با اینكه دیگر بچه نیست و سنش از ۲۵ سال هم گذشته اما هنوز نمی داند چگونه باید پول هایش را خرج كند.اگر اول ماه ۵۰۰هزار تومان به او بدهید، یك هفته مانده به آخر ماه پول ندارد و باز هم دست از پا درازتر با قرض و قوله هایی كه بالا آورده پیش شما برمی گردد. اصلاً به خودتان رفته است، به نوجوانی و جوانی شما. شما هم بلد نبودید پس انداز كنید و خرج و دخلتان را طوری تنظیم كنید كه آخر ماه به آشوب و دلهره نیفتید. اما عذاب می كشید از كوره در می روید، سر او داد می زنید و به این فكر می كنید كه چرا فرزند شما آدم نمی شود و حد و حدود خرج و دخلش را نمی داند. چند روزی با همدیگر قهر می كنید و به كودكی هایش فكر می كنید به آن روزها كه هیچ وقت از قلكی كه برایش خریده بودید هیچ صدایی بلند نمی شد.
● تربیت اقتصادی
بسیاری از ما بدون هیچ تربیت اقتصادی بزرگ می شویم. باز هم بسیاری از ما فرزندانی تربیت می كنیم كه از اقتصاد چیزی نمی دانند. شانه بالا می اندازیم و می گوییم: ما كه از علم اقتصاد چیزی نمی دانیم. در صورتی كه اصلاً لازم نبوده علم اقتصاد خوانده باشیم همان طور كه بسیاری از ما علوم تربیتی نخوانده ایم اما بسیاری مواقع فرزندان بسیار خوبی تربیت می كنیم كه جامعه پذیرای آنها است و آنها را تحسین می كند، پس چه می شود كه نمره ما در درس تربیت اقتصادی فرزندانمان خیلی بد می شود و گاه با تمام درس هایی كه می دهیم فرزندانمان در زندگی اقتصادی مردودی می آورند؟به نظر شما اولین گام در راه تربیت اقتصادی چیست؟ روان شناسان و جامعه شناسان و اقتصاددانان به آن جواب داده اند: پول توجیبی! هرچند به نظر می رسد همه ما با این واژه و چگونگی آن آشنا هستیم و هر هفته یا هر ماه با دادن مقداری پول فرزندمان را خوشحال می كنیم، اما در بسیاری مواقع عدم شناخت درست از این واژه كاربردی باعث می شود نه تنها به فرزندانمان چیزی بیاموزیم و آنها را با زندگی آشنا كنیم كه حتی موجب مسائل و مشكلات بسیاری می شود.
● پول توجیبی چیست؟
اشتباه است اگر فكر كنیم پول توجیبی پاداش رفتار خوب یا حق الزحمه كاری است و ما می توانیم با در نظر گرفتن و یا صرف نظر كردن از آن به عنوان عاملی برای فشار به كودكانمان استفاده كنیم و او را مجبور به فرمانبرداری از خودمان كنیم. پول توجیبی قبل از اینكه بخواهد بخشی از نیازهای مادی فرزندمان را رفع كند یك وسیله آموزشی و تربیتی است. در فرهنگ های مختلف به وسیله پول توجیبی سعی می شود مسوولیت و حق انتخاب و پس انداز به فرزندان آموخته شود. به وسیله در نظر گرفتن پول جیبی به آنها امكان تجربه عملی یك موقعیت اقتصادی را می دهیم و درهای ورود آنها را به دنیای آدم بزرگ ترها باز می كنیم و به آنها امكان می دهیم با مسائل مالی اطراف خود آشنا شوند و یاد بگیرند چگونه از پولی كه در اختیار آنها قرار گرفته استفاده كنند.
● سن پول توجیبی
تحقیقات انجام گرفته درباره پول توجیبی نشان داده سن گرفتن پول توجیبی می تواند از دهه دوم زندگی افراد شروع شود. یعنی زمانی كه آنها وارد اجتماع شده اند با افراد بسیاری در مدرسه و محیط بیرون تماس دارند و توانایی شناخت پول و مكان های برآورده كردن نیازهایشان را می دانند. البته در مواردی توصیه می شود با تمرین های كوچك تر مثل خرید یك قلك و جمع كردن پول از سن ۳ ـ ۴ سالگی فرزندتان را با پس انداز آشنا كنید كه این مورد درباره ۲ طبقه بسیار توصیه می شود. اول طبقه خانواده های ثروتمند و دوم خانواده هایی كه از موقعیت پایینی برخوردار هستند و به نوعی زندگی شان با میزان پولی كه دارند (و یا ندارند) با دیگران متفاوت است.
● چقدر پول توجیبی بدهیم؟
قبل از اینكه درباره میزان پول توجیبی صحبت كنیم لازم و ضروری است فرزندانمان را با وضعیت اقتصادی خانواده آشنا كنیم و به آنها بیاموزیم كه در چارچوب امكانات مالی خانواده می توانند پول توجیبی داشته باشند. در اختیار قرار دادن میزان زیادی پول توجیبی كه هیچ سنخیتی با موقعیت خانواده ندارد، می تواند به درك ناصحیح كودك از موقعیت خود منجر شود و خانواده ها شاید بتوانند تا زمان ۱۱ ـ ۱۰ سالگی آن را طاقت بیاورند و غیرواقعی جلوه دهند اما بعد از گذشت این سال ها و پا گذاشتن كودك به سن نوجوانی شاهد شخصیتی زیاده خواه و پرتوقع هستیم كه به هیچ وجه نمی خواهد موقعیت خانواده را درك كند. در این مورد نه تنها فرد در ارتباط با خانواده اش دچار مشكل می شود كه خودش هم با شخصیت خودش درگیری پیدامی كند. به طور خلاصه پول توجیبی نباید نه به آن اندازه زیاد باشد كه ارزش خود را از دست بدهد و كودك با خیال راحت پول خرج كند بدون اینكه با خود حساب و كتابی داشته باشد و نه باید به آن اندازه كم باشد كه كودك برای رفع نیازهای خود به اعمال نادرست و راه های خلاف كشیده شود.
● پول توجیبی ماهانه یا هفتگی
پول توجیبی باید از قاعده و نظم خاصی برخوردار باشد. مثل روزانه، هفتگی و یا ماهیانه. دلایل دیركرد آن هم باید معقول و منطقی باشد و نباید به خاطر موارد دیگر مثل تنبیه و یا حتی تشویق زمان و میزان آن تغییر كند. اما برای كودكانی كه سن كمتری دارند می تواند برنامه ریزی به صورت روزانه و یا هفتگی باشد
● نظارت بر پول توجیبی
شما می توانید خیلی راحت و آسان و بدون هیچ زحمتی تمام نیازهای فرزندانتان را رفع كنید. آنها را تا مدرسه ببرید و برگردانید، تغذیه درون كیفش بگذارید خلاصه اینكه از مهم ترین چیزها تا جزیی ترین ها مثل بند كفش و تراش را برایش بخرید و نگران دیر و زود شدن و خوب بودن و نبودن پولی كه به او می دهید نباشید. اما او را از یادگیری بخش مهمی از زندگی كه اقتصاد و دخل و خرج است محروم می كنیم. خلاصه اینكه به جای دادن ماهی به فرزندتان ماهیگیری یاد بدهید اما حتماً بالای سر این ماهیگیرها باشید و غیرمستقیم نظارت داشته باشید چرا كه همان قدر كه پول توجیبی می تواند راهی برای به دست آوردن یك مهارت بزرگ زندگی باشد، می تواند شما و فرزندتان را به مخمصه هم بكشاند. به همین خاطر است كه كارشناسان علوم تربیتی توصیه می كنند حتماً بر چگونگی خرج شدن پول توجیبی فرزندتان نظارت داشته باشید. البته نباید نظارت شما به گونه ای باشد كه فرزندتان عطای پول توجیبی را به علت هر لحظه محاكمه شدن توسط شما به لقایش ببخشد و برای همیشه خاطره ای تلخ در ذهنش بماند.
● پا در كفش بزرگ ترها
كودكان همیشه مشتاق ورود به دنیای بزرگ ترها هستند. پاهای كوچكشان را در كفش های بزرگ آنها می كنند، عینكشان را به چشم می زنند و این شما هستید كه میان این همه بازی كودكانه می توانید راه های درست وارد شدن به این دنیای بزرگ را به آنها نشان دهید. راه هایی كه تنها در چارچوب تربیت های اخلاقی خلاصه نمی شود. راه هایی كه به آنها كمك می كند تا ارزش بسیاری چیزها همچون پول را بدانند. شرایط و امكانات اقتصادی مختلف را تجربه كنند و یاد بگیرند چگونه از پولی كه در اختیارشان قرار گرفته بیشترین و البته مناسب ترین استفاده را بكنند. اعتماد به نفس برای زندگی، مساوات طلبی، میل به استقلال داشتن و آینده نگری از جمله نتایجی است كه ارتباط تنگاتنگی با پول توجیبی دارد. پولی كه بسیاری كارشناسان معتقدند میزان آن مهم نیست بلكه مهم تر از آن تجربیاتی است كه همین پول كوچك برای روزهای آینده به ارمغان می آورد.
روزنامه تهران امروز