ابزار نظر سنجی

بهنام ملكى (1)

چكيده

انقلاب ايران به منزله گسستن يك رشته وابستگى به جهان خارج و خلق ثروت بود.

رهايى از سلطه خارجى و تصميم‏گيرى براساس منافع خود، از شعارهاى محورى مردم در زمان پيروزى انقلاب اسلامى به شمار مى‏رود.

قبل از انقلاب فروش نفت به شكل خام شرايط را به گونه‏اى ايجاد كرده بود كه نهادهاى خارجى تصميم گيرنده اصلى بودند. سازمان سيا با ملى شدن صنعت نفت و در خطر ديدن منافع خود سريعاً زمينه را براى سقوط حكومت دكتر مصدق فراهم كرد. اما پيروزى انقلاب باعث پيدايش يك اعتماد به نفس ملى در كشور شد كه اين اراده يكى از اركان محورى توسعه اقتصادى كشور به حساب مى‏آيد.

هنوز زمان زيادى از پيروزى انقلاب نگذشته بود كه جنگ طولانى با عراق از سوى كسانى كه منافع خود را درخطر ديدند، برما تحميل شد كه به دنبال آن بخش‏هاى مهمى از منابع كشور به هدر رفت. البته با تلاش بى‏وقفه ملت ايران اين جنگ تحميلى نيز نتوانست خدشه‏اى به توانمندى و باورهاى آنها وارد سازد. بار ديگر آمريكا با تحريم‏هاى مختلف سعى در بى‏ثباتى اقتصاد كشور داشت اما گرما و حرارت انقلاب مانع از فشارهاى خارجى شده و اثر آن را بر پيكره اقتصاد كشور كاهش داد.

در مورد دستاوردهاى اقتصادى انقلاب اسلامى بايد گفت: با گذشت تنها يك ربع قرن از زمان پيروزى انقلاب و با پشت سرگذاشتن شرايط و موانع مختلف و سخت، ايران امروزه در شرايطى است كه در امور مختلف اقتصادى سربلند و در دنياى صنعتى امروزه، حرفى براى گفتن دارد.

سرانجام با توجه به اينكه انقلاب اسلامى ايران فرصتهاى طلايى توليد ثروت را در اختيار مردم قرار داده است، چنانچه از اين فرصتها به نحو مطلوب و با تدبير شايسته استفاده شود، اميد آن مى‏رود كه در آينده ايران در شمار كشورهاى توسعه يافته قرار گيرد.

بطور كلي در حال حاضر تالارهاي بورس به سه دسته تقسيم مي شوند :

1-بورس كالا :

بازار منظمي است كه در  آن كالاهاي معيني مورد معامله قرار مي گيرد.مانندبورس طلاي نيويورك يا بورس پشم استراليا.

2-بورس اسعار :

در اين بازار پول كشورهاي مختلف (ارز)مورد معامله قرار مي گيرد. معاملات ارزي بر اساس نوسانات بهاي پولهاي مختلف در مقابل يكديگر صورت مي گيرد.

3-بورس اوراق بهادار:

در اين بازار اورق بهادار مورد معامله واقع مي شود.

 روش برگزاري و تشكيل بورس اوراق بهادار

به سه طريق بورس هاي بهادارممكن است تشكيل شوند :

مجيد رضايى

مقدمه

در متون دينى از عناوينى همچون صدقه, انفاق, وقف, ايثار مالى و برآوردن نياز برادر دينى, زياد به كار رفته است و مومنان به طور گسترده و با تإكيدات زياد به انجام اين امور ترغيب شده اند. از ويژگى هاى مهم نظام اقتصادى مبتنى بر دين, اخلاقى بودن آن است و رفتارهاى آخرت گرايانه بدون توجه به منافع مادى, به شكل هاى گوناگون ترسيم مى گردد.

اگر در نظام هاى متعارف, اصل بيشينه كردن سود, محور تصميمات انسان اقتصادى است, اصل حاكم بر رفتار انسان مومن جلب حداكثر رضايت الهى است. محوربودن اين اصل, زمينه تحقق رفتارهاى دينى مثل وقف, انفاق و غير آن را فراهم مى سازد كه آثار آن در جوامع اسلامى به وفور مشهود است.

با مديريت و جهت دهى صحيح در بعد توزيع, توليد و مصرف, اين آثار نمود بيش ترى خواهند يافت. امروزه گسترش تكنولوژى و شيوه هاى نوين استفاده از اموال كوچك, موجب شده با انتشار اوراق خيريه, كمك هاى افراد جمعآورى و در موارد مفيد صرف شود. براى جلوگيرى از سوء استفاده و انحراف از راه هاى صحيح جمعآورى كمك هاى مردمى و مبتلا شدن به امورى كه از نظر شرع حرام و باطل است, در اين مقاله بعد از بيان آثار اقتصادى و شرايط كلى حاكم بر انتشار اوراق خيريه به بررسى اوراق مختلفى مى پردازيم كه هم اكنون در جامعه ما رواج دارد.

آثار اقتصادى اوراق خيريه

انتشار اوراق خيريه مى تواند شكل جديدى از تحقق صدقه و انفاق و ايثار مالى باشد. امروزه با گسترش جوامع, لزوم گردآورى صدقات كوچك براى انجام طرح هاى بزرگ چشمگير شده است; زيرا بسيارى از افراد مشتاق به انجام امور خيريه, يا از موارد مصرف آن اطلاع كافى ندارند يا اموال را در امورى صرف مى كنند كه ضرورت چندانى ندارد.

به طور كلى آثار انتشار اين اوراق را مى توان در موارد زير خلاصه كرد:

على‏اصغر هادوى‏نيا

مقدمه

فرهنگ غنى اسلامى با برانگيختن انگيزه‏هاى معنوى درصدد تنظيم رفتارهاى اقتصادى در جهت رفع نيازهاى اجتماعى است . در اين ميان شايد قرض‏الحسنه تنها موردى است كه در مقام پاداش از صدقه پيشى مى‏گيرد; به گونه‏اى كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله وسلم، مى‏فرمايند:

شب معراج بر درب بهشت، اين نوشته را ديدم: صدقه به ده برابر و قرض به هجده برابر پاداش داده مى‏شود . (1)

جالب اين كه اين ترغيب يك طرفه نيست، شارع مقدس همان‏طور كه جامعه را به قرض دادن تشويق كرده قرض گيرنده را نيز تشويق مى‏كند كه به موقع آن را برگرداند:

همه گناهان شهيد مورد بخشش قرار مى‏گيرد، غير از دين او كه تا زمان پرداخت هم‏چنان مانع از داخل شدن او به بهشت مى‏گردد . (2)

تصحيح، تكميل و توسعه قرض‏الحسنه در جامعه اسلامى به معناى قدم برداشتن در جهت تحقق مهم‏ترين هدف نظام اقتصاد اسلامى يعنى اعتلاى معنويت در سطح كلان مى‏باشد .

اهميت قرض (بدون ربا) را بايد در دو نكته اساسى جست‏وجو نمود: نخست اين‏كه حرمت ربا يكى از اصول ثابت نظام اقتصاد اسلامى است و قرض و مشاركت‏به عنوان دو بديل جهت‏حذف ربا، در اين نظام مطرح‏اند، پس قرض مى‏تواند يكى از عناصرى باشد كه بستر مناسبى را جهت‏شكل‏گيرى نظام اقتصاد اسلامى مهيا نمايد . ديگر اين كه معمولا در دوران جوانى شرايط تهيه درآمد آسان نيست و قرض نقش اساسى در تثبيت و تنظيم رفتار مصرفى فرد دارد .

اكنون با در نظر گرفتن وضعيت كنونى اقتصاد ايران كه با جمعيت كاملا جوان روبه‏روست، اهميت قرض از جهت اقتصاد ملى نيز آشكار مى‏گردد . البته در اقتصاد ايران نهادهايى وجود دارند كه به اين امر مهم پرداخته‏اند، اما با توجه به دلايلى مانند عدم هماهنگى لازم و عدم به‏كارگيرى ابزارهاى كارآمد، به استفاده كامل از ظرفيت‏هاى موجود موفق نشده‏اند . بنابراين دستيابى به يك طرح منسجم و منطقى كه بتواند در جهت هماهنگى نهادهاى مزبور با توجه به اهداف خاص هر يك گام بردارد، ضرورى به نظر مى‏رسد . به عبارت ديگر، معرفى ابزارهاى مناسب كه بتواند گردش پول را از جهت جمع‏آورى، تخصيص و بازپرداخت‏به موقع، تضمين نمايد، به عنوان مهم‏ترين موضوع در گسترش اين فعاليت اقتصادى بايد مورد عنايت قرار گيرد .

عليرضا ملائي تواني

اقتصاد ايران در سراسر دوره انقلاب مشروطه و پس از آن، همواره با الگوي بسيار نامتعادل از توزيع ثروت و درآمد مواجه بوده است و تقريباً هميشه قشر عظيم جميت كشور در فقر و محروميت به سر برده و تنها طبقات محدودي در رفاه و آسايش مالي زيسته‌اند. 1 دوره مورد گفت وگو، عصر تغييرات مستمر به سوي پيشرفت و رهايي از چنگال بحرانهاي پيچيده و شوم اقتصادي نبود. بلكه دوران چالشهاي نامنظم و گاه خصمانه ناشي از تنشهاي داخلي و مداخلات خارجي به شمار مي‌رفت كه اوج آن منازعات گسترده در زمينه اصلاحات شوستر و اولتيماتوم 1290خ/ 1911م. روسيه به ايران بود. در نتيجه ايران نه فقر فراگيرش نسبت به گذشته كاهش يافت و نه كارگزاراني كاركشته و دلسوز داشت تا برنامه و بودجه‌اي براي اصلاح ساختار بغرنج اجتماعي و اقتصادي كشور تنظيم كنند. به علاوه اينك بيش از هر زمان ديگر جايگاهش در روابط بين‌المللي متزلزل شده بود.

جمعيت كشور كه به دليل شيوع بيماريهاي همه‌گير، سوء تغذيه، فقدان امكانات بهداشتي و... به كندي افزايش مي‌يافت، در اين سالها به 11 ميليون نفر رسيده بود، 2 بي آنكه توزيع آن بر مبناي 25% در شهرها، و 25% عشايري و 50% روستايي تغيير كند. 3

به گزارش جهان، الیاس نادران با اشاره به اولویت‌های سال 92 و نامگذاری امسال به نام «حماسه سیاسی، حماسه اقتصادی»، با بیان اینکه در سال 92 کشور ما با رویدادهای داخلی و همچنین خارجی مختلفی مواجه است، در بیان رویداد داخلی گفت: انتخابات ریاست جمهوری و همچنین انتخابات شوراها دارای اهمیت هستند.

عضو فراکسیون اصولگرایان مجلس درباره رویدادهای خارجی کشورمان در سال 92 هم گفت: اکنون بیداری اسلامی به یک نقطه تعیین کننده رسیده است؛ همچنین بحث هسته‌ای کشورمان که شاهدیم امروز غربی‌ها به حقوق ملت ایران اعتراف می‌کنند هم شرایط حساسی را برای کشور رقم زده است.

این نماینده مردم در خانه ملت افزود: امروز اقتدار داخلی و حماسه‌ای همچون حضور مردم در راهپیمایی 22 بهمن 91 یک فرصت فوق‌العاده را برای مسئولان و مردم فراهم کرده است که می‌توان با استفاده از آن ضمن ارتقاء جایگاه کشور، ایران را به نقطه‌ای که استحقاق آن را دارد، رساند.

نادران در ادامه با بیان اینکه اگر مسئولان بخواهند به دعواهای گذشته ادامه دهند کشور آسیب می‌بیند، گفت: مخاطب مسائل ذکر شده غیر از مردم، مسئولان هم هستند و آنها بایستی به وظایف‌شان به درستی عمل کنند.

نماینده مردم در مجلس با بیان اینکه مردم همواره در برهه‌های مختلف وظایف خود را به درستی انجام دادند، تصریح کرد: ملت با همه ناملایمات و سوء‌مدیریت‌ها و همچنین فشارها در 22 بهمن حماسه‌ای خلق کردند که همگان را شگفت‌زده کرد. و به همین دلیل باید مسئولان در راستای کمک به ملت بکوشند.

نادران با اشاره به اقتصاد مقاومتی و ضرورت تحقق آن گفت: در چند سال گذشته محور فشارهای بیرونی مسائل اقتصادی بوده است؛ طبیعتا راه مقابله با این فشارها هم اقتصاد است.

وی گفت: بایستی امروز با استفاده درست از ابزارها و اقدامات هدفمند و صحیح گام‌های مثبتی برداشت و نظام برنامه‌ریزی کشور با درک صحیح و همچنین مدیریت درست و هزینه‌کرد و ایجاد شرایط مناسب برای فعالیت تولیدی تلاش کند.

جهان نیوز

به گزارش جهان، عماد افروغ نماینده اسبق مجلس شورای اسلامی و تحلیل‌گر و پژوهش‌گر مسائل سیاسی در گفت‌وگو با تسنیم به نام‌گذاری سال 92 به نام "حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی" اشاره کرد و با بیان اینکه شاید علت نام‌گذاری حماسه سیاسی به‌علت پیش‌ِرو بودن انتخابات ریاست جمهوری باشد، گفت: نظر مقام معظم رهبری این است که این انتخابات پرشور برگزار شود و مردم حضوری حداکثری داشته باشند.
 
وی با بیان اینکه: "من در خصوص نام‌گذاری سال جدید به‌نام "حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی" 3 تحلیل دارم"، گفت: تحلیل اول من این است که این حضور حداکثری منوط به حضور کاندیدای حداکثری است، چراکه جامعه‌ ما جامعه طیفی است، نه قطبی و اگر کسی بخواهد جامعه ما را قطبی کند، نه‌تنها ایران را نشناخته است بلکه زمینه‌های فرهنگی، تاریخی و هویتی ما را نیز خوب درک نکرده است.
 
نماینده اسبق مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه جامعه مدنی غرب به‌خلاف اذهان عمومی یک جامعه قطبی است، تصریح کرد: عده‌ای متأسفانه در داخل متوجه این معنای ظریف نمی‌شوند و می‌خواهند یک قطب اقتصادی و یک قطب سیاسی درست کنند، در صورتی که جامعه ما طیفی است و از این وجه طیفی باید کمال استفاده را برد.
 
افروغ خاطرنشان کرد: حال که جامعه ما طیفی است، باید کاندیداها نیز متکثر باشند و حضور حداکثری منوط به کاندیداهای حداکثری است یعنی سلایق مختلف باید حضور داشته باشند تا مردم احساس کنند که می‌توانند به سلایق مختلف رأی دهند و هرچقدر سلایق بیشتر باشد، حضور مردم هم پررنگ‌تر خواهد بود.
 
وی نکته دوم در نام‌گذاری سال "حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی" را دور بودن جامعه از بداخلاقی‌های سیاسی دانست و تصریح کرد: با توجه به تجربه‌ای که در چند سال گذشته داشتیم و تأکیدات مؤکدی که مقام معظم رهبری و تمامی نخبگان و روشن‌فکران در این زمینه داشتند، جامعه ما باید در سال کنونی از هرنوع بداخلاقی چه سیاسی و چه غیرسیاسی دور باشد و حقیقتاً زیبنده نظام ما نیست که به‌خصوص در سیاست بداخلاقی باشد.
 
این استاد دانشگاه اضافه کرد:‌ امیدواریم مقطع بداخلاقی‌های سیاسی را پشت‌سر گذاشته و شاهد یک اخلاق تمام‌عیار در مبارزات سیاسی باشیم.
 
افروغ نکته سوم در نام‌گذاری سال 92 به‌نام "حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی" را "نبرد خرده‌گفتمانی در ذیل گفتمان انقلاب اسلامی" دانست و ادامه داد: این در صورتی امکان‌پذیر است که کاندیداها با برنامه و استراتژی بیایند و احساس من این است که اگر کسی بخواهد با شعار صِرف بیاید و هیچ برنامه‌ای نداشته باشد، باید تمام‌قد با استناد بر مطالب نظری در برابر او ایستاد.
 
وی با بیان اینکه: "باید بعد از گذشت چند سال تشخیص دهیم که چه‌کسی کلاه‌بردار سیاسی است و چه‌کسی نیست"، تصریح کرد: باید در برابر کسی که حرف می‌زند و شعار می‌دهد و سابقه خوبی هم به‌لحاظ اداره استراتژیک ندارد، ایستاد و او را افشا کرد.
 
این استاد ‌دانشگاه با تأکید بر اینکه در انتخابات باید برنامه‌ها با یکدیگر رقابت کنند نه اشخاص، اظهار داشت: ما باید امروز نبرد برنامه‌ها را داشته باشیم یعنی افراد برنامه‌هایشان با یکدیگر رقابت کنند و وظیفه نخبگان است که حساسیت‌ها را در این خصوص تحریک کنند و افرادی را وارد عرصه انتخابات کنند که برنامه مورد قبولی داشته باشند.
 
افروغ در خصوص "حماسه اقتصادی" در سال 92 نیز گفت: نام‌گذاری حماسه اقتصادی در راستای دغدغه‌ای بود که رهبر انقلاب سال‌ها در این مسائل داشته‌اند و اگر قرار باشد مثل سالیان گذشته ما این شعار را در حد بولتن خلاصه کنیم، به نوایی نخواهیم رسید.
 
وی اضافه کرد: الگوی مقام معظم رهبری در "حماسه اقتصادی" این است که ما به‌لحاظ اقتصادی کارنامه موفقی داشته باشیم و ازآن‌جایی که ایشان فرمودند: ما به‌لحاظ اقتصادی می‌توانیم بهتر عمل کنیم، امیدوارم مسئولان نیز برنامه موفقی ‌در این خصوص ارائه دهند و در مسئله اقتصادی به این موضوع توجه داشته باشند که به تولید سامان دهند.
 
این  فعال سیاسی با بیان اینکه: "ما در تولید نباید وابسته به نفت باشیم"، بر لزوم توسعه عدالت در تولید تأکید کرد و گفت: جمهوری اسلامی ایران می‌تواند پیشتاز عدالت در توسعه باشد؛ عدالتی که در نظام سرمایه‌داری غرب وجود دارد، منحصر به چند سرمایه‌دار است، در صورتی که ما باید فرصت‌های تولید را برای اقشار مختلف عادلانه کنیم.
 
افروغ با بیان اینکه عدالت در تولید صرفاً عدالت در توزیع نیست, گفت: اگر پشتوانه تولیدی به‌شکل منصفانه و عادلانه باشد، آن‌وقت می‌توانیم حرف متعالی متناسب با شعار عدالت اقتصادی داشته باشیم و این نام‌گذاری به‌نام "حماسه اقتصادی" می‌تواند گره‌گشای بسیاری از مشکلات اقتصادی ما باشد.

جهان نیوز

کليات اقتصاد

ناقد و توصيف كننده : آژيني، محسن

رهنمودها

اسلام و رفاه

چيزي را كـه ـخداي تبارك و تعالـي مي خواهد كه رفاه عمومي و سعادت عمومي بشر، سلامت عمومي بشر، سعادت روحي بشر است انشأاللّه كه تحقق پيدا كند

ص. ن ـ ج 6 ـ ص 84 ـ 4/2/1358

----------------------------------------------

مبارك باد بر شما افراد روشنفكر و متدين كه در راه اهداف شريفه اسلام كه ضامن رفاه عموم و تامين معنويات و ماديات بشر است فداكاري مي كنيد.

ص. ن ـ ج 1 ـ ص 223 ـ آبان 1355

----------------------------------------------

اسلام آنقدر به رفاه مردم، آسايش مردم و اينطور چيزها توجه دارد و هيچ در اين جهت فرقي مابين قشري با قشر ديگر نمي گذارد.

ص. ن ـ ج 6 ـ ص 164 ـ 24/2/1358

----------------------------------------------

اسلام انشأاللّه در اين محيط پياده بشود و ما آن را، رفاهي كه در اسلام و آن طمانينه اي كه در اسلام براي افراد حاصل خواهد شد، حاصل كنيم در اين كشور.

ص. ن ـ ج 4 ـ ص 183 ـ 24/1/1360

----------------------------------------------

محسن اژيني

اشاره:

كتاب انديشه هاي اقتصادي حضرت امام خميني (س) مجموعه ايست از ديدگاهها و نظرات رهبري انقلاب و بنيانگذار كبير جمهوري اسلامي، حضرت امام خميني (س) كه توسط آقاي محسن آژيني تهيه و تنظيم شده و اكنون در دست چاپ مي باشد و به زودي در اختيار علاقمندان قرار خواهد گرفت. در اين كتاب، نويسنده، مجموعؤ نظرات اقتصادي حضرت امام (ره) را از كتاب صحيفه نور و منابع ديگر استخراج و دسته بندي كرده وبا تجزيه و تحليل آنها، جمعبندي نظرات امام (س) را پيرامون مهمترين موضوعات اقتصادي ارائه نموده است. در اينجا گزيده اي از كتاب ياد شده را نقل مي نماييم:

مهدى براتعلى پور

مقدمه با پيدايش رنسانس و تحولات فكرى و رشد و شكوفايى تكنولوژى و صنعت, عصر مدرن در تاريخ مغرب زمين رقم خورد و جهان به دو بخش كاملا متمايز, كشورهاى پيشرفته و عقب مانده, تقسيم شد. همزمان با به بار نشستن شكوفه هاى مدرنيته, انديشمندانى از هر دو دسته كشورها, ضمن علت كاوى رشد فكرى, اجتماعى, اقتصادى و سياسى در مغرب زمين, مسئله عقب ماندگى را از زواياى مختلفى مورد بررسى قرار دادند. در اين ميان, عده اى موضوع فوق را از منظر فكرى ـ فرهنگى نگريسته, خواستار قطع رابطه كامل با باورهاى گذشته شده اند.

مطابق اين ديدگاه, جوامع سنتى نمى توانند مدرن و متحول شوند مگر اين كه نهادها, باورها و ارزش هاى سنتى خود را متناسب بانيازهاى توسعه تغيير دهند. در اين تفكر, هيچ پيوند واقعى بين عناصر سنتى و جديد وجود ندارد و اصلا نمى تواند وجود داشته باشد.(1)

بنابراين, كنار زدن نهادهاى سنتى, پيش شرط توسعه محسوب مى شود; توسعه در واقع نتيجه تحول در فكر و انديشه و دست يافتن به خرد دموكراتيك و تكنولوژيك است, به طورى كه تحول در انديشه, توسعه تكنيكى, اقتصادى و سياسى مورد نياز خود را به همراه مىآورد.(2)

معتقدين چنين تفكرى با بيان علل و عوامل توسعه غرب مدعى اند عامل اصلى عقب ماندگى و توسعه نيافتگى كشورهاى اسلامى از جمله ايران, حاكميت يك سرى آموزه هاى دينى ـ فرهنگى است كه با توسعه اقتصادى در تضاد و تنافى اند. دراين مقاله با ارائه تعريفى از توسعه اقتصادى و بررسى عوامل فكرى و فرهنگى توسعه اقتصادى غرب, از زبان متفكرين ياد شده, به تبيين تضاد و تنافى آموزه هاى دينى با توسعه اقتصادى مى پردازيم, سپس با بهره گيرى از ديدگاه هاى متفكران اسلامى به نقد و بررسى آن ها مى نشينيم.

تعريف توسعه اقتصادى در يك تعريف, توسعه اقتصادى به معناى تحولى ژرف در ساخت اقتصادى, اجتماعى و سياسى نظم حاكم بر توليد, توزيع و مصرف جامعه است. و در تعريف ديگر, توسعه اقتصادى تركيبى از تغييرات روحى و اجتماعى جمعيت يا ملتى دانسته شده است كه در نتيجه آن تغييرات روحى و اجتماعى, بتواند محصول حقيقى ناشى از توليد اقتصادش را به طور جمعى, پيوسته و مداوم افزايش دهد.