14 معصوم و گوناگون
بر سينه ي من نوشته بين الحرمين - نصف قلبم با ابالفضل،نصف ديگر با حسين
پنج شنبه 9 مهر 1394 

تفسیر الباقر یا تفسیر ابوالجارود اثر تفسیری است منسوب به محمد باقر، امام پنجم شیعیان. این کتاب در حقیقت مجموعه نقل‌قول‌هایی از محمد باقر است که توسط شاگردش ابوالجارود زیاد بن منذر نوشته‌شده‌است. نجاشی این تفسیر را در صدر فهرست اولین تفسیرها بر قرآن می‌آورد. سیدابن طاووس حداقل پنج قسمت از این کتاب را داشته و از آن نقل قول کرده‌است.[۱]

ابن شهرآشوب می‌نویسد: «ابوالجارود دارای اصل و تفسیری از ابی جعفر است.».[۲] شیخ طوسی نیز مانند این سخن را آورده است.[۳]

آقا بزرگ تهرانی هم از تفسیر ابی الجارود نام می‌برد و درمورد آن می‌نویسد: «… ابوالجارود، اسمش زیاد بن منذر… واز اصحاب امامان سه‌گانه: [امام زین العابدین، باقر و صادق ] است و تفسیر وی تنها از امام باقر است که در ایام استقامت [سلامت اعتقادی] خود ازآن حضرت روایت کرده است.»[۴]

اصل تفسیر به صورت مستقل در دسترس نیست[۵] اما بسیاری از روایات ابوالجارود را علی‌بن ابراهیم قمی در تفسیرش آورده‌است.[۶] مشکل این نقل از تفسیر این است که صرف‌نظر از موثق بودن یا نبودن ابوالجارود، راوی آن مجهول است و اتصال سند آن از ابوالجارود تا علی بن ابراهیم مشخص نیست.[۷]



  1. تضعیف ابن غضائری درباره محمد بن قاسم استرآبادی که این دلیل به جهت غیر بودن متاب رجال غضائری مورد قبول رجالیون نیست.
  2. مجهول بودن یوسف بن محمد بن زیاد و علی بن محمد بن سیار (یسار) و پدران آنها.
  3. مجهول بودن راوی اولی این کتاب که شیخ صدوق نیست.
  4. وجود اضطراب در متن بسیاری از روایات آن.
  5. وجود داشتن مطالب خارق العاده و معجزات عجیب و غریب در آن که دلیل هم به تنهایی مورد قبول خیلی ها نیست.
  6. وجود داشتن مطالب مخالف اعتبار مشهور شیعه.
  7. وجود داشتن مطالب مخالف قطعیات علمی یا تاریخی در این کتاب.[۸]


موافقین اعتبار این تفسیر به دو دلیل استناد کرده اند:

  1. اعتماد شیخ صدوق به محمد بن قاسم استرآبادی در بسیاری از کتبش از جمله کتاب الفقیه.
  2. اعتماد شیخ صدوق به خود این کتاب.

البته از آنجایی که این کتاب شامل مواردی است که خود این افراد نمی توانستند بپذیرند، گفته اند که همانر که در سایر کتب حدیثی هم موارد نادرست وجود دارد و این دلیل غیر معتبر بودن کل کتاب نمی شود، این مطلبب نادرست هم دلیل غیر معتبر شدن کل این کتاب نمی شود.[۷]



در مقدمه کتاب داستانی آمده است که محمد بن زیاد و محمد بن سیار (محمد بن یسار) که شیعه دوازده امامی بودند، در زمان حسن بن زید علوی ملقب به الداعی الی الله مورد بدخواهی قرار گرفتند و ناچار به سامرا نزد حسن بن علی عسکری، امام یازدهم شیعیان گریختتد. امام عسکری به استقبال آنها رفت و مژده داد که مشکلشان در استرآباد حل شده و می توانند به آنجا برگردند. اما خواستند که یوسف و علی فرزندان این دو نزد او بمانند و به شکرانه از حسن بن علی عسکری علم آموزی کنند. آنها به استرآباد برگشتند و خبر دادند که مشکل حل شده است. در نتیجه امام عسکری هم در طول مدت ۷ سال به صورت روزانه تفسیر قرآن را به این دو املا می کردند که تفسیر حاضر بخش کوچکی از آن است.[۲] ابن شهر آشوب در کتاب معالم العلما تفسیری ۱۲۰ جلدی را به حسن عسکری نسبت می‌دهد که که بعضی تصور می کنند تفسیر برجای‌مانده بخش کوچکی از آن باشد. [۳]



ابن غضائری در رجالش که به کتاب الضعفا مشهور است، محمد بن قاسم استرابادی را فردی ضعیف و کذاب معرفی می‌کند که از دو فرد مجهول به نامهای یوسف بن محمد بن زیاد و علی بن محمد بن یسار روایت کده است و کتاب مذکور را پر از منکر می‌داند که از جعلیات سهل الدیاجی از پدرش است.[۴]هرچند عدم اطمینان رجالیون به تضعیفات ابن غضائری و این نکته که او این تفسیر را منسوب به امام دهم می‌داند، اعتبار گفتهٔ او را پایین می‌آورد. پس از ابن‌بابویه، علمای امامیه با استناد به ضعف سند این تفسیر آن را بی‌اعتبار دانسته‌اند. برخی نیز با اعتماد بر ابن‌بابویه آن را صحیح و قابل استناد دانسته‌اند ولی منکر مطالب متضاد با مسلمات تاریخی در آن نشده‌اند. به‌رغم اعتماد متاخرین، مفسران هم‌عصر مانند علی‌ابن ابراهیم قمی و عیاشی از آن نامی نبرده‌اند.



پنج شنبه 9 مهر 1394 

طبق آن چه در مقدمه کتاب آمده، تفسیر را یوسف بن محمد بن زیاد و علی‌بن محمدبن سیار از حسن‌عسکری روایت کرده‌اند و شیخ صدوق یا همان ابن بابویه به نقل از محمد بن قاسم مفسر استرآبادی از این دو فرد از حسن عسکری آورده‌است.[۱] اما در کتب شیخ صدوق پدران این دو هستند که از حسن عسکری روایت کرده و این روایات به واسطه فرزندان به محمد بن قاسم استرآبادی و از او به شیخ صدوق رسیده است.



پنج شنبه 9 مهر 1394 

تفسیر امام حسن عسکری تفسیر قرآنی است منسوب به حسن عسکری، امام یازدهم شیعیان. تفسیر از یک خطبه، تفسیر سورهٔ حمد و تفسیر سورهٔ بقره تا آیهٔ ۲۸۲ تشکیل شده‌است. تفسیر آیات ۱۱۵ تا ۱۵۷، ۱۷۸ تا ۱۹۷ و ۲۱۱ تا ۲۸۱ جا افتاده و در بین آیات بالا تفسیر آیات دیگری از قرآن ذکر شده است.



پنج شنبه 9 مهر 1394 

تفسیر آیات معمولا با شرح و توضیح مفاهیم آیه آغاز شده و سپس حسن عسکری روایاتی از معصومین را نقل می‌کند. در مواردی شان نزول آیات نیز آورده‌شده‌است. از ویژگی‌های دیگر این تفسیر به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

  1. بیان معنای برخی کلمات مانند شیعه، رافضی و تقیه
  2. ذکر فضایل برخی صحابه مانند عمار یاسر
  3. ذکر برخی نکات تاویلی
  4. توجه خاص به مقام علی بن ابی طالب و ذکر معجزاتی همپایه معجزات محمد بن عبدالله برای او.[نیازمند منبع]





( کل صفحات : 9 )    1   2   3   4   5   6   7   8   9   


پيوندهای دوستان
آمار وبلاگ
  • کل بازديد : 363809
  • تعداد کل نظرات : 79
  • تعداد کل پست ها : 1157
  • تاریخ ایجاد وبلاگ :
    سه شنبه 6 آبان 1393 
  • آخرين بروز رساني :
    پنج شنبه 13 آبان 1395 
امکانات
دانشنامه عاشورا پخش زنده حرم
روزشمار محرم عاشورا