سلطان کربلا

واقعه حماسی عاشورا برای همه بشریت پیام‌ها و آموزه‌های سازنده و زندگی سازدارد. مبارزان جوانمردان دانشوران سیاست مداران همه و همه از گفتار و رفتار امام‌حسین ع) الگو گرفته‌اند. اما در این میان تعالیم اخلاقی‌ِ آن امام شهید و یژگی‌های برجسته‌ای دارد که برای هر انسانی سازنده و درس‌آموز است ریشه‌های این رفتارها و منش‌های اخلاقی عقاید ژرف و عمیقی بود که به خدا و قیامت داشت او با شناختی عمیق از خویش و هستی و پی بردن به نقش‌ِ انسان درهستی به تربیتی شگرف آراسته شد. محیط تربیتی آن امام بزرگ نیز به گونه‌ای بود که خمیر مایه ذاتی او را، که آمیخته با نور و پاکی بود، به سوی بی نهایت پرواز می‌داد.در این مقاله مختصر، به اجمال پیام‌های اخلاقی‌ِ عاشورا را مرور می‌کنیم در ابتدا اشاره‌ای کوتاه به انگیزه و قیام امام حسین ع) داریم 

به طور كلي، زنان از سوي دو گروه مورد تحقير قرار گرفته‌اند؛ يكي كساني كه زن را تنها ابزار شهوتراني گرفته و فراتر از آن، براي وي ارزشي قايل نيستند و ديگر، كساني كه از سر تقدس، نزديك شدن به زن را، باعث پليدي خود شمرده، به همين دليل در پرهيز از زن، سخن فراوان گفته‌اند.اين نگرش زاهدانه، ضربه سهمگيني بر موقعيت و حيثيت زن وارد كرده و او را در حوزه پليدي، وارد نموده و از اسباب پرورش بُعد حيواني انسان، تلقي كرده است. در اين ديدگاه، دوستي زن نه تنها نشانه كمال نيست، بلكه نشانه دوري از كمال است.چنين بينشي، در عالم انديشه‌هاي گذشته بشر و حتي با نام دين، بي‌سابقه نيست، شايد بتوان گفت: نزديكترين مورد آن به ما، مسيحيت است.علاوه بر ابهاماتي كه از لحاظ نظري در ديدگاههاي مسيحيت، راجع به زن وجود دارد، در عمل نيز با نگاهي زاهدانه، زن را تحقير كرده‌اند.نظري به واكنش افراطي جهان غرب در حال حاضر ـ در برابر مسيحيت قرون وسطا ـ دامنه بعد عمليِ اين نگرش مسيحيت را نشان مي‌دهد.

بی تردید هر حرکت و جنبشی که با هدف سازمان نوین و نظام جدید و اصلاحات معنوی و یا هر هدف دیگری برپا شود، به دنبال خود تأثیر و پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم بر افکار عمومی و اوضاع و شرایط اجتماعی می گذارد. در این میان، تفاوتی میان آن قیامی که با هدف حمایت از حق و اصلاح امور و ایجاد عدالت و رسیدن به فضایل انسانی صورت می گیرد و آن نهضتی که در پی رسیدن به اغراض شخصی و گروهی است، وجود ندارد. اما آن دسته از قیام هایی که در راه فضایل انسانی قرار گرفته اند، محدود به زمان خاصی نبوده و پایدارترند و اساسا شکست در آن ها معنا ندارد، بلکه همواره در خاطره ها زنده مانده و می مانند، هرچند در ظاهر سرکوب شده و قیام کنندگان از میان رفته باشند.

انسان از اولین لحظه حیات خود همواره در پی اسوهای است تا خود را با آن همگون کند و در زندگی خود برترین ها را بشناسد و کمالات آن ها را فراگیرد، مهم ترین نکته ای که درباره الگو باید مورد توجه قرار گیرد، پیروی عملی از آن است. امام سجاد می‌فرماید: مغضوب‌ترین مردم نزد خدا کسی است که به سنت امامی اقتدا کند، ولی به اعمال او اقتدا نکند.

در اینجا الگوی توبه کنندگان،آزادگان و شجاعان بیان می شود:
 
 

بخشنده یکتا
مهربان خدایا! دست حاجتم را از عطایت پر کن و جام لبریز از نیازم را از لطفت لبریز کن که جز تو مرا بخشاینده ای نیست و جز تو خدایی نیست. فرمانت جاری است و پرتو علمت تابان است و آنچه بر ما پسندی، یکسره عدل است. پس بر ما خیر جاری کن و از اهل خوبی مان قرار ده.

عزیزا! به کرم و بخشایشت، پاداشی بزرگ و سرمایه ای گرانبها و آسایشی همیشگی بر ما فرو فرست. تیرگی گناهانمان را به زلال عفوت بشوی و در میان به هلاکت افتادگان، به هلاکتمان در مینداز و باران رأفت و مهرت را از ما دریغ مدار. ای مهربان ترین مهربانان.

سلام و درود بر خورشید جهان افروزی که درخشش نور او، تمام هستی را از ناسوت تا ملکوت و از ملکوت تا لاهوت فرا گرفته و دیده تمام ساکنان آسمان و زمین را در مقابل عظمت خود خیره ساخته است.سلام و درود بر آن ماه جهان تابی که همه را در برابر همت والا و اراده پولادین خویش مبهوت و شگفت زده کرده است.سلام و درود بر انقلابی بزرگ تاریخ بشر که با قیام پرشکوهش ابر سیاه جهل و نادانی و شرک و بی دینی را که بر روی افکار پوسیده مردم سایه افکنده بود برطرف کرد و خفتگان را بیدار و غافلان را آگاه کرد و مدعیان دروغین خلافت و امامت را رسوا ساخت.سلام و درود بر مشعل دار حریت و آزادگی که با فریاد «فکونوا احراراً فی دنیاکم» تمام ابعاد آزادی و آزادگی و همه انواع استعمار و استبداد را برای تمام نسل ها ترسیم نمود و چگونه زیستن و چگونه مردن را برای همگان در تمام مقاطع تاریخ معین فرمود.سلام بر او که بردبارتر از ایوب، مقاوم تر از یعقوب، قهرمان تر از یوسف، باشکوه تر از سلیمان، شجاع تر از موسی و مهربان تر از عیسی بود.سلام بر او که مهر پیامبر (ص) در دل و شجاعت علی (ع) در کف و فریاد زهرا (س) بر سر و شکیبایی حسن (ع) در سینه داشت.سلام بر او که ملکوتیان از صبرش در حیرت، جبروتیان در یاری اش در حسرت،انبیا در غم او گریان و اولیا در مصیبت او نالانند.

طرح سؤال

يكي از سؤال‌هايي كه معمولاً ذهن هر شيعه بلكه هر مسلمان يا هر انسان آگاه از حادثه كربلا را به خود مشغول مي‌سازد اين است كه چرا امام حسين (ع) زنان، فرزندان خردسال، خواهران و... را به همراه خود به كربلا برد. با اينكه افراد در سختيها، خود سپر بلا مي‌شوند و زنان را از حوادث سخت و تلخ دور نگه مي‌دارند و خصوصاً افرادي كه غيور هستند و نمي‌خواهند زن و فرزندان در معرض ديد نامحرم يا مورد آزار و اذيت ديگران قرار گيرند، با كوچكترين احتمال خطر خانواده خود را به منطقه خطر خيز نمي‌برند يا اگر در منطقه خطر واقع شدند به هر راهي كه شده تلاش مي‌كند خانواده خود را از آن منطقه بيرون سازند.اما مي‌بينيم كه در حادثه كربلا اين چنين نشده است. ما حتي اگر علم غيب امام(ع) و پيشگوييهاي پيامبر اكرم(ص) و حضرت علي(ع) و رؤياهاي شخصي امام حسين(ع) در باره كشته شدن او در نزيكي كوفه را كنار بگذاريم و ناديده بگيريم باز از نظر تحليل سياسي و احتياط كاري كه يك مبارز سياسي و يك رهبر و فرمانده معمولي بايد داشته باشد نبايد چنين كاري صورت مي‌گرفت و احتياط ايجاب مي‌كرد كه در زمينه‌اي كه احتمال خطر وجود دارد زن و فرزندان خود را در خطر داخل نسازد.بنابراين حتماً در اين كار امام حسين(ع) رمز و رازهايي نهفته است و مطالبي وجود دارد كه بايد مورد بررسي دقيق قرار گيرد و با يك يا دو جمله كوتاه نمي‌توان جوابش را بيان ساخت و مقاله‌اي تحقيقي در اين راستا لازم است كه شايد نوشته حاضر كمي از راه را بپيمايد و چراغي فرا روي ديگران باشد تا بحث كامل گردد. اين مقاله در دو بخش تنظيم شده است. بخش اول كه پيش رو داريد به عنوان مقدمه‌اي است بر موضوع اصلي بحث كه در شماره بعد خواهيم آورد.