جشنواره تئاتر رضوي در چند سال گذشته توانسته زمينه پيدايش هنرمندان مستعد و كشف آثاري شاخص باشد به گونهاي كه اين جشنواره هماكنون در بيناهالي هنر توانسته از جايگاه مطلوبي برخوردار شود و اين جايگاه بيش از هر چيز مرهون برنامهريزي هدفمند و صحيح جشنواره است كه شايد هيچكس بهتر از معاونت هرني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي كه به نوعي طراحي اصلي اين جشنواره به حساب ميآيد نتواند در خصوص تمامي جنبههاي آن اظهار نظر كند، مديري كه قرار است در جشنواره مورد تقدير قرار گيرد اما خود او معتقد است كه« مسئولان و مدیران در عرصه هنر نیز وظیفه دارند که فضا و زمینه ای مناسب را با توجه به امکانات و اعتبارات موجود فراهم سازند تا هنرمندان فعالیت کنند. بنابراین اگر قرار است تقدیری انجام شود بهتر است از آفریدگان آثار هنری باشد».
* معمولاً این مدیران هستند که از هنرمندان تقدیر میکنند اما در جشنواره تئاتر رضوی قرار است از زحمات چندساله شما برای هنر ایران زمین تقدیر به عمل آید ، احساس خودتان را از این موضوع بیان کنید؟
- در عرصه هنر ، هنرمندان هستند که نقش محوری و اصلی را دارند . هنرمندان با اندیشه و هنر خود با وجود کمبودها و محدودیت ها همواره تلاش می کنند و آثار هنری ارزشمندی را خلق می کنند و توسعه و پیشرفت هنر کشور را موجب می شوند . بنابراین هنرمندان هستند که شایسته تجلیل و قدردانی هستند و همیشه باید هنر و اندیشه و تلاش آنها را پاس داشت . مسئولان و مدیران در عرصه هنر نیز وظیفه دارند که فضا و زمینه ای مناسب را با توجه به امکانات و اعتبارات موجود فراهم سازند تا هنرمندان فعالیت کنند و به خلق و تولید آثار بپردازند . در واقع این وظیفه مسئولان و مدیران هنری است و میزان رشد و توسعه هنر کشور و رضایت هنرمندان و مخاطب برای مدیران خوشایند است . بنابراین اگر قرار است تقدیری انجام شود بهتر است از آفریدگان آثار هنری باشد.
* به عنوان کسی که میتوان گفت هدفگذاری اصلی را در برگزاری جشنوارههای رضوی انجام دادهاید هدف کلی از این طراحی چه بوده است و تا چه حد به اهداف خود نزدیک شده اید؟
- جشنواره تئاتر ضوی در راستای رویکردی بود که در این سال ها در عرصه هنر مورد توجه قرارگرفت و برنامه ریزی شد. براساس این رویکرد آثار هنری که از فرهنگ ایرانی ـ اسلامی برگرفته شده است و با باورها ، اعتقادات و خواسته های مردم انطباق دارد به طور جدی مورد توجه و حمایت قرارگرفت . معاونت هنری این امر را در حوزه های مختلف تئاتر ، موسیقی و هنرهای تجسمی برنامه ریزی کرد و در حوزه تئاتر نیز برنامه هایی طراحی و تدوین شد. موضوع امام رضا (ع) و فرهنگ رضوی که مردم جامعه ما به طور عمیق به آن باور دارند و اندیشه ها و مفاهیمی که در فرهنگ رضوی وجود دارد ، ظرفیت و قابلیت بسیاری دارد تا در حوزه فرهنگ و هنر به آن پرداخته شود و مورد استقبال و توجه مردم و جامعه نیز قرار گیرد.
جشنواره تئاتر رضوی هم به این منظور طراحی شد تا هنر تئاتر که هنر مردمی است به موضوعی که ظرفیت و قابلیت فراوانی دارد و جزو باورهای عمیق مردم جامعه ما و حتی دیگر جوامع است بپردازد. در واقع هدف اصلی بیان مضامین و مفاهیم فرهنگ رضوی با زبان تئاتر است برای مردمی که به این مفاهیم علاقه و باور دارند.
به این جهت جشنواره می توانست فرصتی برای تولید آثاری در این جهت باشد و از سوی دیگر ضعف هایی را که ممکن است در این زمینه یعنی بیان مفاهیم فرهنگ رضوی وجود داشته باشد نمایان کند . به عنوان مثال در دوره های قبلی جشنواره هنرمندان و دست اندرکاران به این نتیجه رسیدند که در حوزه تولید متون نمایشی قوی و مطلوب در این موضوع ضعف هایی دیده می شود که سعی می شود با برنامه ریزی و همت و تلاش جدی تر برطرف شود.
خوشبختانه جشنواره تئاتر رضوی تا حد زیادی به اهداف خود دست یافته است . اگر از جنبه های مختلف مخاطبان ، هنرمندان و دست اندرکاران به جشنواره نگاه شود می توان دریافت که خوشبختانه آثاری از دل این جشنواره بیرون آمده است که در عین اینکه دارای ارزش های هنری بالایی است توانسته با مخاطبان بسیاری که به آن مفاهیم باور دارند ارتباط برقرار کند. از سوی دیگر حضور هنرمندان پیشکسوت و جوان از نقاط مختلف کشور و تولید آثاری با این مضامین حکایت از جایگاه جشنواره در میان هنرمندان دارد.
همه این موارد بیانگر آن است که جشنواره در راستای اهداف خود که بیان مفاهیم فرهنگ رضوی با زبان مؤثر هنر است تا حدود زیادی موفق بوده است ، البته هنوز مسایلی در این زمینه وجود دارد که امیدواریم با همراهی هنرمندان و برنامه ریزی مسئولان جشنواره بتوان آن را برطرف ساخت. نکته مهمی که در جشنواره تئاتر رضوی و یا جشنواره هایی با موضوع معنوی و مذهبی باید مورد توجه جدی قرار گیرد این است که جشنواره به آفت سطحی نگری و شعارزدگی دچار نشود، چرا که اگر چنین باشد جشنواره از اهداف خود دور می شود و بی شک دستاوردی نیز نخواهد داشت . در جشنواره تئاتر رضوی هم از ابتدا سعی و تلاش براین بود که نگاه جدی به مضامین فرهنگ رضوی داشته باشد و آثاری هم که تولید می شود از ارزش های هنری بالایی برخوردار باشند.
*آیا جشنواره رضوی توانسته است در ابعاد مورد نظر شما با هنرمندان ارتباط برقرار کند و اثرات آنرا به شکل میتوان دید؟
-همانطور که اشاره شد جشنواره تئاتر رضوی در میان هنرمندان حرفه ای و پیشکسوت و جوان جایگاه خود را پیدا کرده است و هنرمندان در تولید آثار ، داوری و ... این جشنواره حضور دارند. در واقع مشارکت فعال هنرمندان در جشنواره یکی از نشانه های موفقیت آن است . البته آنچه در جشنواره اولویت دارد تولید آثار شاخص دارای ارزش و استانداردهای هنری برای بیان مضامین فرهنگ رضوی است .
*به عقیده برخی از اهالی هنر و بخصوص تئاتر جشنواره رضوی پس از جشنواره فجر معتبرترین جشنواره ملی ایران است آیا در دورههای سپری شده از جشنواره، سطح كمي و كيفي آثار به آن حد ایدهآل مورد نظر شما رسیده اند؟
- خوب جشنواره های هر یک براساس یک ضرورت و هدف خاص خود شکل گرفته اند و در روند برگزاری خود نیز همان هدف را دنبال می کنند.
جشنواره بین المللی تئاتر فجر که کاملترین و معتبرتررین جشنواره تئاتری ماست که در عرصه بین المللی هم جایگاه خاصی دارد . جشنواره های تخصصی دیگری نیز در حوزه تئاتر داریم مانند جشنواره بین المللی تئاتر عروسکی ، کودک ، نوجوان ، نمایش های آیینی ، سنتی که اهداف تخصصی خود را دنبال می کنند در کنار آنها جشنواره هایی موضوعی نیز طراحی شده است که در راستای بیان مفاهیم آن موضوع فعالیت می کنند .
جشنواره تئاتر رضوی ، جشنواره تئاتری موضوعی است که می توان گفت ویژگی های یک جشنواره هنری کامل را دارد و در بین جشنواره های تئاتری توانسته است جایگاه خاص و ویژه ای پیدا کند. آنچه اهمیت دارد این است که جشنواره تئاتر رضوی در دوره های گذشته توانسته توجه هنرمندان و مخاطبان بسیاری را به خود جلب کند و این نشان از اهمیت و اعتبار آن است . البته نمی توان گفت که آثار جشنواره به حد مطلوب مورد نظر رسیده است هرچند آثار شاخص و قابل توجهی در بستر آن تولید و اجرا شد . دوره های قبل این جشنواره دستاورد دیگری هم داشت و آن اینکه نقاط ضعف و کمبودهایی که در حوزه تئاتر رضوی وجود دارد ، مشخص شد با بررسی ها و پژوهش هایی که صورت گرفت آسیب ها و ضعف های این حوزه دیده شد و مسئولان جشنواره و هنرمندان برنامه ریزی ها و تلاش هایی را در جهت رفع این نقاط ضعف انجام دادند. بنابراین می توان گفت جشنواره تئاتر رضوی در طول عمر کوتاه خود سیر صعودی قابل توجهی داشته است و در آینده نزدیک می تواند بخش عمده ای از اهداف خود را محقق کند . جشنواره تئاتر رضوی با توجه به اینکه سابقه طولانی ندارد به جشنواره معتبر ملی تبدیل شده است و می تواند در آینده اعتبار و جایگاه بهتری به دست آورد.
* به عنوان کسیکه سالها به عنوان متولـی هنر در کشور شناخته میشوید چقدر جشنوارههاي موضوعــی میتواند به رشد فرهنگ کشور کمک کند با درنظر داشتن این مسئله که سالیانه جشنوارههاي موضوعی و بعضاً موازی بسیاری در کشور برگزار میشوند که متأسفانه بعد از یک یا دو سال دیگر اثری از آنها دیده نمیشود.
- هنر قابليت و ظرفيتي دارد كه بسيار تاثيرگذار و سازنده است و هرچه با هنر همراه شود ماندگار و تاثيگذار خواهد بود . در واقع هنر بهترين بستر براي بيان مفاهيم و موضوعات است كه آن مفاهيم تاثيرگذار و مانا و پايدار باشند .
به همين دليل است كه فرهنگ و هنر در عرصههاي مختلف و حوزههاي گوناگون اجتماعي ، سياسي ، اقتصادي ، معنوي و ديني ميتوانند نقش موثري داشته باشند .
بنابراين فرهنگ و هنر بستر مناسب و يا بهتر بگويم مناسبترين بستر براي ارائه مفاهيم و موضوعات مختلف است . جشنواره هاي موضوعي يا آثار هنري موضوعي نيز ميتوانند در راستاي بيان مضامين و ترويج يك فرهنگ تاثير وسيع و عميقي بگذارند . در اين امر البته توجه به نكاتي ضروري است . موضوعات و مفاهيمي كه طيف وسيعي از افراد و مردم يا يك جامعه به آن باور و اعتقاد دارند ، ميتواند مورد توجه قرار بگيرد ، از سوي ديگر خود آن موضوع اگر داراي محتوا و مفاهيم ارزشمند و غني باشد زمينه بهتري را براي توجه و ارتباط با مخاطبان فراهم ميكند . اما از سوي ديگر اثر هنري كه توليد مي شود هم بايد دور از سطحي نگري و شعار زدگي و تكرار باشد و هم اينكه در پرداختن به آن موضوع ارزش و استانداردهاي هنري اثر به طور كامل رعايت شود .
در صورتي كه در توليد آثار هنري يا برگزاري جشنوارههاي موضوعي اين موارد مورد توجه قرار گيرد ، آثار هنري و جشنوارههاي موضوعي در ترويج يك فرهنگ ، و دستيابي به اهداف خود بسيار موثر خواهند بود و در نتيجه به ارتقا و توسعه فرهنگ جامعه و كشور كمك كنند . البته متاسفانه گاهي جشنواره هايي موضوعي برگزار ميشود و تداوم ندارد كه اين امر به دليل نبود اهداف بلند مدت براي آن جشنواره و صرف برگزار كردن يك جشنواره است كه بيشك نميتواند نتايج قابل توجهي داشته باشد . در جشنوارهها ، صرف برگزاري يك جشنواره مورد نظر نيست بلكه جشنواره فرصت و جايگاهي است كه ميتواند داشتهها ، دستاوردها و ضعفها را در آن حوزه نمايان كند و جرياني براي رفع كمبودها و پيشرفت و توسعه در طول سال ايجاد كند .
جشنوارههاي موازي نيز ممكن است مشكلاتي را ايجاد كند و بهتر است به جاي فعاليتهاي موازي نهادها و دستگاههاي مختلف با تفكيك وظايف و برنامه هاي خود با هماهنگي و مشاركت يكديگر در برگزاري برنامه ها و جشنوارهها ميتوانند موثر باشند .
*در دوره مسئولیت شما در معاونت هنری آثار بسیار خوبی چه در زمینه موسیقی و چه در زمینه تئـاتـر تولیـد شدند ، مهمتـرین دستاورد معاونت هنری را در چهار سال گذشته چه میدانید و آیا این دستاورد تداوم خواهد داشت ؟
- شايد بتوان گفت كه بهترين دستاورد معاونت هنري در طول اين سالها كاهش فاصله هنر با مردم و پيوند بيشتر مردم با هنر است .
امروز ما شاهديم كه هنر از حاشيه بر متن زندكي مردم آمده است و مردم و جامعه ارتباط بيشتري با هنر برقرار كردهاند . تحقق اين امر نتيجه سياستگذاري و برنامههايي بود كه در معاونت صورت گرفت و در بخشهاي مختلف تئاتر ، موسيقي و هنرهاي تجسمي پيگيري و تا حدودي محقق شد . در اين سالها پرداختن به هنر و توليد آثار هنري با توجه به فرهنگ ايراني ـ اسلامي و داشتهها و باورها و اعتقادات جامعه ايران اسلامي و نيازها و خواستههاي مردم در اولويت قرار گرفت و مورد حمايت واقع شد اين امر موجب شد تا آثاري توليد شود كه با فرهنگ و تاريخ ايراني اسلامي ، باورها و اعتقادات مردم و حتي نيازهاي مردم و جامعه هماهنگ و منطبق باشد و مخاطبان و افراد جامعه بيشتر و بهتر با اين آثار ارتباط برقرار كنند . بنابراين ما شاهد استقبال چشمگير و پرشور مردم از آثار هنري تئاتر ، موسيقي و هنرهاي تجسمي در طول اين دوره بوديم كه حتي مشكل كمبود فضاهاي هنري را به شكل جدي به ما گوشزد كرد .
از سوي ديگر اين رويكرد دستاوردهاي ديگري نيز داشت و آثار فاخر ، شاخص و ارزشمندي كه با اين نگاه از سوي هنرمندان عزيز توليد شد سبب شد تا نگاههاي مسوولان عالي رتبه كشور نسبت به هنر مثبتتر شود كه اين امر در آينده ميتواند در توجه مسوولان عالي رتبه به فرهنگ و هنر و اختصاص اعتبار و جايگاهي بيشتر و بهتر موثر باشد . در اين سال آثار شاخص و ارزشمندي با موضوع ملي و مذهبي توليد و اجرا شد و مورد استقبال قرار گرفت.
از سوي ديگر به جهت تعامل با هنرمندان در حوزههاي مختلف زمينهاي فراهم شد تا هنرمندان پيشكسوت و جوان در صحنه و عرصه حضور يتبند و آثار شاخص و مناسبي را ارئه كنند . ما معتقديم كه هنرمندان نقش اصلي را در عرصه هنر دارند و ضرورت دارد كه مسوولان هنري تعامل مناسبي با آنان داشته باشند و فضا و زمينه هاي مناسب و مساعدي را فراهم كنند تا هنرمندان به خلق و توليد آثار بپردازند . در اين سالها سعي شد اين تعامل برقرار باشد و حتي شوراهايي در حوزههاي مختلف با حضور استادان و هنرمندان تشكيل شد و نظرات و مشورتهاي آنان در برنامهريزيها مورد استفاده قرار گرفت . از هنرمندان گرانقدر هم جاي تشكر دارد كه همچون گذشته همراهي كردند و نقش موثري در توليد و خلق آثار داشته باشند . ويكرد ديگري كه در اين دوره مورد توجه بود ، تمركز زدايي در عرصه هنر بود كه بخشي از دستاوردهاي آن امروز قابل مشاهده است و تداوم آن قطعا" نتايج بيشتر و بهتري را به دنبال دارد . برنامه ريزيها در اين دوره به گونهاي بود كه گروهها و هنرمندان مختلف سراسر كشور كه داراي توانايي و استعداد هستند امكان حضور در عرصههاي ملي و بينالمللي را پيدا كنند و توانايي و هنر خود را نشان دهند . از سوي ديگر جشنوارههاي ملي و بينالمللي و نمايشگاهها به استانها سوق داده شد تا فعاليتهاي شاخص هنري محدود به تهران نباشد . همچنين آثار هنرمندان پيشكسوت و حرفهاي در شهرستانها اجرا شد و استاداني نيز براي آموزش به شهرستانها اعزام شدند . در اين زمينه حركت بسيار خوبي را شاهد بوديم و آن ساخت سالنهاي مناسب و مجتمعهاي فرهنگي ، هنري در شهرستانها و استانها بود كه دغدغه كمبود فضاهاي هنري در شهرستانها را تا حد زيادي برطرف كرد
شناسايي استعدادهاي هنري جوان و حمايت از آنان به منظور پيشرفت از برنامههايي بود كه مورد توجه قرار گرفت . جشنوارههاي مختلفي كه در حوزههاي تئاتر ، موسيقي و هنرهاي تجسمي نيز برگزار شد فرصت مناسبي براي شناسايي اين استعدادها و تواناييها بود كه از بستر آنها گروهها و هنرمنداني انتخاب ميشدند و مورد حمايت قرار گرفتند تا بتوانيم با حمايت از آنان زمينه توسعه و پيشرفت هنر كشور را فراهم سازيم. به عنوان مثال گروه آوازي تهران كه برگزيده بيست و چهارمين جشنواره بينالمللي فجر است مورد حمايت قرار گرفت و در كره جنوبي مقام دوم جهاني و مقام اول آسيا را در مسابقات كر كسب كرد و در كشور اسپانيا و ايتاليا هم اول شد . بنابراين ميتوان گفت ارتباط نزديك هنر با مردم ، تمركز زدايي در عرصه هنر ، شناسايي و حمايت استعدادهاي جوان هنري و تعامل سازنده با هنرمندان از دستاوردهاي معاونت هنري در اين سالا است كه بيشك بخشي از نتايج آن امروز قابل مشاهده است و تداوم برنامههاي معاونت در اين راستا در سالهاي آتي دستاوردهاي بيشتر و مهمتري را در اين زمينه ها به دنبال خواهد داشت
محوریت : همت مضاعف و كار مضاعف در عرصه هنر ، سينما،تلويزيون،موسيقي،تئاتر