با وجود همه فشارهای موجود امام حسن عسکری فعالیت‌های سیاسی-اجتماعی-علمی در جهت حفظ اسلام و مبارزه با افکار ضد اسلامی انجام می‌داد:
طبق روایات شیعه امام حسن عسکری «خَازِنَ عِلْمِ وَصِیِّ رَسُولِ اللَّهِ» و «عَیْبَةَ الْعِلْمِ: گنجینه دانش» معرفی شده است، و خودشان طبق روایتی در کتاب کافی می‌فرمایند: اسم اعظم خدا هفتاد و سه حرف است، ... هفتاد و دو حرف آن نزد ما است و یک حرف مخصوص خدا است که در علم غیب آن را ویژه خود ساخته است.»[۱۱]
امام حسن عسکری در شرایط اختناق و تحت کنترل شدید حکومت وقت قرار داشت. اما با این حال به صورت محدود، همانند پدرانش به تربیت شاگردان و گسترش علوم پرداخت. از جمله می‌توان به تفسیر عسکری و تشکیل شبکه‌ای گسترده از نمایندگان خود در سراسر بلاد اسلامی، اشاره کرد که در گسترش دانش شیعه نقش مهمی داشته‌اند. به طوری که شیخ طوسی نام ۱۰۳ نفر از اصحاب و شاگردان آن حضرت را ثبت نموده است.[۱۲]
-
ایجاد شبکه ارتباطی با شیعیان:
در سالهای زندگی امام در سامرا، شیعیان در مناطق مختلف گسترش یافته بودند. این گسترش و پراکندگی باعث شد تا ایشان شبکه ارتباطی وکالت و نصب را در مناطق مختلف راه‌اندازی کنند. ضمن این که شیعیان نیز برای دیدن امام مشکلات بسیاری داشتند. مانند این نقل که: قرار بود امام به دارالخلافه برود که ما به انتظار دیدار وی جمع شدیم؛ در این حال از طرف آن حضرت نوشته‌ای بدین مضمون به ما رسید: کسی بر من سلام و حتی اشاره هم به طرف من نکند؛ زیرا در امان نیستید.[۱۳] البته امام و شیعیان در فرصتهای گوناگونی ملاقات می‌کرده‌اند و سرپوشهایی نیز برای این تماسها وجود داشته است. همچنین از بهترین راههای ارتباطی با امام، مکاتبه بوده که در منابع نیز فراوان به چشم می‌خورد.[۱۴]
ایشان به وسیله این شبکه ارتباطی، نامه‌ها و مکتوبات فراوانی با شیعیان داشته‌اند، که بسیار لازم و کارآمد بود. مانند: نامه آن حضرت به شیعیان قم و آوه، یا نامه‌های فراوان حضرت به مردم مدینه، و یا نامه مفصلی که خطاب به اسحاق بن اسماعیل و شیعیان نیشابور نوشته است.[۱۵]
به خاطر محدودیت‌ها امام حسن عسکری مجبور به رهبری یک سلسله فعالیت‌های مخفی برای راهبرد اهداف خود شده بود.
از جمله این که حضرت از نمایندگانی جهت ارتباط با شیعیان استفاده نماید. در شمار این افراد باید از عقید، خادم خاص وی یاد کرد.[۱۶]
همچنین عثمان بن سعید که زیر پوشش روغن فروشی، فعالیت می‌کرد؛ و شیعیان حضرت، سؤالات و وجوهی را که می‌خواستند به امام تحویل دهند، به او رسانده و او نیز آنها را در ظرف‌ها و مشک‌های روغن قرار داده، و به حضور امام می‌رساند.[۱۷] او حتی پس از مرگ حسن عسکری و با ورود به عصر غیبت صغری، به عنوان نخستین نایب خاص مهدی نیز ایفای نقش کرده است.
-
حمایت‌های مالی از شیعیان:
یکی دیگر از موضع‌گیری‌های او حمایت مالی از شیعیان، بویژه از یاران خاص، بود. چرا که شیعیان تحت فشار دستگاه حکومت بودند.
-
آماده‌سازی شیعیان برای دوران غیبت:
از آنجا که غایب شدن امام و رهبر هر جمعیتی یک حادثه نامأنوس است و باور و تحمل آن برای مردم دشوار است، پیامبر و امامان پیشین به تدریج مردم را برای این موضوع آماده می‌کردند؛ به‌ویژه امام هادی و امام حسن عسکری که به زمان غیبت نزدیک می‌شدند. امام حسن عسکری بر تولد مهدی تاکید می‌کرد و فضای ارتباطی او با شیعیان (به خاطر محدودیت‌های حکومت) حالتی شبیه به غیبت صغری را داشت.
فعالیت دیگر وی تقویت و توجیه سیاسی رجال و عناصر مهم شیعه و استفاده گسترده از آگاهی غیبی برای از بین بردن شک‌ها و تردیدها بود.[۱۸]».
