مهم ترین مانع در حضور قلب را چه می دانید؟

ماذهن مان را نمی توانیم مهار کنیم چون قلب و ذهن ما در سیطره درگیری ها و مشغولیت های زیاد با مسایل زندگی است و این سیطره نمی گذارد ما آن شعاع الهی را در نماز حس کنیم. اما به هر میزان که من حضور و بودن خداوند را حس ولمس و ادراک می کنم حضور قلب هم در نماز برای من حاصل می شود چون این دو از همدیگر جدا نیستند. درک محضر خداوند با کیفیت نماز انسان رابطه مستقیم دارد. شما هرچقدر هم که بخواهی ذهنت را در نماز مهار کنی تا زمانی که زاویهدید شما در برابر خداوند زاویه بسته ای است این اتفاق نخواهد افتاد.

چاره چیست؟

چارهاین است که ما هم در همان مسیری که معصومین (ع) و اولیا رفتند برویم و همان منازل را طی کنیم. در روایات ما آمده است وقتی زمان اذان می شد تن معصومین (ع) ما می لرزید. حالات چهره شان تغییر پیدا می کرد چون عمیقا حس می کردند به دیدار خدا می روند. حالا اگر کسی آن اشتغالات را در ذهن خود کمکند می تواند در همین مسیر قرار گیرد.

موضوع همینجاست که در واقع شرط خواندن نمازی که عیار و خلوص معنوی بالایی داشته باشددرک حضور خداوند است. این درک چطور برای ما حاصل می شود؟

بههر میزان که ما در یاد و ذکر حق غوطه ور می شویم این حضور هم برای ما فراهم می شود. قاعدتا اگر ما متوجه باشیم حتی پیش از آن که نماز  بخوانیم یعنی آن جا که ظاهرا در وقت نماز نیستیم با خود بیندیشیم که در برابر چه کسی ایستاده ایم و با که سخن می گوییم این امر برای ما هم اتفاق می افتد. شاید این مثال بتواند این موضوع را در ذهن ما روشن تر کند وقتی می خواهیم به دیدار بزرگی برویم که خیلی در ذهن ما عزیز و بلندمرتبه و گرامی است از روزها شاید از هفته ها قبل برای آن دیدار برنامه ریزی می کنیم و  مرتب در ذهن مان مرور می کنیم که چه بپوشم؟ آن جا که رفتم چه بگویم؟ چطور سخنم را آغاز کنم؟ حرکات و رفتارم چه باشد؟ این پرسش ها به خاطر آن است که ما حضور آن فرد را حس می کنیم و چون در ذهن ما جایگاه رفیعی دارد طبیعتا این پرسش ها هم برای ما ایجاد می شود. حال شما فرض کنید در برابر کسی ایستاده اید کههیچ فرد گرامی و بلندمرتبه و حکیم و  بخشنده ای با او قابل قیاس نیست، اگرگوشه ای از  بزرگی و عظمت و جلال خداوند در ذهن ما نقش ببندد معلوم است کهآن حضور را حس می کنیم. آن وقت زمانی که سر صحبت را با او باز می کنیم و در نماز با او به گفتگو می نشینیم ذهن و روح ما هم در آن نماز می ماند و درلذت وصال، آن حضور را می چشد.

حجت الاسلام و المسلمین فیروزی معاون پژوهشی دانشگاه مفید