·
نشر کتب سودمند
کتاب است آيينه ي روزگار
که بيني در او رازها بي
شمار
کتاب را مرآت روزگارخوانده اند که درپهناي سيماي
ارجمند آن مي توان نظاره گر اسرار نهان و رازهاي دور و دراز بود و در اهميت آن
همين بس که پيامبر عظيم الشأن اسلام (ص) فرمود: اگر قلم نبود، ملک و دين برقرار
نمي ماند و زندگي شايستگي امکان نمي يافت. (18
)
به واقع، کتاب، برترين کالاي فرهنگي است که
اوضاع فرهنگي جامعه را تحت تأثير خود قرار مي دهد؛ چنانچه تعدد عناوين و بالا بودن
شمارگان و پررونق بودن بازار فروش واستقبال از نمايشگاه ها ي استاني و بين المللي
کتاب، يکي از شاخصه هاي مهم جوامع فرهنگ آفرين به شمار مي رود
.
دراين ميان بايد بدين نکته توجه داشت که همان
گونه که نشر کتب سودمند مي تواند به اعتلاي همه جانبه ي جامعه کمک شايان توجهي
کند، انتشار کتب ضاله و گمراه کننده نيز مي تواند جامعه را به سوي انحطاط رهنمون
شود
.
عنايت بدين مهم، حمايت از انتشار نافع و سودمند،
خاصه قرآن کريم، نهج البلاغه، صحيفه ي سجاديه و... را ضروري مي نمايد؛ بدين معنا
که از يک سو شرايط براي به زيورطبع آراسته شدن آنها فراهم آيد و از ديگر سو با
پرداخت يارانه ي مناسب، قيمت فروش آنها خواصه براي نسل جوان کاهش يابد
.
دراين ميان، راهکار مقدس وقف مي تواند با اعمال
اين نوع حمايت، وضع فرهنگي جامعه را به سوي بهبود سوق دهد وعرصه را بر کتب ضاله
وگمراه کننده اي که گاه به صورت زيرزميني هم که شده، مجال نشر مي يابند، تنگ و
تنگتر کند. اين مهم را مي توان با سرمايه گذاري جهت چاپ کتبي که بر رد کتاب هاي
گمراه کننده نوشته مي شوند نيز تعقيب کرد
.
تأمين شهريه ي طلاب، دانشجويان و دانش آموزان
پايين آوردن هزينه ي اشتغال به تحصيل جوانان، به
ويژه آنان که در مناطق محروم ساکن هستند، مي تواند به ارتقاي سطح معرفت وتحصيل
ايشان بيانجامد. ضمن آنکه اين عمل شريف مي تواند موجبات کشف وشکوفايي استعدادهاي
درخشاني را فراهم آورد که به واسطه ي نبود امکانات، در محاق بي اعتنايي واقع شده
اند و جامعه از برکات وجودشان محروم مانده است
.
علاوه براين، بورسيه کردن فراگيران دررشته هايي
که بهبود وضع فرهنگي جامعه سخت نيازمند آنهاست، مي تواند ازديگر کارکردهاي راهکار
شريف وقف باشد
.
نکته حايز اهمييت ديگري که بايد آن را درنظرداشت
اين است که تامين هزينه ي تحصيل و زندگاني طلاب علوم ديني و روحانيون معظم از طريق
به کارگيري راهکار شريف وقف، زمينه اي را فراهم مي آورد که طي آن، پايداري،
استقلال عمل وعدم وابستگي مالي حوزه هاي علوم ديني به اعتبارات دولتي محفوظ مي
ماند
.
به گواه تاريخ، استقلال مذبور همواره استواري،
نشاط و طراوت شجره ي طيبه اسلام را فراهم آورده وراه تسلط حکومت هاي جايز به مدارس
علوم ديني را که سدي نفوذناپذير در برابر آنان وبيگانگان بوده اند بسته است
.
نشر معارف نوراني دين مبين اسلام
درجامعه اي که شميم دل انگيز فرهنگ انسان ساز
اسلامي از آن استشمام مي شود، هر قدر نشر معارف نوراني شرع مقدس محمدي (ص) گسترده
تر باشد، بهبود وضع فرهنگي دست يافتني تر خواهد بود جهت تحقق اين مهم، پسنديده است
از راهکار حسنه وقف دراين موارد نيز استفاده شود
:
·
ايجاد خانه عالم دراقصي نقاط کشور؛
·
تهسيل شرايط حضوردايمي عالمان ديني درجاي جاي کشور؛
·
اعزام مبلغ به خارج از کشور؛
·
اعطاي جايزه ي بين المللي به خادمين برجسته وبرگزيده ي فرهنگ
اسلامي (درهرسال)؛
·
ايجاد مؤسسات بين المللي اسلام شناسي حمايت از مراکز موجود؛
·
ايجاد شهرک دانشگاهي جهت اساتيد برجسته ي حوزه ودانشگاه (تا فازغ
از مشکلات به انجام مطالعات وتحقيقات درگستره ي معارف اسلامي و پاسخگويي به سؤالات
و شبهات طرح شده بپردازند
).
رونق بخشي به صنعت گردشگري - خاصه جهانگردي
وايرانگردي مذهبي
فسيروا في الارض فانظروا کيف کان عاقبه
المکذبين؛ درزمين سيرکنيد وبنگريد سرانجام کار تکذيب کنندگان چگونه بوده است. (19
)
قرآن کريم، مشوق جهانگردي هدفمند است؛ آنچنان که
پيامبر گرامي اسلام، سفر را موجب صحت وسلامت دانسته وبدان امر فرموده است. (20)
عنايت بدين مطالب و توجه به مراسم الهي حج که با سفر مي توان بدان دست يافت ونيز
توجه به رسايل، جزوات و کتاب هايي که نويسندگان وانديشمندان مسلمان درباب احکام
وآداب سفر ومانند آن نوشته اند، مؤيد اين مطلب است که جهانگردي دراسلام ازجايگاهي
فرازمند برخوردار است
.
همين امر باعث شده که ملت مسلمان ايران از
ديرباز به سفر اهتمام ورزند و معتقد باشند که بسيار سفر بايد تا پخته شود خامي.
گواه اين مطلب، سفرنامه هاي بسياري است که نگاشته شده و
کاروانسراهاي شکوهمند متعددي که درجاي جاي اين
مرز و بوم کهن سربرافراشته اند
.
امروزه ازآنجا که توسعه صنعت گردشگري، خاصه
جهانگردي مذهبي، مي تواند درزمينه ي اعتلاي فرهنگي جامعه نقش آفرين باشد،ضروري است
که فرآيند بهره گيري از راهکار حسنه ي وقف که از ديرباز درخدمت سفر و مسافران بوده
است، ديگر بار احيا شود و با ايجاد مجتمع هاي فرهنگي - اقامتي بر سر راه کاروان
هاي مسافرتي، از يک سو رفاه زايران و مسافران تأمين شود وازديگر سو، زمينه آشنايي
ايشان با پيشينه، فرهنگ، آداب و رسوم، زبان، دين و ديگر خصايص مردم شهر و سرزمين
مقصد فراهم آيد
.
بدون شک، آمد و شد جهانگردان، به ويژه گردشگران
مسلمان، به ارتقاي سطح آگاهي وتفاهم ملل، رفع سوء تفاهم ها و گفتگوي سازنده ي
اديان، مذاهب، فرهنگ ها وتمدن ها، و نيز به رشد داد وستد هاي فرهنگي و افزايش
درآمد ملي کشورها از جمله ممالک اسلامي خواهد انجاميد
.
چنانکه ديديم، نقش وقف دربهبود اوضاع اجتماعي،
اقتصادي و فرهنگي جامعه چشم افسا و حايز اهميت است؛ اگر چه لازمه ي ايفاي بايسته
وشايشسته ي آن، بازشناسي سنت حسنه اي است که سابقه اي درخشان ودرعين حال ديرينه
درجاي جاي جهان خاصه دارالسلام دارد
.
وقف، راهکاري مؤثر درعين حال مردمي است که بر
پادارندگانش به قصد تحصيل رضاي الهي دست فراسوي آن برده وبا قيات الصالحاتي شکوهمند
را بيان نهاده اند که عمران و آباداني دارالعباده (دنيا) را موجب شده است. دراين
ميان نيکوکاراني که علاوه بر اختصاص مال و ملک، عمر خويش را نيز وقف اعتلاي همه
جانبه اسلام، دارالاسلام ومسلمين بلکه بشريت و ارزش هاي عاليه انساني کرده اند،
مقامي بس شامخ ورفيع دارند؛ همانان که دراين راه از بذل جان و سرکشيدن باده ي
خوشگوار شهادت نيز فروگذار نکرده اند
.
اميد آنکه درسايه سار حاکميت نظام ارجمند جمهوري
اسلامي، شاهد رويکردي فراگيربه سنت حسنه ي وقف وبهره مند شدن اجتماع ازبرکات عديده
ي آن باشيم، امري که اهتمال جدي انديشمندان وخداوند گاران خرد وتدبير را مي طلبد
.
پي نوشت
:
1-
فلسفه ي سياسي،
آنتوني کويينتين، ص 1 2
.
2-
الا اسلام يقود الحياه، محمد باقر صدر، ص 134
. .
3-
نهج البلاغه، نامه ي 53
. .
4-
قرآن کريم، سوره ي نحل، آيه ي 90
. .
5-
تعاونو ا علي البر و التقوي قرآن کريم، سوره ي
مائده، آيه ي 2
.
6-
رسالة آيت الله بروجردي، ص 559
.
7-
امروزه در خارج از دارالاسلام نيز کنش هايي نظير
وقف به چشم مي خورد؛ مانند اقدامي که آلفرد نوبل در اختصاص عايدي دارايي هاي خويش
براي اعطاي جايزه ي سالانه به سرآمدن عرصه ي علم، فرهنگ و صلح انجام داد؛ يا
مراکزي که از سوي افراد نيکو کار براي نگهداري سالمندان و مانند آن اختصاص مي يابد
.
8-
شرح مظهر الاسرار، عطار نيشابوري، ص271
. .
9-
الّذين ان مکَناهم في الارض اقاموا الصلوه قرآن
کريم، سوره ي حج، آيه ي 41
.
10-
قرآن کريم، سوره ي بقره، آيه ي 178
.
11-
گويند فردي ساده انديش بر امام محمد باقر (ع) خرده
گرفت که چرا بر خلافت شيوه ي نياکان و اجداد طاهرينش جا مه اي نيکو پوشيده اند!
امام در پاسخ فرمودند که امروزه وضع اقتصادي مسلمانان و جامعه ي اسلامي به گونه اي
است که مي توان جامه اي اين گونه پوشيد (بر خلاف گذشته که فقر اقتصادي جامعه اجازه
ي اين امر را نمي داد
).
12-
امام خميني (ره
). .
13-
الفقر موت الاکبر، نهج البلاغه، حکمت 163
.
14-
در حاشيه ي دوازدهمين کنفرانس بين المللي وحدت
اسلامي، از شيخ نفيع الله عشيراف - مفتي عام مسلمانان بخش آسيايي روسيه - شنيدم که
گروه هاي تبشيري کاتوليک با پرداخت مقرري ماهانه و ارايه ي خدمات پزشکي به
مسلمانان نيازمند جمهوري هاي مسلمان نشين آسياي مرکزي و قفقاز کوشيده اند آنان را
به تغيير دين ترغيب کنند و متأسفانه در بعضي موارد موفق هم شده اند
. .
15-
رقابت مي تواند فردي واجتماعي نيز باشد
.
16-
انگيزش، حالت رواني انسان است که او را درجهت خاصي
تجهيز، و وادار به انجام رفتارهايي قابل تعريف ومشخص مي کند
.
17-
مسجد سنگر است. سنگرها را حفظ کنيد
. .
18-
لولا القلم لم يستقم الملک و الدين ولم يکن عيش
صالح، مستدرک الوصائل، ج 13، ص 258
. .
19-
قرآن کريم، سوره نحل آيه 36
. .
20-
سيروا تصحوا
منبع:راسخون
نویسنده:بیژن شهرامی
