حاتم اصم از عابدان وارسته بود که به مقامات بالای سیر وسلوک رسیده بود. روزی عصام بن یوسف از حاتم پرسید که تو چگونه نماز می‏خوانی؟ حاتم گفت:
وقت نماز که می‏رسد، وضوی ظاهر و وضوی باطن می‏گیرم و به نماز می‏ایستم.
عصام گفت: وضوی ظاهر را می‏دانم، اما وضوی باطن دیگر چیست؟!
حاتم در پاسخ او گفت:
وضوی باطن آن است که درون را با هفت خصلت بشویی.
اول با توبه، دوم با پشیمانی از گناهان گذشته، سوم ترک دلبستگیهای دنیا، چهارم ترک ستایش و تملق مخلوقات، پنجم ترک ریاست مادی، ششم ترک کینه و هفتمترک حسادت. وضوی باطن را که ساختم، به مسجد می‏روم و آماده نماز می‏شوم، در حالیکه کعبه را پیش رو می‏بینم، خود را در برابر خدای بی نیاز، محتاج حسمی‏کنم. در محضر خدا بهشت را طرف راست و جهنم را در سمت چپ و عزرائیل را پشت سر خود می‏بینم گویی که پاهایم روی پل صراط قرار دارد و آن نماز، آخریننماز من است. آنگاه نیت می‏کنم و تکبیر می‏گویم. حمد و سوره را با تفکر و تامل می‏خوانم. رکوع را با تواضع و خشوع انجام می‏دهم. سجده را در حال تضرع و زاری به جا می‏آورم. تشهد را باقلبی پر از امید زمزمه می‏کنم و نمازم را با اخلاص تمام سلام می‏دهم.
مدت سی سال است که نمازم را اینگونه می‏خوانم.
عصام با تکریم خاص به حاتم نگاه کرد و گفت: غیر از تو کسی از عهده نمازی به زیبایی و عظمت بر نمی‏آید، مگر اینکه با سعی و تلاش به مقام بالای عرفانبرسد.
بعد گریه کرد و از خدا خواست که چنان مقام و حالی را در عبادت، به او عنایت کند.(1)

1) داستان دوستان / جلد 3

نام کتاب :بهترین پناهگاه حکایات و داستانهای نماز

نویسنده:گردآوری مطالب:رحیم کارگر محمدیاری