سلطان کربلا

جلسه دوم، (كربلا، عامل بازگشت به عهد محمدی(ص))

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

﴿ اَلسَّلامُ عَلَیكَ یا اباعبدالله وَعَلَی الْاَرْواحِ الَّتی حَلَّتْ بِفِنائِكَ ﴾

﴿ عَلَیْكَ مِنّی سَلامُ اللّهِ اَبَدًا ما بَقیتُ وَ بَقِی اللَّیْلُ وَ النَّهارُ ﴾

﴿ وَلاجَعَلَهُ اللّهُ اخِرَ الْعَهْدِ مِنّی لِزِیارَتِكُمْ ﴾

قبلاً مطرح شد كه امام‌حسین(ع) در شرایطی زندگی دینی را به ما نشان دادند كه همة باورها به این نتیجه رسیده بود كه امكان برگشت به سیره پیامبر(ص) وجود ندارد.

راز حقارت حاكمان

در مقام بصیرت عظمای حضرت اباعبدالله(ع) دو شاخصه وجود دارد: یكی این‌كه در چشم امام خدا بسیار بزرگ است، و دیگر این‌كه معاویه و یزید بسیار كوچك اند. از كوچكی آنها همین بس كه به كاخ ها می پردازند و لذا هرچه كاخ بیشتری بسازند حقارت خودشان را بیشتر می نمایانند. اینجاست كه جایی برای هیبت یزید در چشم امام نمی ماند، و امام با تمام امیدواری و راحت تر از هركاری، مبارزه با یزید را برای خود وظیفة مباركی می دانند و آن مقابله را عین زندگی می شناسند.

جلسه اوّل، (انتخابی فوق رسم زمانه)

بسم‌الله‌الرحمن‌‌الرحیم

﴿ اَلسَّلامُ عَلَی‌الْحُسَین وَ عَلی عَلیّ‌‌بْنِ‌الْحسَینِ وَ عَلی اَوْلادِ الْحُسْینِ﴾

﴿ وَ اَعْظَمَ اللَّه اُجُورَنا بِمُصابِنا بِالْحُسَیْنِ(ع) ﴾

﴿ وَجَعَلَنا واِیّاكُمْ مِنَ الطّالبین بِثارِه مَعَ الاِمامِ الْمَهْدیّ مِن آل‌مُحمّدٍ(ع) ﴾

از خداوند می خواهیم ما را به فرازی از شعور وحكمت حسینی برساند تا هم معنی آن نهضت و حكمت بزرگ را بفهمیم، و هم عزاداری‌های خود را به اوج برسانیم و در راه اتّحاد بیشتر با مقام والای اباعبدالله(ع) به حیات نوینی دست یابیم.

قصد داریم به لطف خدا در چند جلسه ای كه در پیش داریم نگاهی به نهضت اباعبدالله(ع) از زاویه شرایط اجتماعی و فرهنگی آن زمان بیندازیم؛ می خواهیم به شرایطی بنگریم كه بسیار پیچیده است و احتیاج به تأمل زیادی دارد.

جایگاه صبراین صفت از اصول اخلاقی حمیده و ملکات پسندیده است و آیات شریفه و احادیث در فضیلت آن بسیار گفته‌اند، بیش از هفتاد موضع در قرآن از صبر سخن می‌گوید:
انِّما یُوفَّی الصّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَیْرِ حِساب 36]
وَلَنَجْزِیَنَّ الَّذینَ صَبَرُوا اجْرَهُمْ بِاحْسَنِ ما کانُوا یَعْمَلُونَ 37]
وَ اصْبِرُوا انَّ اللهَ مَعَ الصّابِرینَ 38]
روایات بسیاری نیز درباره صبر وارد شده است و از روایات، این حدیث معروف و معتبر، کافی است:
الصَّبْرُ مِنَ الْایمانِ کَالرَّأسِ مِنَ الْجَسَدِ لا خَیْرَ فی جَسَد لا رَأْسَ مَعَهُ، وَ لا فی ایمان لا صَبْرَ مَعَهُ 39]
از حضرت امیرالمؤمنین نیز روایت است:
اطْرَحْ عَنْکَ وارِداتِ الْهُمُومِ بِعَزائِمِ الصَّبْرِ، وَ حُسْنِ الیَقینِ 40]

عظمت در تصمیمعظمت در تصمیم به معنای عزم راسخ داشتن به انجام و پایان کار، به طوری که هیچ‌گاه و به هیچ گونه از عزم خود باز نگردد، و در تصمیم خود سستی نورزد؛ از آغاز کار، ملاحظه پایان و عاقبت آن را بنماید و هشیارانه تصمیم بگیرد.
اکنون بخوانید که حسین علیه‌السلام چگونه با پیش بینی پایان کار، وارد میدان شد و سخنان او چگونه از شعور خطیرش بر می‌خاست. آنگاه که عزم خروج از مکه و سفر به عراق را داشت این خطبه را خواند:
الْحَمْدُ للهِ، وَ ماشاءَاللهُ وَلا قُوَّة الّا بِاللهِ، وَ صَلَّی اللهُ عَلی رَسُولِهِ خُطَّ الْمَوْتُ عَلی وُلْدِ آدَمَ مَخَطَّ الْقَلادَهِ عَلی جیدِ الْفَتاهِ، وَما اوْلَهَنی الی اسْلافی اشْتِیاقَ یَعْقُوبَ الی یُوسُفَ، وَ خِیرَلی مَصْرَعٌ انَا لاقیهِ کَأَنِّی بِاوْصالی تَقَطَّعُها عُسْلانُ الْفَلَواتِ بَیْنَ النَواویسِ، وَ کَرْبَلا فَیَمْلَانَّ مِنّی اکْراشاً جَوْفاً، وَ اجْرِبَهً سَغْباً لا مَحیصَ عَنْ یَوْم خُطَّ بِالْقَلَمِ رِضَی اللهِ رِضانا اهْلَ الْبَیْتِ نَصْبِرُ عَلی بَلائِهِ، وَ یُوَفَّیْنا اجُورَ
الصّابِرینَ لَنْ تَشْذَ عَنْ رَسُولِ اللهِ لُحْمَتُهُ بَلْ هِی مَجْمُوعَهٌ لَهُ فی حَظیرَهِ الْقُدسِ تَقِرُّ بِهِمْ عَیْنُهُ وَ یُنَجِّزُ بِهِمْ وَعْدَهُ الا فَمَنْ کانَ باذِلًا فینا مُهْجَتَهُ، وَ مُوَطِّناً عَلی لِقاءِ اللهِ نَفْسَهُ فَلْیَرْحَلْ مَعَنا فَانّنی راحِلٌ مُصْبِحاً انْ شاءَ اللهُ تَعالی.[32]

در معنای شجاعت

شاید بعضی گمان کنند که شجاعت حسین علیه‌السلام در زور بازو، قدرت و قوّت بدنی، و علم آن حضرت به آیین جنگ و نبرد و به خاک انداختن دلیران و دلاوران خلاصه می‌شود و بزرگ‌ترین نمایش‌های شجاعت آن حضرت را حملاتی بدانند که یک تنه به سپاه دشمن می‌نمود و طومار آنها را در هم می‌پیچید. دشمنان، زمانی که دیدند حریف آن زور و بازو نمی‌شوند از اطراف، پیکر پاکش را هدف سنگ و تیر قرار دادند و اگرچه آن سید مظلومان را شهید کردند و سر انورش را شمر یا سنان یا خولی از بدن جدا ساخت اما کسی ادعا نکرد که من به زور بازوی شخصی خود، آن حضرت را کشتم؛ کثرت زخم، جراحات بسیار، تشنگی و خون‌ریزی فوق العاده، آن امام مجاهد را (به ظاهر) از پا در آورد که آن دشمنان خدا به قتلش دلیر شدند، وگرنه کسی نبود که بتواند با نبرد و زور بازو آن یادگار حیدر کرّار را به قتل برساند. این زور بازو، نیروی جسمانی و حملات دلیرانه نمایشی از نمایش‌های شجاعت است.
 

از افتادگی تا عزتهرچه معرفت، خداشناسی، توحید، علم و حکمت انسان بیشتر شود، تواضع و فروتنی او زیادتر می‌گردد. تکبر بشر ناشی از جهل، نادانی، غفلت و خودپسندی است. در آیات کریمه و احادیث از تکبر به شدت مذمت، و از تواضع، مدح و ستایش شده است.
حسین علیه‌السلام در نزد مردم بسیار محترم بود. زمانی که او و برادرش، حسن مجتبی علیهما السّلام پیاده به حج می‌شتافتند تمام رجال و شیوخ صحابه که همراه آنها بودند به احترامشان از مراکب پایین آمده و پیاده راه می‌پیمودند. احترام حسین علیه‌السلام در میان مردم نه برای آن بود که او کاخ مجلل داشت یا مرکَب‌های سواری او گران قیمت بودند یا غلامان و سربازانی پیشاپیش یا دنبال مرکَب او می‌رفتند یا آنکه مسجد پیغمبرصلی الله علیه و آله را برای او خلوت می‌نمودند و راه‌ها را در موقع آمد و شد وی بر مردم می‌بستند، نه! برای هیچ یک از اینها نبود.

نگاه به دنیابهترین نشانه زهد کامل و خوار شمردن دنیا، همان فداکاری و گذشت سید الشهداء علیه‌السلام از جان خود، جوانان، برادران، اصحاب و یاران و تن دادن به آن همه مصیبت و بلا بود.
اگر دنیا و مال و نعمت‌های دنیوی در نظر کسی بی‌قدر و ارزش نباشد نمی‌تواند این گونه در راه حق و یاری دین خدا و بزرگداشت هدف عالی خود پایداری و استقامت ورزد تا به حدی که بدن قطعه قطعه عزیزانش را ببیند، صدای ناله کودکانش را از زحمت تشنگی بشنود، گریه زن و فرزند، دل پر مهر و عاطفه او را به درد آورد و برپیکرش آن همه زخم‌های کاری وارد آید اما در یاری دین خدا ثابت و پا برجا بماند، در مقابل باطل، نرمش نشان ندهد و چون کوه در برابر تمام این مصائب استوار بماند.