جامعه عقل مدار را نمی توان فریب داد !

لذا به اندازه اینكه سفارش شده از محضر بزرگانتان استفاده كنید، به آن اندازه سفارش نشده از كتاب استفاده كنید.
توجیه مرحوم شیخ بهایی برای این حدیث شریف این است كه علما و رجال دین سعیشان در این است كه كتاب‌ های سودمند قرآنی و روایی را مطالعه كنند و بهترینش را انتخاب و یادداشت نمایند و برای دیگران بیان کنند.

---

جامعه عقل مدار را نمی توان فریب داد

اینكه می ‌گویند به حضور بزرگانتان بروید در شهری كه هستید و صرف اینكه انسان كتاب مطالعه كند كافی نیست رازش را مرحوم علامه حلی (رضوان الله علیه) در همان مقدمه كتاب تحریر دارد که می فرماید شما بروید در هر شهری و دیاری كه هستید نزد بزرگانتان, علمایتان آنها كه صاحب نفس‌اند برای اینكه امام معصوم (سلام الله علیه) فرمود: «خُذ العلم من افواه الرجال»؛ دانش را از دهان مردان بزرگ بگیرید.
مطلب دوم كه مرحوم شیخ بهایی در توجیه این حدیث شریف در کتاب کشکولش دارد این است كه علما و رجال دین سعیشان در این است كه كتاب ‌های سودمند قرآنی و روایی را مطالعه كنند:

1- گرچه همه مطالبی كه از كتاب و سنّت معصومین (علیهم السلام) استفاده شد نورانی است ولی بعضی ‌ها نورانی‌ تر، شفاف ‌تر و سودمند تر است.

2- آنها در بین این كتاب ‌ها مطالب فراوانی را كه استفاده كردند بهترینش را انتخاب می ‌كنند یادداشت می ‌كنند.

3- در مجالس و محافل در گفتگو بهترین را انتخاب می ‌كنند برای دیگران می ‌گویند.

4- و قهراً آن كسی كه جزء رجال محسوب می ‌شود باید این مراحل را گذرانده باشد یعنی مجتهد در مطالعه، در انتخاب ، در گزینش از منتخب، در انتخاب در نقل باشد تا عصاره مطالبی كه ائمه (علیهم السلام) فرمودند و برای بشریّت انسان نافع و سودمند است ارائه كنند.

اینكه می ‌بینید یك كالای فاسدی را با تبلیغ و با تكرار آن تبلیغ در جامعه جا می اندازند، سرّش این است كه جامعه, جامعه محقّق نیست در صورتی که آیات ابتدایی سوره حج عهده ‌دار این مطلب است كه فرمود اگر مقلّدی در تقلید محقّق باش اگر مرجعی در مرجع بودن محقّق باش، هیچ كاری را این آیات بدون تحقیق تجویز نمی‌ كند قهراً جامعه اسلامی می ‌شود عقل‌ مدار و علم ‌محور و چنین جامعه ‌ای را نمی ‌شود فریب داد.

فكر پیش از عمل‏

امیرالمومنین علیه‏السلام، در جمله‏اى مى‏ فرمایند: زبان مردم عاقل پشت قلبشان است و زبان مردم بى ‏اندیشه جلوى قلبشان. (نهج البلاغه، حكمت 40)

عاقل مى‏ گوید و پشیمان نمى ‏شود، ولى جاهل اول مى‏ گوید و بعد پشیمان مى ‏شود. البته، بیمارى جهل درمان ‏پذیر است و كسى ‏كه مى ‏گوید من نمى ‏فهمم، نمى ‏دانم، عقلم قد نمى ‏دهد یا فكرم به جایى نمى‏ رسد، اولین گام را براى درمان خویش برداشته است.

راه درمان جهل‏

امیرالمومنین(علیه‏السلام)، راه درمان جهل را این طور معرفى مى‏ فرمایند:
گوش را باید وقف زبان ‏هاى پاك اندیشمندان و عالمان و آگاهان كرد تا عقل طبیعى به عقل مسموع تبدیل شود. (همان، حكمت 338)

عقل را نیز باید با حرف ‏هاى عالى تغذیه كرد، با بیداران ارتباط برقرار نمود و بزرگان دین را دید و به حرف‏ هایشان گوش داد: «خذ العلم مِن افواه الرجال.» (تحریر الأحكام، علامه حلى، ج 1، ص 39؛ نیز عوالى اللئالى، أحسائى، ج 4، ص 78)

در تاریخ، فراوان اتفاق افتاده كه گاهى بزرگى كلمه‏اى را گفته و همین یك كلمه جوش و خروشى در شنوندگان ایجاد كرده و سبب شده كه آن شنونده در آینده منشأ عالى ‏ترین آثار در جامعه خود شود.

تأثیر كلام در عمل انسان‏

زمانى كه نوبت حكومت به عمر بن عبد العزیز رسید، یكى از بهترین كارهایى كه انجام داد این بود كه توانست از قدرتش استفاده كند و ناسزا گفتن به امیرالمومنین علیه السلام را، كه از آثار شوم دوران حكومت معاویه بود، از خطبه‏ هاى نماز جمعه، سخنرانى ‏ها، نوشته‏ ها، خانه‏ ها و جامعه جمع كند و با قدرت بسیار جلوى این كار بایستد.
روزى یكى از دوستان از او پرسید: شما كه از خانواده اموى هستید، به چه دلیل در برابر فرهنگى كه سال‏ هاست در جامعه اسلامى ریشه دوانده ایستاده‏اید؟
سبب این سوال این بود كه چنین انتظارى از عمر بن عبدالعزیز نمى ‏رفت، چرا كه این مساله از زمان معاویه تا زمان عمر بن عبد العزیز و نزدیك به پنجاه سال ادامه داشت.

گفتم: بله. گفت: على ابن ابیطالب از افراد بیعت رضوان بود یا نه؟ گفتم: بوده. گفت: آیا پس از این‏ كه خدا در قرآن از على علیه ‏السلام، اعلام رضایت كرد، آیه دیگرى فرستاد كه در آن بگوید من رضایتم را از على پس گرفتم و از این به بعد از على خوشم نمى ‏آید؟

گفتم: نه. گفت: آیا خارج از قرآن خود از ناحیه پروردگار آگاهى پیدا كرده‏اى كه از على راضى نیست؟ گفتم: نه. گفت: آیا كسى كه از ملكوت آگاه بوده به شما اطلاع داده كه خدا از على ناراضى است؟ گفتم: نه. گفت: پس چرا به انسانى كه خدا از او راضى است، بد مى ‏گویى؟ گفتم: اشتباه كردم. این كلام در ذهن من بود تا وقتى ‏كه حاكم شدم. دیدم تمام قواى مملكت در من جمع شده است؛ از این رو، از این قدرت استفاده كردم و جلوى این كار را گرفتم‏. (کتاب اندیشه در اسلام)

فرآوری: زهرا اجلال

بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان

خدا در قیامت به این افراد رحم می ‌کند!

خداوند مهربان در آیات متعدد در سوره هاى قرآن خویشتن را با صفت رحم و شفقت و مهربانى یاد کرده و خود را به بندگانش با این اوصاف جمیله معرفى نموده است. (المعجم المفهرس ماده رحم از باب نمونه: سوره اعراف (7)، آیه 156 و آیه 151 و سوره یوسف (12)، آیه 64 و آیه 92)
و هنگامى که مسلمانان حقیقى و پیروان واقعى آئین مقدس اسلام را در کتاب آسمانى خود توصیف و تمجید مى کند، درباره آن مى فرماید: مومنین به همدیگر رئوف (فتح (48)، آیه 29، و سوره حدید (57)، آیه 27 و بلد (90)، آیه 17) و مهربان و به یکدیگر دلسوز و غمخوار هستند .

مرحوم علامه مجلسى(ره) در کتاب بحارالانوار بابى راجع به این موضوع و مطلبی به نام "التراحم و التعاطف و التودد" منعقد نموده است.(بحار، ج 74، ص 390)

خود را بنده خدا بدانیم

به هم رحم كنید تا خداى متعال به شما رحم كند. كسانى كه دستشان باز است، دست تعدّى به سمت منافع و مصالح دیگران دراز نكنند. كسانى كه زرنگى و هوش و امكانات و قدرت و مسئولیت و توانایی هاى گوناگون فردى و اجتماعى دارند، از این توانایی ها در راه تعدّى به دیگران استفاده نكنند.

خود را بنده خدا بدانیم؛ در مقابل بقیه بندگان خدا، خود را موظّف به همراهى، احسان، نیكى و رعایت انصاف بدانیم؛ آن‏ گاه باران رحمت و فضل خدا بر سر ما خواهد بارید؛ ما را شستشو خواهد داد و بركات خود را بر ما نازل خواهد كرد.

البته این وظیفه همه است؛ ولى كسانى كه در جامعه تمكّن و قدرت و مقام و ثروت و نفوذ كلمه‏اى در میان مردم دارند، بیش از دیگران در مقابل این بار سنگین - بار خودسازى و محدود كردن قواى خود از تجاوز به دیگران - مسئولند.(بیانات آیت الله خامنه ای)

موفقیت در پرتو دلسوزی

ما اگر صفحات تاریخ پیشینیان و گذشتگان را ورق بزنیم و حالات آنان را تجزیه و تحلیل نموده و کاملا بررسى کنیم ، خواهیم دید که اکثریت موفقیت و کامیابى آنان در پیشرفت اهداف مقدسه و عامل نفوذ افکار پاک تربیتى آن بزرگواران در روحیه مردم جهان از همین راه بوده است و به وسیله شفقت و مهربانى، پله هاى تعالى و ترقى را پیموده اند و به درجه نهائى رسیده اند.
چنانچه از فضیل بن عثمان منقول است که گفت: از حضرت صادق (علیه السلام ) شنیدم فرمود: هر که واجد نرم خوئى و ملایمت بوده و با مردم خوش رفتارى نماید، هر هدفى که داشته باشد، مى تواند فراهم کرده و به دست آورد. کافى، ج 2، ص 120)

چنانچه خداوند متعال درباره خاتم پیامبران (صلی الله علیه و آله) مى فرماید: اگر تندخوى و بى رحم و سنگدل بودى، از اطراف و پیرامونت متفرق و پراکنده مى شدند. (آل عمران (3)، آیه 159)

علامت تقوا

صفت مزبور را رهبران دینى نشانه تقوا و پرهیزگارى معرفى نموده اند چنانچه حضرت باقر (علیه السلام ) از پدر بزرگوارش امیرالمومنین على (علیه السلام ) نقل کرده است که آن حضرت فرمود: براى متقین و پرهیزگاران و دینداران علائم و آثارى است که به وسیله آنها معلوم و شناخته مى شوند. و حضرت پس از شمردن چند نشانه یکى را هم دلسوزى و غمخوارى ضعفا و ناتوانان و بیچارگان نام برد. (بحار، ج 70، ص 282، حدیث 2)

اعمال سنگدلان توقیف مى شود

از بعضى اخبار معلوم مى شود کسانى که با مخلوقات و بندگان خدا رئوف و مهربان نیستند و در مواقع گرفتارى و مصائب از وضع رقت بار و اسف انگیز آنان ناراحت نمى شوند و به داد و فریادشان نمى رسند، خداوند عبادات و اعمالشان را قبول ننموده و نمى پذیرد و به فرشتگان و حافظین اعمال دستور مى دهد که اعمالشان را به طرف خودشان برگردانید.
چنانچه در خبر معاذ از پیامبر خدا به این مطلب تصریح شده است و در آخر آن خبر است که: فرشتگان و حافظین اعمال کارهاى نیک و شایسته انسان را با طمطراق و شأن و شوکت مخصوص به آسمان ششم مى رسانند و دربان و نگهبان آسمان مزبور دستور مى دهد توقف کنید زیرا من مأمور رحمت و شفقتم . پس از رسیدگى و ارزیابى، امر مى کند آن را به صورت صاحبش بزنید تا چشمانش کور و نابینا گردد زیرا صاحب آن رحم ندارد و اگر بنده و عبد پروردگار به چیز دنیوى و یا اخروى دچار و گرفتار مى گشت دلش براى او نسوخته بلکه او را سرزنش و مسخره مى کرد و من موظف و مکلفم که نگذارم عمل او از من بالاتر برود. (انوار نعمانیه ، ج 2، ص 210 و بحار، ج 70، ص 247، حدیث 20)
و از این جهت است که نرم خویى و خوش رفتارى را بهترین و با فضیلت ترین اعمال و کردار بشر معرفى نموده اند و سخت گیرى و درشتى و تندخویى را معادل شرک و کفر ذکر کرده اند.

خدا در قیامت به این افراد رحم می ‌کند

از پیامبر خدا (صلی الله و علیه وآله) نقل شده که فرمودند: "هر کس به مسلمانان رحم نکند، خداوند به وی رحم نمی کند." (نهج الفصاحه، ص745 ، ح2885 )
همان حضرت (صلی الله و علیه وآله) فرمودند: "جز این نیست خداوند از میان بندگانش به رحم کنندگان رحم می کند." (همان)
از پیامبر خدا (صلی الله و علیه وآله) نقل شده که فرمودند: "مَثل مومنین در رحم آوردن به یکدیگر و دوستی کردن و پیوستن به همدیگر مانند یک جسدند چون عضوی از آن به درد آید سایر اعضاء در بیدار ماندن و تب داری با آن همدردی می کنند." (نهج الفصاحه، ص745)

از امیرالمومنین (علیه السلام) نقل شده که فرمودند: "رساترین چیزی که رحمت حق به وسیله آن کشیده می شود آن است که برای همه مردم مهربانی را در دل داشته باشی." (سفینه البحار)
و در بعضی از روایات امیرالمومنین (علیه السلام) از پیامبر خدا (صلی الله و علیه وآله) نقل کرده اند که آن بزرگوار فرمودند: "خداوند به مخلوقات و بندگان خویش شفیق و مهربان است و کسانی که دلشان برای آنان می سوزد مورد توجه خدا قرار گرفته و ایشان را دوست می دارد." (بحار الانوار)

در آثار رحم کردن در اخبار و روایات وارد شده است: "به آنکه نرم خوئی و خوش رفتاری با بندگان خدا داده شده است، خیر و سعادت و خوشبختی هر دو جهان به او عطا شده است و هر که از این خوی نیکو و خصلت پسندیده محروم شده از خیر نیکبختی هر دو گیتی بی نصیب و بی بهره گردیده است." (همان)

فرآوری: زهرا اجلال

بخش قرآن تبیان

عید فطر فرصتی که نباید از دست داد !

بندگانی که یک ماه به عبادت پروردگارشان مشغول بوده اند در این عید مبارک و بزرگ از هدایای الهی بهره مند می شوند همانگونه که در روز قیامت و پس از اتمام حسابرسی هایشان بسوی بهشت جاودان پروردگارشان رهسپار می گردند .

زندگی کوتاه دنیوی فرصتی است بی بازگشت به منظور توشه اندوزی برای دیار باقی. بهره گیری از نعمت وجود و تلاش به جهت بهره مندی هر چه بیشتر از زمان و فرصت ها به منظور حرکت در مسیر عبودیت پروردگار دغدغه ی افرادی است که خواهان زندگی ای پاک و سالم اند. آنانکه به فرموده ی امیرالمومنین علی(علیه السلام) دنیا را بسان مزرعه ای دانسته اند که هر چه در آن کشت نمایند روزی درو خواهند کرد.
 از اینرو تا به هر اندازه کشت هایشان بیشتر باشد فردا روز، محصولی پر بارتر خواهند داشت. از آنجاست که ایشان پیشتازان و سبقت گیرندگان در انجام امور نیک اند. توجه به جهان ابدی از یک سو و گذرا بودن دنیای فانی از سویی دیگر سبب می گردد تا هیچگاه سعی و کوشش در انجام نیکی ها از میان نرود. هر چه باور افراد به زندگی پس از مرگ بیشتر باشد و کمتر دچار غفلت از آن شوند تلاششان افزون تر می شود. خواه ناخواه تمامی افراد روزی حاصل اندوخته های حیات مادیشان را دریافت خواهند کرد.
روزی پر از سرور و شادی برای آنانکه با دستانی پر آمده اند و سرشار از اندوه و حسرت برای آنانکه باورش نداشته اند. آن روز  فرصت عمل از بین می رود و تنها موعد حسابرسی است. آنانکه وقوع چنین روزی را باور نداشتند در تمنای بازگشت به دنیا و انجام عمل نیک خطاب به پروردگار خویش فریاد بر می آورند که « رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَیْرَ الَّذی كُنَّا نَعْمَلُ أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما یَتَذَكَّرُ فیهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَ جاءَكُمُ النَّذیرُ فَذُوقُوا فَما لِلظَّالِمینَ مِنْ نَصیر» (سوره فاطر، آیه 37) ؛ «پروردگارا، ما را بیرون بیاور، تا غیر از آنچه مى‏كردیم، كار شایسته كنیم.» مگر شما را [آن قدر] عمر دراز ندادیم كه هر كس كه باید در آن عبرت گیرد، عبرت مى‏گرفت و [آیا] براى شما هشدار دهنده نیامد؟ پس بچشید كه براى ستمگران یاورى نیست. » اما عذرشان پذیرفته نیست و مهلتشان به سر رسیده است بدین جهت دچار افسوسی بی پایان و اندوهی بی منتها می گردند. اما این حال تنها مختص روز قیامت و صحرای محشر نیست.

فرصتی که از سر آغاز تا سرانجامش بیشترین همسانی را با روز قیامت داراست و این فرصت نیست مگر موعد عید مهمانان خدا. ماه مهمانی خدا ماهی سرشار از خیر و رحمت است.
ماهی که روزها و لحظه هایش زمان گشایش درهای رحمت خداوند بسوی زمینیان است و عمل نیک در اوقاتش پاداشی چندین برابر داراست. ایام و لحظاتی خاص، که متمایز از تمامی اوقات سال است و به جهت همین تمایزش فرصتی است که از دست دادنش اندوه آفرین است.

اما آنان که به برکت بهره مندی از راهنمایی های معصومین (علیهم السلام) در مراقبت از ایام این ماه توجهی ویژه داشته اند و از اوقات آن استفاده ی حداکثری نموده اند در پایان این ماه پر نور پاداش اعمالشان را دریافت می کنند و آنانکه فرصت های ویژه ی این ماه را از دست داده اند در آن روز زیان می بینند.

 آن هنگام که مومنین از خانه هایشان به سوی مصلی در حرکتند تا در کنار یکدیگر مسرور از توفیقات حاصله در این ماه به سپاس پروردگارشان بپردازند از چنان شکوه و عظمتی برخوردار است که یاد آور خروج از قبرها در هنگامه ی رستاخیز است چنانکه امیر المومنین(علیه السلام) می فرمایند: « ... هُوَ أَشْبَهُ‏ بِیَوْمِ‏ قِیَامِكُمْ‏ فَاذْكُرُوا بِخُرُوجِكُمْ مِنْ مَنَازِلِكُمْ إِلَى مُصَلَّاكُمْ خُرُوجَكُمْ مِن‏ الْأَجْدَاثِ إِلَى رَبِّكُم » (‏مجموعه ورام، ورام بن ابی فارس، مسعود بن عیسی، ج2، ص 157) ؛ (عید فطر) شبیه ترین روز به روز قیامت است وقتی از منازلتان (برای خواندن نماز) بسوی مصلی هایتان خارج می شوید بیاد آورید زمانی را که از گورها به سوی خدای خود خواهید رفت ».

زینب فیاضی

کارشناس ارشد تفسیر 

بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان

باور نداریم کفن جیب ندارد!!

یکی از آداب زیبایی که در پایان ماه رمضان در روز عید فطر انجام می شود  پرداخت فطریه است ...

برای چی فطریه می دهیم؟

در حقیقت فطریه یک نوع زکات و صدقه ای است برای بدن انسان و ضامن صحت و سلامتی و تندرستی فرد پرداخت کننده.

از نگاه دیگر فطریه یکی از اصول اقتصاد اسلامی برای یاری محرومان و کمک به فقیران و برطرف ‌کردن نیازهای مستمندان در جامعه اسلامی است .
ابان بن تغلب گفته است: امام جعفر صادق‌ (علیه السلام) در تبیین جایگاه فطریه فرمود: هر کس روزه اش را با گفتار شایسته یا رفتار شایسته به پایان رساند، خداوند روزه‌اش را قبول می ‌کند.

گفته شد: یا ابن رسول ‌الله! گفتار شایسته چیست؟ فرمود: شهادت به لا اله الا الله و رفتار شایسته جدا کردن فطریه از مال و پرداخت فطریه است‌. (امالی شیخ صدوق ، ص 34 و بحار الانوار ج 96 ، ص 103)
با توجه به این روایت قبولی روزه ماه رمضان بستگی به پرداخت فطریه دارد و بی ‌اعتنایی و کوتاهی در پرداخت فطریه مانع قبولی روزه است.

کار نیک محدود به ماه رمضان نیست

یکی از کارهایی که در ماه مبارک رمضان رونق خوبی می گیرد و به عبارتی بازارش داغ می شود کمک به محرومان و مستمندان می باشد؛ طرح هایی مثل طرح محسنین، جشن رمضان کمک به ایتام و ...

فطریه عید فطر در حقیقت می تواند تلنگری باشد بر اینکه کمک به محرومان و توجه کردن به آنها را فقط منوط به روزهای ماه رمضان ندانیم.

اینکه ما مردم در ماه مبارک رمضان اقبال بیشتری به محافل خیریه داریم می توان گفت هم خوب است و هم بد چرا که بسیاری از ما در ماه رمضان کار خیر می ‌کنیم و در بقیه اوقات سال کار خیر را فراموش می ‌کنیم و ممکن است حتی کلاه سر هم بگذاریم ....

ما در کشورمان آدم ‌های متمول کم نداریم. ثروتمند بودن اشکالی هم ندارد اما اگر این قشر ثروتمند یک ‌در صد یا یک ‌دهم درصد از اموالشان را برای کمک به نیازمندان و مستمندان جامعه اختصاص دهند، به نظرتان انسان بی ‌پولی در کشور باقی می ‌ماند؟
می ‌بینیم که این اتفاق نمی ‌افتد، اسم این کار را زرنگی آن قشر بگذاریم یا بی لیاقتی یا چیز دیگر اما باید باور کنیم که کفن جیب ندارد و همه ما با دست خالی به قبر می ‌رویم.
نکته ای که قابل توجه است این است که این توجه و دقت در این زمینه را نباید تنها مختص به ماه مبارک رمضان بدانیم و باید در همه ی ایام سال به این مهم توجه کنیم.
حواسمان هم باشد در این میان شیطان کار خودش را خوب بلد است؛ «الشَّیْطانُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ» (بقره، 268)
قرآن می‌ گوید وقتی می‌ خواهی پول بدهید شیطان می‌ آید می‌ گوید: نده پیری داری، كوری داری، دخترت را هنوز عروس نكردی، پسرت هم داماد نكردی، تو هزار تا مشكلات داری .... تو  توی خرج زندگی خودت تو این اقتصاد سخت موندی حالا می خواهی کمک هم بکنی؟ ....

فطریه دادن معنی نداره وقتی توی این روزهای سخت و طولانی روزه گرفتی ... خدا خودش می بخشد ... کمک کردن به دیگران بماند برای دیگران ....

این ها همه در حالی است که خداوند در قرآن از انفاق سخن بسیار گفته است(بقره: 272، 262، 265/ سبأ، 39 / آل عمران: 92)

در جایی قرآن كریم پس از رسیدگی به اقوام و خویشاوندان، به رعایت حال همسایگان سفارش فرموده: «وَ الْجارِ ذِی الْقُرْبی وَ الْجارِ الْجُنُبِ» (نساء / 36)

همه ی این نکات و توجهات نشان از این دارد که ما آدم ها حق نداریم فقط به خودمان توجه کنیم و از حال دیگران بی خبر باشیم ... 
به عبارتی دیگر اگر همه ی ما با نگاه تیز بینانه به اطراف خود نگاه داشته باشیم و بتوانیم زیر بال و پر بستگان و همسایگان مستمند خود را بگیریم دیگر فقیر و مستحقی در جامعه آن هم به شکلی که امروز وجود دارند وجود نخواهند داشت.

چنانچه آیه قرآن تصریح می‏ فرماید كه در اموال مومنین، حقی برای سائل و برای محروم است و باید مسلمان مقداری از مال را برای محرومین و برای كسانی كه در اثر نیاز چاره ‏ای جز اظهار حاجت ندارند، در نظر بگیرد. (معارج، 24-25)

در قرآن یكی از اوصاف اهل عذاب و كسانی كه به نماز بی ‌اعتنا هستند و زكات را پرداخت نمی ‌كنند این است كه «و یَمْنَعُونَ الْماعُونَ» (ماعون / 7)

کسانی که از کمک کردن به دیگران و باز کردن گره دیگران خودداری می کنند.

بعضی اوقات وقتی حرف از کمک به محرومان به میان می آید و یا درخواستی از گروه متمول می شود برای کمک برای مستمندان، باد در گلو انداخته و می گویند: این وظیفه دولت و نظام است که هوای این ها را داشته باشد، این مالیات ها و... که می گیرند را پس چیکار می کنند؟
ای کاش که ما آدم ها باور داشتیم که کفن ما جیب ندارد و نمی توانیم اموالی که در این دنیا به دست آورده ایم را حتی ذره ای اش را با خودمان ببریم.

حواسمان باشد کار و وظایف افراد و دولت دو چیز مجزا از هم هستند و هیچ کدام حق ندارند وظایف خود را به دیگری موکول کنند.

در قیامت هر كسی نتیجه عمل خود را می بیند «وَ کُلُّهُمْ آتیهِ یَوْمَ الْقِیامَةِ فَرْداً» (مریم/ 95) «لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْری» (انعام / 164) هیچ كس مسئولیت دیگری به عهده‏ اش نیست «وَ أَنْ لَیْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاّ ما سَعی» (نجم / 39) هر كسی به همان اندازه كه سعی و تلاش نموده، از آن بهره می ‏گیرد. این یك اصل كلی در اسلام است.

کمک کردن به دیگران، مایه رشد و شکوفایی است

«لَنْ تَنالُوا الْبِرّ حَتّی تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ» (آل‏ عمران / 92) هرگز شما به نیكی نخواهید رسید مگر آنكه از اموالی كه آن را دوست دارید در راه خدا بدهید.

بهترین راه را اسلام قرار داده تا با خودسازی، روحیات فردی تكامل پیدا نموده و یادمان باشد وظایف مالی كه اسلام تعیین كرده، فقط برای این نیست كه امور جامعه سامان بگیرد، بلكه با انجام دادن این وظایف، انسان رشد نموده و تزكیه ‏شود و روح، تكامل پیدا می ‏كند اگرچه مشكلات اجتماعی نیز حل می ‏شود و فقرا به حقوق خود می ‌رسند، اما این در درجه دوم قرار دارد. 

برکات کمک به نیازمندان

کمک به نیازمندان گناه پاک کن است و هیچ چیز به این اندازه باعث از بین رفتن و پاک شدن گناهان نمی شود.
پاک کردن گناه در این دنیا خیلی ارزان است در برزخ گران می شود و در قیامت خیلی گران تراست در آنجا با آتش گناه را پاک می کنند اما در اینجا با دستگیری از یک نیازمند و یا برطرف کردن اندوه یک مستمند و یا با پاک کردن اشک یک یتیم، گناه آدم را پاک می کنند و نادیده می گیرند.

صدقه و صرف کردن مال برای خدا و در راه او قرب به خدا و اولیاء را موجب می شود. (توبه، 103)

امام رضا (علیه السلام) فرمود: هر کس گره از کار یک مومن باز کند خداوند در روز قیامت گره از کار او باز می کند.

نتیجه

کمک به نیازمندان و ایتام، گناه پاک کن، بالابر و گره باز کن است.

اگر نیاز به این اسباب داریم باید سرعت بگیرم و به سمت محرومان برویم نه اینکه روی گردان شویم؛ در کار خیر سبقت بگیریم؛ «فَاسْتَبِقُوا الخَیْرَاتِ» (بقره، 148)

اگر محرومی را دیدیم یا به ما معرفی کردند، نگوییم دیگران هستند « وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ الله» (آل عمران، 133)

زهرا اجلال

کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث

بخش قرآن تبیان

پیری داری، کوری داری، آینده نگر باش!

وقتی انسان بخواهد یك كار خیری كند، شیطان می‌آید وسوسه‌اش می‌كند. می‌خواهی وقف كنی؟ پیری داری، كوری داری، اولاد کوچک داری. آینده نگر باید باشی. قرآن این مانع تراشی را در این آیه بیان كرده است. «الشَّیْطَانُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَیَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاء وَاللّهُ یَعِدُكُم مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلاً وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ» (بقره/268)

شناخت وسوسه شیطان از الهام الهی

در این آیه دو تا «یَعِدُكُم» داریم: «الشَّیْطانُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ»، «وَ اللَّهُ یَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً» خدا وعده می‌دهد، شیطان هم وعده می‌دهد. ما چگونه بفهمیم این الهام‌ها خدایی هستند یا شیطانی ؟

اگر در شما وحشت و قفل ایجاد كرد پیداست الهام، الهامِ شیطانی است. اگر توكل و سعه صدر در شما ایجاد كرد، پیداست خدایی است. «الشَّیْطانُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ... وَ اللَّهُ یَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً»

ترس از فقر، عامل بخل و ترك انفاق

شیطان می‌گوید: پیری داری، كوری داری.

در جواب به شیطان بگوییم: ممكن است من فردا بمیرم و به آنجاهایی که تو می گویی نرسم؛ چرا که قرآن چهارده بار کلمه «بَغْتَة»: ناگهان است (انعام/31) را بیان کرده است.

مرگ ناگهان به سراغ انسان می آید و ما اصلاً نمی دانیم وقتش چه زمانی است.

ارتباط فقر و گسترش گناه و فساد

«الشَّیْطانُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ یَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ» فقر انسان را به فحشا می‌كشاند. بین فقر و فحشا رابطه است. خیلی از گناهان بخاطر فقر است. بی‌پول است، خود فروشی می‌كند. بی‌پول است، دلقك می‌شود. بی‌پول است، آلت دست می‌شود، متملق می‌شود. بله قربان‌ گوی طاغوت می‌شود. به یك جنایتكار بله قربان می‌گوید. بی‌پول است خیلی حرف‌ها را نمی‌زند، می‌گوید: اگر بزنم، نان من قطع خواهد شد. بین فقر و گناه رابطه بسیار است.

حواسمان باشد اگر می خواهیم جلوی گناه را بگیریم، باید فقر برطرف شود.

البته این نکته هم قابل توجه است که تنهای تنها نمی توان قسم خورد که فقر دلیل منحصری برای گناه است، ولی می توان گفت که یکی از شاهراه ها می تواند باشد چرا که خیلی ها بودند و هستند که پولدارند و متمول اما گناهی نیست که نکرده باشند.

آدم‌هایی داریم سرمایه‌ دار درجه یك، اما باز هم كم فروشی می‌كنند. كلاهبرداری می‌كنند. بخشی از گناهان بخاطر فقر است. بخشی از گناهان هم بخاطر حرص است. مشكل مالی ندارد، پولش خیلی است ولی باز هم حرص می‌زند.

از آیه «الشَّیْطانُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ... وَ اللَّهُ یَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً» که هم وعده ی خدا را مطرح می کند و هم وعده ی شیطان را، مشخص می شود که انسان آزاد است. هم می‌تواند به وعده خدا گوش بدهد، و هم به وعده شیطان.

شناخت شیاطین انسان نما

به عبارتی این آدم‌هایی كه وعده های شیطان را برای ما بازگو می کنند و ما را از کاری نیک نهی می کنند، در حقیقت شیاطین انسی هستند. درست است قرآن فرموده: «الشَّیْطانُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ» اما حواسمان باشد اگر انسانی هم از این الهام‌ها داد، آن انسان هم شیطان است.

در جایی دیگر قرآن می فرماید: بعضی از شیطان‌ها خود انسان هستند. «شَیَاطِینَ الإِنسِ وَالْجِنِّ » (انعام/112) یعنی پیداست انسان هم شیطان است.

برتری علم و حكمت بر مال و ثروت

آیه بعد می‌گوید: «یُوتِی الْحِكْمَةَ مَن یَشَاء وَمَن یُوْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْرًا كَثِیرًا» (بقره/269)

با توجه به آنچه در آیه قبل گذشت، كه به هنگام انفاق، وسوسه‏هاى شیطانى دائر به فقر و جذبه‏هاى رحمانى درباره مغفرت و فضل الهى آدمى را به این سو و آن سو مى‏كشد، در آیه مورد بحث سخن از حكمت و معرفت و دانش مى‏گوید، چرا كه تنها حكمت است كه مى‏تواند بین این دو كشش الهى و شیطانى فرق بگذارد و انسان را به وادى مغفرت و فضل بكشاند و از وسوسه‏هاى گمراه كننده ترس از فقر برهاند.

به تعبیر دیگر خداوند به بعضى از افراد بر اثر پاكى و جهاد با نفس، نوعى علم و بینش مى‏دهد كه آثار و فوائد اطاعت الهى و از جمله انفاق و نقش حیاتى آن در اجتماع را درك كند و میان آن و وساوس شیطانى فرق بگذارد.

مى‏فرماید: خداوند دانش را به هر كس بخواهد (و شایسته بداند) مى‏دهد (یُوْتِی الْحِكْمَةَ مَنْ یَشاءُ).

در تفسیر حكمت، معانى زیادى ذكر شده از جمله معرفت و شناخت اسرار جهان هستى و آگاهى از حقایق قرآن و رسیدن به حق از نظر گفتار و عمل و معرفت و شناسایى خدا و آن نور الهى كه وسوسه‏هاى شیطانى را از الهامات الهى جدا مى ‏سازد.

ظاهر این است حكمت یك معنى وسیعى دارد كه تمام این امور، حتى نبوت را كه بعضى، از معانى آن شمرده‏اند شامل مى‏شود كه آن نوعى از علم و آگاهى است، و در اصل از ماده حكم (بر وزن حرف) به معنى منع گرفته شده و از آنجا كه علم و دانش و تدبیر، انسان را از كارهاى خلاف باز مى‏دارد به آن حكمت گفته‏اند.

بدیهى است منظور از جمله مَنْ یَشاءُ (هر كس را كه بخواهد) این نیست كه خداوند بدون هیچ علتى، حكمت و دانش را به این و آن مى‏دهد، بلكه اراده و مشیت خداوند همه جا آمیخته است با شایستگى‏هاى افراد، یعنى هر كس را شایسته ببیند از این سرچشمه زلال حیات بخش سیراب مى‏نماید.

سپس مى‏فرماید: و هر كس كه به او دانش داده شود، خیر فراوانى داده شده است (وَمَن یُوْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْرًا كَثِیرًا)

و به گفته آن حكیم: هر كس را كه عقل دادى چه ندادى و هر كس را كه عقل ندادى چه دادى!

قابل توجه اینكه بخشنده حكمت خداوند است در عین حال در این جمله نامى از او به میان نیامده تنها مى‏فرماید: به هر كس حكمت داده شود خیر فراوانى داده شده است.

این تعبیر گویا اشاره به این است كه دانش و حكمت ذاتاً خوب است از هر جا و از ناحیه هر كه باشد، تفاوتى در نیكى آن نیست.

قابل توجه این كه در این جمله مى‏فرماید: به هر كس دانش و حكمت داده شد، خیر و بركت فراوان داده شده است نه خیر مطلق زیرا خیر و سعادت مطلق تنها در دانش نیست بلكه دانش تنها یكى از عوامل مهم آن است.

به عبارتی حكمت به معنی بصیرت است. حكمت به معنی شناخت اسرار و آگاهی از حقایق است.

فرآوری: زهرا اجلال

بخش قرآن تبیان

محبت واقعى این است!

رفتار و گفتار و كردار پیامبر حجّت است، زیرا اطاعت از پیامبر در كنار اطاعت خداست و البته اطاعت و پیروى از پیامبر، موجب دریافت عفو الهى است و سرپیچى از فرمان پیامبر، برابر با كفر است.

قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْكُمُ اللّهُ وَیَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِیمٌ (آل عمران ـ 31)

بگو: «اگر خدا را دوست دارید، از من پیروى كنید تا خدا دوستتان بدارد و گناهان شما را بر شما ببخشاید، و خداوند آمرزنده مهربان است.»

قُلْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَالرَّسُولَ فإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّ اللّهَ لاَ یُحِبُّ الْكَافِرِینَ (آل عمران ـ 32)

بگو: «خدا و پیامبر [او] را اطاعت كنید.» پس اگر رویگردان شدند، قطعاً خداوند كافران را دوست ندارد.

معناى واژه‏ها

[تحبون‏]: محبت به معنى اراده و خواستن است كه گاه به مراد نسبت داده مى‏شود و گاه به معنى متعلق به مراد كه گاهى مى‏گویى «زید را دوست مى‏ دارم» و گاهى دیگر مى‏گویى «اكرام زید را دوست مى‏دارد». و محبت بنده نسبت به خدا به معنى خواستن طاعت است. (تفسیر هدایت، ج 1)

شأن نزول آیات:

درباره آیات فوق دو شأن نزول در تفسیر "مجمع البیان" و "المنار"، آمده است: نخست این كه جمعى در حضور پیغمبر صلی الله علیه و آله ادعاى محبت پروردگار كردند، در حالى كه "عمل" به برنامه ‏هاى الهى در آنها كمتر دیده مى‏شد، آیات فوق نازل گردید و به آنها پاسخ گفت.

دیگر این كه جمعى از مسیحیان "نجران" در مدینه به حضور پیامبر صلی الله و علیه وآله آمدند و ضمن سخنان خود، اظهار داشتند كه ما اگر مسیح علیه السلام را فوق العاده احترام مى‏گذاریم، به خاطر محبتى است كه به خدا داریم، آیات فوق نازل شد و به آنها پاسخ گفت.

محبت واقعى این است!

همانگونه كه در شأن نزول خواندیم گروهى بودند كه دم از دوستى پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله یا سایر انبیاء مى‏زدند، آیات فوق، مفهوم دوستى واقعى را تبیین مى‏كند و فرق آن را با محبت كاذب و دروغین روشن مى‏سازد.

آیه 31، یعنى محبت تنها یك علاقه قلبى ضعیف و خالى از هر گونه اثر نیست بلكه باید آثار آن، در عمل انسان منعكس باشد، كسى كه مدعى عشق و علاقه به پروردگار است، نخستین نشانه‏اش این است كه از پیامبر و فرستاده او پیروى كند.

از این آیه ضمناً روشن مى‏شود كه محبت یك طرفه نمى‏تواند وجود داشته باشد، زیرا هر محبتى دارنده آن را دعوت مى‏كند كه عملاً در راه خواسته‏هاى واقعى محبوب گام بردارد و در چنین حالى به طور قطع، "محبوب" نیز به او علاقه پیدا مى‏كند.

ممكن است در اینجا سوال شود كه اگر شخص "محب"، همواره اطاعت فرمان محبوب كند، دیگر گناهى براى او باقى نمى ‏ماند كه بخشوده شود، پس جمله "یَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ" موضوعیت نخواهد داشت.

در پاسخ باید گفت: اولاً ممكن است این جمله اشاره به بخشش گناهان سابق باشد و ثانیاً شخص محب استمرار بر معصیت محبوب نمى‏كند، ولى ممكن است بر اثر طغیان و غلبه شهوات، گاهى لغزشى از او سرزند كه در پرتو اطاعت هاى مستمر او بخشوده خواهد شد.

نكته: دین و محبت‏

شخصى به امام صادق علیه السلام عرض كرد: جانم فدایت، ما فرزندان خود را به نام‏هاى شما و پدرانتان مى‏نامیم، آیا براى ما مفید است؟ حضرت فرمودند: مگر دین غیر از محبّت است، خداوند فرموده: «إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی» (تفسیر عیّاشى، ج 1، ص 167)

منظور از این روایت این است كه روح و حقیقت دین همان ایمان و عشق به خدا است. ایمان و عشقى كه شعاع آن، تمام وجود انسان را روشن مى‏كند و همه اعضاء و دستگاه هاى تن، تحت تأثیر آن قرار مى‏گیرند و اثر بارز و روشن آن پیروى از فرمان خدا است.

در آیه 32، بحثى را كه در آیه قبل آمده بود تعقیب كرده، مى‏فرماید: "بگو: اطاعت كنید خدا و فرستاده او را" (قُلْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَالرَّسُولَ)

بنابراین چون شما مدعى محبت او هستید، باید با اطاعت از فرمان او و پیامبرش این محبت را عملاً اثبات كنید.

سپس مى‏افزاید: "اگر آنها سرپیچى كنند، خداوند كافران را دوست ندارد." (فإِن تَوَلَّوْاْ فَإِنَّ اللّهَ لاَ یُحِبُّ الْكَافِرِینَ)

سرپیچى آنها نشان مى‏دهد كه محبت خدا را ندارند، بنابراین خدا هم آنها را دوست ندارد، زیرا محبت یك طرفه بى معنى است.

ضمناً از جمله" أَطِیعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ" استفاده مى‏شود كه اطاعت خدا و پیامبر صلی الله و علیه وآله از هم جدا نیستند، به همین دلیل در آیه قبل تنها سخن از پیروى و اطاعت پیامبر صلی الله و علیه وآله بود و در اینجا سخن از هر دو است.

صاحب تفسیر نور در این قسمت عقیده دارد که : پیامبر اكرم صلى اللَّه علیه و آله علاوه بر آیات الهى، دستوراتى حكومتى داشت. دستوراتى كه به تناسب زمان و مكان و افراد و شرایط تغییر مى‏كرد. البتّه آنها نیز در پرتو وحى الهى بود، ولى در قرآن مطرح نگردیده بود و معناى اطاعت از رسول در كنار اطاعتِ خداوند، عمل به همان دستورات نبوى است.

پیام‏هایی از آیه31:

1ـ هر ادّعایى با عمل ثابت مى‏شود. «إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی»

2ـ لازمه‏ى ایمان به خدا، پیروى از اولیاى خداست. «فَاتَّبِعُونِی» (آرى، اسلام منهاى روحانیّت واقعى، محكوم است.)

3ـ هر كس در عمل سست است، در حقیقت پایه‏ى محبّت او سست است. «تُحِبُّونَ»، «فَاتَّبِعُونِی»

4ـ در راه اصلاح جامعه، از عواطف كمك بگیریم. «إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ»

5ـ عمل، سخن و سكوت رسول خدا، حجّت و قابل پیروى است. «فَاتَّبِعُونِی»

6ـ پیامبر معصوم است، زیرا فرمان پیروى عام و بى‏ چون و چرا براى غیر معصوم، حكیمانه نیست. «قُلْ»، «فَاتَّبِعُونِی»

7ـ اگر مى‏خواهید خداوند شما را دوست بدارد، باید از سنّت رسول اللَّه پیروى كنید. «فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْكُمُ اللَّهُ»

8ـ انسان مى‏تواند به جایى برسد كه رضاى او، رضاى خدا و پیروى از او، پیروى از خدا باشد. «فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْكُمُ اللَّهُ»

9ـ امتیاز دین الهى بر قوانین بشرى، وجود عنصر محبّت، الگوى عملى و صلاحیّتِ قانون‏گذار است. «تُحِبُّونَ»، «فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْكُمُ اللَّهُ»

10ـ بهترین پاداش‏ها، پاداشِ معنوى است. محبوبیّت نزد خدا و دریافت مغفرت، بهترین پاداش براى مومنان است. «یُحْبِبْكُمُ اللَّهُ»

11ـ نشانه‏ى دوستى، سرپوش گذاردن روى بدى‏ها و برخورد با عفو و رحمت است. «یُحْبِبْكُمُ»، «یَغْفِرْ لَكُمْ»

12ـ كارهاى نیك، مایه‏ى آمرزش گناهان است. «فَاتَّبِعُونِی»، «یَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ»

13ـ اطاعت و پیروى از پیامبر، موجب دریافت عفو الهى است. «فَاتَّبِعُونِی»، «یَغْفِرْ لَكُمْ»

پیام‏هایی از آیه 32:

1ـ رفتار و گفتار و كردار پیامبر حجّت است، زیرا اطاعت از پیامبر در كنار اطاعت خداست. «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ»

2ـ محبوب شدن یا منفور شدن در نزد پروردگار، به دست خود ماست. «فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْكافِرِینَ»

3ـ سرپیچى از فرمان پیامبر، برابر با كفر است. «فَإِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْكافِرِینَ»

آمنه اسفندیاری

بخش قرآن تبیان

تشکر رهبر انقلاب از تیم‌هسته‌ای

رهبر معظم انقلاب در دیدار با رئیس جمهور و اعضای هیات دولت، از زحمات و مجاهدات صادقانه و مجدانه تیم هسته ای قدردانی و تشکر کردند.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی عصر دیروز در دیدار رمضانی رئیس جمهور و هیأت وزیران با شرح و تبیین فرازهایی از فرمان راهگشای امیرمومنان به مالک اشتر، تأکید کردند: پشتوانه روحی، معنوی و فکری، عامل اصلی حل همه مشکلات است و تأمل و تدبر در نهج البلاغه مولای متقیان، چنین پشتوانه ای را فراهم می سازد.

رهبر معظم انقلاب با اشاره به سخنان رئیس جمهور در ابتدای این دیدار درباره نتایج مذاکرات هسته ای، از زحمات و مجاهدات صادقانه و مجدانه تیم هسته ای قدردانی و تشکر کردند.

ایشان سپس با اشاره به ویژگی های شخصیتی جایگاه خاص مالک اشتر نزد امیرمومنان افزودند: حضرت علی بن ابیطالب (ع)، فرمان خود را خطاب به چنین شخصیتی صادر فرمودند که این نکته جای تأمل دارد.

رهبر انقلاب در بیان وظایف مسئولان در فرمان امیرمومنان به مالک اشتر، افزودند: «گرفتن مالیات و حقوقی که مردم نسبت به دولت دارند»، دفاع از مردم و سرزمینشان، سوق دادن جامعه به صلاح و رستگاری و آبادانی و سازندگی کشور، 4 مأموریت اصلی است که مولای متقیان در نامه به مالک، بر دوش حاکمان می گذارند.

حضرت آیت الله خامنه ای، «توصیه حاکمان اسلامی به تقوای الهی در هر شرایط و موقعیت»، «جدیت کامل در انجام دادن فرائض و سنن و مستحبات»، «نصرت پروردگار در قلب و در زبان و در عمل»، «و مهار کردن نفس در مقابل همه شهوات» را از فرامین مهمی برشمردند که مولای متقیان در زمینه خودسازی به مالک اشتر نگاشته اند.

قضاوت منصفانه درباره مسئولان قبلی از دیگر نکاتی بود که رهبر انقلاب با استناد به فرازهایی از فرمان امام علی (ع) به مالک اشتر مورد تأکید قرار دادند.

ایشان عمل صالح را بهترین ذخیره دوران مسئولیت هر فرد برشمردند و افزودند: مردم در «قضاوتهایِ با فکر و تأمل و جمع بندی شده»، اشتباه نمی کنند بنابراین از اینگونه قضاوتهایِ مردم می توان فهمید که کدام مسئول صالح است و کدام نه.

«مراقبت حریصانه و بخیلانه از نفس برای جلوگیری از انحراف و ضایع شدن آن»، و «ترجیح دادن تکلیف الهی به هر چیز دیگر»، دو توصیه دیگری بود که رهبر انقلاب هنگام بازخوانی فرمان حکومتی امیرمومنان، بیان کردند و افزودند: امام راحل عظیم الشأن، مظهر عمل به این توصیه های الهی بود.

حضرت آیت الله خامنه ای، «دوست داشتن مردم از صمیم قلب» و «محبت و مدارا با آنان» را از دیگر فرامین آن امام همام به مالک خواندند و افزودند: به دستور امیرمومنان، باید از لغزشها و خطاهای مردم گذشت کرد البته به جز مواردی که حدود الهی زیر پا گذاشته می شود و یا پای محاربه با اسلام و حکومت اسلامی در میان است.

ایشان در پایان فرمان حضرت علی بن ابیطالب (ع) به مالک را از ذخائر فوق العاده فرهنگی خواندند و با قدرشناسی از زحمات اعضای دولت، برای آنان آرزوی توفیق کردند.

پیش از سخنان رهبر انقلاب، حجت الاسلام روحانی رئیس جمهور با اشاره به نتایج مذاکرات هسته ای، از رهبر معظم انقلاب اسلامی به علت حمایتها و هدایتهای ایشان نسبت به دولت و تیم مذاکرات هسته ای تشکر و ابراز امیدواری کرد این مسأله زمینه ساز پایان فشارها و رفع اتهامات ناروای دشمنان علیه جمهوری اسلامی باشد و حرکتی جدید در مسیر پیشرفت کشور را بوجود بیاورد.

رئیس جمهور در ادامه گزارشی از اقدامات دولت بیان کرد.

روحانی با اشاره به دستاوردها و همچنین مشکلات دولت در دو سال اخیر، روابط نزدیک با همسایگان و اهتمام به تداوم مذاکرات هسته ای را از جمله اقدامات دولت در حوزه سیاست خارجی برشمرد و افزود: در شزایطی که منطقه درگیر آشوب و تروریسم است، جمهوری اسلامی ایران از کشورهای منطقه که دچار معضل تروریسم هستند حمایت کرده و این راه را ادامه خواهد داد.

رئیس جمهور در عرصه اقتصادی، عبور از رکود، تبدیل رشد منفی اقتصادی به رشد مثبت، کنترل تورم، کاهش واردات گندم و افزایش صادرات غیر نفتی را از دستاوردهای دولت دانست و خاطرنشان کرد: برای عبور از مشکلات در مسئله  اشتغال و رشد اقتصادی نیاز به سرمایه و تکنولوژی داریم.
آقای روحانی بدهی سنگین به بانک مرکزی و شرکت های خصوصی، مشکلات ناشی از یارانه نقدی، بیکاری، بهره وری پایین، فعالیت موسسات اعتباری غیر مجاز، معوقات بانکی، کمبود آب و کاهش منابع زیرزمینی، خشکسالی، مسائل زیست محیطی و کاهش قیمت نفت را از جمله مشکلات پیش روی دولت بیان کرد.

رییس جمهور با تاکید بر بکارگیری همه توان دولت برای رفع مشکلات مردم و کشور گفت: برای حل مشکلات نیازمند همکاری قوای سه گانه هستیم تا گامهای باقی مانده را با شتاب بیشتری طی کنیم.

تقدیر لاریجانی از ظریف و تیم مذاکره‌کننده

رئیس مجلس از زحمات طاقت‌فرسا و مجدانه رئیس‌جمهور، ظریف و تیم مذاکره کننده تقدیر و تشکر کرد.

 علی لاریجانی در آغاز جلسه علنی مجلس در نطق قبل از دستور با تشکر از زحمات تیم مذاکره کننده هسته‌ای، گفت: بر خود لازم می‌دانم ابتدا از زحمات طاقت فرسا و مجدانه جناب آقای دکتر روحانی و دکتر ظریف وزیر امور خارجه و دکتر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی و همه تیم مذاکره کننده قدردانی و تشکر کنم که در این مدت قریب به دو سال مذاکره در مقابل گروه 1+5،‌ مذاکرات سختی را به پیش بردند.

نماینده مردم قم خاطرنشان کرد: مدیریت مذاکرات می‌تواند در نوع خود کم‌نظیر باشد.

رئیس مجلس شورای اسلامی با مرور تاریخچه سخت مذاکرات هسته‌ای، گفت: اگر در نگاه کلان به تاریخ رفتار خشن و همراه با فشار شورای امنیت در ساماندهی تحریم‌ها نسبت به کشورهای مختلف نظری بیفکنیم، این دریافت حاصل می‌شود که کشورهای تحت فشار تحریم‌ها غالبا از بستر زمان با دقت و به موقع استفاده نکردند.

وی افزود: به همین دلیل یا دچار وادادگی تاسف‌بار شدند و یا حربه به دست حریفان زورگو دادند که در لباس دفاع از ساختار سازمان ملل دست به خشونت بزنند اما تجربه نظام جمهوری اسلامی نشانگر عمق هوشمندی در دیپلماسی بود که توانست منطق خویش را در فناوری هسته‌ای بر کرسی بنشاند و حریفان را وادار به پذیرش متن اصلی دانش صلح‌آمیز هسته‌ای بومی خویش کند و این دستاورد گرانقدری در تاریخ اینگونه مناقشات خواهد بود.

نماینده مردم قم با تبیین ارکان موفقیت دیپلماسی هسته‌ای، گفت: این توفیق دیپلماتیک بر چند رکن اصلی استوار است. اول، اگر این دستاورد یک پیروزی است که هست، از آن خداوند است که بار دیگر خداوند ملت ایران را پیروز کرد. دوم، هدایت‌های ارزشمند حضرت امام خامنه‌ای دامت برکاته که با تشخیص به موقع صحنه و ایجاد زمینه آرایش حل و فصل موضوع و ارشادات مستمر هم حرکت ایجابی دیپلماتیک کشور را حمایت و هدایت کرد و هم در بزنگاه‌ها به طرف مقابل هشدار لازم دادند تا از زیاده خواهی دست بردارند.

لاریجانی افزود: همانگونه که در سخنرانی روز قدس گفتم رهبری فرزانه انقلاب در همه بخش‌های مسئله هسته‌ای پیش‌قدم بودند. این سخن گرانقدر امام خمینی (ره) که پشتیبان ولایت فقیه باشید تا کشور آسیب نبیند را نباید فراموش کنیم. ما صمیمانه به خاطر رهنمودها و حمایت‌های ارزشمند رهبر عزیز در طول بیش از دو دهه فعالیت هسته‌ای کشور از ایشان سپاسگزاری می‌کنم.

به گفته نماینده مردم قم، ایستادگی و بردباری ملت طی بیش از یک دهه گذشته و تشویق مسئولان به حفظ دستاوردهای ملی کشور در زمینه دانش هسته‌ای پشتوانه عظیمی بود که امروز در این توافق باید در مقابل این هوشمندی ملت سر تعظیم فرود آورد.

وی افزود: تاثیر این قدرت ایستادگی ملت به حدی بود که یکی از مسئولان 1+5 پس از توافق اخیر اذعان داشت «در مقابل ایران نمی‌توانستیم ساختار تحریم را حفظ کنیم». باید قدر این صلابت ملت را که همراه با دعای خیر آنان بود،‌ دانست. قدرشناسی واقعی از این ظرفیت ملت به تلاش مجاهدانه در رفع مشکلات اقتصادی آنان است که باید اولویت نخست کار دولت و مجلس قرار گیرد و میدان جدید حرکت کشور را میدان مسابقه در توسعه برای تولید و کار و تلاش کنیم تا معضل بیکاری و تورم علاج شود.

رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به نقش دانشمندان هسته‌ای کشور در این پیروزی هسته‌ای، گفت: تلاش دانشمندان و شهدای بلند مقدار هسته‌ای و صد البته نقش همه شهدای بزرگوار که تلاش مجاهدانه آنان و روح منزه آن عزیزان انرژی قدرتمند در تحقق این دستاورد ملی بود و با خلوص نیت به ارواح مطهر آنان درود می‌فرستیم و از زحمات بی‌شائبه و ارزشمند آنان سپاسگزاری می‌کنیم همچنین از تلاش‌های همه دولت‌ها و مسئولان هسته‌ای گذشته کشور قدردانی می‌کنم.

لاریجانی با اشاره به کلیات توافق هسته‌ای، گفت: در سطح کلی توافق همه این تلاش‌ها منجر به نتیجه‌ای شد که کشورهای قدرتمند هیچ‌گاه حاضر به پذیرش آن نبودند و در قطعنامه‌های مختلف و اظهارات سیاسی آنان همیشه تعلیق تمامی بخش‌های هسته‌ای ایران ذکر می‌شد اما امروز مجبور شدند همگی نه تنها فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای ایران که شامل غنی‌سازی، تحقیق و توسعه و آب سنگین را بپذیرند که همکاری در توسعه آن را نیز در توافق ذکر کردند.

نماینده مردم قم افزود: گرچه برای مدتی محدودیت‌هایی در توافق آمده است اما در ازای آن همه تحریم‌های اقتصادی را لغو می‌کنند و این معنا هم در مقدمه و هم در بخش رفع تحریم‌ها با دقت کافی آورده شده است که «این برجام موجب لغو جامع کلیه تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین تحریم‌های چند جانبه و ملی مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران و نیز شامل گام‌هایی برای ایجاد دسترسی در حوزه تجارت، فناوری، مالی و انرژی خواهد شد.»

وی افزود: اینکه برخی مسئولان کشورهای 1+5 پس از توافق ادعا کردند لغو تحریم‌ها تدریجی است احتمالا «آرزوهای» خود را بیان کردند چون متن توافق این مسئله را تایید نمی‌کند و یا مقصودشان تحریم‌های بخش اشاعه‌ای است که نزد نظام جمهوری اسلامی و مطابق مصوبه مجلس شورای اسلامی تمرکزی بر این امر از ابتدا نبوده چرا که ما در کسب این دانش هسته‌ای متکی به دیگران نبودیم و شاید شگرد این گونه گردگویی برای مقابله با مشکلات درونی آنهاست.

رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به آثار منطقه‌ای توافق هسته‌ای، گفت: شعف و سرور دوستان ما در منطقه که در پیام‌های خود پس از توافق ظهور داشت و خشم و غضب مسئولان رژیم صهیونیستی که اختیار از کف دادند، نشانگر این معناست که این توافق توانست شروران منطقه را در انزوا قرار دهد، همانطور که میدان جدیدی برای همکاری کشورهای اسلامی و منطقه با جمهوری اسلامی باز شد.

نماینده مردم قم در توصیه به کشورهای همسایه گفت: از این ظرفیت سازنده بهره‌برداری کنید. این ظرفیت می‌تواند بستر ارزشمندی برای ایجاد امنیت پایدار متکی بر اراده ملت‌ها در منطقه باشد.

وی با تشکر از اقدامات سلطان قابوس، حاکم عمان، گفت: از تلاش‌ها و ابتکار عمل ایشان تشکر می‌کنم. ما هیچگاه نقش آفرینی مثبت و سازنده دوستان خود در منطقه را فراموش نمی‌کنیم.

لاریجانی با اشاره به روحیه مسئولیت‌پذیری مقایسه مصوبه مجلس شورای اسلامی و آنچه که در کنگره آمریکا به تصویب رسید، گفت: به خوبی روحیه مسئولیت پذیری در سطح ملی و هوشمندی در بهره جستن از زمان در حل و فصل یک موضوع مهم را نشان می‌دهد که کنگره آمریکا مصوبه خود را دستاویز مناقشات داخلی خود قرار داد اما مجلس شورای اسلامی با مصوبه خود چارچوب حرکت رو به جلو را مدون کرد.

وی تاکید کرد: لازم می‌دانم از فهم دقیق و همت ارزشمند و به موقع نمایندگان عزیز سپاسگزاری کنم. تبعا چه متن اصلی و چه ضمائم آن از اجزا و ریزه‌کاری‌های فنی و حقوقی برخوردار است که باید در این مرحله با دقت لازم مورد بررسی قرار گیرد.

رئیس مجلس شورای اسلامی خطاب به نمایندگان مجلس از آنان خواست با نگاه ملی و مثبت و سازنده به جزییات توافق بپردازند. در مرحله بررسی محتوای حقوقی و فنی توافق نظیر تدوین قانون اخیر با تآنی و کارشناسی در متن گام به پیش برداریم و نه اظهارات سیاسی دیگران که هر یک منشایی خاص دارد و نه قطعات غیرپیوسته که گاهی در رسانه‌ها منعکس می‌شود تا آنچه مصلحت ملت عزیز است، تحقق یابد.

نماینده مردم قم افزود: به زودی با حضور وزیر خارجه هم در جریان کلیات مذاکرات و هم متن اصلی قرار خواهیم گرفت.

لاریجانی در پایان عید سعید فطر را به مردم تبریک گفت.

ظریف :

شورای امنیت هفته آینده برنامه هسته‌ای ایران را به رسمیت می‌شناسد

محمدجواد ظریف اعلام کرد: هفته آینده شورای امنیت برنامه غنی‌سازی ایران را به رسمیت خواهد شناخت.

رئیس تیم مذاکره کننده هسته‌ای کشورمان که صبح امروز با استقبال برخی از مسئولان کشور وارد فرودگاه مهرآباد تهران شد، در جمع خبرنگاران گفت: در ابتدا خدمت مردم بزرگوار ایران و مقام معظم رهبری و دیگر مسئولان سلام عرض می‌کنم. در این مقطع زمانی مردم ایران با مقاومت و ایستادگی این امکان را به ما دادند که از حقوق آنها با استعانت از خداوند متعال و با توسل به ائمه اطهار دفاع کنیم و ذره‌ای از دین خود را به مردم و انقلاب اسلامی ادا کنیم.

ظریف با تشکر از مردم در بخش دیگری از صحبت‌های خود، تصریح کرد: لازم می‌دانم در همین ابتدا درود و سلام خود را به امام راحل (ره)، امام شهدا و تمام شهدای انقلاب، جنگ تحمیلی و شهدای هسته‌ای که نمود مقاومت و ایستادگی مردم بزرگ ایران هستند، اعلام کنم.

وی در ادامه سخنان خود به مذاکرات هسته‌ای اشاره کرد و افزود: مذاکرات در 22 ماه گذشته در ابعاد مختلف دارای ویژگی‌ها و امتیازاتی است که ان‌شاءالله در آینده در فرصت بیشتر آنها را بیان خواهیم کرد.

رئیس تیم مذاکره کننده هسته‌ای کشورمان در همین ارتباط افزود: این مذاکرات را ما در شرایطی شروع کردیم که شورای امنیت با قطعنامه‌های ظالمانه برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران را به عنوان موضوعی نگران کننده مطرح کرده بود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به محدودیت‌هایی که در ارتباط با دستیابی ملت ایران به حقوق خودشان در جریان این فرآیند اعمال شده بود، اظهار کرد: ان‌شاءالله هفته آینده در شورای امنیت برنامه غنی‌سازی کشور به رسمیت شناخته می‌شود.

ظریف با اشاره به اهمیت این موضوع، گفت: این موضوع یک حرکت از یک انتها به انتهای دیگر است و این جز با مقاومت و ایستادگی مردم ایران در برابر حربه تحریم‌ها، فشارها و زورگویی‌ها حاصل نشده است.

ظریف خاطرنشان کرد: ما از شرایطی عبور کردیم که شورای امنیت با قطعنامه‌های ظالمانه برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز جمهوری اسلامی ایران را به عنوان یک نگرانی مطرح کرده بود و از مردم ایران خواسته بود تا از حقوقشان دست بکشند.

وی ادامه داد:‌ امروز در شرایطی این مذاکرات به پایان می‌رسد که هفته آینده شورای امنیت در قطعنامه‌ای برای اولین بار برنامه غنی سازی یک کشور در حال توسعه را به رسمیت می‌شناسد.

وزیر امور خارجه کشورمان تاکید کرد: این یک حرکت از یک انتها به انتهای دیگر است و این جز با مقاومت و ایستادگی مردم و جز با نشان دادن این‌که حربه تهدید، زورگویی و فشار برای مردم سازگار نیست و مردم ما در برابر سختی ایستادگی می‌کنند اما در برابر احترام و گفت‌وگو از خود نرمش قهرمانانه نشان می‌دهند تا بتوانند به یک نتیجه‌ای که برای همه نتیجه‌ی مثبت و مناسب است دست یابند جز آنهایی که به دنبال درگیری و جنگ هستند.

ظریف با اشاره به نارضایتی رژیم صهیونیستی از توافق انجام شده گفت:‌ آنهایی که به دنبال جنگ هستند با سر و صدا و نگرانی نارضایتی خود را اعلام می‌کنند و ما شاهد داد و بیدادهای نتانیاهو در همه تلویزیون‌ها و روزنامه‌های دنیا بودیم و شنیدیم از این که مردم ما توانستند با استقامت خود حق خود را به رسمیت بشناسد و ضمنا از این که توانستند از یک بحران ساختگی جلوگیری کنند ناراضی هستند.

وی ادامه داد: این یک واقعیتی است که پیدا شده است و این مذاکرات این امکان را فراهم کرده است که ما استقامت خودمان را به جهان نشان دهیم.

وی ادامه داد: همچنین من از تمام زحمات جناب آقای علی‌اکبر صالحی، دوستان و همکاران ایشان و سازمان انرژی اتمی که در به ثمر رساندن این صنعت مهم نقش پراهمیتی را ایفا کرده‌اند نیز سپاسگزارم. همچنین سپاسگزاری خود را از آقایان عراقچی و روانچی و همکاران آنها و برادران و خواهران اصحاب رسانه که در این مدت اخبار درست را منتشر کردند، اعلام می‌کنم.

ظریف تاکید کرد:‌ طی روزهای آینده توافق صورت گرفته به تایید شورای امنیت سازمان ملل خواهد رسید.

ظریف گفت: پس از این‌که توافق به تایید شورای امنیت سازمان ملل برسد مراحل بعدی شروع خواهد شد و در تمامی این موارد خط قرمزهای مشخص شده از سوی مقام معظم رهبری و مسئولین نظام به دقت رعایت شده است.

وی گفت: مذاکرات بسیار دشواری را پشت سر گذاشتیم و باید بگویم مذاکره ذاتا به معنی داد و ستد است و مذاکره به معنی گفت‌وگو برای رسیدن به مفاهیم مشترک است و فکر می‌کنم در این زمینه توفیق‌های خوبی به دست آورده‌ایم هم در زمینه هسته‌ای و هم در زمینه رفع تحریم‌ها.

وزیر امور خارجه کشورمان افزود: ما برنامه هسته‌ای‌مان را از یک برنامه تقابلی به یک برنامه علمی و اقتصادی تبدیل کرده‌ایم و در سندی که دیروز به تصویب رسید به سمت تجاری شدن نیز پیش رفتیم. ما در آینده طبق برنامه خودمان با پیشرفته‌ترین ابزارهایی که در اختیار داریم - که بر اساس علم و دانش و فناوری دانشمندان عزیز خودمان ایجاد شده است- و همزمان با استفاده از بهترین دستاوردهای فناوری‌های جدید دنیا به سمت غنی سازی تجاری پیش خواهیم رفت.

وی ادامه داد: همچنین ما به سمت برنامه‌های غنی سازی پیشرفته پیش خواهیم رفت و ضمنا تحریم‌های ظالمانه از روی این مردم برداشته خواهد شد و کلیه تحریم‌های اقتصادی و مالی و بانکی همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند در ابتدای توافق لغو خواهد شد.

وی ادامه داد: پس از آن بر اساس یک روند متناسب اقدامات ما پس از لغو همه تحریم‌ها شروع خواهد شد و اقدامات اجرایی آنها هم برای رفع تحریم‌ها آغاز می‌شود و در یک زمانی با فاصله‌ی شاید 4 ماهه قدری کمتر یا بیشتر بستگی به این که چقدر روند داخلی در آمریکا طول بکشد شاید به زمانی برسیم که تمامی اقدامات دو طرف به نتیجه برسد. و روند اجرایی شروع شود.

وزیر امور خارجه کشورمان گفت: تمامی این نکات در توافق یا در توافق نامه جامع اقدام مشترک یعنی برجام مشخص شده است و این متن اقدام مشترک در دست ترجمه است و بر روی تارنمای وزارت امور خارجه قرار گرفته است و سایر این برنامه و ضمائم آن بیش از صد صفحه سند است که کلمه به کلمه آن که برادران و خواهران مذاکره کننده ما بر روی این کلمات بحث و گفت‌وگو کردند و به نتیجه رسیدند در اختیار دوستان و مردم خوبمان قرار خواهد گرفت.

ظریف تصریح کرد: متن توافق نامه در اختیار مردم قرار خواهد گرفت و مردم می‌توانند این متن توافق‌نامه‌ای را که بر روی کلمه به کلمه آن بحث و دعوا شده است را مشاهده کنند و می‌توانند ببینند چقدر تلاش در این باره صورت گرفته است ضمن این که باید بدانند در این مذاکرات ما با شش طرف و یا بهتر است بگویم 7 طرف بین‌المللی مذاکره می‌کردیم. 7 طرف بین‌المللی که هر کدام دیدگاه‌هایی داشتند و به قول خود هر یک خط قرمزهایی داشتند.

وی ادامه داد:‌ زمانی خط قرمزهای خودمان را داشتیم و اگر به این سند نگاه کنید می‌بینید دیدگاه‌های ما در این سند کاملا روشن و مشخص شده است و به امید خدا با یک برنامه هماهنگ به پیش خواهیم رفت.

ظریف اظهار کرد: از تمام کسانی که در حوزه‌ی هسته‌ای و در حوزه‌ی سیاست خارجی تلاش کردند از ابتدای انقلاب تا این افتخار را برای دولت و نظام آفریدند و بیش از همه استقامت مردم و دوستانی که در دوره‌های گذشته مذاکرات نیز حضور داشتند مثل جناب آقای دکتر لاریجانی و جناب آقای دکتر جلیلی و سایر دوستان سپاسگزاری می‌کنم.

وی در پایان گفت: همه ما با دیدگاه‌ها و گرایش‌های مختلف در یک سمت و سو حرکت کردیم و آن احقاق حقوق این مردم بزرگ و حفظ دستاوردهای این ملت بزرگوار است و امیدواریم با هدایت مقام معظم رهبری و حمایت‌های رئیس جمهور و سایر مسئولین عالی نظام در سال همدلی و همزبانی در جهت استفاده از این پیشرفت و این دستاورد برای رسیدن به اهداف عالی‌تر این نظام و کشور تلاش کنیم و دست در دست هم با توجه به زمینه‌هایی که در این توافق فراهم می‌شود در جهت پیشرفت و آبادانی کشور تلاش کنیم.

ابتکار شهید اسحاق عزیزی در عملیات «امام مهدی (عج)»

پس از آنکه فرماندهان ایرانی دریافتند که با جنگ‌های کلاسیک و شیوه‌های شناخته شده نمی‌توان کاری را از پیش برد. برای همین طرح عملیات‌های چریکی و غیرکلاسیک را به اجرا گذاشتند.
بر همین مبنا عملیات «امام مهدی (عج)» روز 26 اسفند 1359 با هدف عقب راندن دشمن از شهر و منطقه سوسنگرد انجام شد. این عملیات به منظور انهدام دشمن در غرب سوسنگرد تا روستای «احیمر» طراحی شد. سپاه و بسیج با پشتیبانی ارتش حمله را آغاز کردند. دو ساعت بعد یعنی در ساعت 10 صبح عملیات با موفقیت انجام شد و رزمندگان که نمی‌خواستند در مواضع جدید استقرار یابند به عقب بازگشتند.

نخستین گام در این راستا، در 26 اسفند ماه 1359 و پس از دو ماه از آخرین تهاجم ناموفق ایران به قوای عراق برداشته شد.

براساس طرحی به نام «امام مهدی (عج)» که از سوی شهید «حسن باقری» طراحی شده بود مقرر شد تا رزمندگان سپاه با استعداد 200 حمله‌ور و با سلاح‌های معمولی و «آر. پی. جی»، از چهار محور به نیروهای عراقی در غرب سوسنگرد حمله کنند. حمله در ساعت 7:30 دقیقه صبح آغاز شد. دشمن غافلگیر شده و عملیات با سرعت غیرقابل تصوری پیش رفت.

با انهدام یک گردان تانک و یک گردان مکانیزه دشمن، نیروهای خودی به پیروزی رسیدند؛ اما به علت عدم تجربه کافی نیروها در این گونه عملیات‌ها و فقدان نیروی جایگزین برای تثبیت مواضع آزاد شده، پس از گذشت یکی دو روز، عراقی‌ها به مواضع پیشین خود بازگشتند.

با این وجود، پس از گذشت شش ماه از جنگ و هجوم همه جانبه ارتش عراق به خاک ایران، نخستین پیروزی روحیه بخش برای رزمندگان ایرانی به دست آمد. در جریان این عملیات محدود تعدادی 168 تن کشته و زخمی و اسیر شدند. همچنین 13 تن از نیروهای عمل کننده سپاه پاسداران به شهادت رسیدند و این چنین سرآغاز عملیات‌های (محدود) غیر کلاسیک جنگ، با موفقیت به اتمام رسید.

طراح عملیات
«اسحاق عزیزی» طراح این عملیات که فرمانده گردان بود و بعدها به شهادت رسید، توانست در حالی که عراقی‌ها در مجاورت دیوارهای شهر سوسنگرد، حضور داشتند با خفر چندین کانال، رزمندگان را از زیر خانه‌های شهر که دشمنان در آنجا حضور داشتند عبور داده و به نقاط مشخصی، در کنار اردوی دشمن برساند. در عملیات «تپه‌های الله اکبر» که دو ماه پس از عملیات امام مهدی (عج) انجام شد، همین طرح با پیروزی اجرا شد.

شهید اسحاق عزیزی پس از پیروزی انقلاب اسلامی به سپاه پاسداران پیوست وعضو «گردان 3» از پادگان ولیعصر (عج) شد. چون پاسدار فعالی بود دردرگیری‌های کردستان وجودش بسیار موثر بود تا اینکه جنگ تحمیلی آغاز شد. او به دلیل لیاقتی که داشت یکی از فرماندهان عملیات جبهه سوسنگرد شد که در روز هشتم فروردین ماه سال 1360 بر اثر ترکش خمپاره به درجه رفیع شهادت نائل آمد. او یک کارگر فعال در کارخانه چرم‌سازی بود.

این فرمانده شهید در وصیت‌نامه‌اش نوشته است:

بسم‌الله الرحمن الرحیم

با سلام به رهبر کبیر انقلاب

من برای اسلام و قرآن به سپاه رفتم و الا در بیرون شغل آزاد داشتم و زندگی‌ام تأمین بود. توی سپاه به خاطر خدا رفتم و هدف خدا بود و به نظر من هیچ چیز بالاتر از اسلام نیست البته اسلامی که صحبت از آن می‌شود اسلامی است که امام می‌گوید و همه ما به خاطرآن اسلام حاضریم که شهید بشویم.

من این چند کلمه صحبت که می‌کنم برای آن است که بعد از من همه چیز روشن باشد تا موقعی که همسرم پیش بچه‌ها باشد و با آن‌ها زندگی کند مسئولیت بچه‌ها با اوست اگر بعد از من حقوقی دادند در همین خانه که مبلغی هم بدهکاری دارد زندگی بکنید و تقاضا دارم که کسی دخالتی به هیچ وجه نکند.

وسلام علیکم و رحمت الله