گناه نکردن یا ثواب کردن اولویت با کدام است ؟!!

اولویت بندی  در کارها یکی از ساده ترین اصول موفقیت است ، این که ما در زندگی نظم داشته باشیم و ببینیم کدام کارها مهمتر است و بهتر است که زودتر انجام شود .

وقتی کارهای بزرگتر و مهمتر انجام شوند یک فراغ بال و آسودگی برای ما ایجاد می شود تا بقیه امور را دقیقتر نظم بدهیم .

و این اولویت بندی ، مختص امور مادی و روزمره نیست ، ما باید در عبادات و امور معنوی هم اولویت بندی داشته باشیم ، عمر کوتاه است و ما  رهسپار سفر آخرت ، اگر در این مسیر برنامه ای نداشته باشیم مشخص نیست که به سلامت به مقصد برسیم یا نه ؟

وقتی می خواهیم در امور دینی و معنوی اولویت بندی کنیم باید ببینیم ، دین ما ، برنامه سعادت ساز زندگی ما نسبت به کدام امور سفارش بیشتری کرده است و اساسا دستورات دینی حول چه محوری است و ما خود را با آن هماهنگ کنیم .

اکثر دستورات دینی، دستور به ترک کارهای بد است .

1- دستور به ترک بدی‌ها

 2-دستور به انجام کارهای خوب

بین دو دستور (ترک گناهان و انجام کار خوب)، ترک گناه بر انجام کار خوب اولویت دارد؛ اولویت داشتن ترک گناه به این معنا است که مواظبت بر ترک گناه باید بیشتر از مواظبت برای انجام کار خوب باشد. البته اولویت گناه نکردن به معنای تعطیل شدن انجام کار خوب نیست.
گناه نکردن، اولویت دارد و در جریان مبارزه با هوای نفس، اول باید با دوست داشتنی‌ای مبارزه کرد که دعوت به گناه می‌کند. در مرحله دوم باید با دوست داشتنی‌ای مبارزه کرد که دعوت به مقدمه گناه می‌کند. در مورد ترک گناه بزرگ و ترک گناه کوچک هم اولویت‌بندی‌هایی وجود دارد که می‌توان آن را در برنامه دخالت داد. راه مبارزه با نفس، اگر چه ممکن است در ظاهر سخت به نظر برسد ولی با برنامه‌هایی که برای آن وجود دارد، بسیار راحت خواهد بود. وقتی به مبارزه با نفس اقدام کنیم، کار آسان می‌شود. دورى نمودن از محرمات و گناه ، مصلحتش ‍ براى بنده بیشتر و مهمتر است .

و نکته مهمی در این اولویت بندی هست و آن اینکه تا گناه ترک نشود انجام واجبات بی ثمر است ، گناه مانند آتشی به باغ اعمال می افتد و آن را می سوزاند و به خاکستر تبدیل می کند .

در روایتی از رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) در فضیلت تسبیحات اربعه آمده است: خداوند به عدد هر یک از اذکاری که مومن می‌گوید، درختی در بهشت برای او می‌کارد. شخصی عرض کرد: پس درختان ما در بهشت چقدر زیاد است! حضرت فرمود: بله، ولی مواظب باشید که آتشی نفرستید که آنها را بسوزاند. سپس این آیه را قرائت نمود: «ای کسانی که ایمان آوردید اطاعت خدا و رسول کنید و اعمال خود را باطل نکنید»  "سوره محمد [صلوات علیه و آله]، آیه 33". (صدوق،محمد بن علی،الامالی ج 1 ص 607)

در میان دستورات الهی در انجام کار خوب، توجه به نماز به عنوان مهمترین کار خوب ضروری است. نماز به ترک گناه کمک می‌کند. خداوند می‌فرماید: «نماز از فحشاء و منکرات جلوگیرى مى‏کند؛ إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ»(عنکبوت/45) این آیه هم نشان می‌دهد ترک گناه خیلی مهم است که باید از نماز برای دوری از گناه کمک گرفت. و هم اهمیت نماز را در تاثیرش برای ترک گناه نشان می‌دهد.

قالَ رَسُولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله: مَثَلُ الصَّلَواتِ الْخَمْسِ كَمَثَلِ نَهْرٍ جارٍ عَذْبٍ عَلى بابِ اَحَدِكُمْ یَغْتَسِلُ فیهِ كُلَّ یَوْمٍ خَمْسَ مَرّاتٍ فَما یَبْقى ذلِكَ مِنَ الدَّنَسِ. (كنزالعمال، ج7، حدیث 18931 )

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: نمـازهاى پنجگانه همانند نهر آب گوارائى جلوى درب خانه شـماست چنانكه كسى هر روز خود را پنج بار در آن بشوید هیچـگونه چركى باقى نـماند. 

جمع بندی :

ترک منکرات و گناهان در زندگی بسیار مهم است ، اگر ما می خواهیم در انجام اعمال عبادی و تکالیف واجبمان موفق باشیم باید اول گناه را ترک کنیم بدون ترک گناه  اعمال ما بی ثمر و بی نتیجه خواهد شد، چرا که گناه اثر عمل خیر را از بین می برد .

فرآوری : محمدی               

بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان

موثرترین و عمومی ترین رژیم معنوی

روزه در آیات قرآن کریم و زبان عربی با تعابیر «صوم» یا «صیام» بیان گردیده است.

اصل «صوم» در لغت به معنی امساک و خودداری است که در کتب لغت متعلق این امساک و خودداری به طرق ذیل بیان گردیده است:

«امساك از مطلق فعل است؛ حال خوردن باشد، یا گفتن، یا رفتن»[1]؛ «ترک طعام, نوشیدنی, ازدواج و سخن گفتن»[2].

علامه طباطبایی نیز در این باره می نویسد: «و كلمه (صیام) و كلمه (صوم) در لغت مصدر، و به معناى خوددارى از عمل است، و چه بسا در معناى آن این قید ها را اضافه کرده باشند».[3]

در شرع نیز «روزه» عبارت است از اینکه کسانی که دارای شرائط خاصی هستند؛ باید از چیزهای مخصوص (که ده عدد بوده و از آنها به مفطرات «روزه» تعبیر می کنند)، در زمان معینی خودداری نمایند.[4] خداوند متعال فلسفه این عبادت انسان ‌ساز و تربیت ‌آفرین را در یک جمله کوتاه اما بسیار پر محتوا «پرهیزگاری» بیان می ‌کند (لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ) [5].

تقوا و خدا ترسی، در ظاهر و باطن، مهم‌ترین اثر روزه است. روزه، یگانه عبادت مخفی است؛ نماز، حج، جهاد، زکات و خمس را مردم می ‌بینند، امّا روزه دیدنی نیست. روزه، اراده انسان را تقویت می ‌کند.[6]

فائده داشتن تقوا مطلبی است که احدی در آن شک ندارد، چون هر انسانی به فطرت خود این معنا را درک می ‌کند، که اگر بخواهد به عالم طهارت و رفعت متصل شود و به مقام بلند کمال و روحانیت ارتقاء یابد، اولین چیزی که لازم است بدان ملتزم شود این است که از افسار گسیختگی خود جلوگیری کند، و بدون هیچ قید و شرطی سرگرم لذت‌های جسمی و شهوات بدنی نباشد، و خود را بزرگ تر از آن بداند که زندگی مادی را هدف بپندارد.

سخن کوتاه آنکه از هر چیزی که او را از پروردگار تبارک و تعالی مشغول سازد بپرهیزد و این تقوا، تنها از راه روزه و خودداری از شهوات بدست می ‌آید.

نزدیک ‌ترین راه و مۆثرترین رژیم معنوی و عمومی ‌ترین آن به طوری که همه مردم در همه اعصار بتوانند از آن بهره ‌مند شوند، و نیز هم اهل آخرت از آن رژیم سود ببرد، و هم شکم بارگان اهل دنیا، عبارت است از خودداری از شهوتی که همه مردم در همه اعصار مبتلای بدانند و آن عبارت است از شهوت شکم از خوردن و آشامیدن، و شهوت جنسی که اگر مدتی از این سه چیز پرهیز کنند و این ورزش را تمرین نمایند، به تدریج نیروی خویشتن ‌داری از گناهان در آنان قوت می ‌گیرد و نیز به تدریج بر اراده خود مسلط می‌ شوند، آن وقت در برابر هر گناهی عنان اختیار از کف نمی ‌دهند، و نیز در تقرب به خدای سبحان دچار سستی نمی ‌گردند، چون پر واضح است کسی که خدا را در دعوتش به اجتناب از خوردن و نوشیدن و عمل جنسی که امری مباح است اجابت می ‌کند، قهراً در اجابت دعوت به اجتناب از گناهان و نافرمانی ‌ها شنواتر، و مطیع ‌تر خواهد بود.[7]

البته مفسرین بر این باورند که مردم در چگونگی امتثال به این فرمان الهی سه دسته اند: روزه ی «مردمان عادّى» که  همان خودداری از نان و آب و همسر است، روزه «خواص» علاوه بر اجتناب از مفطرات، اجتناب از گناهان نیز لازم است، و روزه ی «خاصّ ‏الخاص» علاوه بر اجتناب از مفطرات و پرهیز از گناهان، خالی بودن دل از غیر خداست.[8]

حضرت زهرا علیها السلام‌ در فرازی از خطبه ی گرانمایه فدکیه، ثمره ی «روزه» را «تثبیت اخلاص» در انسان معرفی می نماید، که حضرت آیت ‌الله مصباح یزدی (دامت برکاته) در تبیین این تعبیر حضرت زهرا علیها السلام گوید:

«روزه ویژگی برجسته‌ای دارد که در سایر عبادات نیست و آن این است که چون روزه یک عمل امساکی است و عبادتی است که قوامش به ترک است، جای ریا و سمعه ندارد.

کسی که روزه گرفته است به صرف روزه گرفتن نمی ‌تواند ریاکاری کند، مگر کسی تعمد داشته باشد که خود نمایی و اظهار کند و بگوید: من روزه هستم که آن مسأله دیگری است.

خود روزه گرفتن ترک یک سلسله مفطرات است و این اعم است از این‌که شخص روزه باشد یا به دلیل دیگری امساک کند.

سایر عبادات این طور نیست. وقتی کسی نماز می‌ خواند ظاهر عمل او نشان می‌ دهد که مشغول نماز است. وقتی خمس و زکات می ‌دهد یا انفاق می ‌کند دست کم کسی که مال را می ‌گیرد می‌ فهمد که این مال را اعطا کرد. حج، جهاد و سایر عبادات هم همین ‌طور است؛ ولی روزه این طور نیست. از این جهت این عبادت به اخلاص نزدیک ‌تر است. کسی که یک ماه این عبادت را انجام می ‌دهد این عمل برای او تمرین اخلاص است.

وقتی یک ماه انسان عملی را هر روز تکرار کند برای او ملکه می ‌شود. پس روزه اخلاص را در انسان تثبیت می ‌کند. این فایده بر روزه بیش از سایر عبادات مترتب می ‌شود. از این جهت می ‌توان گفت که: همان ‌طور که حضرت زهرا علیها السلام‌ فرمودند،‌ در روزه «تثبیت اخلاص» است. اما معنای این سخن این نیست که فایده روزه فقط همین است» .[9]

شاید بتوان در تبیین کلام گهربار حضرت زهرا علیها السلام نوشت: بر پایه ی آموزه های دینی و با استناد به آیات نورانی قرآن مجید «روزه» بر هر فرد مسلمان و مکلف، واجب گردید؛ که امتثال از این فرمان الهی مستلزم رعایت قواعد و اصولی همچون: مفطرات روزه، محدوده زمانی امساک و پرهیز از مفطرات, صائم بودن تمامی اعضاء و جوارح انسان و .... می باشد؛ و کسی که یک ماه خود را مقید به پروای از تمامی ممنوعیات الهی می کند، صفای باطن می یابد، کارها و اعمال وی رنگ و لعاب الهی به خود می گیرد و به عبارت بهتر روح اخلاص در اعماق جان وی رسوخ کرده و برای او به صورت ملکه تثبیت می شود و دلش از هر آنچه غیر خداست، خالی خواهد شد.

پی نوشت ها:

[1]. الراغب اصفهانى, حسین بن محمد, المفردات فی غریب القرآن, تحقیق: صفوان عدنان داودى, ص 500

[2]. ابن منظور, محمد بن مكرم, لسان العرب, ج‏12، ص350

[3]. موسوى همدانى, سید محمد باقر, ترجمه تفسیر المیزان‏, ج‏2، ص7

[4]. مترجمان, ‏ترجمه مجمع البیان فى تفسیر القرآن محقق: رضا ستوده‏, ج‏2، ص200

[5]. البقره/183: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ: اى كسانى كه ایمان آورده‏اید، روزه بر شما مقرر شده است، همان گونه كه بر كسانى كه پیش از شما [بودند] مقرر شده بود، باشد كه پرهیزگارى كنید.»

[6]. قرائتى, محسن, ‏تفسیرنور, ج‏1، ص283

[7]. موسوى همدانى, ترجمه تفسیر المیزان‏, پیشین, ج‏2، ص9

[8]. قرائتى, ‏تفسیرنور, پیشین, ج‏1، ص283 ؛ تفسیر روح البیان، ج1, ص289

[9]. گزیده‌ ی سخنان حضرت آیت ‌الله مصباح یزدی (دامت بركاته) در دفتر مقام معظم رهبری در تاریخ 16/06/89

شهربانو زند لشمی

بخش قرآن تبیان  

بهترین ذکر برای دور شدن از موقعیت گناه

یکی از افضل ترین اعمالی که در ماه رمضان به آن سفارش شده است ، دوری از محرمات است ؛ أفضل الأعمال فی هذا الشهر الورع عن محارم الله ...

در این مقاله بر آن شده ایم مسیر انحراف و متمایل شدن به گناه و محرمات را بیشتر بشناسیم ... با ما همراه باشید ...

تا به حال توجه کرده اید که در هر کار خوبی که می خواهیم انجام دهیم، سر و کلّه شیطان پیدا می شود و با هزاران ترفند نمی گذارد ما این کار را انجام دهیم، از امور دنیایی بگیرید تا آخرتی؛ و البته این را هم باید گفت که این امر عادی است چرا که اون دشمن قسم خورده ی ما انسان ها است؛ 

إِنَّ الشَّیْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا : در حقیقت، شیطان دشمن شماست، شما [نیز] او را دشمن گیرید.(فاطر، 6)

أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّیْطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ : شیطان را مپرستید، زیرا وى دشمن آشكار شماست؟ (یس، 60)

إِنَّ الشَّیْطَآنَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُّبِینٌ : در حقیقت شیطان براى شما دشمنى آشكار است. (اعراف، 22)

نکته این جاست که باید دشمن بودن شیطان را حقیقتاً باور کنیم و او را به راستی دشمن خودمان بدانیم. وقتی این نگاه و دیدگاه در مورد شیطان برای ما مسجّل شود، افکاری که بر قلب ما وارد می شود را حق نمی بینیم چرا که می دانیم این ها پیام های دشمن است و او می خواهد ما را به راه خودش بکشاند نه راه حقیقت ...

نکته ی دیگر اینکه قوت کار شیطان و تبحّر خاص او در انحراف انسان از راه معصیت و از طریق نفس امّاره است؛

چنانچه در بیان قرآن کریم آنچه که انسان ها را به بدی وا می دارد، «نفس اماره» و هواها و هوس ها در وجود انسان است و شیطان هم برای فریب این بشر از طریق همین نفس وارد می شود؛ مسیر معصیت و بدی ها ...

یادما باشد تا آمادگی درونی در انسان به سوی گناه نباشد، از شیطان کاری ساخته نیست. این حقیقتی است که در آیات متعدد قرآن به آن اشاره شده و منشا گناهان و انحرافات در انسان ها را نفس اماره و هواهای نفسانی آن ها برشمرده است .
در سوره یوسف آمده است: «وَ مَا أُبَرِّىءُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاَّ مَا رَحِمَ رَبِّیَ؛ (یوسف، آیه 53) هرگز نفس خویش را تبرئه نمی کنم؛ نفس، بسیار انسان را به بدی ها فرمان می دهد، مگر این که لطف و رحمتی از جانب خداوند، نصیب انسان گردد.»
همچنین آیاتی دیگر از پیروی هوای نفس نهی می کند:«وَ لاَ تَتَّبِعِ الْهَوَیَ فَیضِلَّک؛ (ص، آیه 26) هرگز متابعت هوا مکن که تو را از راه خدا گمراه می کند.»

«وَ أَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّه وَنَهَی النَّفْسَ عَنِ الْهَوَیَ فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِیَ الْمَأْوَی؛ (نازعات، آیه 40 ـ 41) اما کسی که بترسد از مقام پروردگار خویش، و باز دارد نفس را از پرستش هوا، بهشت، جایگاه او خواهد بود.»
«وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ وَ نَعْلَمُ ما تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَریدِ؛ (ق، آیه 16) ما انسان را آفریده‏ایم و مى‏دانیم كه نفس او چه وسوسه‏اى به او مى‏كند، و ما از شاهرگ [ او ] به او نزدیك تریم.
اصولا از دیدگاه قرآن بزرگ ترین خطری که انسان را تهدید می کند، نفس اماره است، تا آن جا که ممکن است انسان آن را معبود و خدای خود قرار دهد.
«أَفَرَءَیتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَـَهَهُ هَوَیه؛ (جاثیه، آیه 23) آیا دیدی کسی که معبود خود را هوی و هوس خویش قرار داده بود».
امام علی (علیه السلام) در این باره فرمود: « نفس، بسیار انسان را به بدی فرمان می دهد، پس کسی که به او اعتماد کند، به او خیانت می کند، و کسی که به او اتکا کند، او را هلاک می کند.» (محمد محمدی ری شهری، میزان الحکمه، ج 10، ص 130)

شیطان فقط وسوسه می کند

قرآن کریم تصریح می کندکه قلمرو نفوذ شیطان در انسان فقط در حد وسوسه و جلوه دادن و زینت دادن خیالی یک امر باطل است، که با عناوین وسوسه، تزیین و تسویل بیان شده است .

او هیچ‏ گونه اکراه و اجبارى بر انسان ندارد. این حقیقت را قرآن کریم از زبان شیطان چنین نقل مى‏کند:
«وَ ما کانَ لِیَ عَلَیْکُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلاَّ أَنْ دَعَوْتُکُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لی‏ فَلا تَلُومُونی‏ وَ لُومُوا أَنْفُسَکُمْ (ابراهیم، آیه 22)؛ شیطان در قیامت خطاب به گمراهان مى ‏گوید: در دنیا هیچ گونه قدرت و تسلطى بر شما نداشتم جز اینکه شما را به سوى باطل فرا خواندم و اجابت کردید. پس مرا بر گمراهى خویش ملامت نکنید، بلکه خود سزاوار سرزنش هستید».

نکته قابل توجه این است که شمّه ی شیطان در شناخت معصیت و فریب و وسوسه انسان از این راه بسیار قوی است، صحنه ی معصیت که ایجاد می شود او چنان دست و پا می زند و تلاش می کند که ادمی را وارد معصیت کند ...

بیچارگی خیلی اوقات انسان در موقعیت و صحنه معصیت خودش به دست خودش خود را بیچاره می کند و به همین دلیل است که به ما گفته شده وقتی دیدید که از هر نظر تحت فشار و سلطه شیطان و حمله شیاطین قرار گرفتید ذکر لاحول و لاقوة الا بالله العلی العظیم را  زیاد بگویید و بعد که آرامش پیدا کردید صلوات بفرستید که نورانیت وارد قلبتان شود ...

بله در موقعیت گناه و معصیت و وسوسه ها بلافاصله باید به خدا پناه ببریم؛ إِنَّ الَّذینَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّیْطانِ تَذَکَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ (اعراف، 201)

اهل تقوا هرگاه شیطانی به سراغ آنها می آید، بر گرد آنها می چرخد القائاتی را به او وارد می کند یک دفعه به یاد خدا می افتند، بعد مبصر می شود و می فهد این فکر مال خودش نیست در نتیجه آن را کنار می زند و همین که کنار می زند آرام می شود ...

گاهی طی شدن این حالت و شرایط برای انسان دو دقیقه طول می کشد که انسان بحرانی را مواجه می شود و طی می کند؛ از آن موقعی که شوری ایجاد شده و انسان با تمرین می فهمد این مال شیطان است و می گوید من نمی خواهم با او همراه شوم و آن را کنار می زند و به آرامش می رسد ...

یادمان نرود که مسّ شیطان به یک دفعه دو دفعه نیست، گاهاً بسیار اتفاق می افتد ... مهم این است که انسان با تمرینی که کرده است بفهمد و آن را پس بزند.

فرآوری: زهرا اجلال

بخش قران تبیان 

رمضان در آتش

به‌راستی نوشتن از شهدا سخت دشوار است، چگونه می‌توان سِّر آفتاب تابان را در کلمات جستجو کرد، عقل درمی‌ماند و تنها عشق است که معنای بانگ الرّحیل را معنا می‌کند، باید رفت، عقل می‌گوید بمان و عشق می‌گوید برو و عقل و عشق را خدا آفرید تا انسان با انتخاب میان این دو معنا شود.
صبح شد و قافله عشق عازم سفر به عرش ملکوت شد، خدایا، چگونه تو باب رحمت خاص را بر آنان گشودی؟ راهی که این قافله پیمود، تنها از عشق برمی‌خیزد و بانگ الرّحیل در صبح و از کربلا متجلی می‌شود، به‌راستی این راحلان کاروان نور به کدامین دعوت لبیک گفتند؟ به حرف عاقلان که می‌گفتند بمان وقعی نگذاشتند و به امام (ره) لبیک گفتند، زیرا امام عاشقان، به‌درستی واژه عشق را برای آنان معنا کرده بود و باب شیدایی را بر مشتاقان لقای حق نشان داده بود. ازاین‌رو بود که سینه‌ها سرشار از آسمان عشق شد و قلب‌ها چون چشمه  خورشید جوشید.
یاران امام شتاب کنید که ما همگی مسافریم و کربلا در این زمان انتظار می‌کشد تا خود را از دام وابستگی‌های دنیای فانی جدا کنید و زنجیر اسارت خاک را از پا بگشایید و در رکاب امام عشق قرار گیرید...
در عکس، شیر مردی از قافله عشق را ببین که چگونه مسافر این دیار را در آغوش گرفته است، انگار ملائک بال‌های خود را در زیر پیکر پاک شهید گسترانده‌اند و همگی به کمک آمده‌اند تا سبک‌بالی عاشق را در لیله‌القدر عملیات رمضان به دست قافله‌سالار و امام شهدا برسانند، این جاذبه عشق است که قطرات خون امام خود را درگذر زمان همچون ستارگان در دل کهکشان پاشیده است و ره جویان عشق، چه زیبا این مسیر را دریافتند و راه قبلهٔ نور را با کلمات امام راحل فهمیدند و قدم در وادی شهادت گذاشتند. ای هم‌سفران معراج حسین، شما برگزیدگان تاریخ خدایید و ازاین‌روست که حسین شمارا در معراج عشق پذیرفته است. راز این انتخاب را کسی خواهد فهمید تا بال در بال کبوتران حرم اُنس بیفکند و چه زیبا توانستید در این معنا غوطه ور شوید. کلام برای درک این معنا عاجز است و بازکننده این راز، تنها سکوت است و نه کلام.

حمیدرضا زمانیان از حضورش ر ملی‌ات رمضان این‌گونه روایت می‌کند: مرحله سوم یا چهارم عملیات رمضان بود. بنده به همراه دو نفر از برادران واحد دیده‌بانی از جبهه سر پل ذهاب به قرارگاه کربلا مأمور شده بودیم. ازآنجا ما را فرستادند به لشکر عاشورا چون آن زمان هنوز دیده‌بانی لشکر عاشورا راه‌اندازی نشده بود.
بنده به‌اتفاق آقای مقدم ـ که از تهران اعزام‌شده بود ـ قرار شد به‌عنوان دیده‌بان نفوذی همراه گردان شهید مصطفی خمینی در این مرحله عملیات شرکت کنیم. عصر بود، با (سردار شهید) نجفی که مسئول ما بود به مقر گردان رفتیم و پس از آشنایی با فرمانده گردان فرصتی پیش آمد که سه‌نفری یک‌گوشه  خاک‌ریز دعای توسل بخوانیم که من فکر می‌کنم این دعای توسل با همه دعاهایی که تابه‌حال خوانده‌ام فرق می‌کرد، اولاً توجهمان فقط به خدا بود، دوم این‌که از همه عواملی که در پیروزی نقش داشتند، ناامید شده بودیم و هیچ‌چیز را غیر از خدا عامل موفقیت نمی‌دانستیم.
حوالی ساعت ده شب، گردان، عملیات خودش را شروع کرد، چون انجام عملیات در مراحل قبل موفقیت‌آمیز نبود دشمن با آمادگی کامل منتظر حمله رزمندگان اسلام بود. لذا وقتی درگیری شروع شد با آتش شدید انواع سلاح‌های خود با نیروهای ما می‌جنگید، پس از درگیری شدید با یاری خدا خط عراقی‌ها شکست و ما دو نفر دیده‌بان همراه فرمانده گردان به سمت اهداف حرکت کردیم. با توجه به تلفات زیاد حدود یک گروهان از گردان باقی‌مانده بود. پس از دو ساعت راهپیمایی، گردان سمت راست را پیدا کردیم که قرار شد همان‌جا یک خط پدافندی تشکیل بدهیم. بافاصله روی زمین مستقر شدیم. بعد از اذان صبح بود که مسئول عملیات لشکر، (شهید) به‌وسیله  یک دستگاه جیب پیش ما آمد و قرار شد مقداری برگردیم عقب و پشت خاک‌ریزی که همان شب احداث‌شده بود، مستقر شویم. به‌صورت نیم‌خیز و بدو رفتیم سمت خاک‌ریز، آسمان کمی روشن‌شده بود، نیروهای دشمن که متوجه حضور ما شده بودند، با تیربار ما را زیر آتش گرفتند. صدای وزوز تیرها به‌خوبی شنیده می‌شد. ولی شکر خدا گلوله به کسی اصابت نکرد، پشت خاک‌ریز مستقر شدیم و شروع کردیم به حفر سنگر انفرادی.

با روشن شدن هوا، عراقی‌ها که متوجه حضور ما شدند با تانک‌های خود به سمت خاک‌ریز حرکت کردند زمین منطقه به‌صورت بود که سمت دشمن، زمین بالاتر از ما بود که همین امر موجب می‌شد تانک‌های عراقی به جاده تدارکاتی ما مسلط باشند. نیروهایی که مقابل ما مستقرشده بودند از تیپ 10 زرهی عراق بودند، آن‌ها از یگان‌های متخصص و ورزیده عراق بودند که توان و مهارتشان درصحنه کاملاً مشهود بود، چون تعدادی از تانک‌ها و لودرهای ما را با یک گلوله زدند.
با یک شناسایی که سراسر خاک‌ریز انجام دادم، متوجه شدم الحاق بین گردان‌های چپ و راست صورت نگرفته و این خاک‌ریز که طول آن حدود دو کیلومتر بود، چپ و راست آن خالی است نیروهای عراقی حداکثر توان خود را به‌کاربرده بودند تا خاک‌ریز را محاصره کنند، ساعت ده صبح بود که متوجه شدم از سمت راست به‌طرف ما تیراندازی می‌شود. همان موقع بادهای شنی شروع شد. وزش باد این‌قدر شدید شد که دید هر دو طرف محدود شد به‌طوری‌که حوالی ساعت دوازده که عراقی‌ها خیلی به ما نزدیک شده بودند، این‌قدر بادهای شنی زیاد شده بود که تا فاصله دوم‌تری را هم نمی‌شد تشخیص داد. این از امدادهای غیبی بود که آن‌ها نتوانند به ما آسیب برسانند. به نیروهای خودی دستور عقب‌نشینی دادند که به سمت عقب حرکت کردیم. یقین دارم این از ثمرات خواندن دعای توسل بود که هم شب عملیات مشکلی پیش نیامد و هم خداوند در روز به رزمندگان اسلام لطف کرد و با وزش بادهای شنی، چشمشان را کور و آن‌ها را زمین‌گیر کرد.

فرآوری: سامیه امینی

بخش فرهنگ پایداری تبیان

 دستان اوباما هنوز می لرزد

اگرچه وزرای امور خارجه ایران و اعضای ۱+۵ همگی در هتل کوبورگ حضور پیدا کرده و مشغول رایزنی بر سر نقاط اختلافی باقیمانده هستند، اما باراک اوباما رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا هنوزحاضر نشده است تصمیم نهایی و واقعی خود را جهت رسیدن به نقطه پایانی اتخاذ کند. حتی ابراز امیدواری اخیر لوران فابیوس وزیر امور خارجه فرانسه نیز نتوانسته است به عاملی تسریع کننده در جهت اتخاذ تصمیم سرنوشت ساز اوباما تبدیل شود.

کارشناسان و تحلیلگران، دیروز را روز پایانی مذاکرات هسته ای در هتل کوبورگ می‌دانستند. حتی برخی از منابع و خبرگزاری های حاضر در وین، احتمال رسیدن به توافق هسته ای تا ظهر دیروز را قطعی قلمداد می کردند. با این حال حضور دیرهنگام وزرای امور خارجه روسیه و چین در وین نشان دهنده باقی ماندن اختلافات اصلی حول تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد است.

طرفین از یک سو تاکید کرده اند که تمدید بلند مدت مذاکرات برای یک یا دو ماه آتی امکان پذیرنیست اما از سوی دیگر،اختلافات باقیمانده درخصوص تحریمهای شورای امنیت به گونه ایست که اگر تصمیمی واقعی از سوی طرف آمریکایی در خصوص آن اتخاذ نشود، حل و فصل نهایی آن در عمل طی روزهای آتی امکان‌پذیر نخواهد بود.

یک منبع آگاه نزدیک به مذاکرات هسته ای می گوید : "اختلافات موجود در خصوص تحریمهای شورای امنیت ،مکانیسم خروج از بند هفت و نحوه اجرایی شدن توافق صورت گرفته و ترسیم ابعاد حقوقی توافق نهایی و ....جملگی جدی است .تا زمان عدم حل و فصل شدن این اختلافات واقعا نمی توان از رسیدن به توافق نهایی میان ایران و اعضای ۱+۵ خبر داد."

هم اکنون تحلیلهای راهبردی و حقوقی مترتب بر فضای مذاکرات هسته ای ایران و اعضای ۱+۵ با یکدیگر گره خورده و فضای نامانوسی را در اطراف هتل کوبورگ وین ایجاد کرده است. عامر البیاتی تحلیلگر عرب زبان مسائل هسته ای در این خصوص می گوید: "توافق هسته ای با ایران برای اوباما بسیار مهم است. ایران دارای جایگاه ویژه ای در معادلات خاورمیانه است .در این میان، گفتگوی اصلی پشت میز مذاکره هسته ای بین ایران و آمریکا صورت می گیرد و دیگر بازیگران موجود از جمله فرانسوی ها نمی توانند نقش ویژه و پررنگی در این معادله ایفا کنند.

" نکته دیگر اینکه لوران فابیوس وزیر امور خارجه فرانسه در گفتگوی کوتاهی که با خبرنگاران حاضر در محل مذاکرات هسته ای داشت اعلام کرد :"بر این باورهستم که در گام پایانی مذاکرات هسته ای ایران و اعضای ۱+۵ قرار داریم.امیدوارم که طرفین در این دور از مذاکرات به توافق دست پیدا کنند." تعدادی از خبرنگاران فرانسوی حاضر در مقابل هتل کوبورگ معتقد بودند لحن فابیوس بسیار مثبت بوده و از این رو به نظر می رسد توافق نهایی با ایران کاملا در دسترس است.با این حال اخبار دیگر در خصوص اختلافات اساسی موجود در باره لغو تحریمهای شورای امنیت، ضریب خوشبینی مطلق کارشناسان و تحلیلگران را تا حدود زیادی کاهش داده است.

فابیوس حاضر نشده است در خصوص جزئیات مذاکرات و اینکه دقیقا الان طرفین در چه مرحله ای قرار دارند سخنی به میان آورد.در هر صورت، حضور لاوروف وزیر امور خارجه روسیه و وانگ ایی وزیر امور خارجه چین در مذاکرات هسته ای سبب شده است تا مذاکرات وارد آخرین گلوگاه خود شود. آیا دستان اوباما دوباره در این میدان خواهد لرزید؟ آیا او دوباره در اتخاذ تصمیم واقعی در این خصوص ناکام خواهد ماند؟ آیا غرب حاضر به پذیرش خطوط قرمز هسته ای ایران در مذاکرات، به عنوان پیش شرط رسیدن به توافق نهایی خواهد شد؟سئوالاتی که پاسخ آنها تا ساعاتی بعد بر همگان عیان خواهد شد....

بخش سیاست تبیان

محو خانه کعبه توسط وهابیت

چندی پیش «واس»، خبرگزاری رسمی عربستان سعودی تصاویری از آخرین پیشرفت پروژه توسعه حرم مکی در مکه مکرمه را منتشر کرده بود.

پروژه‌ای که تحت عنوان توسعه حرم مکه توسط عربستان سعودی دنبال می‌شود، اما در واقع هدف اصلی آن از بین بردن تمام آثار و نشانه‌های تاریخ صدر اسلام است و این نکته‌ای است که رسانه‌ها و مطبوعات غربی نیز به آن اذعان می‌کنند.
به عنوان مثال روزنامه انگلیسی «گاردین» در گزارشی درباره توسعه حرم مکی که سال گذشته آن را منتشر کرده بود، چنین می‌نویسد: برج‌های غول‌پیکری که قرار است ،در سال 2017 افتتاح شود، دارای 10 هزار اتاق خواب، 70 رستوران، ایستگاه و مرکز خرید و 5 طبقه ویژه خانواده سلطنتی است.
این برج‌ها که بزرگترین هتل جهان خواهند بود، شهر 5 ستاره کاملی هستند که ساخت آنها 2.3 میلیارد پوند برای خاندان سعودی هزینه خواهد داشت.
گاردین در ادامه تاکید‌ می‌کند: لیست جنایات سعودی‌-‌وهابی علیه میراث تاریخی اسلام تمام شدنی نیست. هرچیزی در مکه و مدینه که ارتباطی با پیامبر اسلام  صلوات الله علیه و آله داشته باشد، در تیررس بلدزرها برای تخریب است.
طی ده سال گذشته شکل و ساختار مکه تا حدود بسیار زیادی تغییر کرده است. منطقه اطراف مسجد الحرام مملو از بناها و ساختمان‌های جدید و مدرن شده و شاید بارزترین آنها برج ساعت مکه باشد که در واقع هتلی 120 طبقه و شبیه برج ساعت «بیگ‌بن» لندن است.
اما تخریب آثار تاریخی اسلامی مختص به دوره حاضر نمی‌شود، بلکه ریشه در تاریخ خاندان سعودی دارد، به گونه‌ای که در تاریخ ذکر شده که در سال 1925 مقامات وقت سعودی اقدام به تخریب تمام ضریح‌های مقبره بقیع کردند که در آن شماری از ائمه، همسران پیامبرصلوات الله علیه و آله، فرزندانش و اصحابش به خاک سپرده شده‌اند.
خاندان سعودی همچنین خانه‌ای که روزگاری از آن حضرت «خدیجه سلام الله علیها»، همسر پیامبر صلوات الله علیه و آله بود، را به بخشی از حمام عمومی حجاج تبدیل کرده و مکانی که گفته می‌شد، پیامبر صلوات الله علیه و آله در آن دیده به جهان گشوده‌اند، را پیش از آنکه تبدیل به کتابخانه شود، به بازار خرید و فروش دام و اصطبل دام‌ها تبدیل کرده بود.
عربستان سعودی مدعی است، نوسازی و ساخت و سازهای گسترده و جدید، از جمله توسعه مسجدالحرام، با هدف فراهم کردن جذب تعداد فزاینده‌ای از زائران و حجاج بیت الله الحرام و ارائه خدمات بهتر و بیشتر به آنها ضروری است.

اما انگیزه واقعی نهفته در پس این اقدامات چیز دیگری است. رژیم سعودی معتقد است، خانه‌های قدیمی و مقابری که مرتبط با پیامبر صلوات الله علیه و آله و اصحاب او هستند، الهام بخش مسلمانان و یادآور تاریخ واقعی آنها و اسلام حقیقی است، به همین دلیل این آثار تاریخی اسلامی تخریب شدند تا مسلمانان با دیدن آنها به هویت واقعی و ریشه حقیقی خود باز نگردند.

حکومت سعودی اقدامات خود در این راستا را اینگونه توجیه می‌کند که عبادت در چنین مکان‌هایی بمثابه پرستش بنی بشر است و نمایانگر شرک است که در اسلام حرام است.
در حالی‌که کارشناسان و صاحب‌نظران جهان اسلام تاکید می‌کنند که این اقدامات بیش از آنکه اقامه سنت دینی باشد، نمایانگر وحشیگری مخرب سعودی وهابی است که سودجویی حاصل از کسب و کار آن را تقویت می‌کند.
آنها تاکید می‌کنند: در کشوری که حکومتش کوچک‌ترین تغییر و اصلاح را بر نمی‌تابد، هم اکنون اقدام به گسترده‌ترین تغییرات و اصلاحات در شهری زده که ریشه اسلام و هویت اسلام را باید در آن مشاهده و جست‌وجو کرد.
مکه هم اکنون کلان‌شهر مدرنی شده، پر از آسمان خراش و هتل‌های گران قیمت، در واقع باید گفت که آثار چندانی از شهر تاریخی باقی نمانده است.
طرح توسعه مسجد الحرام شامل توسعه صحن طواف و توسعه حرم از سمت المسفله و اجیاد و افزایش طبقات آن به شش طبقه، راه اندازی ساختمان تهویه مرکزی و احداث ۶۳ هتل در اطراف صحن‌های حرم و توسعه اماکن دیگر است.
کار در طرح توسعه از خلال سه محور اصلی انجام می‌شود که اولین محور، توسعه خود مسجد الحرام است تا ظرفیت آن پس از پایان طرح به دو میلیون زائر و نمازگزار برسد.

دومین محور طرح توسعه، صحن‌های خارجی است که شامل سرویس‌های بهداشتی، گذرگاه‌ها، تونل‌ها و اماکن دیگر است که هدف از آن کمک به روان شدن ورود و خروج حجاج و عمره گزاران است و محور سوم توسعه، منطقه خدماتی، تهویه، ایستگاه‌های برق و آب و دیگر خدمات است.
مساحت طرح توسعه مسجد الحرام به ۷۵۰ هزار متر مربع می‌رسد، این پروژه شامل توسعه حرم از سمت الشامیه است که از باب المروه آغاز و به حاره الباب و جبل هندی در الشامیه و از سمت باب ملک فهد منجر می‌شود. اما این پایان بلایا و مصایبی که بر مکه مکرمه و آثار تاریخی اسلامی می‌‌آید، نیست، بلکه به تازگی طرحی جدید به نام «طواف حلزونی» که از ابتکارات یک دانش‌آموز دبیرستانی  عربستانی است، مورد توجه مقامات سعودی قرار گرفته و مقدمات اجرای آن در حال بررسی است.
این طرح که به بهانه جلوگیری از اشتباه در تعداد دفعات طواف در حال بررسی است، تلاش دیگری از سوی مقامات سعودی است تا از قداست کعبه و مناسک حج و طواف خانه خدا بکاهد.
در این طرح قرار است، یک ستون مارپیچ حلزونی 7 دور (به تعداد دفعات طواف) اطراف کعبه نصب شود. نکته قابل توجه اجرای این طرح است، چون با توجه به تعداد حجاج باید عرض این ستون مارپیچ حداقل 500 متر در نظر گرفته شود و این بدین معناست که باید بخش‌هایی از مسجد الاحرام در اطراف خانه خدا تخریب شود. مگر آنکه حکومت سعودی بخواهد طرح مذکور را در مقیاس کوچک‌تر اجرا کند که در این صورت باید حجاج را به گروه‌های کوچک تقسیم و طواف آنها را نوبت بندی کند.
ارائه طرح مذکور در شبکه‌های اجتماعی اینترنتی با واکنش‌های منفی بسیاری روبه رو شده است. برخی کاربران اعلام کرده‌اند، بهتر است، حکومت سعودی به جای اینگونه طرح‌های ضد اسلامی، به وضعیت شهرهایش رسیدگی کند که با هر بارانی سیل آن را برمی‌دارد یا به وضعیت شهروندانش رسیدگی کند که در فقر مطلق غوطه‌ور شده‌اند.
نکته قابل تامل آنکه این طرح توسعه که تنها مکه مکرمه را در برنمی‌گیرد، بلکه مدینه منوره، شهر پیامبر  صلوات الله علیه و آله را نیز شامل می‌شود، تاکنون ابنیه زیادی را که قرن‌ها پس از ظهور اسلام باقی مانده بود، را با خاک یکسان کرده است، از مسجد فضیخ و مشربه ام ابراهیم در مدینه اثری باقی نمانده و قبرستان شهدای حره در مدینه و قبرستان شهدای فخ در مکه به خیابان و پارک تبدیل شده‌اند.

تمام این بناها به دلیل ارتباط با تاریخ تشییع و امامان معصوم تخریب شدند و دلیل آن نیز به گفته سعودی‌های وهابی شرک‌آمیز بودن توجه زیاد شیعیان به آنهاست، در حالی‌که اگر چنین است که آل‌‌سعود ادعا می‌کند، چرا پس از تخریب مسجد علی(ع) که در مجاور چاه حفر شده توسط آن حضرت بنا شده بود، مسجد عمر را می‌سازند یا در مساجد سبعه، مسجد علی (ع)، زهرا (س) و سلمان فارسی را تخریب و به جای آن اقدام به نوسازی و گسترش مسجد عمر می‌کنند.
مزار امامان تشیع در قبرستان بقیع تخریب می‌شود، اجازه زیارت مزار پیامبر صلوات الله علیه و آله در مسجدالنبی به ارادتمندان آن حضرت داده نمی‌شود، اما مزار ابوبکر و عمر در مجاورت آن برای اهل سنت قابل زیارت کردن است.

به هر حال روند تخریب آثار تاریخی اسلامی گاهی به بهانه شرک‌آمیز و گاهی به بهانه توسعه حرم مکی در سکوت و بی‌تفاوتی کامل جامعه بین المللی که در برابر تخریب مجسمه‌های بودا در افغانستان واکنش نشان می‌دهد و مهم‌تر از آن سکوت عجیب مسلمانان جهان ادامه دارد.

 "سراسر عراق از اشغال داعش آزاد می‌شود"

 وزیر دفاع عراق وعده داد که نیروهای امنیتی این کشور همه مناطق تحت تصرف داعش را آزاد خواهند کرد.

خالد العبیدی، وزیر دفاع عراق گفت: نیروهای عراقی همچنان تروریست‌های داعش را از مناطق اشغالی به عقب می‌رانند و سرانجام همه این مناطق را از وجود آن‌ها پاکسازی خواهند کرد.

وزارت دفاع عراق در بیانیه‌ای اعلام کرد: العبیدی در دیدار با احمد المشهدانی، نماینده مجلس عراق به بررسی وضعیت امنیتی این کشور و پیروزی‌های نیروهای عراقی در میدان جنگ با داعش پرداخت.

العبیدی در این دیدار اعلام کرد: نیروهای ارتش عراق همچنان در مناطق تحت تصرف داعش پیشروی می‌کنند.

به گزارش العالم، داعش در شهر فلوجه متحمل شکست سنگین شده و بر اثر حملات نیروهای ارتش عراق، خطوط دفاعی این گروه تروریستی در حال فروپاشی است.

نیروهای ارتش توانستند پل ارتباطی سامراء با رمادی و فلوجه (معروف به الجسر الیابانی) و اکثر بخش های منطقه الصقلاویه و تعداد زیادی روستای حومه این منطقه را از تروریست‌ها پاکسازی کنند.

ارتش عراق همچنین با حمله به یکی از مواضع داعش در روستای البشیر در جنوب استان کرکوک توانست 12 تروریست داعشی را به قتل برساند و 4 تروریست دیگر را نیز با کمین گذاری در منطقه البوجواری شهر بیجی استان صلاح الدین به قتل برساند.

کرار جاسم، فرمانده گردان توپخانه ارتش عراق در مصاحبه با خبرنگار العالم گفت: نیروهای ارتش مواضع داعش را هدف قرار دادند و حملات پیاپی به منطقه صقلاویه در نزدیکی شهر فلوجه دقیق و موفقیت‌آمیز بود و نیروها پس از این حملات توانستند وارد الصقلاویه شوند و همچنان به عملیات نظامی خود ادامه می دهند.

 رئیس دیوان پادشاهی عربستان تغییر کرد

پادشاه عربستان سعودی در ادامه عزل و نصب های خود رئیس دیوان پادشاهی این کشور را برکنار کرد.

به نقل از پایگاه خبری العهد لبنان، «سلمان بن عبدالعزیز» پادشاه عربستان سعودی «حمد السویلم» رئیس دیوان پادشاهی این کشور را از سمت خود برکنار کرد.

پادشاه سعودی «خالد العیسی» را به عنوان رئیس جدید دیوان پادشاهی عربستان تعیین کرد. وی همچنین «مشعل بن عبدالله بن مساعد» را به عنوان امیر مرزهای شمالی این کشور و «ماجد الحقیل» را به عنوان وزیر مسکن تعیین کرد.

منبع : مهر

صالحی: اختلافات فنی تقریبا حل و فصل شده است

رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان گفت مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ پیشرفت ملموسی داشته است.

علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرد مذاکرات هسته ای کنونی با کشورهای گروه 1+5 در خصوص برنامه هسته ای ایران، پس از ازسرگرفته شدن آن در دو هفته قبل، پیشرفتی ملموس داشته است.

صالحی به خبرنگاران گفت اختلافات فنی تقریبا حل و فصل شده است و چارچوب متن در خصوص این مسائل و ضمائم مربوطه تقریبا تکمیل است.

در عین حال، دیگر مذاکره کنندگان ایرانی به خبرنگاران گفتند مسائل حل و فصل نشده در مرحله کنونی منتظر راه حلی سیاسی است. آنها افزودند چارچوب توافق آماده است و در انتظار تصمیمات سیاسی است.

عامل مۆثر برای داشتن خشوع در نماز

نماز هنگامى مى‌تواند اثر واقعى خود را ببخشد كه توأم با خشوع باشد.

عواملى مى‌تواند در نرم شدن قلب انسان و پیدا شدن خشوع در آن مۆثر باشد. این عوامل به قرار زیر می باشند:

1. مبارزه با خودپرستی

حقیقت عبادت این است كه انسان در مقابل معبود حقیقى، همه چیز خود را تسلیم كند. اشكال بزرگ و مانع اساسى تكامل بسیارى از ما این است كه ما در مقابل خدا، براى خودمان نوعى «ربوبیت» و «صاحب اختیارى» قایل هستیم. ما فكر مى‌كنیم خودمان كسى هستیم ؛ما در مقابل خداوند براى خود خواسته ها و اراده هایى قایلیم و حتى بسیارى از اوقات خواسته و اراده خود را بر خواست و اراده خداى متعال ترجیح مى‌دهیم: «أفَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ»؛(1) پس آیا دیدى كسى را كه هوس خویش را معبود خود قرار داده است؟صرف نظر از تعدادى بسیار محدود و انگشت شمار، مرتبه‌اى از «هواپرستى» در همه ما وجود دارد: «وَ ما یُۆْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللّهِ إِلاّ وَ هُمْ مُشْ

رِكُونَ»؛(2) و بیشترشان به خدا ایمان نمى‌آورند جز این‌كه [با او چیزى را]شریك گیرند. در اكثر مردم شائبه‌اى از شرك وجود دارد و «خداپرستى» با «خودپرستى» همراه است.

به هر حال، براى رسیدن به مقصد و نمازى كه انسان را به معراج ببرد، راهى جز فرو شكستن وجود ندارد: «قَدْ أَفْلَحَ الْمُۆْمِنُونَ. الَّذِینَ هُمْ فِی صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ» (3)؛ به راستى كه مۆمنان رستگار شدند؛ همانان كه در نمازشان فروشكسته‌اند.

بین فرو شكستن در مقابل خدا و فرو شكستن در پیش مردم یك تفاوت وجود دارد. فرو شكستن در مقابل مردم رنج آور است و انسان از آن عذاب مى‌كشد و برایش سخت است، اما وقتى این حالت در برابر خداوند به انسان دست مى‌دهد، انسان لذت مى‌برد! برخى از بزرگان مى‌فرمودند، لذتى كه انسان از این حالت در مقابل خدا پیدا مى‌كند و اشكش به جهت خشوع در برابر خداوند جارى مى‌شود، از همه لذت هایى كه در دنیا وجود دارد بیشتر است، به طورى كه آرزو مى‌كند‌اى كاش هیچ چیز دیگرى جز همین حال نبود و همیشه این حال برایش باقى مى‌ماند!

2. توجه به عظمت الهى و حقارت و ناچیزى خویش

اگر ما به هنگام نماز حضور خدا را دست كم در حد یك انسان معمولى هم احساس كنیم، نمازمان با آنچه كه فعلا هست بسیار متفاوت خواهد شد؛ چه رسد به این‌كه حضور خدا را با مقام خدایى‌اش احساس كنیم! اگر همین مقدار هم خدا را باور كنیم حضور قلبمان بیشتر خواهد شد.

در اثر تمرین و توجه به این امر، حالت خُردى و حقارت در مقابل پروردگار به انسان دست مى‌دهد و در مقابل عظمت الهى خود را ناچیز و كوچك یافته، كرنش مى‌كند.

جالب است كه نماز هم با اشاره به همین مسأله، یعنى عظمت خداى متعال، شروع مى‌شود. ابتداى نماز باید «الله اكبر» بگوییم؛ یعنى باید به بزرگى و عظمت خداوند توجه و اعتراف كنیم. و باز جالب است كه این ذكر بارها در طول نماز و حتى پس از پایان نماز و در تعقیبات آن تكرار مى‌شود. به هنگام رفتن به ركوع و سجده و هم چنین سر برداشتن از آنها، در تسبیحات اربعه در ركعت سوم و چهارم، در تسبیحات حضرت زهرا (علیها السلام) پس از پایان نماز و در موارد متعدد دیگر، با ذكر «الله اكبر» به عظمت و بزرگى خداوند توجه داده مى‌شود. آن كسى كه انسان را خلق كرده و نماز را بدین صورت تشریع كرده، بهتر مى‌دانسته كه انسان چگونه باید تربیت شود و توجه و تكرار چه مفاهیمى براى انسان بیشتر ضرورت دارد.

3. توجه به زشت كارى خود در برابر پروردگار

خداى متعال نظام هستى را طورى قرار داده كه در آن، ارتكاب گناه آثارى سوء در پى دارد. خداوند در روز قیامت انسان را زنده مى‌كند و اگر فرد با ارتكاب گناه مستحق عقاب گردیده باشد او را به جهنم مى‌برد و عذاب مى‌كند. بنابراین خداوند موجودى وحشتناك و ترسناك نیست، بلكه آنچه ترسناك است اعمال و رفتارهاى سوء خود ما است كه ممكن است بر اساس نظامى كه خداوند مقرر فرموده، ما را به سوى جهنم و عذاب الهى سوق دهد. یكى از راه هاى پیدا كردن خشوع در نماز، رسیدن به حالت «خوف از خدا» است.

انسان با در نظر گرفتن این‌كه در مقابل چه شخصیت مهربان و بزرگوارى بى حرمتى كرده و دست به زشت كارى و پلیدى زده است، احساس شرمندگى نموده حیایى فوق العاده مى‌كند و در مقابل خداوند سرافكنده و فروشكسته مى‌گردد.

4. توجه به «صفات جمال» الهى

انسان هر قدر كه كسى را بیشتر دوست داشته باشد، سعى مى‌كند خود را بیشتر به او نزدیك كند. در مورد خداى متعال نیز، هر چقدر محبت خدا در دل انسان بیشتر باشد، شوق نزدیكى و ارتباط و اتصال با او نیز در انسان بیشتر خواهد بود. و محبت خدا، در نتیجه معرفت نسبت به صفات جمالیه الهى و توجه به آنها پیدا مى‌شود. شوق لقاى الهى در دل كسانى بیشتر است كه صفات جمالیه الهى را بیشتر و بهتر شناخته‌اند و محبت خدا در دلشان بیشتر است.

اگر چنین حالتى تا حدودى در انسان حاصل شده باشد، از آن جا كه نماز را لحظه فوز به لقا و دیدار محبوب مى‌یابد، از این رو آتش شوق وصال در دلش زبانه مى‌كشد و هنگامى كه در نماز به وصال معشوق و محبوب خود مى‌رسد در مقابل او احساس خاكسارى و فروشكستگى مى‌كند.

پیدایش اصل این حالت و نیز درجه شدت و ضعف آن، بستگى دارد به این‌كه انسان تا چه حد شوق لقاى الهى را داشته باشد. شوق لقاى الهى نیز تابع میزان محبت انسان نسبت به خداى متعال است. محبت نیز تابعى از میزان معرفت انسان نسبت به صفات جمالیه الهى است. بر این اساس، گرچه انسان در حین نماز محبوبش را به چشم سر نمى‌بیند، اما آتش شوق وصال و گرمى لحظه دیدار معنوى تمام وجودش را فرا مى‌گیرد.

5. آخرین نماز

از دیگر چیزهایى كه مى‌تواند به حضور قلبِ بیشترِ ما در نماز كمك كند و در روایات هم به آن اشاره شده است، توجه به این نكته است كه احتمال دارد این نماز آخرین نمازى باشد كه مى‌خوانیم! در روایتى، پیامبر اكرم (صلى الله علیه وآله) در ضمن نصایحى به یكى از اصحاب به نام «ابوایوب خالد بن زید»، یكى از مطالبى كه اشاره فرموده‌اند همین مطلب است: «فَصَلِّها صَلاةَ مَوَدِّع» (4)؛ یعنى به هنگام نماز طورى نماز بخوان كه گویا این آخرین نمازى است كه مى‌خوانى؛ نماز خداحافظى تو است.

در هر حال، راه هاى متعددى براى خروج از غفلت و توجه به خداى متعال وجود دارد. همه این راه ها متوقف بر نوعى معرفت و شناخت است. اگر بخواهیم در حال نماز خشوع داشته باشیم و متوجه ذات اقدس متعال گردیم، باید از پیش، این معرفت ها را كسب كنیم و آنها را پیوسته وجهه نظر خود قرار دهیم. به ویژه بایستى دقایقى قبل از نماز، به معارفى كه از پیش كسب كرده‌ایم. توجهى خاص بنماییم؛ این كار در ایجاد خشوع در حین نماز، بسیار مۆثر است.

بارالها ما را از خواب غفلت بیدار كرده، به سوى خود متوجه نما و قلب و دل ما را نسبت به خود خاشع گردان و نمازهاى ما را «نماز خاشعان» قرار ده؛ آمین. و آخر دعوانا أن الحمدللّه رب العالمین.

پی نوشت ها:

1.سوره مبارکه جاثیه، آیه 23.

2.سوره مبارکه یوسف، آیه 106.

3.سوره مبارکه مۆمنون، آیه 2.

4.بحارالانوار، ج 73، باب 129، روایت 4.

بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان