در هر زمان، به مقتضاى اوضاع و احوال گوناگون، مصاديق جديدى براى اسراف و تبذير پديد مى آيند. از بين بردن باغ هاى سرسبز ميوه و زمين هاى زراعى براى ساختن مجتمع هاى مسكونى (در حالى كه در جاى ديگر قابل احداث باشند) يا تخريب برخى از ساختمان هاى محكم و زيباى قديمى به بهانه شيك نبودن و يا ريختن اضافه هاى غذا در زباله دان و نظاير آن از مصاديق اتلاف اموال و تبذير محسوب مى شوند و دولت اسلامى به عنوان حافظ مصالح جامعه، بايد از آن ها جلوگيرى كند؛ زيرا منابع ثروت بايد به گونه اى مصرف گردد كه بالاترين كارايى و بازدهى را در زمينه توليد براى جامعه داشته باشد.

بعضي از خانمها به دليل علاقه زيادي كه به جلوه گري دارند، بيش از حد خرج   مي كنند تا ثروتمندتر از آنچه هستند به نظر آيند يا به سخاوتمندي معروف   شوند، بدون اينكه آينده نگر باشند. چه بسا خانواده هايي كه به اين دليل   دچار ورشكستگي شده اند. از شرايط مهم صرفه جويي اين است كه نگذاريم چيزي   در منزل حيف و ميل شود يا زياده از حد به مصرف برسد . به طور مثال   زياده روي در تهيه غذا و مصرف كردن آب، برق، گاز و تلفن موجب اتلاف درآمد   خانواده و تحت فشار قرار گرفتن اعضاي آن مي شود. به طور كلي زن بايد به   عنوان مدير اقتصادي خانه با رعايت صرفه جويي به طور غيرمستقيم به افزايش   درآمد خانواده كمك كند .  

پس از اتمام مباحث مقدماتي اسراف و   بررسي تعاريف، ابعاد و ريشه‌هاي آن، با اشاره‌اي كوتاه به جايگاه اعتدال   در ابعاد مختلف اعتقادي، فقهي و اخلاقي دين اسلام، به نحو مبسوط وارد مبحث   مصاديق اعتدال در زندگي مي‌شويم. از طرفي به‌واسطه امتزاج و درهم‌تنيدگي   مباحث اعتدال و اسراف، لاجرم در ضمن بحث اعتدال، به مصاديق اسراف در زندگي   نيز خواهيم پرداخت . هر انساني به‌طور فطري به اعتدال و ميانه‌روي گرايش دارد، مگر آنكه عوامل بيروني موجب دگرگوني در گرايش‌هاي دروني وي شده و او را از اعتدال بيرون برد. اعتدال كه اصلي عقلايي و مبتني بر فطريات انسان است، مورد تائيد تمامي شرايع الهي نيز مي‌باشد، چراكه آموزه‌هاي كتب آسماني همگي مطابق فطرت سالم انساني بنا نهاده شده‌اند. از اساسي‌ترين احكام عقلي و مفاهيم ديني در اسلام، كه مورد تاكيد فراوان ائمه اطهار(ع) و هاديان ديني نيز قرار گرفته، حفظ و رعايت ميانه‌روي در تمامي امور و اجتناب شديد از افراط و تفريط مي‌باشد. 

اسلام، دين اعتدال

زمانی که جامعه از حالت تعادل خارج می‌شود، فضای سیاسی و اجتماعی آن دچار افراط و تفریط‌ می‌شود. در ادامه‌ی این گونه برخوردهای افراطی، یک اعتراض مدنی آرام به صحنه درگیری منجر شده و سبب صف‌آرایی دو گروه در مقابل هم خواهد شد. ادامه چنین کنش‌هایی کشور را خسته خواهد کرد. خسته شدن یک کشور یعنی روح جمعی آن به عنوان عامل وحدت بخش بین افراد شکننده شده و به حداقل می رسد؛ در این صورت جامعه به نوعی از هم گسیختگی مبتلا خواهد شد. در چنین شرایطی فرصتی مهیا می شود برای خودنمایی افراد، گروه‌ها و رفتارهای خودسرانه اجتماعی که در نتیجه آسیب دیدن روح کشور فرصت بروز می‌یابند. در چنین شرایطی اولین وظیفه حفظ اعتدال است که بی‌شک به رستگاری نزدیک‌تر خواهد بود. اما یافتن شیوه اعتدال نیازمند رفتاری علمی و حساب شده است از این رو نه نظر می‌رسد روانشناسان، جامعه‌شناسان و سیاستمداران باید ضمن آسیب‌شناسی رفتارهای انجام شده، به ارائه راهکار بپردازند.