نقش تعیین کننده نماز درمیان سایر اعمال درروز قیامت 

ازصدر اسلام بعد از تشریع نماز تا کنون ، در آغاز تشرف به این دین حنیف(1) نخستین گام به میدان نماز نهاده می شود و نوگروندگان پس از اقرار به توحید از باب نماز به سرای دین راه می یابند.

چنانچه درروایات آمده است : «کان رسول الله – صلی الله علیه و آله – اذا أسلَمَ الرَّجُلُ مایُعَلِّمُهُ الصّلاة(2)»

سیرهو روش پیامبر اکرم – صلی الله علیه و آله – این بودکه اولین چیزی که به افراد تازه مسلمان آموختند نماز بود. چنانچه در حدیث می خوانیم امام باقر –علیه السلام– می فرماید :

« اِنّ اوّلَ ما یُحاسب بِهِ العبدَ الصلاةَ ، فاِن قُبلت قُبِل ماسِواها واِن رُدَّت رُدَّ ما سواها(3).»

«نخستین عملی که از بنده مورد محاسبه قرار می گیرد نماز است پس اگر نماز قبول شد بقیه اعمال پذیرفته می شود واگررد شد بقیه اعمال نیز پذیرفته نیست (4)»

به فرموده امیرالمومنین ، حضرت علی –علیه السلام– تمامی اعمال انسان تابع نماز وی می باشد.(5)

وآنچهاز ظاهر روایت به دست می آید این است که درموقع حساب از جانب مؤاخذ ومحاسبحقیقی اول کلامی که درمقام حساب صادرمی شود سوال از حال نماز بنده است ، پس اگر نماز شخصی مقبول شد مقبولیت آن موجب مقبولیت سایر اعمال می شود ،گویا مراد این باشد که بعد از پذیرفته شدن نماز دیگر سوال از سایر اعمال نمی شود و به برکت نماز مقبول ، کلیه اعمال مقبول می شود واگرخدای ناخواسته، نماز این شخص دردرگاه احدیت ، جل شانه ، مردود شد قاطبه طاعات و اعمال او مردود می شود یعنی ثمری بر آنها مرتب نمی شود.(6)

جنابشفتی ( ره ) پس از اشکال وارد کردن به ظاهر کلام مراد از این احادیث را چنین بیان می فرماید : « هر گاه نماز مقبول شود به برکت آن سایر اعمالی که مستجمع شرایط قبول نبوده باشد مقبول می شود و هرگاه نماز مردود شد ، مردود شدن آن مسـتلزم رد شـدن سـایراعمالی است که به برکت نماز مقبول می شد (7)»

به هر حال معنای سخن هر آنچه باشد ما را به این رهنمود می کند که جایگاه نماز در قیامت هم جایگاه رفیع و ارزشمندی است ،

درحدیث دیگری که از پیامبراکرم – صلی الله علیه و آله – روایت شده‌، به قیل وقالها خاتمه داده ، ودل شکاکین ومرد دین را یک دل کرده وآب پاکی بر دست تارکین وضایع کنندگان نماز ریزد وآن حدیث ارزشمند این است :

« أول ما یُنْظَرُ فی عَمَلِ العَبدِ فی یومِ القیامةِ فی صلاتِهِ فاِن قُبِلَتْ نُظِرَ فی غَیْرها واِن لَمْ تقبل لم یُنْظَر فی عَمَلِهِ بِشَیءٍ(8). »

«اولینعملی که درروز قیامت در پرونده اعمال بندگان به آن توجه می شودنماز است ، پس اگر قبول شد به دیگر اعمال توجه می شود والّا اصلاً نگاه به غیر آن نمی شود(9). »

پی نوشت ها:

1.اصل معنای حنف ، میل است وحنیف مایل به اسلام وثابت قدم برآن را گویند وآنکسی که بر آئین توحید ابراهیمی باشد .سید ابراهیم سید علوی ،همان ، ص 13 .
2.محمد وحیدی ، دانستنی های لازم از نماز ، ص 24 .
3.محمدباقر ، مجلسی ،بحار ،ج 83 ،ص 25 ، ح 46 .
4. محمدرضا رضوانطلب ، پرستش آگاهانه ، ص 88 .
5. « .... أنّ کُلَّ شیءٍ مِنْ عَمَلِکَ تَبَعٌ لِصَلاتِکَ ..... » محمد دشتی ، ترجمه نهج البلاغه ، نامه 27 ، ص 510 .
6. سید محمدباقر شفتی ، تحفه الابرار ، ج1 ، ص 5 .
7. سید محمدباقر شفتی ، همان ، ج1 ، ص 6 .
8. محمد باقر مجلسی ، همان ، ج 82 ، ص 227 ، ح 53 .
9. محمد رضا رضوانطلب ، همان ، ص 88 .