نماز جمعه در دوره ی قاجار
نماز جمعه در دوره ی قاجار
![]()
نماز جمعه اهمیت خود را در دوره ی قاجار از دست داد. زمانی که روابط علما با دولت نادری به دلایل مختلف در هم ریخت، با همه همراهی قاجاریان این روابط رو به بهبودی کامل نگذاشت و دوگانگی میان علما و قدرت سیاسی موجود در جامعه تشدید شد. انتخاب امام جمعه در حوزه ی حکومت باقی ماند، و طبعا ائمه ی جمعه در برابر علمایی قرار می گرفتند که رو در روی حکومت قرار داشتند. نمونه این امر دفاع امام جمعه تهران از حکومت استبداد در برابر علمای مشروطه خواه، در آغاز آن حرکت است. باید توجه داشت که امام جمعه تهران به هیچ روی در این مخالفت انگیزه ای شبیه انگیزه ی علامه شهید شیخ فضل اللّه نوری نداشت1.
ادامه مطلب
نماز جمعه در دوره ی پهلوی
در دوره ی پهلوی، ائمه جمعه اصولاً وابسته و آلت دست حکومت بودند، گرچه کسانی نیز یافت می شدند که مستقلاً اقامه ی جمعه می کردند و ارتباطی با حکومت نداشتند، نظیر: 1 ـ حاج آقا رحیم ارباب اصفهانی، از علمای برجسته ی در علم و عمل که از معاصران و معمّران بوده و در اصفهان اقامه ی نماز جمعه می کرد1. 2 ـ آیة اللّه مرحوم حاج سید محمد تقی خوانساری که از مراجع تقلید بوده و در دوران حیاتش در قم اقامه ی نماز جمعه می نمود2. 3 ـ حضرت آیت اللّه حاج شیخ محمدعلی اراکی (معروف به شیخ الفقهاء و المجتهدین) که در دوران حیات پر برکتش در قم اقامه ی جمعه می کرد3.
ادامه مطلب
تجلی معارف حج در نماز است
تجلی معارف حج در نماز است
![]()
تجلی معارف حج در نماز است، زیرا حج که قصد و توجه و سفر به سوی کعبه ظاهری است، در نماز نه تنها حج به مفهوم قصد قبله ظاهر لازم است بلکه توجه به سوی کعبه دل که بیت المعمور در کشور وجود انسانی است نیز تحقیق می یابد، و این زیباترین جلوه معارف حج در نماز است،[1] زیرا در این حج (نماز) قصد جامع و کاملتری با سیر معنوی نماز گزار در دو نشئهی افاقی و انفسی (توجه به قبله ظاهر و باطن) انجام می شود و سالک خانه حضرت دوست با سلوک معنوی خویش کعبه جان را قصد کرده و از آن طریق به وصال جان جانان بار می یابد.[2]
برخی از بزرگان نکته آموز با اشاره به مطالبی بلند در این باره چنین تصریح کرده اند:
(اتصاف انسان نماز گزار که در واقع سالک خانه دوست است به مقام فناء برای او عیدی بزرگ است و بقائی بعد از فنا برای او عیدی کامل تلقی می شود و نماز این دو عید را در مقام خاصی که عبارت از مقام وحدت حقیقی باشد بجا می آورد)[3] بنابراین نماز کاملترین جلوه گاه حج است. بخصوص آن که نماز یک نحوه حرکت خاصی است آنهم نه در مقوله های عرضی نظیر: کیف، متی، این، و مانند آن بلکه در جوهر نماز گزار، زیرا صحت آن به نیت است و نیت همان انبعاث روح انسان نماز گزار از خلق به سوی حق است.[4]
[1] . حسن زاده آملی، هزار و یک نکته، نکته 103، ج1. ص100، نشر پیشین.
[2] . سید حیدر آملی، اسرار شریعة، ص223 و ص233، نشر پیشین.
[3] . سید حیدر آملی، اسرار شریعه، ص243، نشر پیشین.
[4] . جوادی آملی، عبدالله، نقل از: سرالصلوة امام خمینی، ص16، نشر پیشین.
ادامه مطلب
نماز جمعه در دوره ی انقلاب اسلامی

پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی به رهبری حضرت آیة اللّه العظمی امام خمینی رحمه الله این فریضه ی مهم اسلامی مجددا اِحیا شده، دستور برگزاری آن از سوی امام راحل صادر گردید؛ لذا در نخستین جمعه ی ماه مبارک رمضان سال 1399 ه .ق برابر با 5 مرداد 1358، اولین نماز جمعه ی با شکوه و پر عظمت، در تاریخ ایران زمین، با شرکت بیش از یک میلیون نفر از مردم مسلمان روزه دار تهران در گرمای شدید تابستان به امر امام رحمه الله و به امامت و پیشوایی رزمنده ی نستوه مجاهد کبیر مرحوم آیة اللّه طالقانی در دانشگاه تهران مرکز علم و سازندگی، با شکوه و جلوه ی خاصی برگزار گردید. بعد از ارتحال امام راحل و پر کشیدن روح بلند ایشان به دیار باقی، سکّان هدایت انقلاب به دست با کفایت آیة اللّه العظمی خامنه ای افتاد، ایشان نیز با توجه به نقش نمازهای جمعه پیوسته بر اهمیت این فریضه ی مهم تأکید و مردم را به شرکت هرچه بیشتر و گسترده تر در آن ترغیب نمود. در تهران از ابتدای انقلاب تا اوایل مرداد سال 80 تعداد 1142 نماز جمعه بدون وقفه در تهران برگزار شد1. هم اکنون نیز با لطف و عنایت خداوند متعال در تمام شهرهای ایران اقامه ی نماز پرشکوه جمعه ادامه دارد. هم اینک 442 امام جمعه در مناطق مختلف کشور، همزمان نماز جمعه را اقامه می کنند.2 بنیانگذار جمهوری اسلامی در مورد اقامه ی این نماز عبادی، سیاسی سخنی شنیدنی دارد، ایشان می فرماید: یکی از مهم ترین چیزهایی که در این انقلاب حاصل شد، قضیه نماز جمعه است که در زمان سابق در بین ما مطرود، و در بین اهل سنت به طور دلخواه نبود و غالبا تحت نفوذ قدرت ها انجام می گرفت که بحمدالله در این نهضت، نماز جمعه با محتوای حقیقی آن تحقق یافت، و آقایان باید با سفارش به مردم و نسل های آینده به این مسأله اهمیت بدهند که نماز جمعه در رأس همه امور است و مردم را مجتمع کنند که در این امر خللی وارد نشود.3
ادامه مطلب
