انگیزه ،بلوغ ،شناخت ، بعد ازدواج

 دبیر انجمن روانپزشكان با تاكید بر لزوم پیشگیری از بروز اختلالات روانی در جامعه، عدم برخورداری از ازدواج صحیح و علمی، فقر فرهنگی و اقتصادی و عوامل اجتماعی مانند اعتیاد را از جمله عوامل موثر در بروز اختلالات روانی دانست و انگیزه، بلوغ اجتماعی و روانی و اطلاعات كامل از جنس مخالف را سه شرط اساسی برای ازدواج موفق عنوان كرد.

دكتر پرویز مظاهری، با اشاره به نقش زمینه‌های زیستی، روانی و اجتماعی در ابتلا به اختلالات روانی، گفت: برخی بیماری‌ها و اختلالات روانپزشكی از زمینه‌های ژنتیك و خانوادگی برخوردارند. بر این اساس در صورت سابقه خانوادگی ابتلا به یك بیماری روانی مانند اسكیزوفرنیا، شانس ابتلا دیگر افراد خانواده به اختلالات روانی، بیشتر از دیگر افراد جامعه است.

وی با تاكید بر لزوم پیشگیری از بروز اختلالات روانی میان افراد مختلف جامعه، درعین حال ازدواج صحیح و اصولی را از جمله اقدامات موثر در پیشگیری از بروز اختلالات روانی دانست و گفت: ازدواج نباید بر فرض این كه پسر یا دختر به سن ازدواج رسیده‌اند، صورت گیرد. لازم است ازدواج، صحیح، اصولی و بر اساس معیارهای شناخته شده و علمی باشد.

این روانپزشك، انگیزه شخص، بلوغ كامل اجتماعی - روانی و داشتن اطلاعات كامل از جنس مخالف را سه شرط اساسی برای ازدواج عنوان كرد كه اغلب خانواده‌ها به آن توجهی ندارند و ادامه داد: برای یك ازدواج موفق، خود شخص باید تمایل و آمادگی لازم برای ازدواج را داشته باشد. همچنین بلوغ جسمی، برای ازدواج شرط كافی نیست. فرد باید توانایی تشخیص خوب را از بد داشته باشد، مسوولیت پذیر بوده و از قدرت برنامه‌ریزی برخوردار باشد. بنابراین بلوغ كامل اجتماعی و روانی برای ازدواج لازم است. از طرف دیگر دختران و پسران برای ازدواج باید از خصوصیات روانشناختی جنس مخالف آگاهی كامل داشته باشند.

ازدواجهای مشروع و پیمانهای ساختگی؟

بسم الله الرحمن الرحیم

به درگاه آن یکتای بنده نواز پیشانی بر زمین می‌سائیم که اندیشمندان و فرهیختگان بسیاری از هر سو در خطابه‌ها و قلمهایشان همواره یادآور مزایای گوهرگونه ومشکفام پیمان مقدس زناشویی شده و جوانان عزیز و دلداده و شیدای این مرز و بوم اسلامی را به سوی سنت سنیه نبویه ترغیب می‌دارند.

قرآن کریم که راهنمای همه خوبیهاست و پیامبری که اسوه و مقتدای همه خوبهاست در اهمیت این فصل خوش از حیات انسانیت به میدان آمده و با تاکیدات پی در پی همه انسانها را به تجلیه این لباس زیبا سفارش فرموده‌اند که ما در گام نخست به برخی از آن گوهرهای رنگین اشارت می‌نمائیم.

 خدای بزرگ فرمودند: پیمان زناشویی استوار سازید با زنانی که طیب دلتان هستند و گوارای وجودتان. (نساء/ آیه 3)

در آیتی دیگر فرمودند: چنانچه نتوانستید با زنان آزاده پیمان زناشویی برقرار سازید، پس با کنیزکان چنین پیمانی را برقرار سازید.(نساء/ آیه 25).

 در آیه 32 سوره نور بیان داشته است: مردان و زنان بی همسر خود را همسر دهید و همچنین بردگان و کنیزکان نیکوکار خویش را به پیمان همسری یکدیگر درآورید، اگر فقیر و تنگدستید خدای بزرگ از فضل خود، آنان را بی نیاز خواهد ساخت.

در احادیث بسیاری، اهمیت این پیمان مقدس  مورد تاکید است و رهبانیت و عذوبت حتی به صورت کوتاه نیز مورد نهی شریعت مقدسه واقع گردیده است.

به یقین پی در پی شنیده‌اید که حضرت نبوی صلی الله علیه و اله و سلم فرموده‌اند: «النکاح سنتی فمن رغب عن سنتی فلیس منی» یعنی پیمان زناشوئی سنت و روش من است پس هر کس از سنت من سرپیچی کند از من نیست.

در بیانی دیگر فرموده اند: «تناکحوا تناسلوا فانی اباهی بکم الامم یوم القیامة و لو بالسقط»  یعنی پیمان زناشوئی برقرار سازید تا فرزند آورید پس بدرستیکه من به کثرت نسلهای شما حتی به جنین سقط شده نزد امتهای دیگر در روز قیامت افتخار می‌کنم .

نكته شيرين درباره ي ازدواج
"""

اگر زني خواست بخاطر پول همسرش شوي با او ازدواج كن اما پولت را از او دور نگه دار (ضرب المثل تركي )
"""
ازدواج مقدسترين قراردادها محسوب ميشود (ماري آمپر)
"""
ازدواج مثل يك هندوانه است كه گاهي خوب ميشود و گاهي هم بسيار بد (ضرب المثل اسپانيايي)
"""
ازدواج زودش اشتباهي بزرگ و ديرش اشتباهي بزرگتر هست (ضرب المثل فرانسوي)
"""
ازدواج كردن و ازدواج نكردن هر دو موجب پشيماني است (سقراط)
"""
ازدواج مثل اجراي يك نقشه ي جنگي است كه اگر درآن فقط يك اشتباه صورت بگيردجبرانش غيرممكن خواهد بود (بورنز)
"""
ازدواجي كه براي پول صورت بگيرد بخاطر پول هم از ميان ميرود (رولاند)
"""
ازدواج هميشه به عشق پايان داده است (ناپلئون)
"""
اگر كسي در انتخاب همسرش دقت نكند دو نفر را بدبخت كرده است (محمد حجازي)
"""
انتخاب پدر و مادر دست خود انسان نيست اما ميتوانيم مادر شوهر و مادر زنمان را خودمان انتخاب كنيم (خانم پرل باك)
"""
با زني ازدواج كنيد كه اگر مرد بود بهترين دوست شما ميشد (بردون)

روزگار سپری شده دختران سالخورده آرام وارد راهرو شد. بی آن كه چراغ راه پله را روشن كند، كورمال كورمال از پله ها بالا رفت. مواظب بود كسی متوجه رفت و آمدش نشود كه ناگهان دستش به زنگ همسایه خورد و از ترس وسایلی كه در دستش بود به زمین ریخت. بی درنگ مرد همسایه جلوی چشمانش ظاهر شد و خواست به او كمك كند. همین طور كه در حال جمع كردن وسائل بود چشم از او بر نمی داشت و نگاه هایی عجیب و غریب می انداخت كه خبر از شومی افكارش می داد...    آرام وارد راهرو شد، بی آن كه چراغ راه پله را روشن كند. كورمال كورمال از پله ها بالا می رفت، مواظب بود كسی متوجه رفت و آمدش نشود كه ناگهان دستش به زنگ همسایه خورد و از ترس وسایلی كه در دستش بود به زمین ریخت. بی درنگ مرد همسایه جلوی چشمانش ظاهر شد و خواست به او كمك كند. همین طور كه در حال جمع كردن وسائل بود چشم از او بر نمی داشت و نگاه هایی عجیب و غریب می انداخت كه خبر از شومی افكارش می داد. تا اینكه مرد همسایه صدای عصبانی همسرش را شنید، شب به خیری گفت و به داخل رفت. تمام این ملاحظه كاری ها به خاطر این بود كه ساكنان آپارتمان دوست نداشتند یك همسایه مجرد در كنارشان زندگی كند. آن هم یك زن!پدیده نو ظهور در جامعه ایرانی
امروزه شاهد رشد روز افزون موسسات آموزش عالی و دانشگاه ها هستیم. جوانان، جمعیت فعال و آنهایی كه آرزوهایی بزرگ در سر می پرورانند، مشتاق تحصیل در این موسسات هستند. در این میان با رشد ناگهانی دانش پذیران زن مواجه می شویم. رشد افزایشی این رویكرد در جامعه تبعاتی به دنبال دارد كه افزایش سن ازدواج و مشكلات ازدواج دختران تحصیل كرده و توقعات بالای این قشر از آن جمله اند.به گفته كارشناسان "هر چه تحصیلات دختران بالا می رود دایره همسر گزینی آن ها تنگ تر می شود". بر این اساس دختری كه تا مقطع كارشناسی ارشد تحصیل كرده است. فقط حاضر است با كسی ازدواج كند كه حداقل تا این مقطع یا بالاتر از آن تحصیل كرده باشد.مقدمات زندگی مجردی
تحصیلات عالیه در میان دختران و جدایی از خانواده برای ادامه تحصیلی از دسته عواملی است كه سبب می شود دختران، آماده برای یك زندگی تنها و مجردی شوند. همین طور طلاق دیگر معضلی است كه زنان را تشویق به مجرد زندگی كردن می كند.هنگامی كه زنی برای جدایی از همسرش با مخالفت خانواده مواجه می شود به این سمت می رود كه دور از همه و به تنهایی زندگی كند.

یقینا شیرین ترین حادثه ای که در زندگی اکثر افراد جامعه اتفاق می افتد و به دسته بندی های فرهنگی، علمی، اجتماعی و سیاسی بستگی ندارد ازدواج است. نیازهای فیزیولوژیک انسان های سالم آنها را به سوی انتخاب همسر، همراز، همراه، همدل می کشاند که ثمره آن آرامش، تکامل تولید و تربیت انسانها است که قرآن کریم و بزرگواران دین ما بدان توصیه فراوان دارند بنابراین یکی از جنبه های مهم در زنجیره سلامتی انسان ها، بهداشت تولید مثل است.

 توجه به این گروه از افراد جامعه و افزایش آگاهی های آنها می تواند به تداوم، ثمر بخش بودن زندگی مشترک و بهبود

وضعیت سلامت جسمی و روانی آنها کمک فراوان کند. به واقع یکی از مهمترین و بزرگترین وقایع زندگی هر انسانی ازدواج است. زمانی که مرحله تازه ای از زندگی آغاز می شود مرحله ای که پاسخی است به نیازهای موجود و خود مولد نیازهایی نو. نیازهایی از قبیل غرایز طبیعی، نیاز به امنیت و آرامش، نیاز به همدلی، رهایی از تنهایی، نیاز به عشق و عطوفت و... پایه گذار ازدواج و انتخاب شریکی برای زندگی است. اما این نیازها وقتی به درستی پاسخ گفته می شود که باور داشته باشیم همسر ما نیز با همین آرمان ها ما را انتخاب نموده است او نیز برای برطرف شدن نیازهای جسمی و روحی خود اقدام به ازدواج کرده است بنابراین همیشه یک تعامل دو جانبه بین زن و شوهر وجود دارد. ازدواج و زندگی مشترک رامی توان از جهات مختلف اجتماعی، عاطفی، روانی، معنوی، بهداشتی و شرعی بررسی کرد.

یکی از هدف های ازدواج که به تداوم نسل نیز می انجامد داشتن فرزند است که وجود آنها باعث گرمی، پویایی و صفای کانون خانوادگی شده و انگیزه ها را برای دوام زندگی و احتمالا تخفیف درگیری های زن و شوهر بالا می برد.

زمان هاي قديم البته نه چندان دور،حدود بيست سي سال گذشته رسم و رسومات جشن عروسي و ازدواج با کمترين هزينه و به دور از چشم و هم چشمي هاي آشنا و فاميل برگزار مي شد اما امروزه برپايي مراسم جشن عروسي و فراهم کردن امکانات اوليه ازدواج به دغدغه اصلي جوانان و خانواده هاي آنان تبديل شده است.

جدل براي خريد حلقه تا جشن در بهترين تالار عروسي

از خريد حلقه تا آيينه و شمعدان و لباس عروس و داماد تا تالار عروسي بحث و جدل بين زوجين و خانواده هاي آنان تا حدي است که به گفته کارشناسان امور خانواده اين مسائل در بين زوجين در دوران نامزدي به جدايي منجر مي شود.

گاهي مواقع  زوجين به حدي مسائل مادي و هزينه هاي مراسم عروسي برايشان مهم مي شود که يادشان مي رود براي چه هدفي تصميم به زندگي مشترک گرفتند.

نه تنها معيارهاي ازدواج در حال حاضر تغيير کرده اند بلکه اين تغييرات تمام آيين ها و سنت آغاز يک زندگي مشترک را در برگفته است تا حدي که معيار يک مراسم ساده شب عروسي به مجلل ترين جشن با هزينه هاي ميلياردي تبديل شده است.

تضمين کننده ازدواج پايدار چيست؟

هر بنايي با پي ريزي محکم آن دوام خواهد داشت و بناي ازدواج با تغيير در الگوهاي مصرف به خصوص در دوران نامزدي و خريد عروسي و فرهنگ درست خريد کردن در بين زوج ها دوام زندگي مشترک را مستحکم تر و تضميني براي روزهاي سخت خواهد بود.

مهيا کردن شرايط ازدواج و مراسم عروسي بايد با تغيير فرهنگ غلطي که در دو سه سال گذشته در بين زوجين و خانواده ها با چشم و هم چشمي رواج يافته به فرهنگ صحيح و بر اساس اصلاح الگوي مصرف تبديل شود تا مشكلات اقتصادي ،بالابودن هزينه تهيه جهيزيه، ميزان مهريه ، اجاره و خريد خانه، بالابودن هزينه مراسم عروسي موانع سد راه ازدواج جوانان نشود.

درست است که براي تأمين اکثر نيازهاي بشريت، پول مهم است، اما همه آن نيست . حتي اين که پول فراوان، ممکن است سودي نداشته باشد که هيچ ، بلکه درد سر آفرين نيز شود .

زندگي هاي با دوام

شما جزء كدام دسته اید ؟

در این مقاله قصد داریم تفكرات افراد نسبت به ازدواج را دسته بندی كنیم و هركدام را مورد نقد و برسی قرار دهیم . به راستی شما جزء كدام دسته اید؟

- گروهی هستند كه یا دیر ازدواج می كنند یا ممكن است ازدواج نكنند .

- گروهی هستند كه ازدواج را یك لذت گران ، كه فاقد صرفه اقتصادی است می بینند . از این رو به طریقی دیگر در صدد التذاذ با قیمت كمتری هستند ، این گروه بیشتر در میان غیر مذهبی ها وجود دارد .

- گروهی دیگر هستند كه ازدواج را مانع پیشرفت خود می دانند ، آن هایی كه بیشتر دنبال علم یا ثروت یا كار و حرفه هستند در این گروه جای دارند ، تصور این ها از ازدواج ، از اینجا ناشی می شود كه برای خودشان فقط یك بعد از زندگی قائلند و در همان یك جنبه می خواهند رشد پیدا كنند ، از این روست كه از ازدواج واهمه دارند .

اما این قبیل افراد از چند نكته غافلند :

- اول اینكه هنوز معنا و مفهوم ازدواج و زوجیت را در نیافته اند

- دوم اینكه از مفهوم رشد و رشد چند جانبه غافلند .

خیلی از آن هایی كه مدعی اند بعد از ازدواج افت كرده اند ، وقتی در احوال شان خوب دقت شود ، این نكته فهمیده می شود كه قبل از ازدواج رشدشان یك رشد واقعی و طبیعی نبوده ، بلكه رشد در فضای مصنوعی بوده و دیگر اینكه یك بعدی رشد كرده اند و بالاخره با این رشد یك بعدی ، یك روزی سقوط می كردند و این سقوط نه به دلیل ازدواج بلكه به دلیل سست بودن شخصیت خودشان بوده است .

حداقل توصیه ای كه برای اینگونه افراد می توان داشت این است كه اگر بخواهند یك بعدی رشد كنند ، ازدواج می تواند كمك كار آنها باشد ، یعنی اینگونه افراد می توانند یك نفر دیگر را به عنوان همكار و همراه و در عین حال به عنوان همسر برگزینند و در همان جنبه نیز دو نفری رشد كنند و فرد هر ایده و آرزویی داشته باشد بالاخره افرادی كه هم سنخ و همفكر وی باشند؛ پیدا می شود .

ویژگیها و شرایط لازم دختر و پسر برای ازدواج

( بخش اول )

خانواده مهمترین نهاد اجتماعی و كوچكترین هسته ی جامعه است كه از یك زن و مرد و فرزندان آنان تشكیل می شود . اساس و ركن اصلی خانواده به عنوان زیربنای جامعه ، ازدواج است . بدون تردید ازدواج بزرگترین و مهمترین حادثه زندگی هر انسان است ، به طوری كه موفقیت و یا شكست هر یك از زوجین می تواند سرنوشت ساز باشد . به همین جهت ازدواج باید بر پایهیاصولی صحیح صورت گیرد تا موجبات رشد و شكوفایی افراد و در نتیجه جامعه را فراهم آورد . پس بر هر دختر و پسر ،لازم است كه قبل از ازدواج در مورد انتخاب همسر آیندهیخود اطلاعات كافی كسب كنند و سپس اقدام به ازدواج نمایند .

ما در جوامع مختلف و در جامعهیخود ، شاهد بسیاری از ناسازگاریهای خانوادگی و از هم پاشیدگیِخانواده ها هستیم كه مهمترین عواملآن ، عدم شناخت و درك صحیح زن و مرد از یكدیگر و در نتیجه داشتن انتظارات و توقعات مبهم و غیر واقع بینانه از یكدیگر است .

اهمیت و ضرورت ازدواج

مشاوره در ازدواج ضروری است

نقش ازدواج در بهداشت روانی و ضرورت مشاوره در ازدواج

افراد مجرد ، زنان بیوه و كسانی كه متاركه كرده اند در مقایسه با اشخاص متأهل بیشتر دچار مرگ و میرهای زودرس می شوند و این موضوع در مورد كلیه ی ملل و در تمام ساختارهای اجتماعی صادق است.این اظهار نظرها دلالت بر آن دارد كه ازدواج و تأهل اثر مهمی بر وضع روانی و سبك زندگی انسان دارد و افراد متأهل در مقایسه با افراد مجرد از تعادل روانی بالاتری برخوردار هستند (یزدانی، 1378).

خصوصیات ازدواج موفق:

همان طور كه ذكر شد، ازدواج بر سلامت روانی افراد در كلیه ی ملل و جوامع با هر ساختاری تاثیر مثبتی دارد ولی نه هر ازدواجی ، بلكه همچنان تاكید شد ازدواجی كه با موفقیت همراه باشد.

پیامبر گرامی اسلام نیز همسر خوب و شایسته را بزرگترین نعمت زندگی دانسته اند، نه هر همسری را. بنابراین ازدواجهای موفق مشوق رشد و شكوفایی اشخاص است ولی ازدواج هایی كه با موفقیت همراه نباشد با مشكلات فراوان از قبیل ناكام كردن، تعارض و تنها گذاشتن طرفین توأم خواهد شد . وقتی هم تعارض زناشوئی شروع می شود، زن و شوهر به خاطر بی اطلاعی از مكانیسم های خانواده و ندانم كاری به مشكل دامن می زنند.

درباره ی خصوصیات ازدواج موفق ملاك ها و مشخصات مختلفی ارائه شده است. دكتر ”اسپرجیون“ روانپزشك معروف انگلیسی معتقد است ازدواج موفق باید چهار نیاز اساسی انسان را برآورده سازد:

1-  تامین كننده ی نیازهای جنسی باشد.

2- بین طرفین ارتباط و تعامل توأم با تفاهم وجود داشته باشد و در موقعیتهای گوناگون ستایش و قدردانی از یكدیگر را ابراز دارند.

3- زوجین زمینه های تشویق جهت رشد و شكوفایی یكدیگر را فراهم می سازند.

4- دو طرف علاوه بر عشق و محبت به یكدیگر ،به ازدواج نیز عشق می ورزند و در حفظ بنیاد خانواده پیوسته تلاش می كنند(نوابی نژاد،1379)

به طور خلاصه می توان برخی از خصایص ازدواج موفق را این چنین برشمرد:

1-  زن و شوهر خود را خوشبخت می دانند.

2-  ارضای كامل و متقابل نیازهای فیزیكی و عاطفی اساسی انجام می گیرد.

3- هر یك از همسران زندگی دیگری را بارور می گرداند.

ویژگیها و شرایط لازم دختر و پسر برای ازدواج

( بخش اول )

خانواده مهمترین نهاد اجتماعی و كوچكترین هسته ی جامعه است كه از یك زن و مرد و فرزندان آنان تشكیل می شود . اساس و ركن اصلی خانواده به عنوان زیربنای جامعه ، ازدواج است . بدون تردید ازدواج بزرگترین و مهمترین حادثه زندگی هر انسان است ، به طوری كه موفقیت و یا شكست هر یك از زوجین می تواند سرنوشت ساز باشد . به همین جهت ازدواج باید بر پایهیاصولی صحیح صورت گیرد تا موجبات رشد و شكوفایی افراد و در نتیجه جامعه را فراهم آورد . پس بر هر دختر و پسر ،لازم است كه قبل از ازدواج در مورد انتخاب همسر آیندهیخود اطلاعات كافی كسب كنند و سپس اقدام به ازدواج نمایند .

ما در جوامع مختلف و در جامعهیخود ، شاهد بسیاری از ناسازگاریهای خانوادگی و از هم پاشیدگیِخانواده ها هستیم كه مهمترین عواملآن ، عدم شناخت و درك صحیح زن و مرد از یكدیگر و در نتیجه داشتن انتظارات و توقعات مبهم و غیر واقع بینانه از یكدیگر است .

اهمیت و ضرورت ازدواج

ازدواج هاي درست و درمون

زندگي مشترک‌ را مشترک‌تر کنيد!

همه مي‌گويند ازدواج مثل هندوانه است. به شرط چاقو هم درکار نيست. اما امروزه از چيزهايي نام مي‌برند که به دوام ازدواج کمک مي‌کند. دوام نهاد خانواده که اين روزها به خاطر توقعات زياد ما گاهي متزلزل مي‌شود؛ از ماست که بر ماست. حالا ما مي‌توانيم با نگاهي مختصر به آن چيزهايي که به خانواده‌مان انسجام مي‌دهد، شرايط بهتري را براي رسيدن به آرامش مهيا کنيم... ازدواج موفق بستگي به عوامل مختلفي دارد كه خيلي از آنها را بايد در دوران نامزدي ( قبل از ازدواج) ارزيابي كرد. عوامل ديگري نيز در موفقيت زندگي زناشويي موثر است كه مي‌توان آنها را بعد از ازدواج شناخت.

در ازدواج، توانايي سازش دايمي با شرايط گوناگون که ممکن است متغير هم باشد و از خودگذشتگي فراوان لازم است مهم‌ترين عوامل توافق در ازدواج عبارت‌اند از: رشد عاطفي و فكري، تشابه علايق و طرز تفكر، تشابه مذهبي، تشابه تحصيلي و طبقاتي، تشابه طرز فكر نسبت به امور جنسي، تشابه علاقه به زندگي و سرعت عمل در كارها، رابطه با خانواده زن و شوهر.

مهم‌ترين عامل موفقيت ازدواج

مهم‌ترين عامل موفقيت در زندگي زناشويي، رشد عاطفي و فكري است البته درجه رشد عاطفي و فكري تنها بستگي به سن ندارد بلكه سن رواني، اجتماعي و عاطفي و سن جسماني همه از عوامل موثر در رشد عاطفي است. رشد جسماني نيز عامل مهمي در آمادگي و در نهايت دوام ازدواج است. مساله ديگري كه از لحاظ بهداشت رواني قابل ملاحظه است اينكه آيا در ازدواج اختلاف هوش و معلومات سبب بروز اختلافات زناشويي خواهد شد يا خير؟ شخصي كه از لحاظ اجتماعي رشد كرده است، روابط اجتماعي را بهتر درك مي‌كند. او مي‌داند چگونه با ديگران، به خصوص خانواده و همكارانش سازش كند. او درك مي‌كند كه انتظارات اجتماع از او چيست و تا اندازه زيادي قادر است خود را با اين توقعات تطبيق دهد. همچنين او آماده قبول مسووليت است و نسبت به محدوديت‌هاي خود آگاهي دارد.

موضوع ازدواج جوانان از جمله مسایلی است که در سال‌های اخیر ذهن بسیاری از خانواده‌ها را به خود مشغول کرده است و از دغدغه‌های اصلی آنان به شمار می‌آید.
مشکلات موجود بر سر راه تشکیل خانواده اعم از مشکلات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی، عدم ثبات زندگی مشترک، تنگناهای پس از ازدواج و بسیاری مسایل دیگر موجب کناره‌گیری جوانان از ازدواج و بالا رفتن تدریجی سن ازدواج شده است. افزایش سن ازدواج در خانواده‌های ایرانی با توجه به اعتقادات خانواده‌ها به مسایل شرعی نگرانی‌هایی را ایجاد کرده است که می‌تواند در آینده خطرساز باشد. همین مساله باعث شده است که مسوولان و دست‌اندرکاران به فکر بیفتند و راهکارهایی برای کاهش عوارض بالا رفتن سن ازدواج مطرح کنند.
از طرح‌هایی که توسط برخی از مسوولان ارایه شده است، بحث کاهش سن ازدواج است که این روزها به دلیل برخی اظهارنظرها بحث آن همچنان داغ است. برای بررسی این موضوع این هفته دیدگاه چند تن از صاحب‌نظران و متخصصان امر را جویا شدیم که در ادامه می‌‌خوانید.

«سن بلوغ فیزیولوژیک در دختران حدود 12 سالگی است که البته 4 تا 5 سال زمان لازم است تا این بلوغ کامل شود.» دکتر طاهره افتخار، متخصص زنان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران صحبت‌های خود را با این جمله آغاز می‌کند و در ادامه می‌گوید: «به این ترتیب سن بلوغ فیزیولوژیک در دختران بین 16 تا 17 سال است. این حرف به آن معنا نیست که فرد از لحاظ فکری و اجتماعی نیز به بلوغ رسیده است.

دکتر افتخار: ازدواج را به افراد زیر 18 سال توصیه نمی‌کنیم

دکتر افتخار معتقد است که برای باردار شدن بلوغ فیزیولوژیک مهم است و آنچه باید درباره بحث ازدواج مورد توجه قرار گیرد، بلوغ فکری است ولی در کل، ما سن زیر 18 سال را برای ازدواج توصیه نمی‌کنیم زیرا زایمان در سنین پایین‌تر از 18 سال برای مادر و نوزاد مضر و خطرناک است.» این متخصص بیماری‌های زنان همچنین مسایل جنسی را غریزی و اجتناب‌ناپذیر می‌داند و اعتقاد دارد این نیاز باید ارضا شود و بهترین راه برای این کار ازدواج است. وی دراین مورد می‌گوید: «ازدواج برای دختر و پسری که از لحاظ فرهنگی به بلوغ رسیده و می‌توانند بارداری را به تعویق بیندازند، بسیار مفید خواهد بود. در واقع عقب افتادن ازدواج به خصوص در سنین بالای 30 سال موجب فسادهای گوناگونی می‌شود که ازدواج به موقع می‌تواند مانند واکسنی در برابر عوامل خطرساز عمل کند.

دکتر مرندی: زود ازدواج کنید اما زود بچه‌دار نشوید

دکتر سیدعلیرضا مرندی رئیس فرهنگستان علوم پزشکی و وزیر اسبق بهداشت و عضو کمیسیون بهداشت مجلس نیز نظری مشابه در این زمینه دارد. دکتر مرندی می‌گوید: «افراد زمانی برای ازدواج آماده خواهند بود که از لحاظ بلوغ جسمی، فکری و اجتماعی به بلوغ رسیده باشند. افراد باید در اولین سن ممکن که توانایی پیدا می‌کنند ازدواج کنند.» وی همچنین به افزایش سن ازدواج در جوانان اشاره می‌کند و می‌‌افزاید: «این مساله باعث شده است که جوانان زمانی تن به ازدواج دهند که یک دهه از عمر خود را از دست داده‌اند. با افزایش سن شخصیت افراد شکل گرفته‌تر می‌شود و علاوه بر فروکش کردن شور و اشتیاق در آنها، قدرت سازگاری آنان نیز کاهش می‌یابد.» البته دکتر مرندی نیز این مساله را یادآوری می‌کند که ازدواج در سنین پایین به معنای باردار شدن در این سنین نیست و زوجین می‌توانند این کار را به تعویق بیندازند.

موضع‌گیری‏های نظری در خصوص ازدواج و خانواده

ازدواج و مراحل آن

از دیرباز، جوامع مختلف، پیوند میان زن و شوهر را به عنوان ازدواج مورد قبول قرار داده‌اند اما در طول زمان انواع مختلفی از ازدواج‌ها پدید آمده است. با وجود این، مشابهت‌ها و عناصر نسبتاً ثابتی در این پدیده همواره وجود داشته است. اگر چه مفهوم ازدواج تا بدان اندازه عمومی و نسبتاً ساده نیز هست که درک این واژه علی‌الاصول بر همگان روشن می‌باشد، با وجود این، تعاریف، به تدوین تئوریک مسأله کمک خواهند کرد. (مهدوی، 1377)
کارلسون، ازدواج را این‌گونه تعریف می‌کند: 
«ازدواج فرایندی است از کنش متقابل بین دو فرد یک مرد و یک زن که برخی شرایط قانونی را تحقق بخشیده‌اند و مراسمی برای برگزاری زناشوئی خود برپا داشته‌اند و به طور کلی عمل آنها مورد پذیرش قانون قرار گرفته و بدان ازدواج اطلاق شده است. » کلودلوی استروس معتقد است که ازدواج برخوردی است دراماتیک بین فرهنگ و طبیعت، یا میان قواعد اجتماعی و کشش جنسی، (ساروخانی، 1370)
از نظر زیگان، « ازدواج عبارتست از پیوند میان دو انسان از دو جنس مخالف که از طریق این پیوند رسمی و قانونی مجازند که با یکدیگر مناسبات جنسی برقرار نمایند. » چنانکه ملاحظه می‌شود در تعریف اول، کارلسون بر جنبه کنش متقابل تأکید دارد. همچنین این کنش از نظر قانونی مورد پذیرش واقع شده است. در تعریف دوم، لوی استروس رابطه فرهنگ وطبیعت را مورد تأکید قرار داده است. تعریف سوم نیز قانونی بودن روابط جنسی را مورد اهمیت قرار داده است. (مهدوی، 1377)
رینتارینگ، در تعریف خود ازدواج را اینگونه عنوان کرده است: « ازدواج را می توان به عنوان تشکیل زندگی دائمی دو فرد از دو جنس مخالف تعریف کرد که دارای مناسبات در روابط جنسی مشروع و قانونی هستند که مهمترین رکن ازدواج را تشکیل می‌دهد، هر چند که این مناسبات جنسی در فرهنگ‌های متفاوت، مختلف باشد. » در این تعریف چند اصطلاح اساسی به کار رفته است. تداوم زندگی، دو جنس مخالف و اجازه برقراری مناسبات جنسی، این تعریف با تعیین مدت زمان ازدواج نسبت به تعریف لوی استروس دارای محدوده مشخص تری است. اگر مجموعه تعاریف فوق به عناصر اصلی آنها تجزیه شود در آن صورت این عناصر قابل تشخیص خواهد بود:
- پیوند میان زن و شوهر (رابطه زناشوئی)
- قانونی و مشروع بودن پیوند
- زندگی دائمی
- کنش متقابل
به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که ازدواج به عنوان پدیده‌ای است که در طی آن، به منظور تشکیل و ادامه زندگی زناشوئی، بین زن و مرد، پیوندی قانونی و مشروع برقرار می‌گردد. این پیوند که از یکسو متکی بر نیازهای طبیعی است در یک قالب اجتماعی صورت می‌گیرد که متکی بر شرایط اجتماعی، هنجارها، تجربیات و به طور کلی نظام فرهنگی جامعه است.

سوء استفاده‌های نامشروع
خودداری از ازدواج زمینه را برای روابط جنسی نامشروع و غیر قانونی فراهم می‌كند كه نمونه‌های آن در كشورهایی كه برای خود آمار و حسابی دارند می‌بینیم. بدیهی است كودكی كه به دور از ازدواج و یا بدون خواسته والدین در اثر یك ازدواج اجباری پدید آید موجب تنفر اجتماع می‌شود و این كه آینده چنین كودكانی چه خواهد شد، به خوبی معلوم نیست. خودداری از ازدواج موجب بیماری‌های وخیمی چون امراض روحی و روانی و خود ارضایی می‌شود.
خودداری از ازدواج موجب از دست دادن گرمی و نشاط زندگی است. هر كس در دوران جوانی به ازدواج تن ندهد در دوران پیری با رنج‌ تنهایی مواجه خواهد شد. خودداری از ازدواج موجب توسعه و گسترش فساد و فحشا و بی بند و باری می‌شود. زمانی كه زنان و مردان در اثر عواملی تحریك گردیده و نسبت به هم عشق و جاذبه جنسی پیدا كرده‌اند قهرا به سوی فساد و انحراف گام بر می‌دارند. عوامل خطرناك آن را باید از فیلم‌های نامناسب و عكس‌های مبتذل و شرم آور، تبلیغات گسترده دشمنان و كتاب‌ها و مجلات نامناسب و منحرف كننده آنها، اختلاط زنان با مردان در مجالس مختلف و گردشگاه‌ها از یك طرف و نارسایی تبلیغات اسلامی و نداشتن پناهگاه مناسب و جذاب و هزینه سرسام آور زندگی و مخارج ازدواج، توام با بیكاری و تورم موجود از طرف دیگر جستجو كرد.
اگر مسئولین امر و افراد متعهد با نفوذ عشق و علاقه‌ای به اصلاح كشور و جوانان داشته باشند باید در ریشه‌كن كردن عوامل فصاد و ایجاد كار و كوشش و تسهیل امور زندگی ازدواج و مبارزه با استعمار فكری دشمنان و اجانب گام‌های موثر و پرتلاشی بردارند. (بابازاده، 1368، 155)
مشكل مالی و اقتصادی
قسمت عمده این مشكل از معضلات ساختگی جامعه ماست و حقیقتا جزء مشكلات ازدواج نیست. اگر ازدواج ما بر مبنای اسلام و فطرت انسانی استوار بود این مشكل وجود خارجی نداشت یا بسیار اندك بود و كمتر جوانی پیدا می‌شد كه نتواند ازدواج كند.
كار و استقلال
مهمترین مسئله كاهش ازدواج در جوانان ایران مسئله كار آنها می‌باشد. هجوم به ادارت دولتی مسئله لب‌ریزی ظرفیت استخدامی را پیش آورده است. اینك مدتی است كه ظرفیت استخدامی دولت كم و بیش به انتها رسیده است. متاسفانه منع استخدام به جز در مواردی استثنایی به ویژه برای افراد لیسانسیه تنها راه چاره‌ای است كه توانسته‌اند برای جلوگیری از انفجار تراكم استخدامی بیندیشند و زمینه كارهای تولیدی مترقی هم به مراتب كمتر از تعداد تقاضای موجود است. در این صورت جوانان برای تامین نیازهای خود تا حدود زیادی به والدین وابسته‌اند و تا زمانی كه وابستگی وجود دارد نیازی به انتخاب همسر احساس نمی‌گردد. او می‌بیند كه سنش رو به افزایش است و باید مستقل گردد و خود تامین كننده نیازهایش باشد، ولی با این هزینه‌های سنگین زندگی و بدون شغل چگونه می‌تواند امیدی قاطع به امنیت اقتصادی آینده خود داشته باشد (فرهنگ قومس، سال دوم، شماره 8)
مسئله مسكن

لزوم مشاوره در ازدواج