پیامبـر اکرم(ص) فرمـود: ((مـن دو چیز گرانمایه در میان شما به یادگار مى نهم: ))
کتاب خدا و خاندانـم.(( ایـن دو هرگز از یکدیگر جدا نمـى شـوند تا آنکه در قیامت کنار حوض کوثر بر مـن وارد آیند.)) ایـن حدیث به حـدیث ثقلیـن معروف شـد و تمـام فـرقه هاى مسلمیـن آن را در کتب معتبر خویـش نقل کردند؛ اما به فرموده خمینى کبیر ((خودخـواهان و طاغوتیان قرآن کریـم را وسیله اى ساختند براى تداوم بخشیدن به حکومتهاى غاصب و ضد قرآنى خویـش و مفسران حقیقى قرآن و آشنایان به حقایق آن ر، که سراسـر قـرآن را از پیامبـر اکرم(ص) دریافت کرده بـودند، با بهانه هاى گونه گـون عقب زدنـد و با تـوطئه کثیف خـود، در حقیقت قـرآن را از صحنه خـارج کـردنـد.)) ممکـن است بپرسید: آیا فهم قرآن تنها در تـوان معصومان (علیهم السلام) است و دیگـر مردم حق ندارنـد، بـدون مـراجعه به روایات اهل بیت، از قـرآن بهره گیـرنـد؟ در پاسخ بایـد گفت: ما ماننـد اخبـارىها نیستیـم که فهم قـرآن را یکسـره مخصــوص اهل بیت (علیهم السلام) بدانیـم؛ بخشى از آیات محکمات و بینات نامیده مى شـود و هر کـس، به شرطـى که با زبان عربـى و شاءن نزولها و یک سلسله مباحث لازم دیگر به طـور صحیح آشنایى کافى داشته باشد مى تـواند از آن بهره گیـرد؛ امـا مـى دانیـم که آیـات قـرآن دو دسته انـد: محکمــات و متشابهات. براى فهم آیات متشابه جز تمسک به راسخان در علـم اهل بیت (علیهم السلام) راهى نیست.
طبق تصریح شیعه و سنـى، قرآن کریـم در مـوارد متعددى به مقام و مـوقعیت اهل بیت (علیهم السلام) و عصمت و طهارت و ولایت آنها اشاره کرده است. در ایـن فرصت، آن دسته از روایات سالار شهیـدان حضرت ابى عبدالله الحسیـن(ع) در باره برخى از آیات قرآن کریـم، که در خصـوص اهل بیت عصمت (علیهم السلام) وارد شده، مـورد تـوجه قرار مى دهیم و جانهاى خـود را با کلمات نـورانى آن فاتح اقلیـم وجود جلایى دیگر مى بخشیم. ۱زبان مـن زبون و خامه ام خام۱چه گویـم در مقام آن دلارام۱ بایـد تـوجه داشت که در برخـى از روایات، آن حضـرت تنها راوى حـدیث است که از پیـامبـر اکـرم(ص) یــا امیـرمـومنان(ع) نقل مـى کنـد؛ ولـى ما تنها به روایاتـى اشـاره مى کنیـم که در آن امام(ع) خـود سخنى فرمـوده یا پرده از حقیقتى بـرداشته است. البته ایـن سخـن با نقل مـواردى که آن حضرت از رسـول اکرم یا امیرمومنان مطلبى پرسیده و سپـس پرسـش و پاسخ را باز گفته است، منافات ندارد؛ زیرا به هر حال خـود حضرت در متـن جریان حضـور داشته است. به هر ترتیب امام حسین(ع) در ایـن دسته از روایات به تبییـن بطنـى از بطـون قرآن پـرداخته، از تاءویل، تفسیـر یا شـاءن نزول آیات پـرده بـرمـى دارد و گـاه بـراى بیان حقیقتى به آیه استدلال مى کند.
توسل به اهل بیت
در ذیل آیه ۶۲ سـوره بقره امام(ع) فرمود: اگر آنها[ یهودیان]با نیتـى صادق و عقیده اى درست از عمق جان خـداى را به ((محمد و آل پاکـش)) مى خواندند تا نگاهشان دارد ... حتما خداوند با کرمش به آنها پـاسخ مـى داد؛ امـا کـوتـاهـى کـردنـد ...
سرزنش دشمنان اهل بیت
در ذیل آیه ۹۷ سـوره بقره امام(ع) مى فرماید: همانگونه که یهود را به جهت دشمنـى با جبـرئیل(ع)، مـورد مذمت قرار داده؛ دشمنان ((اهل بیت)) را نیز مشمول سرزنـش خـویـش گردانیده است. زیرا به اعتقـاد آنان نیز جبـرئیل(ع) و فـرشتگان مقـرب خـدا بـراى یارى رسـانـدن به محمـد(ص) و علـى(ع) فـرود مـىآمـدنـد ...
پیروى از اهل بیت
امـام(ع) به اشـاره پـدر گـرامـى اش حضـرت امیـرمـومنــان(ع) در تـوضیح مراد از ((ناس))، در آیه ۱۹۹ سوره بقره مى فرماید: مقصود از آن، ما اهل بیت هستیـم و به همیـن جهت، خداوند مى فرماید: از همان جایـى که مردم (ناس) کوچ مـى کنند، کـوچ کنید[ .و پیروى از اهل بیت را پیشه خویـش سازید] در آیه ۷۵ سوره انفال مى خوانیـم: ... و خـویشاوندان نسبت به یکدیگر در احکامى که خدا مقرر داشته [از دیگران] سزاوارترنـد. امام(ع) فرمـود: هنگامـى که ایـن آیه نازل شـد، از رسـول خـدا(ص) در باره تاءویل آن پـرسیـدم. رسـول خدا(ص) فرمـود: به خـدا سـوگند، جز شما کـس دیگرى را قصد نکرده است و شما همان خـویشاونـدان من هستید. پـس هر گاه مـن از دنیا رفتـم، پدرت علـى(ع) نسبت به من و جانشینى مـن سزاوارتر است؛ و هر گاه پدرت از دنیا برود، برادرت حسـن(ع) بـدان سزاوارتر است؛ و آنگاه که حسـن(ع) از دنیا بـرود، تـو بـدان مقام سزاوارتـرى. گفتـم: اى رسـول خـد، بعد از مـن چه کسـى شایسته آن مقام است؟ فرمـود: پسرت على. به همیـن ترتیب نام یکایک ائمه اطهار (علیهم السلام) را بـرشمرد؛ هر کـدام را بعد از دیگرى شایسته تر به خلافت دانست و در پایان فرمـود: غیبت در زمان نهمیـن فرزندت به وقـوع مى پیوندد. ایـن ائمه نسل تواند، خداوند علم و فهم مرا به ایشان عطا کرده است و سرشت آنها از سرشت مـن است. خدایا ایـن مردم را چه مى شود که با آزار خاندانم مرا مىآزارند؟! خداوند شفاعتـم را نصیب ایشان نگرداند.
پاداش پیروى از اهل بیت
در آیه ۲۹ سوره رعد مى خـوانیـم: ((آنان که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادنـد، طـوبـى و بهتـریـن سـرانجامها در انتظارشان است.)) امام(ع) مـى فرمایـد: ایـن آیه در مورد امیرمـومنان نازل شده است. ((طـوبى)) درختى است در خانه وى در بهشت و هیچ میوه اى در هیچ خانه اى از خانه هاى بهشت نیست؛ مگـر آنکه شاخه اى از ایـن درخت در آن وجـود دارد. خداوند در آیه ۷۱ سوره اسراء مى فرماید: ((روزى که هر گروهى را با پیشوا و امام خویـش مى خـوانیـم ...)) امام(ع) فرمـود: آرى، پیشـوایان دو دسته اند؛ امامـى که مردم را به هـدایت دعوت مى کند و مـردم از وى پیروى مـى کننـد و به سعادت مى رسند و امامى که مردم را به گمراهى فرا مـى خـواند و مردم نیز از وى پیروى مى کنند[.و در تباهـى غوطه ور مـى گردنـد] ۲پـرسـش از ولایت اهل بیت در قیـامت۲ خـداونـد در آیه ۳۶ سـوره اســراء مـى فـرمایـد: ((چشـم و گـوش و دل، تمامـى اینها مـورد پـرسـش و بازخـواست قـرار مـى گیرنـد.)) امام(ع) فـرمـود[ :رسـول خـدا(ص) فرمـود]: ... به عزت پروردگارم سـوگنـد، تمامـى امت مـن در روز قیامت باز داشته مـى شـونـد و از ولایت امیرمـومنان(ع) بازخـواست مى گردند.
احترام به اهل بیت
در آیه ۸۲ سـوره کهف مـى خـوانیـم: ((... و امـا آن دیــوار، از آن دو یتیـم در آن شهر بـود و زیر آن گنجـى متعلق بدانها وجـود داشت و پدرشان مردى نیکـوکار بـود. پروردگارت مى خـواست آنها به حد بلـوغ برسند و گنج خـود را بیرون آورند...)) امام به یکى از منحرفان مى فرماید: به خاطر احترام چه کسـى آن دیـوار براى ایـن دو یتیـم محفـوظ مانـد؟ مرد گفت: پدرشان امام فرمـود: آیا پـدر آنها بهتر بود یا رسول خدا؟ آن مرد بدیـن وسیله به مقام و عظمت آن خـانـدان پـى بـرد و سـرافکنـده و شـرمسـار گـردیـد.
جدال میان اهل بیت و بنى امیه
شخصـى از آن حضـرت در بـاره آیه ۱۹ سـوره حج پـرسیــد. خداوند در این آیه مى فرماید: ((اینان دو گروهند (دشمـن یکدیگر) که در باره پروردگارشان به جـدال و نزاع برخاستند.)) امام پاسخ داد: ما و بنى امیه هستیـم که در باره خداى ـ عزوجل ـ به جدال و مخـاصمه پـرداخته ایـم؛ مـا مـى گـوییـم خـداى راست گفت؛ و آنـان مـى گـویند: خـداى دروغ گفت: پـس ما و ایشان تا روز قیامت[ نیز] دشمن یکدیگریم.
اهل بیت، حکمرانان الهى
در آیه ۴۱ سوره حج مى خوانیم: [))یاران خدا] کسانى هستند که اگر در زمیـن بدانها قدرت و مکنت بخشیـم، نماز را بـرپا داشته و زکات را مـى پـردازنـد و امـر به معروف و نهى از منکر مـى کنند و ...)) امام(ع) فرمـود: ایـن آیه در شـاءن مـا اهل بیت فـرو فـرستـاده شـده است.
طهارت و عصمت اهل بیت
خداوند در آیه ۳۳ سـوره احزاب مـى فرماید: ((خـداوند اراده کرده است که پلیـدى و گناه را تنها از شما اهل بیت دور سـازد و شمـا را پاک گرداند[ .و به مقام عصمت رساند])) آن حضرت فرمود: رسـول خـدا(ص) در منزل ام سلمه بـود که بـرایـش[ غذایـى به نام] حریره آوردند. آن حضرت على و فاطمه و حسـن و حسیـن(ع) را فرا خواند و همگى از آن خـوردند. سپـس عباى خیبرى بر آنها افکند و آیه فـوق را تلاوت فرمود.
اهل بیت منبع علوم
خـداونـد در آیه ۱۲ سـورء یـس مـى فـرمـایـد: ((و همه چیز را در امام آشکار کننـده اى برشمرده ایـم.)) آن حضرت فرمود: ... حضرت رسـول خـدا(ص) فرمـود: مراد از ((امام مبیـن)) امیرالمـومنیـن(ع) است، بـى تردید او همان امامـى است که خداى ـ تبارک و تعالـى ـ در وى علـم هر چیزى را به شماره درآورده است.
پیـوستـن به اهل بیت و دوستـى بـا ایشان
در آیه ۲۳ سوره شورى مى خوانیم:
[((اى رسول م، به امت] بگو: مـن از شما اجرى نمى خواهم جز دوست داشتـن نزدیکانـم. )) امام حسیـن(ع) فرمـود: آن خـویشاونـدى که خداوند پیـوند بدانها را فرمان داده و حق آنان را گرامـى داشته و خـوبـى را در ایشان نهاده است، خـویشـاونـدى ما اهل بیت است. خـداونـد حق مـا را بـر هـر مسلمـانـى واجب کـرده است.
اهل بیت هماره در حال عبادت
خـداونـد در آیه ۲۹ سـوره فتح مـى فـرمـایــد: ((... آنان[ کسانـى که با رسـول خـدا(ص) در برابر کفار سرسخت و در میان خـود مهربانند] را مـى بینـى که پیـوسته در حال رکـوع و سجـودنـد ...)) امام(ع) فرمـود: ایـن آیه در باره علـى بـن ابـى طالب(ع) نازل شده است.
اهل بیت سرچشمه روشنایى ها
در آیات آغازیـن سوره شمس مى خوانیـم: ((سوگند به خورشید و تابش و گسترش نـور آن در هنگام بالا آمـدن ...؛ و سـوگنـد به ماه، آن هنگام که در پى خورشید برآید و سوگند به روز آن هنگام که زمیـن را روشنایـى مـى بخشد.)) امام(ع) فرمـود: مراد از خـورشید، محمد رسـول خدا است؛ و مراد از ماه امیرمومنیـن على است که به دنبال محمد(ص) مـىآید و مراد از روز قائم آل محمد است که زمیـن را از قسط و عدل پر مى سازد.
نعمت دیندارى و ولایت اهل بیت
در آیه ۱۱ سوره ضحى مى خوانیـم: ((... و اما نعمت پروردگارت ر، پس بازگو کـن.)) امام(ع) فرمود: مراد از نعمت، دین و اعتقاد به ولایت اهل بیت (علیهم السلام) است.
اهل بیت و آگـاهـى از رویـدادهـاى آینـده
امیرالمومنین(ع) سـوره قـدر را تلاوت مـى فرمـود. حسیـن(ع) گفت: پدر، گـویا ایـن سـوره[ که]از دهان شما[ شنیده مـى شـود] شیرینى خاصـى دارد! حضرت فرمـود: اى فرزند رسـول خدا و فرزندم، مـن از این سوره چیزى مى دانم که تو نمى دانى. هنگامى که ایـن سوره نازل شد، جـدت رسـول خـدا(ص) مرا فرا خـواند. وقتـى به محضرش شرفیاب شدم] آن را برایـم قرائت فرمود؛ سپـس بر شانه راستـم زد و گفت: اى برادر من و وصـى من و سرپرست و والى امتـم بعد از مـن، و اى دشمن دشمنان مـن تا روزى که همگان برانگیخته شـوند، ایـن سـوره بعد از مـن براى تـو است و بعد از تـو بـراى فـرزنـدانت[ .آرى] جبرئیل(ع) برادر فرشته ام، حـوادث امتـم را در سنت خویـش برایـم گفته است و همانها را براى تـو نیز بازگو خواهد کرد. ایـن سوره در جان قدسى تو و جانشینان[ مـن و تو] تا آن هنگام که طلوع فجر قـائم(ع) سـرزنـد همـاره نـوربخـش خـواهـد بــود.
اللهم عجل فرج قائم آل محمد(ع)

۱. لؤلؤ و مرجان
«یَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ» ( الرحمن ۲۲)
و خارج کرد از آن دو دریا ، لؤ لؤ و مرجان را .
از امام صادق (علیه السلام) روایت است که منظور از” لؤلؤ و مرجان “ امام حسن و امام حسین علیهماالسلام است . ( تفسیر البرهان ، ج ۴ ، ص ۲۶۵، حدیث ۳)
۲. عروه الوثقی
«... فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقى لاَ انْفِصامَ لَها...» ( بقره ۲۵۶)
به رشته محکم و استواری چنگ زده و هرگز گسسته نخواهد شد .
امام باقر (علیه السلام) از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل می کند که آن حضرت فرمود: هر گاه می خواهید به رشته محکمی چنگ بزنید ، پس علی و حسن و حسین را به ولایت بگیرید . ( کامل الزیارات ، ابن قولیه ، ص ۵۱، حدیث ۶)
۳. پیروزی بزرگ
«یا لَیْتَنِی کُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِیماً» (نساء۷۳)
می گویند: ای کاش ما هم با آنها بودیم و به رستگاری بزرگی می رسیدیم .
امام رضا (علیه السلام) به “ ریان بن شبیب“ فرمود: ای پسر شبیب! اگر دوست داری که در مکان های بنا شده در بهشت با پیامبر و خاندانش باشی ، پس قاتلان حسین (علیه السلام) را لعنت نما ، ای پسر شبیب ! اگر دوست داری به ثواب کشته شدگان در راه حسین برسی پس چون او را یاد کنی بگو: “ ای کاش با آنان بودم و به پیروزی و کامیابی بزرگی می رسیدم “ . ( امالی ، صدوق ص۱۳۰)
۴. خویشاوندان پیامبر
«وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً وَ بِذِی الْقُرْبى...» (نساء ۳۶)
و خدای یکتا را بپرستید و هیچ چیزی را شریک او نگیرید و احسان کنید به پدر و مادر و خویشاوندان .
در روایتی از امام صادق (علیه السلام) آمده است که منظور از” والدین “ رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و علی (علیه السلام) است و منظور از “ ذی القربی “ حسن و حسین علیهما السلام است . (بحارالانوار،ج۲۳،ص۲۶۹، ص۱۹ )
۵. نفس مطمئنه
«یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ ارْجِعِی إِلى رَبِّکِ راضِیَهً مَرْضِیَّهً» (فجر،۲۷ و۲۸)
تو ای روح آرام یافته به سوی پروردگارت باز گرد ، در حالی که هم تو از او خشنودی و هم او از تو خشنود است .
امام صادق (علیه السلام) فرمود: سوره فجر را در نمازهای واجب و مستحب خود بخوانید ، که آن سوره امام حسین (علیه السلام) است .
“ ابو اسامه که در مجلس حاضربود پرسید: چگونه این سوره به حسین بن علی اختصاص دارد ؟ فرمود : آیا آن سخن را نشنیده ای که خدا فرمود «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ» منظور خداوند از نفس مطمئنّه، حسین بن علی است که دارای روح آرام یافته‌ای است و هم خدا از او راضی است و هم او از خدا راضی است. (بحارالانوار، علامه مجلسی ،ج۴۴،ص۲۱۸)
۶. بشارت حسینی
«قُلْنا یا نارُ کُونِی بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِیمَ» (انبیاء ، ۶۹)
ما خطاب کردیم: ای آتش ! برای ابراهیم سرد و سالم باش .
امام صادق (علیه السلام) از امام حسین (علیه السلام) روایت می کند که آن حضرت در کربلا ، قبل از کشته شدن فرمود :
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) گفت : پسرم ! تو روزی به عراق می روی و به شهادت می رسی و جماعتی با تو به شهادت می رسند و سپس آن حضرت آیه مبارکه فوق را تلاوت کرد ، و فرمود: جنگ برای تو و اصحابت سرد و سالم می شود . پس بشارت داد بر آنان که به خدا قسم ! اگر ما را به قتل برسانند ، ما وارد بر پیامبرمان می شویم ... (بحارالانوار ، ج۴۵ ، ص۸۰ ، حدیث ۶)
۷. بشارت
«وَ یُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً حَسَناً» . (کهف ۲)
و اهل ایمان را که عمل آنها نیکوست ، به اجر بسیار نکو بشارت دهد.
روایت شده است از ابن عباس که گفت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بشارت داد علی و جعفر و عقیل و حمزه و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام را به بهشت ؛ چون آنها مصداق الذین یعلمون الصالحات بودند . (بحارالانوار ، ج۴۱ ، ص۱۷، حدیث ۱۰)
۸ . ماه و خورشید
«وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها وَ النَّهارِ إِذا جَلاَّها» (شمس ۲و۳)
قسم به ماه که پیرو آفتاب تابان است و قسم به روز ، هنگامی که جهانی را روشن می کند .
امام صادق (علیه السلام) فرمود :
منظور از آیه شریفه فوق امام حسن و امام حسین علیهما السلام است و منظور از والنهار اذا جلاها قیام امام زمان (عج) ... ( بحار الانوار ، ج۲۴ ، ص۷۳ ، حدیث۶)
۹. تخت های عزت
«إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِی نَعِیمٍ عَلَى الْأَرائِکِ یَنْظُرُونَ» (مطففین ، ۲۲و۲۳)
به درستی که نیکو کاران در بهشت متنعم هستند ، بر تخت های عزت تکیه زنند و نعمت های خدا را می نگرند .
از ابن عباس روایت شده است که این آیه در حق علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام نازل شده است . (مناقب ، ج۴ ، ص۲)
۱۰. به چه گناهی کشتید ؟
«وَ إِذَا الْمَوْؤُدَهُ سُئِلَتْ بِأَیِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ» . (تکویر ۸ و ۹ )
و هنگامی که از دختر زنده به گور شده باز پرسند به کدامین گناه کشته شده است ؟
از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که ، منظور از دو آیه فوق حضرت امام حسین (علیه السلام) است و این دو آیه در حق او نازل شده است . ( بحار الانوار ، ج۲۳ ، ص ۲۵۵، حدیث ۶ و ج۴۴ )
۱۱. صور الهی
«یَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَهُ تَتْبَعُهَا الرَّادِفَهُ» (نازعات،۶و۷)
روزی که لرزنده بلرزد و پی آن لرزه دیگری افتد .
از امام صادق (علیه السلام) روایت است که منظور از الراجفه حسین بن علی (علیه السلام) است . (تدویل الایات ، ج۲، ص۷۶۲، حدیث ۱)
۱۲. مثل اصحاب کهف
«أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْکَهْفِ وَ الرَّقِیمِ کانُوا مِنْ آیاتِنا عَجَباً». (الکهف ، ۹)
آیا گمان کردی ، اصحاب کهف و رقیم از آیات عجیب ما بودند ؟
منهال می گوید : به خدا در دمشق بودم که دیدم ، سر بریده حسین بالای نیزه آیه فوق را تلاوت نمود و فرمود : شگفت تر از مثل اصحاب کهف ، حکایت کشته شدن و حمل (و بر نیزه شدن ) سر من است . (تأویل الایات)
۱۳. مغربین
«رَبُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَیْنِ» (الرحمن ، ۱۷)
آن خدایی که آفریننده دو مشرق و مغرب است .
در روایتی که از امام صادق (علیه السلام) در مورد آیه فوق پرسیدند ، ایشان فرمود : منظور از مشرقین رسول خدا و امیر المومنین علیهماالسلام است و منظور از مغربین امام حسن و امام حسین علیهماالسلام است . ( بحارالانوار ، ج۲۴، ص۶۹، حدیث ۲)
۱۴. آیه طهارت
«إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً» (احزاب ، ۳۳)
خداوند چنین می خواهد که رجس و هر آلایش را از شما خانواده نبوت ببرد و شما را از هر عیب پاک و منزه می داند .
روایات بی شماری در تفسیر این آیه شریفه از معصومین علیهم السلام وارد شده است که فرموده اند ، منظور از اهل بیت خمسه طیبه هستند . (امالی، شیخ صدوق ، ص۴۷۳)
۱۵. پشتوانه امامت
«وَ جَعَلَها کَلِمَهً باقِیَهً فِی عَقِبِهِ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ» (زخرف ۲۸)
و این خدا پرستی را در همه ذریه خود (محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) ) تا قیامت باقی قرار داد تا فرزندانش به خدای یکتا رجوع کنند .
از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل شده است که فرمود : خداوند امامت را در پشت حسین (علیه السلام) قرار داد و نه امام دیگر از صلب اویند . ( تفسیر نوالثقلین ، ج۴ ، ص ۲۹۷ ، حدیث ۲۶ )
۱۶. مزدی نمی خواهم
«قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبى...» ( شوری، ۲۳ )
بگو مزدی برای رسالت نمی خواهم مگر دوستی و محبت با خویشاوندانم .
از رسول خدا سؤال کردند منظور از قربی در آیه فوق چه کسانی هستند ؟ حضرت فرمود : علی و فاطمه ، حسن و حسین علیهم السلام . ( شواهد التنزیل ، ج ۲ ، ص ۱۹۴ )
۱۷. در راه حج
«فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً یَتَرَقَّبُ...» ( قصص ، ۲۱ )
پس (موسی ) هراسان از شهر خارج شد در حالی که چشم به راه بود .
وقتی امام حسین (علیه السلام) از مدینه به طرف مکه راهی شد ، آیه فوق را قرائت می کرد . ( ارشاد ، ج ۲ ، ص ۳۵ )
۱۸. قاری قرآن
«وَ سَیَعْلَمُ الَّذِینَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنْقَلَبٍ یَنْقَلِبُونَ» . ( شعرا، ۲۲۷ )
و آنانکه ظلم و ستم کردند ، به زودی خواهند دانست که به چه کیفر و دوزخ انتقامی بازگشت می کنند .
در مقاتل معتبری آمده است هنگامی که سر امام حسین (علیه السلام) را جدا نمودند و بر نیزه زدند ، آیه فوق را تلاوت می نمود . ( تفسیر برهان ، ج ۳ ، ص ۱۹۴ ، حدیث ۵ )
۱۹. اهل سجود
«وَ تَقَلُّبَکَ فِی السَّاجِدِینَ...» ( شعرا ، ۲۱۹ )
از ابی الجارود نقل شده است که امام باقر (علیه السلام) فرمود : منظور از آیه فوق ، علی ، فاطمه ، حسن ، حسین و اهل بیت آنهاست . ( تأویل الایات ، ج ۱ ، ص ۳۹۶ ، حدیث ۲۳ )
۲۰. دور از شهر و دیار
«الَّذِینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ بِغَیْرِ حَقٍّ إِلاَّ أَنْ یَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ...» ( الحج ، ۴۰ )
همان ها که از خانه و شهر خود ، به ناحق رانده شدند ، جز این که می گفتند : پروردگار ما خدای یکتاست .
امام صادق (علیه السلام) درباره آیه فوق فرمود : این آیه درباره علی و جعفر و حمزه نازل شد و در حسین (علیه السلام) تحقق یافت . بر همه آنان درود و سلام باد . ( بحارالانوار ، ج ۴۴ ، ص ۲۱۹ ، حدیث ۹ )
۲۱. پیروی از حسین – اطاعت از خدا
«وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ یَخْشَ اللَّهَ وَ یَتَّقْهِ فَأُولئِکَ هُمُ الْفائِزُونَ» . ( النور ، ۵۲ )
و هر کس خدا و پیامبرش را اطاعت کند و از خدا بترسد و از مخالفت فرمانش بپرهیزد ، چنین کسانی همان پیروزمندان واقعی هستند .
رسول خدا ضمن حدیثی می فرماید : سعادتمند ، آنانند که از دوستان و پیروان حسین (علیه السلام) هستند ، به خدا سوگند ایشان در روز قیامت پیروز و نیکبخت هستند . ( همان ، ص ۲۲۵ )
۲۲. من بیمار حسینم
«فَنَظَرَ نَظْرَهً فِی النُّجُومِ فَقالَ إِنِّی سَقِیمٌ» ( الصافات ، ۸۸ و ۸۹ )
پس نگاهی به ستارگان افکند و گفت من بیمارم و با شما به مراسم جشن نمی آیم .
امام صادق (علیه السلام) درباره این آیه فرمود : ابراهیم (علیه السلام) بر مصایبی که بر حسین (علیه السلام) فرود می آید اندیشه نمود و گفت : من از آنچه بر حسین (علیه السلام) می آید ، بیمار گشته ام . ( عوالم ، ج ۱۷ ، ص ۹۸ )
۲۳. حسین (علیه السلام) و زکریا
«لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِیًّا» . ( مریم ، ۷ )
و پیش از این هم نامی برای او قرار ندادیم . امام صادق (علیه السلام) فرمود : منظور از آیه فوق حسین بن علی و یحیی بن زکریا است که از قبل ، هم نامی نداشت و آسمان فقط بر آن دو ، چهل روز گریه کرد .
گفته شد : گریستن آسمان چگونه بود ؟ فرمود : به سرخی طلوع و به سرخی ، غروب می کرد . ( کامل الزیارات ، ص ۸۹ )
۲۴. کلمه طیبه
«أَ لَمْ تَرَ کَیْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً کَلِمَهً طَیِّبَهً کَشَجَرَهٍ طَیِّبَهٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِی السَّماءِ» . ( ابراهیم ، ۲۴ )
آیا ندیدی چگونه خداوند کلمه طیبه را به درخت پاکیزه ای تشبیه کرد که ریشه آن ( در زمین ) ثابت و شاخه آن در آسمان است ؟
امام صادق (علیه السلام) در مورد آیه فوق فرمود : ریشه این درخت ، رسول خدا و شاخه آن امیر المومنین (علیه السلام) است و امام حسن و حسین علیهما السلام میوه آن به شمار می آیند که نه تن از فرزندان او نیز شاخه های کوچک تر آنند و شیعیان نیز به منزله برگ آن هستند . ( کمال الدین ، ص ۳۴۵ )
۲۵. قربانی بزرگ
«وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ» . (صافات ، ۱۰۷ )
و او را در ازای قربانی بزرگی باز رهانیدیم . از امام رضا (علیه السلام) روایت شده است که فرمود : منظور از ذبح عظیم در آیه فوق امام حسین (علیه السلام) است . ( عیون اخبار الرضا ( ع ) ، ج ۱ ، ص ۲۰۹ )
۲۶. سؤال بی جا
«لا یُسْئَلُ عَمَّا یَفْعَلُ وَ هُمْ یُسْئَلُونَ» . ( انبیاء ، ۲۳ )
و او بر هر چه که می کند سؤال نشود ، ولی خلق از کردارشان باز خواست می شود .
مردی از امام هشتم (علیه السلام) پرسید : به چه خاطر امامت در صلب امام حسن قرار نگرفت ؟ حضرت فرمود : چون خداوند امامت را در صلب امام حسین (علیه السلام) قرارداد ودرصلب امام حسن (علیه السلام) قرار نداد و سپس ایه فوق را قرائت نمود . ( عیون اخبار الرضا ( ع ) ، جلد ۲ ، ص ۸۲ )
۲۷. تفسیری از امام زمان (عج)
«کهیعص» ( مریم ، ۱ )
سعد بن عبدالله قمی از امام عصر (عج) در مورد آیه فوق سؤال نمود ،امام (علیه السلام) فرمود : این حروف از خبرهای غیبی خداوند است که به بنده اش زکریا داد .
زکریا هنگامی که به اسماء خمسه طیبه اطلاع یافت ، هر گاه به نام مبارک امام حسین (علیه السلام) می رسید ، اشک در چشمانش حلقه می زد . روزی از خداوند علت این حال را پرسید ، خداوند داستان کربلا را در قالب این حروف برایش بیان فرمود .
پس "کاف" یعنی کربلا و "ها" یعنی هلاکت عترت و "یا" یعنی یزید که قاتل آن حضرت بود و "عین" یعنی عطش و تشنگی که بر آن حضرت مستولی می شود و صاد یعنی " صبر" آن حضرت بر کربلا .
زکریا وقتی جریان را شنید ، سه روز از مسجدش خارج نشد و مردم را راه نداد و بر حسین (علیه السلام) گریست . ( قصص الانبیاء ، ص ۳۹۸ )
۲۸. رجعت
«ثُمَّ رَدَدْنا لَکُمُ الْکَرَّهَ عَلَیْهِمْ وَ أَمْدَدْناکُمْ...» ( اسراء ، ۶ )
بار دیگرشما را برآنها غلبه دادیم ...
امام صادق (علیه السلام) فرمود : اولین کسی که در رجعت برگردانده می شود ، امام حسین (علیه السلام) است ... ( الحسین فی القرآن ، ص ۹۶ ، به نقل از بحارالانوار )
۲۹. ذی القربی
«إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِیتاءِ ذِی الْقُرْبى...» ( النحل ، ۹۰ )
همانا خدا خلق را فرمان به عدل و احسان می دهد و به بذل و عطاء خویشاوندان امر می کند ...
از امام باقر (علیه السلام) روایت شده است که منظور از ذی القربی در آیه فوق امام حسن و امام حسین و ائمه دیگرند . ( کنز الدقائق ، ج ۷ ، ص ۲۵۷ )
۳۰. اهل ذکر
فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّکْرِ إِن کُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ . ( النحل ، ۴۳ )
پس سؤال کنید ازاهل ذکر (علماء و دانشمندان ) اگرنمی دانید . از ابن عباس روایت شده است که : منظور از اهل ذکر در آیه فوق محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام هستند . ( نهج الحق ، ص ۲۱۰ )
۳۱. به خاطر طایفه ات
وَلَوْلاَ رَهْطُکَ لَرَجَمْنَاکَ وَمَا أَنتَ عَلَیْنَا بِعَزِیزٍ . ( هود ، ۹۱ )
و اگر ملاحظه طایفه تو نبود سنگسارت می کردیم که تو را نزد ما عزت و احترامی نیست . در روایتی آمده است که منظور از " رهطک " علی بن ابی طالب و حمزه و جعفر و امام حسن و امام حسین علیهم السلام هستند . ( تفسیر القمی ، ج ۲ ، ص ۱۲۶ )
۳۲. دو میوه بهشتی
وَالتِّینِ وَالزَّیْتُونِ وَطُورِ سِینِینَ ( تین ، ۱ و ۲ )
قسم به تین و زیتون و قسم به طور سینا .
امام صادق (علیه السلام) فرمود : منظور از تین امام حسن است و منظور از زیتون امام حسین (علیه السلام) است . ( تأویل الایات ، ج ۲ ، ص ۸۱۳ ، حدیث ۱ )
۳۳.جوانمردان
إِنَّهُمْ فِتْیَهٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنَاهُمْ هُدًى . ( کهف ، ۱۳ )
آنها جوانانی بودند که به پروردگارشان ایمان آورده بودند و بر هدایتشان افزودیم .
ابو مخنف روایت کرده است که سر مبارک امام حسین (علیه السلام) در کوفه ناگهان سرفه ای کرد وآیه فوق را قرائت نمود . ( بحارالانوار ، ج ۴۵ ، ص ۳۰۴ ، حدیث ، ۳ )
۳۴.سستی در پیمان
وَلَقَدْ عَهِدْنَا إِلَى آدَمَ مِن قَبْلُ فَنَسِیَ وَلَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا . ( طه ، ۱۱۵ )
و به یقین پیش از این با آدم پیمان بستیم ، پس فراموش کرد و او را استوار نیافتیم .
از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که فرمود : منظور از پیمان خداوند با حضرت آدم (علیه السلام) کلماتی بود در مورد محمد و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام . ( کافی ، ج ۱ ، ص ۴۱۶ )
۳۵.تعلیم به حضرت آدم (علیه السلام)
وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاءَ کُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلاَئِکَهِ . ( بقره ، ۳۱ )
و خداوند همه نام ها را به آدم آموخت ، سپس آنها را بر فرشتگان عرض نمود .
در تفسیری که منسوب به امام عسگری (علیه السلام) است ، آمده که منظور از اسماء در آیه فوق نام مبارک انبیا و محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام است . ( تفسیر الامام ، ص ۲۱۷ ، حدیث ۱۰۰ )
۳۶.آخرین راه
وَمَاظَلَمُونَا وَلَـکِن کَانُواْ أَنفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ . ( بقره ، ۵۷ )
به ما ظلم نمی کنند ، بلکه به نفس خود ستم می کردند .
از سکینه دختر امام حسین (علیه السلام) نقل شده است که زینب (س) به امام حسین (علیه السلام) فرمود : برادر ! ما را به حرم جدمان رسول خدا برگردان ، حضرت فرمود : خواهرم ! برای ما راه دیگری نیست . آنگاه امام گریست و آیه فوق را قرائت نمود . ( موسوعه کلمات الحسین ، ص ۴۰۰ ، حدیث ۱۸۷ )
۳۷.خدا را شاهد می گیرم
قَالَ إِنِّی أُشْهِدُ اللّهِ وَاشْهَدُواْ أَنِّی بَرِیءٌ مِّمَّا تُشْرِکُونَ . ( هود ، ۵۴ )
گفت : من خدا را گواه می گیرم ، و شاهد باشید که من از آنچه جز او شریک وی می گیرید بیزارم .
در مقاتل معتبر آمده است که ، امام حسین (علیه السلام) روز عاشورا میان میدان ایستاد و آیه فوق را قرائت نمود . ( خصائص الحسینیه ، ص ۳۵۷ )
۳۸.مقابل اهل حرم
وَلاَ تَقْتُلُواْ النَّفْسَ الَّتِی حَرَّمَ اللّهُ إِلاَّ بِالحَقِّ ... ( اسراء ، ۳۳ )
و کسی را که خداوند خونش را حرام شمرده نکشید ، جز به حق .
امام صادق (علیه السلام) فرمود : با وجودی که خدا کشتن به غیر حق را حرام نموده بود ، امام حسین (علیه السلام) را در میان خانواده اش به قتل رساندند . ( بحارالانوار ، ج ۴۴ ، ص ۲۱۸ )
۳۹.دو لب مبارک
أَلَمْ نَجْعَل لَّهُ عَیْنَیْنِ وَلِسَانًا وَشَفَتَیْنِ . ( بلد ، ۸ و۹ )
آیا ما به او دو چشم عطا نکردیم و زبان و دو لب به او ندادیم .
از امام باقر (علیه السلام) روایت شده است که فرمود : منظور ازعینین رسول خدا است و منظور از لساناً امیر المومنین (علیه السلام) است و منظور از شفتین امام حسن و امام حسین علیهماالسلام است . ( الحسین فی القرآن ، سید محمد الواحدی ، چاپ اول ، ص ۲۱۵ )

(هل‌ اتی'ک‌ حدیث‌ الغاشیه‌ * وجوه‌ یومئذ خاشعه‌ * عامله‌ ناصبه‌ * تصلی‌ ناراحامیه‌.)
سهل‌ بن‌ محمد از حضرت‌ ابی‌ عبدالله نقل‌ می‌کند: مراد از حدیث‌ غاشیه‌، قائم‌مهدی‌ است‌ که‌ با شمشیر خروج‌ می‌کند و کسانی‌ که‌ به‌ غیر حق‌ بر مردم‌ سلطنت‌ می‌کنند،می‌جنگند.
(والفجر * ولیال‌ عشر * والشفع‌ والوتر * واللیل‌ اذا یسر)
حضرت‌ ابی‌ عبدالله فرمود: مراد از فجر، فجر ظهور قائم‌ است‌ و شب‌های‌ عشر،دولت‌ ائمه‌ تا دولت‌ قائم‌ است‌.
(والشمس‌ و ضُحی'ها * و القمر اذا تلی'ها * و النهار اذا جلّیها * و اللیل‌ اذایغشیها)
سلیمان‌ دیلمی‌ از ابی‌ عبدالله نقل‌ می‌کند: که‌ در این‌ سوره‌ معنای‌ شمس‌ و قمرسوال‌ کردند، فرمود: شمس‌ شخصیت‌ رسول‌ خدا (ص) و قمر امیر المؤمنین‌ و نهار فاطمه‌الزهرا و مراد «جلّیها» نسل‌ فاطمه‌ زهرا مخصوصاً مهدی‌ قائم‌ است‌ و «وضحی'ها» قیام‌قائم‌ است‌.
(واللیل‌ اذا یغشی‌ * و النهار اذا تجلی‌)
از حضرت‌ ابی‌ عبدالله روایت‌ شده‌ که‌ مراد از شب‌، تاریکی‌ دولت‌ ابلیس‌ است‌ ونهار، متجلی‌ دولت‌ قائم‌ آل‌ محمد(ص) است‌.
(امن‌ یجیب‌ المضطر اذا دعاه‌ُ و یکشف‌ السوء و یجعلکم‌ خلفاء الارض‌)
از حضرت‌ ابی‌ عبدالله (ع) روایت‌ است‌ که‌ فرمود: قائم‌ ما وقتی‌ خروج‌ می‌کند، واردمسجد الحرام‌ می‌شود و رو به‌ قبله‌ می‌ایستد و پشت‌ به‌ دیوار کعبه‌ می‌دهد و دو رکعت‌ نمازمی‌خواند و با صدای‌ بلند می‌گوید: « ایها الناس‌ انا أولی‌ الناس‌ بآدم‌ یا ایهاالناس‌ انا أولی‌الناس‌ بابراهیم‌ یا ایهاالناس‌ انا اولی‌ الناس‌ باسماعیل‌ یا ایهاالناس‌ انا اولی‌ الناس‌ بمحمدثم‌ یرفع‌ یده‌ الی‌ السماء و یدعو و یتضرع‌ حتی‌ یقع‌ علی‌ وجهه‌ و هو قول‌ ا... عز و جل‌ (امن‌یجیب‌ المضطر اذا دعاه‌ و یکشف‌ السوء و یجعلکم‌ خلفاء الارض‌ أءله‌ مع‌ الله قلیلا ماتذکرون‌)؛ ای‌ مردم‌! من‌ اکنون‌ اولی‌تر از آدم‌ و از ابراهیم‌ و از اسماعیل‌ و از محمد (ص) به‌
شما هستم‌. آن‌ گاه‌ دست‌ بلند کند و دعا و تضرع‌ نماید و می‌خواند آیا کسی‌ هست‌ اجابت‌کند مضطر را، و بدی‌های‌ وارده‌ بر او را برطرف‌ کند. آری‌، قرار داد خداوند خلفای‌ خود را درزمین‌. آیا با وجود خدای‌ یکتا، خدائی‌ هست‌، لیکن‌ مردم‌ اندکی‌ یادآور این‌ حقیقت‌اند.
در کتاب‌ مسطور از علی‌ بن‌ احمد از عبدالله بن‌ موسی‌ از برقی‌ از پدرش‌ از محمدبن‌ سلیمان‌ از ابی‌ بصیر از ابی‌ عبدالله در آیه‌ معروف‌ (یعرف‌ المجرمون‌ بسیماهُم‌)روایت‌ کرده‌ که‌ آن‌ حضرت‌ فرمود: خدا مجرمان‌ را می‌شناسد، لیکن‌ قائم‌ (عج‌) ایشان‌ را ازسیما و صورت‌ می‌شناسد و با شمشیر ایشان‌ را می‌زند.
مفصل‌ بن‌ عمر روایت‌ کرده‌ که‌ از ابی‌ عبدالله تأویل‌ آیه‌: (ولنذیقنهم‌ من‌ العذاب‌الادنی‌' دون‌ العذاب‌ الاکبر) را پرسیدم‌، فرمود: عذاب‌ ادنی‌ گرانی‌ نرخ‌ها و قحط‌، و عذاب‌اکبر شمشیر مهدی‌ است‌.
در تفسیر مزبور از پدر قائم‌ (عج‌) از ابن‌ ابی‌ عمید از ابن‌ مکان‌ از ابی‌ عبدالله (ع) درتاویل‌ آیه‌ شریفه‌. (اذن‌ للذین‌ یقاتلون‌ بانهم‌ ظلموا و ان‌ الله علی‌ نصرهم‌ لقدیر) روایت‌کرده‌ که‌ آن‌ حضرت‌ فرمود: اهل‌ سنت‌ می‌گویند که‌ این‌ آیه‌ در شأن‌ رسول‌ خدا و آل‌ او نازل‌شد وقتی‌ که‌ قریش‌ آن‌ حضرت‌ را از مکه‌ بیرون‌ کردند. نه‌، چنین‌ نیست‌، بلکه‌ مراد از آیه‌قائم‌ (عج‌) است‌ که‌ برای‌ خون‌ خواهی‌ امام‌ حسین‌ (ع) خروج‌ خواهد کرد. حاصل‌ ومضمون‌ آیه‌ این‌ است‌ کسانی‌ که‌ مظلوم‌ شده‌اند، در قتال‌ مأذون‌ می‌شوند و خدا به‌ یاری‌ایشان‌ قادر است‌. ایضاً در تفسیر (و من‌ عاقب‌ بمثل‌ ما عوقب‌ به‌ ثم‌ بغی‌ علیه‌لینصرنه‌الله) ذکر کرده‌ که‌ هر کس‌ اراده‌ کشتن‌ پیغمبر و ستم‌ بر او نماید، هر آیینه‌ خدا او
را با قائم‌ (عج‌) یاری‌ خواهد کرد. هم‌ چنین‌ در کتاب‌ مذکور آمده‌ است‌:
(الذین‌ اءن‌ مکناهم‌ فی‌ الارض‌ اقاموا الصلوه‌ و اتوا الزکوه‌)؛ هر گاه‌ ایشان‌ را درروی‌ زمین‌ متمکن‌ نمائیم‌، اقامه‌ نماز و ادای‌ زکات‌ می‌کنند.
از ابی‌ الجارود از ابی‌ جعفر (ع) روایت‌ کرد، که‌ آن‌ حضرت‌ فرمود: این‌ آیه‌ در شأن‌آل‌ محمد است‌ تا آخر ائمه‌ و مهدی‌ و احجاب‌ او. خدای‌ تعالی‌ ایشان‌ را به‌ مشرق‌ و مغرب‌زمین‌ ملک‌ گرداند و دین‌ را ظاهر می‌کند و بدعت‌ و باطل‌ را محو می‌کند ؛ چنان‌ که‌سفیهان‌، حق‌ را مضمحل‌ کردند و در آن‌ وقت‌ ظلم‌ و ستم‌ اصلاً دیده‌ نمی‌شود و امر به‌معروف‌ و نهی‌ از منکر می‌کنند؛ در تغییر مذکور (ان‌ نشأننزل‌ علیهم‌ من‌ السماء آیه‌ فظلت‌اعناقهم‌ لها خاضعین‌)؛
هرگاه‌ بخواهیم‌ از آسمان‌ بر ایشان‌ آیتی‌ نازل‌ می‌کنیم‌، آیتی‌ که‌ گردن‌های‌ ایشان‌در مقابل‌ آن‌ ذلت‌ و فروتنی‌ قبول‌ می‌کنند.
از صالح‌ بن‌ سهل‌ از ابی‌ عبدالله (ع) روایت‌ کرده‌ که‌ آن‌ حضرت‌ فرمود: آیه‌: (وقضینا الی‌ بنی‌ اسرائیل‌ فی‌ الکتاب‌ لتفسدُن‌ فی‌ الارض‌ مرتین‌)؛ ما به‌ بنی‌ اسرائیل‌ درکتاب‌ ـ تورات‌ ـ اعلام‌ کردیم‌ که‌ دوبار در زمین‌ فساد خواهید کرد، عبارت‌ از کشته‌ شدن‌امیر مؤمنان‌ (ع) و ضربت‌ خوردن‌ حسن‌ بن‌ علی‌ (ع) است‌ (و لتعلن‌ علوا کبیرا)؛سرکشی‌ بزرگی‌ می‌کنید، عبارت‌ از کشتن‌ امام‌ حسین‌ (ع) (فاذا جاء وعد اولی'هما)؛هنگامی‌ که‌ وعده‌ اولی‌ (وقت‌ انتقام‌) فرا رسد وقتی‌ است‌ که‌ وعده‌ خونخواهی‌ امام‌حسین‌(ع) رسید (بعثنا علیکم‌ عبادا لنا اولی‌ باس‌ شدید فجاسوا خلال‌ الدیار) در آن‌وقت‌ خدای‌ تعالی‌ پیش‌ از خروج‌ قائم‌ قومی‌ بر می‌انگیزاند که‌ اگر به‌ هر یک‌ از دشمنان‌آل‌محمد ۶ دست‌ یابند او را می‌کشند، (و کان‌ وعدا مفعولا) این‌ وعده‌ای‌ است‌ که‌پیش‌ از قیام‌ قائم‌ (عج‌) خواهید رسید، (ثم‌ رددنا لکم‌ الکره‌ علیهم‌ و امددناکم‌ باموال‌
وبنین‌ و جعلناکم‌ اکثرا نفیرا) بار دیگر شما را بر آنان‌ پیروز می‌گردانیم‌، منظور خروج‌امام‌ حسین‌ است‌ که‌ در میان‌ هفتاد و دو تن‌ از یاران‌ خود قرار دارد و هر یک‌ از آنان‌شمشیرهای‌ زرفام‌ دولبه‌ای‌ بر دست‌ دارند. و به‌ مردم‌ روی‌ می‌کنند و می‌گویند: این‌امام‌حسین‌(ع) است‌ با اصحاب‌ خود خروج‌ کرده‌ تا مؤمنین‌ شک‌ نکنند و او دجال‌ وشیطان‌ نیست‌، واین‌ در حالی‌ است‌ که‌ امام‌ زمان‌ (عج‌) پشت‌ سر آنان‌ است‌.
وزمانی‌ که‌ به‌ اعتقاد مومنین‌ رسوخ‌ نمود که‌ او امام‌ حسین‌ (ع) است‌ دیگر شک‌ درخصوص‌ آن‌ نمی‌کنند.
بعد از آن‌ امام‌ حسین‌ (ع) به‌ مردم‌ می‌رسد که‌ حجت‌ قائم‌ (عج‌) میان‌ آنان‌ظاهرترین‌ مردم‌ است‌ ؛ آن‌ گاه‌ مومنین‌ قول‌ او را تصدیق‌ می‌کنند. وقتی‌ که‌ حجت‌ (عج‌) راوفات‌ می‌رسد امام‌ حسین‌ او را غسل‌ و کفن‌ و حنوط‌ کرده‌ و در قبرش‌ داخل‌ لحد می‌گذارد.چرا که‌ کارهای‌ وصی‌ را جز وصی‌ نباید انجام‌ دهد.
ابراهیم‌ در حدیث‌ خود افزوده‌، امام‌ حسین‌ (ع) آن‌ قدر سلطنت‌ می‌کند که‌ابروهایش‌ پیش‌ چشم‌ هایش‌ می‌افتد.
محمد بن‌ ابراهیم‌ در کتاب‌ « الغیبه‌» از ابی‌ علی‌ اشعری‌ از محمد بن‌ علی‌ ازعبدالله بن‌ قاسم‌ از مفضل‌ از ابی‌ عبدالله (ع) روایت‌ کرده‌ که‌ از آن‌ حضرت‌ در مورد آیه‌: (واذا نقر فی‌ الناقور) سؤال‌ کردند، فرمود: از ما امامی‌ است‌ مخفی‌، زمانی‌ که‌ خدا اراده‌ ظهوراو نمود، به‌ دلش‌ وحی‌ می‌گذارد. پس‌ آن‌ وقت‌ ظاهر می‌شود و به‌ امر خدا قیام‌ می‌کند درکتاب‌ مذکور، از ابن‌ بطائنی‌ از پدرش‌ وهب‌، ایشان‌ از ابی‌ بصیر از ابی‌ عبدالله (ع) از آیه‌:(وعد الله الذین‌ آمنوا منکم‌ و عملوا الصالحات‌ لیستخلفنهم‌ فی‌ الارض‌ کما استخلف‌الذین‌ من‌ قبلهم‌ و لیمکنن‌ لهم‌ دینهم‌ الذی‌ ارتضی‌ لهم‌ و لیبدلنهم‌ من‌ بعد خوفهم‌ امنایعبدوننی‌ لایشرکون‌ بی‌ شیئا) روایت‌ کرده‌ که‌ آن‌ حضرت‌ فرمود: کسانی‌ که‌ خدا ایشان‌
را خلیفه‌ می‌کند، قائم‌ و اصحاب‌ اویند.
در این‌ کتاب‌، از ابن‌ عقده‌ از احمد بن‌ زیاد از علی‌ بن‌ صباح‌ از حسن‌ بن‌ محمدخضرمی‌ از جعفر بن‌ محمد از ابراهیم‌ ابن‌ عبدالحمید از اسحاق‌ ابن‌ عبدالعزیز از أبی‌عبدالله (ع) در آیه‌: (ولئن‌ اخرنا عنهم‌ العذاب‌ الی‌ امه‌ معدوده‌)؛ روایت‌ کرده‌ که‌ حضرت‌فرمود: عذاب‌ عبارت‌ است‌ از خروج‌ قائم‌ (عج‌) و امت‌ معدوده‌، اصحاب‌ آن‌ حضرتند که‌ به‌عدد اصحاب‌ «بدر»اند.
از ابن‌ عقده‌ از احمد بن‌ یوسف‌ از ابراهیم‌ مهران‌ از حسن‌ بن‌ علی‌ از پدرش‌ ازوهب‌ از ابی‌ بصیر از ابی‌ عبدالله در آیه‌: (فاستبقواالخیرات‌ اینماتکونوا یأت‌ بکم‌ اللهجمیعاً) روایت‌ کرده‌ که‌ حضرت‌ فرمود: این‌ آیه‌ در شأن‌ قائم‌ (عج‌) نازل‌ شده‌ است‌، او واصحابش‌ جمع‌ می‌شوند در وقتی‌ که‌ پیش‌ از ظهور حضرت‌؛ آن‌ وقت‌، تعیین‌ نشده‌ است‌.
از علی‌ بن‌ حسن‌ مسعودی‌ از محمد عطار از محمد بن‌ حسن‌ از محمد بن‌ کوفی‌ ازابن‌ بخران‌ از قاسم‌ ابی‌ بصیر از ابی‌ عبدالله (ع) در آیه‌ (اذن‌ للذین‌ یقاتلون‌ بانهم‌ ظلموا وان‌ الله علی‌ نصرهم‌ لقدیر) روایت‌ کرده‌ که‌ این‌ آیه‌ در شان‌ قائم‌ (عج‌) و اصحابش‌ نازل‌شده‌ است‌.
علی‌ بن‌ الحسین‌ به‌ اسناد خود از ابی‌ عبدالله (ع) روایت‌ می‌کند که‌ فرمودند: « یقوم‌القائم‌ و لیس‌ فی‌ عنقه‌ بیعه‌ لاحد».
مهدی‌ قیام‌ می‌کند، در حالی‌ که‌ در گردنش‌ بیعت‌ کسی‌ نیست‌، تا مجبور به‌ اطاعت‌و رعایت‌ شود و لذا قانون‌ اسلام‌ را کاملا اجرا می‌فرماید و دین‌ را زنده‌ می‌کند.
حضرت‌ ابی‌ عبدالله (ع) فرمود :
«یخرج‌ القائم‌ یوم‌ السبت‌ یوم‌ عاشورا یوم‌ الذی‌ قتل‌ فیه‌ الحسین‌» .
روز خروج‌ امام‌ زمان‌، روزشنبه‌ عاشورای‌ حسین‌ (ع) خواهد بود و بین‌ رکن‌ و مقام‌ظاهر شود و جبرئیل‌ او را ملامت‌ نماید و در روایت‌ دیگر فرمود: در روز وتر روز فرد ۱ ،۳، ۵،۷ ،۹ خواهد بود.
ابن‌ فضال‌ به‌ اسناد خود از حضرت‌ ابی‌ عبدالله (ع) نقل‌ می‌کند که‌ فرمودند: ازعلامات‌ مصلح‌: صیحه‌ آسمانی‌، خروج‌ سفیانی‌ و خسف‌ بیداء، خروج‌ یمانی‌، قتل‌ نفس‌زکیه‌ و غیره‌ است‌ .
حدیث‌ بن‌ مفیده‌ انصاری‌ گفت‌: از ابی‌ عبدالله حسین‌ بن‌ علی‌ (ع) پرسیدم‌:مهدی‌ را به‌ چه‌ علامت‌ بشناسیم‌؟ فرمود: با راستی‌ و سنگینی‌. باز پرسیدم‌: به‌ چه‌ چیزهافرمودند: به‌ شناختن‌ حلال‌ و حرام‌ و نیازمندی‌ مردم‌ به‌ او و بی‌ نیازی‌ او از مردم‌.
رهبر آزادگان‌، امام‌ حسین‌ (ع) نیز در وصیت‌ خود به‌ محمد بن‌ حنفیه‌ می‌نویسد :
« و انی‌ لم‌ اخرج‌ اشرا و لابطرا و لامفسدا و لا ظالما و لکن‌ خرجت‌ لطلب‌ الاصلاح‌فی‌ امه‌ جدی‌ رسول‌ الله و ارید أن‌ امر باالمعروف‌ و انهی‌ عن‌ المنکر و اسیر بسیره‌ جدی‌ وابی‌؛
من‌ برای‌ جاه‌طلبی‌ و نشاط‌ شوق‌ به‌ مقام‌ و ریاست‌ خارج‌ نشدم‌، نه‌ درصدد فساد وخرابکاری‌ ام‌ و نه‌ قصد ستم‌ کاری‌ دارم‌ و لکن‌ خارج‌ شدم‌، برای‌ اصلاح‌ امت‌ جدم‌ وتصمیم‌ من‌ این‌ است‌ که‌ امر به‌ معروف‌ و نهی‌ از منکر کنم‌ و به‌ سیره‌ و روش‌ جدم‌ و پدرم‌رفتار کنم‌ و راه‌ و خط‌ مشی‌ آنان‌ را تعقیب‌ و پیروی‌ کنم‌.
اکنون‌ ولی‌ عصر امام‌ زمان‌ (عج‌) از همین‌ دودمان‌ است‌ و خط‌ مشی‌ او ادامه‌ راه‌ وروش‌ پدران‌ گرامی‌ و اجداد طیبش‌ خواهد بود، براساس‌ این‌ آیه‌ که‌: (الذین‌ ان‌ مکنا هم‌فی‌ الارض‌ اقاموا الصلاه‌ و اتوا الزکوه‌ و امروا بالمعروف‌ و نهوا عن‌ المنکر و لله عاقبه‌الامور)؛
کسانی‌ که‌ اگر به‌ آنان‌ در زمین‌ تمکن‌ و قدرت‌ قرار دادیم‌، نماز را بر پا می‌دارند وزکات‌ می‌دهند و امر به‌ معروف‌ و نهی‌ از منکر می‌کنند و عاقبت‌ کارها از آن‌ خداوند است‌ .
بر حسب‌ روایات‌ شریفه‌، این‌ آیه‌ کریمه‌، نظر به‌ حکومت‌ اسلامی‌ و دولت‌ آسمانی‌امام‌ زمان‌ و یاران‌ او دارد و یا بهترین‌ نمونه‌ و مصداقش‌، آن‌ است‌ .

امام حسین علیه السلام در طول مسیر به آیاتى استناد فرموده اند که عبارتند از: