيار مهم است. پرده بايد طوري باشد كه هوا نتواند پشت آن آزادانه حركت كند. براي اين كار مي‌توان فاصله ريل پرده تا ديوار را با چيزي مانند تخته پركرد يا گيره‌ها را طوري به پرده زد كه خود پرده تا ديوار تا ادامه پيدا كند. همچنين مي‌توان پايين پرده را با وسيله‌اي بر روي ديوار ثابت كرد.

انجام كارهاي زير اثر كاهنده ناچيزي بر روي تلفات حرارتي در زمستان دارند يا اصلا بيفايده هستند:

نصب پرده كركره: چون هوا از بين پره‌ها به راحتي حركت مي‌كند و حرارت را جابجا مي‌نمايد.

استفاده از شيشه‌هاي چند لايه يا ضخيم: انجام اين كار جلوي ورود سر و صدا را مي‌گيرد ولي تاثير بسيار كمي بر روي ميزان اتلاف دارد.

استفاده از شيشه‌هاي بازتابنده يا تيره: اين شيشه‌ها تاثير محدودي دارند و باعث كم شدن نور و حرارت خورشيد در همه مواقع سال مي‌شوند.

حصيرها و پرده‌هاي پارسيانا

حصير را مي‌توان در طرف داخل پنجره نصب كرد. حصيرها بايد كاملاً به هم چسبيده باشند تا بتوانند يك فضاي درزبندي شده بوجود آورند و بيشترين كارايي را داشته باشند.

نصب پرده‌هاي پارسيانا نيز مي‌تواند تاثير بسزايي در كاهش مصرف سوخت داشته باشد. اين پرده‌ها از صفحات آلومينيومي كه بين آنها با مواد عايق پر شده است، تشكيل شده‌اند.

سايبان براي تابستان

در تابستان جلوگيري از ورود گرماي خورشيد از هر كاري مناسبتر است. براي اين كار نصب سايبان در طرف بيرون خيلي بهتر از نصب پرده در داخل ساختمان است. هر چند استفاده از هر دوي آنها بالاترين بازده را دارد. روش نصب سايبان به جهت قرارگيري پنجره بستگي دارد.

نصب سايبان در پنجره‌هاي رو به جنوب

وجود سايبان براي پنجره‌هاي رو به جنوب در فصل تابستان لازم است اما بايد توجه داشت كه اين سايبان در فصل زمستان جلوي ورود حرارت خورشيد را به داخل ساختمان نگيرد. براي اين كار راههاي مختلفي وجود دارد.

نصب سايبان قابل تنظيم

براي كاهش ورود نور خورشيد مي‌توان در سمت بيرون پنجره حصير يا پرده پارسيانا نصب كرد.

باين روش مي‌توان در تابستان بيشترين سايه ممكن را ايجاد نمود و در فصل زمستان نيز با جمع كردن يا بالا كشيدن اين سايبان‌ها ورود گرماي خورشيد را امكان‌پذير ساخت.

نصب حصير يا صفحات كدر در بالاي پنجره

اين صفحات ارزان‌ قيمت را مي‌توان تابستانها نصب كرد و با شروع فصل سرد آنها را جمع كرد.

نصب سايبان با ابعاد محاسبه شده

اندازه سايبان و ارتفاع آن بالاي پنجره را مي‌توان طوري تعيين كرد كه جلوي آفتاب بلند تابستان را بگيرد ولي در زمستان آفتاب بتواند بدون برخورد با سايبان وارد خانه شود.

 نصب سايبان نرده‌اي

مي‌توان قطعات چوب را به طور موازي بر روي دو يا چند محور نصب كرد. فاصله اين قطعات نبايد بيش از يك سوم پهناي آنها باشد.

نصب سايبان با پره‌هاي ثابت يا متحرك

زاويه و فاصله اين پره‌ها را مي‌توان طوري تعيين كرد كه جلوي آفتاب تابستان را بگيرد ولي مانع آفتاب زمستان نشود.

كاشت درختاني كه برگشان در زمستان مي‌ريزد

با اين كار مي‌توان جلوي تابش آفتاب را به داخل خانه را گرفت در زمستان هم با ريختن برگ اين درختان مانعي بر سر راه ورود نور خورشيد به ساختمان وجود نخواهد داشت. بايد توجه داشت كه كاشت درختان هميشه سبز مفيد نيست زيرا در زمستان مانع از رسيدن گرماي خورشيد مي‌شوند پس امكان كاشت آنها در نزديك خانه وجود ندارد.

استفاده از ايوانهاي خيلي عميق توصيه نمي‌شود

زيرا با وجود مناسب بودن براي تابستان در زمستان، به دليل جلوگيري از ورود گرماي خورشيد مشكل‌ساز مي‌شود.

نصب سايبان بر روي پنجره‌هاي شرقي و غربي

پنجره‌هاي شرقي و غربي هنگام تابستان بايد به طور كامل از آفتاب طلوع و غروب حفاظت شوند. بر اين كار بهترين راه استفاده از حصير يا ديگر چيزهايي است كه پنجره را به طور كامل بپوشانند. استفاده از سايبانهاي متحرك اين امكان را فراهم مي‌سازد كه در زمستان يا در روزهايي كه هوا زياد گرم نيست از اين پنجره‌ها استفاده شود.

همچنين مي‌توان با كاشت درخت در جلوي پنجره‌هاي شرقي و غربي جلوي تابش آفتاب را به آنها گرفت.

در پنجره‌هاي شرقي و غربي با استفاده از شيشه‌هاي رنگي يا رفلكس مي‌توان ميزان ورود گرماي خورشيد به داخل ساختمان را كم كرد. اين شيشه‌ها انواع مختلف و كارآيي‌هاي گوناگوني دارند ولي به طور كلي هر قدر تيره‌تر باشند براي اين كار مناسب‌ترند.

حفاظت از پنجره‌هاي سقفي و نورگيرها

پنجره‌هي سقفي و نورگيرها در تامين روشنايي ساختمان نقش بسيار مهمي دارند. اما وجود آنها مي‌تواند مشكلات زيادي از نظر گرمايي ايجاد كند. براي پيشگيري يا حل اين مشكلات اقدامات مختلفي را ميتوان انجام داد.

دو جداره كردن شيشه‌ها راهي است براي كاهش اتلاف حرارتي در زمستان اما باز هم اتلاف حرارتي آنها تا 10 برابر يك سقف ايزوله شده است.

براي كاهش اثر نورگيرها مي‌توان آنها را با يك صفحه شفاف يا شيشه اضافي از محيط خانه جدا كرد.

براي كاهش اثرات منفي نورگيرها در تابستان مي‌توان روي آن سايبان نصب كرد يا پره‌هايي با زاويه قابل تنظيم روي آنها قرار داد.

نكاتي براي صرفه‌جويي در انرژي

در زمستان

در روزهاي آفتابي زمستان، پرده و تمام پوششهاي ديگر پنجره‌هاي جنوبي را كنار بزنيد تا آفتاب بتواند به درون بتابد.

در روزهاي ابري به كمك پرده‌ها و ديگر وسايلي كه نصب كرده‌ايد، جلوي اتلاف حرارت از پنجره‌ها را بگيريد.

در تابستان

تمام پنجره‌ها را از طلوع تا غروب خورشيد از تابش حفظ كنيد. اين كار را به كمك سايبانها، پرده‌ها تا ... انجام دهيد.

تمام درها و پنجره‌ها را ببنديد.

اگر احساس كرديد درون خانه از بيرون گرمتر است. پنجره‌ها را باز كنيد تا خانه خنك شود.

هنگام شب به كمك هواكش يا ايجاد كوران، هواي بيرون را در داخل ساختمان به جريان بياندازيد و هنگام صبح با گرم شدن هوا پنجره‌ها را ببنديد. با اين كار، خانه شما براي مدت بيشتري خنك باقي مي‌ماند.

ساخت يك ساختمان جديد مطابق با مقررات

براي ساخت يك ساختمان جديد بايد از يك مشاور آشنا به اصول صرفه‌جويي انرژي كمك بگيريد. تمام ساختمانهايي كه در كشور ساخته مي‌شوند بايد مقررات ملي ساختمان در آنها رعايت شده باشد. مبحث نوزدهم از اين مقررات كه از تيرماه سال 1380 رعايت آن الزاميست، در ارتباط با مصرف انرژي مي‌باشد و براساس آن ضريب انتقال حرارت كلي هيچ ساختماني نبايد از حد استانداردي بالاتر باشد. اين ضريب به طور مستقيم با ميزان تلفات حرارتي ساختمان در ارتباط است. با رعايت مقررات مبحث نوزدهم در خانه جديد خود، قبض گاز شما سالانه تا 16 هزار تومان كمتر مي‌شود و با اين كار هر سال دست كم حدود 32 هزار تومان به اقتصاد ملي كمك خواهيد كرد. همچنين با اين صرفه‌جويي، سالانه 40 هزار تومان از هزينه‌هاي زيست محيطي خواهيد كاست.

شیشه های دو جداره

 حدود 40 درصد از اتلاف انرژي ساختمان از طريق پنجره‌ها صورت مي‌گيرد.

پنجره‌هاي دو جداره داراي دو شيشه هستند كه بين آنها يك فضاي كاملاً درزبندي شده قرار دارد.

دو جداره كرده شيشه‌ها باعث بالا رفتن كارايي آن و جلوگيري از اتلاف انرژي در ساختمان مي‌شود.

اكنون با توجه به اينكه يكي از مهمترين عوامل اتلاف انرژي حرارتي در ساختمان، عبور گرما از شيشه‌هاي يك جداره و نشت هواي گرم خانه از طريق درزهاي پنجره‌هاست، دو جداره كردن شيشه‌ها باعث بالا رفتن كارايي آن و جلوگيري از اتلاف انرژي در ساختمان مي‌شود.

يكي از دلايل اتلاف حرارتي، استفاده از قابهاي نامناسب در پنجره‌ها مي‌باشد، به همين دليل كاربرد قابهاي استاندارد از درجه اهميت بالايي برخوردار است. بنابراين براي كاهش تبادل حرارتي از طريق قاب پنجره، استفاده از قاب استاندارد پي وي سي و آلومينيوم ترمال بريك كه ضريب هدايت حرارتي بسيار پاييني دارند بسيار موثر است.

 مزاياي استفاده از پنجره‌هاي دو جداره و قابهاي پي وي سي و ترمال بريك

 با استفاده از اين قابها مي‌توان تا 20 درصد از اتلاف حرارتي در ساختمانها را كاهش داد.

قابهاي پنجره پي‌وي‌سي علاوه بر كاهش اتلاف حرارتي به عنوان عايق‌هاي صوتي نيز عملكرد موثري دارند.

قابهاي ترمال برك مجهز به يراق آلات مناسب بوده كه از اتلاف حرارت ناشي از نصب يراق‌آلات نامناسب جلوگيري مي‌كند.

كسب آسايش حرارتي و ايجاد محيطي آرام در ساختمان از مزاياي قابهاي استاندارد و شيشه‌هاي دو جداره است.