جوانمردی ، رادی ، آزادگی ، پایبندی به اصول انسانی وحقوق بشری . از شاخصه های بارز و اخلاقی روحی امام حسین (ع) و یارانش که در حماسه عاشورا آشکار شد ، جوانمردی بود . این روحیه که انسان با جباران نسازد ، زیر بار ستم نرود ، حریت و آزادگی داشته باشد ، از نامردی در برخورد و عهد شکنی در میثاق و تعدی به ضعیفان بپرهیزد ، حامی ضعیفان باشد ، به بیگناهان تعرض نکند ، معذرت خواهی را بپذیرد ، حق انسانی دیگران را ( حتی اگر نامسلمان باشند ) به رسمیت بشناسد ، غیرت داشته باشد ، هجوم بیگانه به نوامیس خود و دیگران را تحمل نکند ، و ... همه از نشانه های فتوت است که در نهضت کربلا به وضوح متجلی شد .
سیدالشهداء (ع) ننگ بیعت با یزید را نپذیرفت ، وقتی با سپاه حر در راه کربلا مواجه شد ، پیشنهاد زهیربن قین را که گفت با این گروه بجنگیم ، چرا که آسانتر از نبرد با گروههایی است که بعدا می آیند ، حضرت فرمود : « ما کنتُ لاَِبْدَأهُمْ بِالقِتال » (1)
من آغاز به جنگ نمی کنم . این نمونه ای از فتوت حسین (ع) است . وقتی سپاه تشنه حر به کاروان حسینی رسید ، با آنکه برای مقابله با او و راه بستن بر امام آمده بودند ، اما آن حضرت با دیدن تشنگی شدید آنان ، دستور داد همه را ، حتی اسبهایشان را سیراب کردند . یکی از همین سپاه ( علی بن طعان محاربی ) که از فرط عطش ، توان آب خوردن از مشک نداشت ،سیدالشهداء (ع) خودش در مشک را گشود و او و اسبش را سیراب کرد . (2)
این هم نمونه دیگری از مردانگی . همین حر ، چون روز عاشورا تصمیم گرفت از سپاه عمر سعد جدا شده به امام حسین (ع) بپیوندد ، سرافکنده و توبه کنان نزد سیدالشهداء (ع) آمد و اعلام آمادگی برای جانبازی نمود و گفت : آیا توبه من پذیرفته است ؟ امام فرمود : آری ، فرود آی ، « نَعَمْ ، یتُوبُ اللهُ عَلَیک ، فَانْزِلْ . » (3) این هم نمونه دیگر جوانمردی .
سیدالشهداء (ع) در هنگام نبرد ، شعارش برتری شهادت بر ننگ بود : « القَتلُ اَولی مِن رُکوبِ العارِ » (4) روز عاشورا در گرماگرم نبرد با دشمن ، چون دید سپاه دشمن به طرف خیمه ها هجوم می برند ، فریاد کشید : ای پیروان ابوسفیان ، اگر دین ندارید و از معاد نمی ترسید ، در دنیایتان آزاده باشید و اگر عرب هستید ، به تبار خویش متعهد بمانید . شمر گفت : ای پسر فاطمه ، چه می گویی ؟ فرمود : من و شما با هم می جنگیم ، زنان چه کرده اند ؟ طغیانگرانتان را ، تا من زنده هستم ، از متعرض شدن به حرم من باز دارید .(5)
این نیز شاهد دیگری بر فتوت و مردانگی اش بود که تا زنده است ، نمی تواند شاهد هجوم به زن و بچه اش باشد و تا زنده بود ، نگذاشت متعرض حرم اهل بیت شوند . اینگونه غیرت و حمیت و فتوت ، در صحنه صحنه عاشورا از امام حسین (ع) و یارانش دیده شد و این الهام گرفته از پدرش امیرالمؤ منین بود که پس از چیره شدن بر فرات و باز پس گرفتن رودخانه از دست دشمن ، فرمود که مثل دشمن رفتار نکنند و آب را برای استفاده سپاه معاویه هم آزاد بگذارند و از شیوه ناجوانمردانه آب بستن به روی حریف ، در به زانو در آوردن او استفاده نکنند « خَلوا بَینَهُم وَ بَینَ المأ » (6)
میان آنان و آب را آزاد بگذارید . ولی از ناجوانمردی معاویه ، بستن آب به روی سپاه علی (ع) در جنگ صفین بود(7) و آب بستن یزید بر سپاه حسین بن علی علیهما السلام هم از نامردی او و ابن زیاد بود . حسین (ع) فتوت را از علی (ع) ارث برده بود ، یزید هم ناجوانمردی را از معاویه .
- ارشاد ، شیخ مفید ، ج 2 ، ص 84 ( چاپ کنگره شیخ مفید ) .
- حیاة الامام الحسین ، ج 3 ، ص 74 ، تاریخ طبری ، ج 4 ، ص 302 .
- اعیان الشیعه ، ج 1 ، ص 603 .
- حیاة الامام الحسین ، ج 3 ، ص 277 .
- بحارالانوار ، ج 45 ، ص 51 .
- شرح ابن ابی الحدید ، ج 3 ، ص 319 .
- نهج البلاغه ، خطبه 51 ( صبحی صالح ) .
منبع : پایگاه اطلاع رسانی حوزه
این مطلب را به اشتراک بگذارید:
