در راستای اهداف توسعه فرهنگی کشورو با هدف ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی در بین اقشار جامعه، انجمن بین المللی کتابدوستان جوان، چند راهکار را برای نیل به اهداف فوق الذکر (برای آقایان) بیان نموده است !

1- از این پس در روز تولد همسرتان، به اوکتاب هدیه بدهید (البته چون ممکن است که این کار منجر به پرتاب شدن شما از پنجره طبقه هفتم به وسط اتوبان شود، و بعد از آن نیز به مدت چندین روز مجبور شوید شبهازیر پل یا توی پارک، کارتن خوابی کنید، لذا توصیه میشود برای جلوگیری از این بلایای غیرطبیعی، یک گردنبند طلا هم دور کتاب آویزان نمایید !)

2- در مجلس خواستگاری، زمانیکه صحبت از میزان مهریه عروس خانوم شد، شما یک جلد کتاب نفیس را پیشنهاد کنید (چون این عمل هم به احتمال خیلی خیلی زیاد، منجر بهکوبیدهشدن دسته گل و شیرین یهایی که آورده بودید بر کله ژل زده شما و در نهایت،شوتینگ شما و خانوادهتان از منزل پدر عروس خانوم خواهد شد، لذا میتوانیدپیشنهادتان را اینگونه بیان کنید که، بعنوان مهریه، یک کتاب ۲۰۰۸ صفحهای میدهیدکه بر روی هر برگ از آن، یک عدد سکه تمام بهار آزادی چسپیده باشد !)
3- سر برج، بجای کرایه خانه، به صاحبخانه تان یک عدد کتاب بدهید ( البته چون در این مورد هم بیم آواره شدن شما و زن و بچه تان در خیابان و ریخته شدن اثاثیه تان در کوچه، در این سر سیاهی زمستان میرود، لذا بهتر آن است که اسکناسهای مربوط به اجاره خانه را لای یک جلد کتاب بگذارید و دو دستی تقدیم صاحبخانه نمایید !)

4- اگر فرزندتان شاگرد اول شد و از شما خواست تا طبق قولی که به او داده بودید، برایش جایزه بگیرید، یک جلد کتاب آموزنده به او هدیه دهید (چون دراین مورد نیز، هم امکان گاز گرفته شدن شما توسط بچه تُخستان هست و هم احتمال داردکه بچه سرخورده شود و برود دنبال دوست ناباب و معتاد شود و در آخر هم جنازش را توی جوی آب پیدا کنید، لذا بهتر آن است که قبل از همه این اتفاقات، یک دستگاه پلی استیشن 2 به اضافه یک کتاب حاوی رمزهای بازی فیفا 2008 و igi و ریزیدنت اویل و ... برایش بخرید و بعنوان جایزه به او تقدیم نمایید !

همت مضاعف و كار مضاعف در توليد فكر ،كتابخوانى و  افزايش معلومات عمومى در زمينه‌هاى گوناگون

جلوه بخشيدن به فرهنگ كمرنگ كتاب و كتابخواني، زمينه ساز ايجاد فضاي مناسب نقد و پردازش دانايي و توليد انديشه متعالي است.

پويايي فكر و پاكيزگي روح با مطالعه و آگاهي ميسر و مهيا مي شود. انسان دانا و خردگرا در هرشرايطي مسير پرصفا و دل انگيز را بر راه سنگلاخ و غبارآلود ترجيح مي دهد. انسان مي تواند ناهمواري هاي گذر زندگي و اوقات آسودگي- فراغت- خود خلوت و شلوغ جامعه را به باغستاني روحنواز تبديل كند. به نظر مي رسد توسعه و عادت كتابخواني بدان علت كه نياز رواني و تأمين گر اهداف معنوي و مادي هر انسان است، در قبال مسايل متعدد در حوزه زيستن، چندان سخت نيست.

تبليغ، در ذات خود، انگيزه مي آورد و انگيزه، كنجكاوي، هر آنچه در اين باره تبليغات شود، اطمينان بيشتر عادت قشرهاي جامعه نسبت به كتاب و كتابخواني افزوده مي شود. نتايج چنين پندار و اقداماتي را به صورت نمونه هايي در اين شماره مي خوانيم اگر چه شما هم در مترو و اتوبوس و نمايشگاه ها و... ديده ايد.

ايرانيان در كتابخواني از كشورهاي ديگر عقب نيستند

وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، با بيان اين كه مردم ايران در زمينه كتابخواني از كشورهاي ديگر عقب نيستند و كشورمان مهدپرورش انديشمندان بزرگ و نامدار است، كه با مطالعه به درجات علمي نايل شدند، مي افزايد: «ما نبايد خود را عقب تر از كشورهاي ديگر بدانيم.»

 «محمدحسين صفارهرندي» درباره مدت زمان كتابخواني در كشور، با ابراز تأسف از آن كه 10سال پيش بررسي هايي درخصوص كتابخواني در كشور شد كه نشان داد ايرانيان در روز دو دقيقه كتاب مي خوانند مي گويد اكنون هر گزارشگري در مورد وضعيت كتابخواني در كشور مي نويسد به همان آمار رجوع مي كند در حالي كه درست نيست و مدت زمان كتابخواني توسط مردم افزايش يافته است. وي با اشاره به نتايج آمارهايي در تهران درخصوص كتابخواني مي افزايد: «براساس برآورد اروپايي ها ميزان مطالعه مردم اروپا كمتر از پنجاه درصد است.» مقام ارشد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، در عين حال تصريح مي كند: «ما بايد وضع موجود كتابخواني را نيز تغيير و در جهت ترويج آن، تبليغات گسترده انجام دهيم.» وي در اين راستا در سخنان پيش از خطبه هاي نمازجمعه بيست و چهارم آبان ماه پيشنهاد مي دهد كه هرهفته در تريبون نمازجمعه يك كتاب خوب به مردم معرفي شود.»

با «محمود آموزگار» رئيس ستاد ششمين نمايشگاه بين المللي كتاب هاي كاربردي و دانشگاهي، در محل برگزاري نمايشگاه، گفت وگو مي كنم. وي در بخشي از صحبت هاي خود، به ارزيابي اجمالي از موقعيت و وضعيت كتب خارجي در كشور و نبود منابع كلاسيك مورد نياز دانشجويان در يك كتابفروشي -مركز مي پردازد و سپس پيرامون وضعيت كتابخواني و دليل وضعيت مطالعه، نقطه نظرات خود را بيان مي كند: در «علت يابي اين بحث مي بايد چند موضوع مورد نظر قرار گيرند كه به نظر من از ارتباط آن ها مي شود نتيجه واحدي گرفت، تيراژ محدود 2و 3 هزار نسخه اي و زمان اندكي كه سرانه مطالعه مي شود.» وي به مقايسه وضعيت مطالعه كتاب در جامعه با كشورهاي ديگر مي پردازد: «در كشورهاي ديگر، مردم در اتوبوس، مترو و جاهاي ديگر، كتاب مطالعه مي كنند كه بسيار چشمگير است.» در مورد كتابخواني در جامعه، اين اعتقاد را دارد كه پايين بودن تيراژ كتاب و سهم ناچيز هر فرد از مطالعه به عنوان عواملي تاثيرگذار در پروسه كتابخواني، به وضعيت كپي رايت باز مي گردد و مي افزايد: «اغلب دوستاني كه مخالف پيوستن كشورمان به قانون كپي رايت هستند، بحث گريز از پرداختن حق ناشر اصلي را مستمسك ادعاي خود مي كنند در حالي كه به اعتقاد من بايد از زواياي ديگر به مقوله كپي رايت بپردازيم. تصورم بر اين است وقتي كه قريب پانزده سال رساله شيخ مرتضي انصاري در دانشگاه «مك گيل» تدريس مي شود اما وقتي كه جناب استاد محقق و اكثريت قريب به اتفاق دانشجويان رشته حقوق حتي اسم مرحوم شيخ مرتضي انصاري به گوششان نخورده است، اين واقعيت نشان دهنده اوضاع بدي نسبت به مقوله مطالعه ما است كه با آن مواجه هستيم. با توجه به اين كه پيشينه غني فرهنگي داريم اعتقادم بر اين است كه ما حرف هاي زياد در حوزه هاي مختلف براي دنيا تعريف مي كنيم ولي به علت نپيوستن به قانون كپي رايت، خودمان را محروم مي كنيم.»

... گاه تلاطم امواج دريا در سواحل مي تواند مردماني بي توجه به نكات احتياطي را با پيشامدهايي ناخرسند رو به رو كند. از منظر ديگر غفلت در توسعه، تعميق و ترغيب قشرهاي مختلف مردم -كه ظاهرا نوعي سهل نگري در پرورش فرهنگ كتابخواني است- مي تواند كاركرد همان يال هاي كوچك آب دريا در ساحل به نظر بدون دغدغه را داشته باشد.

مديريت فرهنگي جامعه كه سكاندار تنوير فكر، سلامت، آرامش روان و زمينه سازي پروراندن آگاهي و دانش جامعه است، همانا كساني اند كه گهواره تمدن و هويت، ميراث هاي ادب و هنر و تربيت، پايداري اعتلاي سرزمين و معارف ملي- اسلامي، تعالي افكار و وسعت بخشيدن انديشه انديشه ورزان و فرهيختگان را به تحرك پرورش، آموزندگي و هدايت صالحانه و عالمانه را وا مي دارند. در هر جامعه اي چنانچه متوليان ذيربط بتوانند فرهنگ، باورها و شناسنامه فرهنگ را به خوبي بشناسند، موفقيت شان در تحقق برنامه هاي تحت مسئوليت آنها چشمگير و ماندگار مي شود. باور و نظرمان بر اين است كه اگر مسئولان و مديريت كلان در بخش فرهنگي و پرورشي ذهن و روان، همين ديدگاه ها، صحبت ها و تكاپوهاي مناسبتي كه سال به سال عمدتا متجلي مي شود در طول سال پيگير باشند و از تئوري و نمونه هاي كوچك، به عمل كلان و در سطح فراگير كشورمان برتابانند و برنامه ها احيانا دچار افت و نسيان نشوند، به يقين بسياري از پيچيدگي ها و ناهنجاري ها در ابعاد جامعه كاهش مي يابد ضمن آن هزينه هاي قصور در ترويج معارف و كتاب و كتابخواني تقليل مي يابد. هنر در آن نيست كه تنها به دانشمندان و فلاسفه و مخترعان و... و... نياكان استناد كنيم، بلكه هنر در اين است كه چقدر توانسته ايم ردپاي عشق و حكمت و فرهنگ پروري آنان را بگيريم.

شيوه هاي ترغيب كتابخواني

براي توسعه كتابخواني راهكارها را مديريت هاي كلان دستگاه هاي فرهنگي و كارشناسان و مردم به سهم و دانايي خود مطرح كرده و مي كنند. مروري بر اين داده ها، نشان مي دهد كه ايجاد انگيزه و گسترش آن در پروسه كتابخواني چندان معضل نيست خوشبختانه اين روزها و در سال هاي اخير شاهد تكاپو وارائه راهكارها براي تشويق مردم خاصه جوانان و نوجوانان به كتاب و كتابخواني بوده و هستيم، نمونه ها كم نيستند، از جمله شهرداري با گشودن باب اين فرصت، اقدام به نشر و توزيع كتاب هاي كوچك چند ده صفحه اي به عنوان كتاب مترو كرد كه تأثير آن را در مسافران مي بينيم. شركت واحد هم در كنار برخي صندلي هاي اتوبوس ها كتاب هاي كوچك جيبي در دسترس مسافران قرارداد كه گويا مقطعي بود. اين پروژه چنانچه در تمامي اتوبوس ها، تكرار و ماندگار شود، موجب تمركز فكر و آسايش روان مردم خواهد شد. همينطور بسياري از مساجد و كانون هاي فرهنگي از رهگذر مساعدت هاي كلان ارشاد داراي كتاب هاي متنوع شده اند.

اخيرا اطلاع يافتيم «كتابخانه سفر» به منظور بهره برداري و ترغيب كتابخواني مسافران، در پايانه هاي مسافربري استان آذربايجان غربي راه اندازي شده است.

در اجراي اين طرح، مسافران مي توانند كتاب را از يكي از پايانه هاي استان تحويل بگيرند و بعد از مطالعه در طول سفر خود، كتاب را در مقصد سفر به پايانه ديگر تحويل بدهد.

اين گونه شيوه ها قطعا در نگرش اقشار مختلف مردم به كتاب و ترغيب كتابخواني و عادت به مطالعه تأثيري چشمگير خواهد گذاشت. اجابت چنين اقدامات مفيد و سازنده با توجه به نياز شديد جامعه به سلامت روان و آرامش و تخليه اذهان از آسيب ها، يك الزام حياتي است. در اين ارتباط، آنچه به چشم مي آيد و غيرقابل انكار است، موضوع تبليغات درباره كتاب و كتابخواني است. يك شهروند علاقمند به مطالعه مي گفت: همه دستگاه ها و كارخانه ها و بانك ها همواره درباره اقدامات و عمران و توليد و... تبليغ مي كنند، دريغ از آن كه تبليغي درباره جايگاه كتاب و فوايد مطالعه مشاهده كنيم.

پيشنهاد تبليغ رايگان آثار ادبي در صدا و سيما

 «صفارهرندي» وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، طي نامه اي از رئيس سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران خواست تا امكان تبليغ آثار برتر ادبي به عنوان آگهي رايگان فراهم شود.

وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، در اين نامه بر اهميت جايگاه و جوايز فرهنگي در ارتقاء سطح فرهنگ عمومي و اهتمام فرهيختگان به خلق آثار ماندگار و تاثيرگذار تاكيد كرده است. در نامه وزير، اين پيشنهاد آمده است كه علاوه بر جوايزي كه اين وزارتخانه براي برگزيدگان كتاب سال جمهوري اسلامي ايران؛ جايزه ادبي جلال آل احمد و پروين اعتصامي و كتاب سال مي دهد، تبليغ و معرفي آثار برگزيده اين جوايز به عنوان آگهي رايگان مي تواند سبب انگيزه مضاعف در اهالي قلم شود.

از «آموزگار» سؤال مي كنم: به نظر شما مهمترين و بهترين شيوه توسعه فراگير كتابخواني، چيست؟ پاسخش چنين است: «روشي كه در دنيا مرسوم است، ايجاد كتابخانه هاي در محلات -محله ها- و سپس تبديل آن ها به كتابخانه هاي مركزي و بزرگتر است. اين شيوه در كشورهاي اروپايي برقرار است، هيچ هزينه اي هم ندارد، حتي مي توان به وسيله اينترنت از همان كتابخانه وقتي كتاب هاي تازه رسيد، به شخص خبر داده شود. اين شيوه كتابخانه اي و ترويج كتابخواني اثرات وسيع اجتماعي دارد.» وي در پايان اين بخش از ديدگاه هاي خود، اين جملات سؤالي را مطرح مي كند: «چرا اين قدر كتابخانه شخصي داريم؟- منظور كتابخانه در محل مسكوني است- اما «كتابخانه عمومي-فراگير- نداريم؟.» به گفته وي، «كارها مي بايد از پايه درست شوند.»

تبليغ پخت غذا و حشره كش دريغ از تبليغ كتاب

از «نكونام» موزع جوان كتاب، هنگامي كه با آلبوم چند نوع كتاب تازه از يك كتابفروشي بيرون مي آيد، سؤال مي كنم: نظرتان درباره وضعيت كنوني كتاب و كتابخواني چيست؟ مي گويد: «بازار كتاب اگر خريدار و مشتاق نداشته باشد، اين همه كتاب چاپ نمي شود. ناشر كه انباردار كتاب نيست. بعد از من سؤال مي كند، شما آمار واقعي و سرانه كتابخواني را داريد؟ نظرم اين است كه بيش از 30-20 درصد مردم كتابخوان حرفه اي و اهل مطالعه هستند. بخشي از اين آمار، خود توليدكنندگان آثار در عرصه هاي گوناگون، هستند. بقيه مردم هم معتقدم دوست دارند اطلاعات و آگاهي شان بيشتر شود. اين را در خانواده هايي كه فرزندان دانشجو و دانش آموزان دارند، جستجو كنيد. والدين وقتي مي بينند فرزندشان مثلا فلسفه و يا زبان و جغرافيا مي خواند يا از روان شناسي مي گويد، تشويق مي شود، كتاب بخواند. به نظر من اشكال كلي درمقوله كتاب و مطالعه، نبود تبليغات است. براي آشپزي و شستشوي مو و مبارزه با حشرات و... و... تبليغ مي شود اما نه در تابلوهاي تبليغاتي سطح شهر و نه در تلويزيون و جاهاي ديگر اثري از «غذاي روح» -كتاب- نيست. اين امر بايد مورد توجه قرار گيرد.»

همت مضاعف و كار مضاعف در توليد فكر ،كتابخوانى و  افزايش معلومات عمومى در زمينه‌هاى گوناگون

كتاب را براي كودكي كه زاده نشده است بخوانيم تا در ساليان زندگي كه پيش رو دارد كتابخواني عادتش شود و دانايي و توانايي راهنما، نگارشگر كتاب قطور زندگيش و ويرايش دهنده و تصحيح كننده انديشه و روحش باشد.

رسول اكرم حضرت محمد «ص» فرموده است: «هر كس خود را با كتاب مشغول سازد، آرامش مي يابد.»

پشت ويترين يك كتابفروشي لحظاتي عنوان هاي ده ها كتاب را مي خوانم. احساس آسودگي مي كنم. در تمام مدت از نيمروز كه مشغول مرور كتاب ها هستم افراد كمي وارد كتابفروشي مي شوند! دو مغازه بالاتر از كتابفروشي، مغازه عرضه كننده غذاهاي «فست فود» و كنارش «كافي نت» و عرضه كننده - محصولات فرهنگي- انواع «سي. دي» فيلم هاي داخلي و خارجي و صوتي است.

مشتريان اين فروشگاه ها مملو از جمعيت بيشتر نوجوان و جوان است. شايد مشتريان آن ها بيش از صد تا كتابفروشي باشند؛ فروشگاه هايي كه غذاي روح عرضه مي كنند... هزاران كتاب در هر مغازه در سكوت خود غنوده اند...

كتاب باغساري روحبخش در گستره هستي و سرشار از طعم و لذايذ متنوع در زندگي انسان ها است. ميوه هاي مفيد و فراوان اين باغ جهاني و جان پرور همه جا در دسترس همگان است.

دستي صميمانه و شوقي دل انگيز را در اين باغ هزاران نام و عنوان پيش ببريم و خوشه هايي از محصولات انديشه هاي پويا و برتر و آموزنده بچينيم و تغذيه روح و ذهن كنيم.

همه معارف هر آنچه را كه انسان در چشم انداز زندگي دارد به جان ريزيم و در پرتو جلاي بيشتر فهم و دانايي، آرامش زيستن را ادامه دهيم.

كتاب و كتابخواني با هر موضوع از آن جهت بسيار باارزش و فايده و حرمت معنوي دارد كه انديشه ورزان، ادبا و... و مولفان لحظه ها، روزها و سال هاي عمر خود را با تحمل شكيبايي صرف پژوهش و مكاشفات و نوشتن كرده و مي كنند تا از نتيجه كارشان در قالب كتاب براي دانايي از رموز حيات و معارف انساني در بستر تحولات فكري و بهره مندي از دانش و خرد در متن زندگاني برخوردار شويم.

كتابخواني و عادت به مطالعه يافته ها و توليدات علمي فضاي دلپذير براي تجلي و پرورش بيشتر ذهن و روان مي گشايد و جسم و روح سالم و باطراوت مي ماند.

مطالعه عامل تحول در جوامع

يك عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي، بر اين باور است كه كتاب هاي عمومي و مطالعه آن ها عامل ايجاد تحول در جامعه مي شود. وي شيوه عادت كتابخواني را از زمان كودكي و قبل از دبستان توسط مادران با كتاب خواندن پيش از خواب بچه ها را مورد تاكيد قرار مي دهد.

 «كاشاني نيا» مي گويد: «آنچه كه جامعه را متحول مي كند مطالعه كتاب است. اين واقعيت در تمام دنيا رايج است.»

وي با بيان اين كه روزنامه ها در دنيا به دليل عادت و استمرار مطالعه مردم، روزهاي تعطيل آخر هفته هم منتشر مي شوند، درباره روش ترويج كتابخواني مي افزايد: مادران خانواده ها براي بچه ها قبل از دبستان كتاب قصه و تربيتي بخوانند تا زماني كه كودك شان به خواب مي رود. بچه ها بدين طريق با كتاب و كتابخواني آشنا خواهند شد.

او تاكيد دارد كتاب همواره در دسترس و در اتاق خواب بچه ها باشد.

ارزيابي اين استاد دانشگاه و پژوهشگر، از ميزان مطالعه كتاب در جامعه در اين جمله خلاصه مي شود: «ما مطالعه نداريم.» وي توضيح مي دهد: «مردم- برخي- روزنامه نمي خوانند. آناني هم كه روزنامه مي خوانند حدود هشتاد درصدشان وقايع روز و بعضاً مقاله ها را مي خوانند.»

فرهنگ مطالعه در خانواده ها

برگزاري ششمين نمايشگاه بين المللي كتاب هاي كاربردي و دانشگاهي در سالن كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان، فرصتي دست مي دهد و با برخي از مراجعه كنندگان و ناشران درباره موقعيت كتاب و كتابخواني گفت و گو مي كنم.

در اين نمايشگاه حدود شصت هزار عنوان كتاب خارجي و حضور حدود هفتصد نماينده ذيربط و 28 ناشر كشورمان مورد استقبال انبوهي از اهالي طالب كتب چاپ خارجي قرار گرفت.

مادري مشغول بررسي و مرور موضوعات كتب خارجي درون قفسه ها است. كودكش در كالسكه به خواب رفته است. از «خانم روحي» كه كارشناسي شيمي خوانده و نيز هنرجوي رشته نقاشي است درباره راهكارهاي ترغيب هرچه بيشتر و بهتر مردم به كتاب و كتابخواني مي پرسم. او پيش از هر كلامي، به طفل خواب رفته اش در كالسكه اشاره مي كند. بعد مي گويد: «حتي قبل از تولد بچه، بايد شيوه آشنايي و مطالعه كتاب براي او- طفلي كه هنوز به دنيا نيامده است- را فراهم كرد. اما در پاسخ سوالتان بايد علت كم توجهي به كتاب و كتابخواني را در خانواده ها جستجو كرد. والدين بايد

به گونه اي رفتار كنند كه فرزندشان از بچگي به خريدن كتاب مشتاق شود و روي به كتاب ببرد و كتاب بخواند. نتيجه آن مي شود كه او در آينده هم عادت به خواندن كتاب خواهد كرد.»

وي درباره امكانات و زمينه هاي مختلف براي تشويق بچه ها به كتاب و كتابخواني، به كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان اشاره و از آن به عنوان مناسبترين فضا براي آشنايي با كتاب و كتابخواني ياد مي كند. وي مي گويد: «همچنين كتابخانه هاي غني در مدارس و براساس سن بچه ها كه دوران زندگي پيش روي شان را مي گذرانند داير باشد. اين راه موفقيت در حصول اهداف رويكرد بچه ها به كتاب و كتابخواني است.»

اين كارشناس شيمي، با بيان اين كه دانشجويان از بچگي عادت به كتابخواني نكرده اند، به نكته اي در خصوص كم توجهي به ماهيت و شناسايي فرهنگ و تاريخ سرزمينمان اشاره مي كند. او در اين باره چنين مي گويد: «ما درباره فرهنگ ملي و تاريخ غني خودمان آن گونه كه محق و شايسته است، تبليغ نكرده ايم حتي بهترين و والاترين فلاسفه، دانشمندان و عالمان كشورمان براي ما مردم- -اغلب- ناشناخته مانده اند. اين در حالي است كه آنان در فرهنگ و تاريخ و ادبيات ما تاثيرات پايدار به يادگار گذاشته اند.»

كيوسك هاي كتاب در محله هاي شهر

 «سالاري» شاغل در يك موسسه آموزشي، با ابراز تاسف از اين كه كتاب در جامعه ماشيني، عموماً كم طرفدار شده و در سبد اقتصادي خانواده ها و سايرين چندان جايي ندارد، مي گويد: «كتاب جزو اسناد فرهنگي و ملي در هر كشور و جامعه است. توسعه در هر بخش از طريق مطالعات و پديده هاي پژوهشي، گسترش مي يابد. پس، قدر و جايگاه با اهميتي در زندگي مردم دارد. امروزه مردم با همه مشكلات، بيشتر به فكر خوراك جسم و لوازم فيزيكي هستند. آنچه كه در كنار جسم سالم نياز است به نظر من، طراوت و پرورش روان است. روان انسان با مطالعه، سالم مي ماند. سلامت روان يك راه اصلي اش، مطالعه كتاب است.»

اين شهروند در مورد شيوه هاي جذب و رويكرد بيشتر مردم به كتابخواني، پيشنهاد مي كند كه كيوسك هاي كتابفروشي در هر محله ايجاد شود و در دسترس عموم باشند و ادامه مي دهد: «مردم صبح كه از خانه بيرون مي آيند سر راهشان چراغ كتابفروشي محله را ببينند كه روشن است. تكرار اين مورد، يك شيوه براي ايجاد شوق خريدن كتاب و مطالعه است. كاري كه شهرداري در ايستگاه هاي مترو كرده است و در واگن ها نتايجش را مي بينيم كه برخي از اين نوع كتاب ها مي خوانند. مورد ديگر، پدر و مادرها، خود كتابخوان شوند. الان بسياري از اولياي خانواده ها كتاب نمي خوانند. بچه ها هم به اصطلاح چشم شان به دست پدرو مادر است كه با كتاب مانوس نيستند. آموزش و پرورش هم بايد كتابخواني و نقد و پژوهش و خلاصه گويي نوع كتاب پيشنهادي و مناسب را در مواد درسي بچه ها بگنجاند. به نظر من اين قبيل كارها لازم است در پهنه جامعه و در خانواده ها رايج شود.

الان بچه ها با فرهنگ بيگانه از طريق وسايل مختلف آشنا مي شوند. چهار تا بيت شعر از شعراي معروف را نمي توانند درست بخوانند. اين شرايط باعث تاسف است.»

يك تكنيسين برق دليل اين كه آمار كتابخواني در جامعه پايين است را نبود زمان براي مطالعه مي داند. راه حل ايجاد زمينه هاي مناسب براي اوقات فراغت كتابخواني را به عنوان نمونه، باز بودن صبح تا شب كتابخانه هاي عمومي در روزهاي جمعه مي خواند.

 «آرمناك آرمن ماركاريان» در توضيح بيشتر نقطه نظرات خود، مي گويد: «علت اين كه مردم كم كتاب مي خوانند اين است كه فرضاً يك كارگر، مهندس، كارمند و... اغلب از صبح تا اواخر شب مشغول كار مي شوند.

ديگر وقتي براي مطالعه ندارند. در اين وضعيت مي بايد امكانات ايجاد فرصت مناسب براي مردم مهيا شود. مثلاً روزهاي جمعه يا تعطيلات عمومي كتابخانه ها از صبح تا شب داير باشند.»

اين متخصص صنعت برق، همچنين در خصوص راهكار توسعه كتابخواني مي افزايد: «در مدارس و در فواصل كارهاي دستي- هنري از دانش آموزان خواسته شود كه كارهايشان همزمان با بهره گيري از متون كتب مورد پذيرش باشد.» وي مي گويد: «در مدارس شيوه كارهاي دستي هم از طريق كتاب و كتابخواني باشد. بدين صورت، دانش آموز ضمن آن كه كاردستي- هنري فرامي گيرد، الزام كتابخواني را هم مدنظر خواهد گرفت.»

فرآيند غفلت فرهنگ كتابخواني

 «يك مدرس دانشگاه، هم اعتقاد بر اين دارد كه فرهنگ كتابخواني به عنوان سرمايه ملي مي بايد از دوران كودكي و دبستان گسترش يابد طوري كه اين امر موجب ثبات الگوي رفتاري فرزندان خانواده ها شود.»

 «منصور قمشه» مي گويد: «كتاب و كتابخواني موضوعي با اهميت است كه در اكثر جوامع توسعه يافته و در حال توسعه، بسيار مهم و ضروري تلقي مي شود و حتي در طبقه بندي جوامع نيز نقش به سزايي دارد.»

به گفته وي، در جامعه امروز ايران اسلامي با وجود پيشرفت هاي متنوع سريع كه در چند سال اخير به بركت نظام مقدس جمهوري اسلامي ديده مي شود، اما هنوز فرهنگ كتابخواني مورد غفلت به ويژه در نسل جوان واقع شده و باعث آسيب هاي جدي در جامعه و كمبود اطلاعات و آگاهي در بين مردم مي شود.

وي در همين ارتباط نيز بر اين باور است كه جامعه دانشگاهي و فرهيخته كشور هم به اين مشكل مذكور مبتلا است و تنها به جزوات درسي بسنده مي كنند. بنابراين، خود را از مطالعه كتاب ها و مقالات علمي و حتي متفرقه بي نياز مي بيند. به همين دليل است كه يكي از مشكل ترين فعاليت هاي دانشگاهي در حال حاضر، ايجاد هسته ها و گروه هاي مطالعاتي است كه ممكن است از سوي بعضي از دانشجويان پيشنهاد شود اما به دليل نبود دغدغه در دانشجويان ديگر، و عدم اولويت به امر مهم، يا اصلاً گروه مذكور تشكيل نمي شود و يا در همان ابتداي كار، عده اي زيادي استقبال نمي كنند و خود را كنار مي كشند. به طوري كه افراد باقي مانده در گروه هاي كوچكتر به مطالعه خود ادامه مي دهند.

به گفته وي، اين وضعيت نشان مي دهد كه دانشگاه ما هنوز هم استاد محور است و دانشجويان ترجيح مي دهند مستمع باشند و از هرگونه فعاليت جدي و مستمر مطالعاتي دوري كنند.

به گفته «قمشه»، فرهنگ كتاب و كتابخواني نياز به كاري متداول و آرام دارد كه شايد در كوتاه مدت شاهد نتايج آن نباشيم چرا كه كارهاي بلند مدت بخصوص در زمينه هاي فرهنگي با اين كه نتايج آن ها در دراز مدت حاصل مي شود، اما اغلب از موفقيت بيشتري نسبت به فرهنگ سازي علمي برخوردار مي شوند.

تاكيد رهبر معظم انقلاب بر ترويج كتابخواني

ادامه بيان نظرات وي، متوجه تاكيد رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب اسلامي مبني بر ضرورت انس هرچه افزونتر مردم كشورمان با كتاب و كتابخواني، مي شود. وي مي گويد: «با عنايت به رهنمودهاي مكرر رهبر فرزانه انقلاب اسلامي كه ضرورت انس هرچه بيشتر آحاد مردم ايران را با كتاب و كتابخواني مورد تاكيد قرار داده اند و در سال گذشته پس از بازديد از نمايشگاه بين المللي كتاب، فرمودند (شايسته چنين جامعه اي است كه مردم با كتاب مانوس باشند و خريد كتاب يكي از مخارج اصلي زندگي آن ها باشد و نيز كتاب را لازمه ميل به اهداف و آرزوهاي جامعه ايراني دانستند و از تمامي خانواده هاي ايراني خواستند كه فرزندان خود را به كتابخواني تشويق كنند و با كاستن از هزينه هاي مربوط به خريد وسايل تجملاتي به خريد كتاب براي فرزندان خود اهميت بيشتري دهند.»

نقش خانواده، مراكز فرهنگي و رسانه ها

 «قمشه» كه عنوان «چهره ماندگار روابط عمومي ايران» را در كارنامه فعاليت هاي اداري- اجتماعي خود دارد، سويه گفتارش در باب لزوم كتاب و كتابخواني معطوف به نهادهاي خانواده، آموزش و پرورش، رسانه هاي جمعي و مراكز فرهنگي ديگر مي شود.

او در اين موارد، همانند برخي نظرات افراد و صاحب نظران، معتقد است ايجاد فرهنگ كتابخواني و دروني كردن نياز به كتاب مي بايد از همان سنين كودكي و در دوران دبستان آغاز شود و به صورت الگوي رفتاري در فرزندان خانواده ها تثبيت شود. در اين امر نبايد نقش خانواده را كه مهم است، فراموش كرد.

وي با تاكيد بر اين كه فرهنگ كتابخواني بايد از نهاد خانه و خانواده آغاز شود و فرهنگ كتابخواني يك سرمايه ملي است، مي افزايد: نبايد رسالت رسانه هاي ديداري، شنيداري و مكتوب به ويژه رسانه ملي را ناديده گرفت زيرا اين حقيقت غيرقابل انكار است كه نقش رسانه ها در جهان امروز نقش بسيار مهمي است.

دغدغه خاطر سرانه كم كتابخواني در كشورمان مقطعي است. اين را به لحاظ سير تاريخي- و نه به خاطر قدمت و غناي فرهنگي- بناميم و بدانيم چرا كه ميهنمان طي سال هاي دور هرچند گاه مورد تجاوز بيگانگان قرار گرفت ليكن به رغم تمام حوادث مخرب، اينك مشاهده مي كنيم فرهنگ، زبان، باورها و تقدس كتاب در گستره جامعه مان همچنان پايدار مانده است. با اين واقعيت ها، اما در سيرگذراي تاريخي در هر زمينه اي ممكن افت و خيزها و خدشه هايي وارد شود كه هيچ تاثير ريشه اي در مهد فرهنگي و از جمله كتاب و نشر و كتابخواني و پژوهش و... و... نداشته و نخواهد داشت.

در مقطع كنوني را مي توان دغدغه كتابخواني به دليل اهميت آن نوعي يادآوري و توصيه اي ملي برشماريم.

بنابراين براي تجلي بيشتر و محق جايگاه كتاب و فوايد توسعه و تعميق كتابخواني در پروراندن انديشه و سلامت روان، اين احساس ملي برمي آيد كه فرهنگ كتابخواني در استمرار ذات خود، بر وفق شرايط كنوني، بازنگري شود كه از جمله ابزارهاي آن به نظر مي رسد تبليغات، ايجاد انگيزه و بازخواني فرآيندهاي لازم و مفيد مطالعه در بطن زندگي هستند و نهايتاً تحكيم هرچه بيشتر معنويت، دانش و آگاهي فرد و جامعه از گهواره تا نهايت حيات را برتاباند.

ارتباط وضعيت اقتصادي با كتابخواني از منظر يك ناشر

 «در رويكرد مردم به فرهنگ كتابخواني قيمت كتب بسيار تاثيرگذار است. مردم از خريدن كتاب منصرف مي شوند و از آن استفاده نمي كنند. اين اتفاق به دليل مشكل زياد اقتصادي است.»

 «زند» عضو انجمن فرهنگي ناشران بين المللي، با اين مطلع، به چند و چون وضعيت كتاب و كتابخواني در جامعه مي پردازد و مي گويد: «انگيزه مردم براي كتابخواني، علاوه بر افزايش اطلاعات عمومي، آگاهي يافتن براي زندگي بهتر است.

مردم وقتي كتاب مي خوانند مي خواهند بيشتر نتيجه گيري از آنچه مطالعه كرده اند، بگيرند و در اين حال، آگاهي به عنوان يك نتيجه بايد در جامعه كاربردي داشته باشد.

از سوي ديگر وسعت نگاه در فرآيند پروسه كتابخواني، سبب افزايش توقعات مي شود.

فرهنگ كتابخواني زماني كه استمرار يابد و آگاهي محقق شود، اين موارد در داد و ستد و تهيه مايحتاج هم دخالت داده مي شود.»

اين ناشر، در ادامه بيان نظرات خود با اشاره به اين كه كتاب هاي داستاني به خاطر سرگرمي و پر كردن اوقات فراغت، بيشتر خريدار دارد، الگوي كتابخواني در جامعه را به لحاظ وضعيت مالي- اقتصادي نامناسب، مهمترين مشكل و سد راه فرهنگ كتابخواني مي خواند.

وي به عنوان مديرعامل يك شركت نرم افزاري، درباره فرهنگ كتابخواني كودكان و دانش آموزان پيشنهاد مي كند: «آموزش و پرورش بايد روندي را پيش بگيرد كه براساس آن، موضوعات تحقيقي به شاگردان محول شود و آنان بروند در لايه هاي جامعه موضوعات را تحقيق كنند و به صورت مكتوب ارائه دهند.»

اين ناشر از چنين فعل و انفعال، ورزيدگي انديشه و آگاهي مفيد را كه از رهگذر تحقيق عايد دانش آموز مي شود، نتيجه مي گيرد. ضمن آن كه بطن تحقيق، خود، مطالعه و فرهنگ باوري خواهد بود.»

خلا تبليغات كتاب و كتابخواني

يك كارشناس ارشد روان شناسي، وضعيت كتابخواني در مقطع زماني كنوني را نسبت به سال هاي پيش، بهتر مي داند و در عين حال اين احتمال كه هدف نسل جوان از مطالعه به خاطر ادامه تحصيل دانشگاهي باشد رابرمي تاباند.

 «ريحانه روحاني» مي گويد: «وضع كتابخواني نسبت به سال هاي گذشته مطلوب تر است ولي براي توسعه كتابخواني در طيف هاي مختلف جامعه راه طولاني در پيش داريم.»

به باور وي الان نسل جوان به هر حال بيشتر از گذشته كتاب مي خواند اما شايد اين علاقه به مطالعه- آزاد و متعارف- نباشد و فضاي دانشگاه دانشجويان را براي ادامه تحصيل به سمت كتابخواني سوق مي دهد.

اين كارشناس و مترجم زبان، درباره فرهنگ سازي مقوله كتابخواني در گستره جامعه همچون برخي از صاحب نظران ديگر، تاكيد مي كند كتابخواني با هدف توسعه و آشنايي نسل نو، مي بايد از بدو تولد فرزند در خانواده مدنظر باشد.

او در اين ارتباط مي افزايد: «پدران و مادران هم بايد كتابخوان و الگويي براي بچه ها باشند.» وي همچنين تبليغات در زمينه كتاب و كتابخواني و توسعه فرهنگ مطالعه را موثر مي خواند و در اين باره بر رسانه هاي جمعي مخصوصاً تلويزيون تاكيد دارد.

آرامش و دانايي در سايه فرصت ها

يك دانشجوي رشته گرافيك، براين باور است كه مطالعه كتاب سبب آرامش و راحتي روان انسان و دانش افزايي از طريق كتابخواني باعث آگاهي و شخصيت مقبول و معنوي انسان در جامعه مي شود.

 «دل آرام قيدي» درباره اين كه كتابخواني چه تاثيري در فكر و روان انسان مي گذارد؟ مي گويد: «مطالعه باعث آسايش فكر شخص مي شود. اين در شرايطي ميسر و محقق مي شود كه وقت براي كتابخواني باشد. اغلب اوقات كارهاي درسي و طراحي رشته تحصيلي ام زياد است. مطالعه و كتابخواني جداي از دروس دانشگاهي، نياز به فرصت مناسب است. در آن موقع فكرم متمركز روي مطالب كتاب مي شود.»

از او مي پرسم: چرا بايد كتاب بخوانيم؟. - «كتاب مي خوانيم كه چيزي بفهميم و ياد بگيريم تا در زندگي و در جامعه بتوانيم از آگاهي و اطلاعاتي كه در ذهنمان جمع آوري كرده ايم در مبادلات كلامي و صحبت كردن استفاده كنيم و در رفتار، دانستني هاي مفيد كتابخواني را رعايت كنيم. كتاب بايد خواند تا به دليل بيشتر دانا شدن از طريق مطالعه، در جامعه شخصيت انساني- معنوي داشته باشيم.»وي معتقد است اگر كتاب نخوانيم در صحبت كردن و ارتباطات اجتماعي دچار مشكل مي شويم و مي گويد: «در جامعه فعلي كه لغات تازه و ادبيات و تحليل هاي مختلفي در زمينه هاي گوناگون متداول شده است. بايد زبان همديگر بدانيم.»

اين دانشجو، در مورد موقعيت كتابخانه هاي عمومي و اين كه چه مقدار جوابگوي نياز مراجعه كنندگان و يا دانشجويان هستند؟، مي گويد كه عضو دو كتابخانه است. يكي از اين كتابخانه ها، تقريباً انواع كتاب ها را دارد ولي كتاب هاي دانشگاهي بخصوص رشته گرافيك و طراحي، كم دارد. ولي در كتابخانه يك فرهنگسرا كه عمدتاً كتب در رشته هاي هنري مربوط به گرافيك، هنر، نقاشي دارد، عناوين مختلفي كتاب هاي دانشگاهي مربوط به مهندسي و در حد كارشناسي (ليسانس) دارد.

صدها كتاب خطي و چاپ سنگي در شرف نابودي

از يك سو كوشش دستگاه هاي فرهنگي كشور مبين توسعه كتابخانه و كتابخواني و نشر و تبليغ كتب است، از ديگر سو صاحب نظران امور فرهنگي و علمي توصيه مي كنند فرهنگ و عادت كتابخواني و انس با كتاب مي بايد از دوران كودكي و حتي پيش از تولد، در گوش جان نونهالان زمزمه شود تا در بزرگسالي با كتاب و مطالعه مانوس شوند. ولي از جايي ديگر مطلع مي شويم صدها كتاب خطي و چاپ سنگي كه نشانگر اركان پرارزش تمدن ايرانيان و فرهنگ اسلامي است، در غبار بي توجهي مسئولان ذيربط در كتابخانه مراغه در شرف تخريب است:

 «سعيد اصغري» مسئول كتابخانه هاي عمومي شهرستان مراغه به «ايرنا» گفته است: «كتب خطي و چاپ سنگي كتابخانه عمومي مراغه از موقوفات مرحوم «ميرمصيب موسوي» به اين كتابخانه، نيازمند ترميم و آفت زدايي است.» به گفته وي، 186 جلد كتاب خطي و 600 جلد كتاب چاپ سنگي وقف اين مرحوم به كتابخانه عمومي مراغه، در شرايط بسيار نامساعدي نگهداري مي شوند و ايجاد شرايط خاص نگهداري؛ ترميم و آفت زدايي اين كتاب ها نيازمند تامين اعتبار است.

وي ضمن درخواست كمك از خيرين فرهنگ دوست شهرستان مراغه براي حفظ و نگهداري اين كتب، گفته است: «حفظ و نگهداري اين كتاب ها براي تحويل به نسل هاي بعدي و حفظ اعتبار اين كتابخانه، ضروري است.»

كتاب، ماندگارترين سند هويت حقيقي و حقوقي هر جامعه و... و اصلا تاريخ و نشانه زندگاني بشر است و ايران و ايراني يكي از سرزمين ها و مردمان ديرينه كشورها است كه رويكرد به كتاب داشته و جايگاه كتاب و نقش مكتوبات و حكاكي در سنگ نوشته ها و... و... در جغرافيا و زندگي ميهن مان همچنان مشهود و موجود است. هنوز پس از قرن ها، دست نوشته ها و كتب چاپي پديد آورندگان در كشورمان در مراكز فرهنگي و آرشيوهاي معتبر جهاني جايگاه مورد توجه و مأخذ و منابع فرهنگي و ايران شناسي محققان جهاني هستند.

و هنوز از دل و جان «گوته» آلماني درباره موقعيت والاي حافظ، مي خوانيم كه: «اي حافظ! در اين سفر دور و دراز و كوره راه هاي پرنشيب و فراز همه جا نغمه هاي آسماني تو رفيق راه و تسلي بخش دل ماست. اي حافظ مقدس، آرزو دارم كه همه جا در سفر و حضر، در گرمابه و ميخانه با تو باشم...

فرهنگ و زبان و ادبيات مكتوب به رغم حوادث گوناگون طي قرن ها مي بينيم كه همچون هميشه گذشته خود، پايدار مانده است. پس مي توان به يقين، تكرار كنيم كه پديده هاي نوين الكترونيكي و ديجيتالي و... اگرچه مقتضي زمان و در راستاي انتظار پويايي و تحولات فكري انسان هستند، اما هرگز در متن و سرلوحه فرهنگ كتاب و كتابخواني ما قرار نخواهند گرفت. تتبعات و پديده هاي نو مختص اين زمانه نيست. آنچه ماندگار مانده و مي ماند، توليدات فرهنگي- كتاب- والفت نسل ها با اين «دوست مهربان و شكيبا است. با اين همه، هرگاه صحبت از كتاب و كتابخواني بوده و مي شود، بعضي ها چند معضل را پيش مي كشند: يكي گراني نرخ كتاب، كمبود وقت و... و فراواني و در دسترس بودن محصولات مختلف فرهنگي- هنري از قبيل، فيلم هاي سينمايي، بازي هاي رايانه اي، اينترنت و... البته بايد نوشت در سال هاي گذشته دستگاه هاي فرهنگي و رسانه هاي ملي و نوشتاري در توسعه فرهنگ كتابخواني و ايجاد امكانات، چندان پيگيري فراگير و پاسخگوي ضرورت اين مقوله فرهنگي نبوده اند ليكن اين واقعيت دور از انتظار نيست كه مردم و بويژه اهل كتاب از هر نسل و به رغم در دسترس بودن ديگر وسايل ارتباطي و سرگرمي هاي هنري- تفريحي، اين موردها را دور مي زنند و كتاب و كتابخواني را ارجح بر ساير پديده هاي فرهنگي مي دانند.

به گفته يكي از صاحب نظران، كتاب در كشور گران نيست به همين خاطر نبايد مسايل اقتصادي را دستاويز عدم خريدن و مطالعه كتاب قرار داد.

تأثير رسانه ها در گسترش كتابخواني

عضو كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي بر اين نظر است كه چنانچه اقدامات لازم و نظارت صحيح بر چاپ كتب انجام شود، مردم به سوي كتابخواني روي مي برند. «ولي اسماعيلي» با تاكيد به اين كه كتاب و كتابخواني بخشي از فرهنگ اسلامي و ملي ما است، با ابراز تأسف مي گويد كه در سال هاي گذشته به كتابخواني بهاي زيادي داده نشده و هفته كتاب مي تواند به عنوان يكي از ابزارهاي ترويج اين فرهنگ تأثيرگذار باشد. به گفته وي امروزه با پيشرفت تكنولوژي و جايگزيني ابزارهاي جديد همچون اينترنت و رسانه هاي مختلف صوتي و تصويري به عنوان يك آسيب جدي فرهنگي باعث كمرنگ شدن فرهنگ كتابخواني شده است. خواسته ما اين است كه براي اشاعه اين فرهنگ، بررسي كيفيت كتاب ها در دستور كار قرار گيرد.

به باور «اسماعيلي» اكنون در كشور ما فضاي مطالعه براي هر هشتاد نفر، يك متر است در صورتي كه بر طبق استانداردها براي اين عده افراد مي بايست هشت متر باشد كه اين امر نيازمند بازنگري است.

وي همچنين با اشاره به اين كه در بيشتر نقاط محروم و شهرهاي مرزي، كتاب هاي كتابخانه ها به روز نبوده، فضاي مطالعه اين نوع كتابخانه ها را نامناسب قلمداد مي كند.

اين نماينده مجلس شوراي اسلامي، با طرح نقش صدا و سيما و ساير رسانه ها در نهضت كتابخواني، معتقد است اين رسانه هاي جمعي مي توانند در گسترش كتابخواني كشورمان تاثيرگذار باشند.

وي راه اندازي نمايشگاه هاي مختلف كتاب و حمايت هاي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از كتاب و كتابخواني را مثبت ارزيابي مي كند: «اگر اقدامات لازم در زمينه كتابخواني به درستي اعمال شود و نظارت صحيح بر چاپ كتاب ها از سوي ارشاد صورت بگيرد، مردم به سوي كتابخواني سوق داده مي شوند. در نتيجه آمار بسياري از جرايم در جامعه فرهنگي كتابخوان، پايين مي آيد.»

حل فقر كتابخواني در گرو پيش نيازهاست

«حل فقر كتابخواني در گرو رفع پيش نيازهاست چرا كه با بررسي آنها بهتر مي توانيم در اين سير قدم برداريم.»

«مرتضي طلايي» عضو شوراي شهر تهران، با اين نگاه به موضوع كتاب و كتابخواني، ايجاد انگيزه، دغدغه مطالعه و احساس نياز به كتاب در ميان مردم را از جمله پيش نيازها مي خواند و با ابراز تاسف مي گويد: نه تنها در موضوع فرهنگ و كتابخواني كه در بسياري از مسايل با اين مشكل مواجه هستيم.

به گفته وي بايستي كتاب و كتابخواني را چنان ملكه ذهن مردم كنيم كه با دور بودن از مطالعه، گويي كمبودي دارند «وقتي فاصله بين اهل كتاب و غيراهل آن محسوس شود، آن گاه نظير كسب ثروت، همه مردم سعي مي كنند به مطالعه روي آورند.

عضو شوراي شهر تهران، اهداي كتاب به كتابخانه هاي مدارس و مساجد و توسعه كتابخانه ها و تصويب مصوباتي در اين زمينه را از جمله فعاليت هاي اين شورا در زمينه ترويج فرهنگ كتاب و كتابخواني در كشور ذكر و موضوع نشر كتاب را به عنوان يكي از مسايل مهم اين عرصه قلمداد مي كند.

دکتر فرهنگ جهان بخش در برنامه نگاه روز درباره آسیب شناسی فرهنگ کتاب خوانی در خانواده ایرانی گفت: هر مطالعه ایی قبل از اینکه تعریف بشود باید انگیزه اش مشخص شود، انگیزه ایی که باعث می شود ما مطالعه کنیم ممکن است مذهبی، علمی، درمانی باشد یعنی برای پاسخ به پرسشی مطالعه می کنیم بنابراین هرگومه حرکت ما برای اصلاع پیدا کردن می تواند مطالعه باشد.

 دکتر جهان بخش در پاسخ به این سوال که آیا خواندن قرآن و ادعیه جزء سرانه مطالعه محسوب می شود گفت: قاعدتاً باید محسوب شود زیرا کسی که به متون مذهبی مراجعه می کند به یک نیاز روانی پاسخ می دهد اما موضوع این است که مطالعه سطح آگاهی را افزایش دهد و وقتی مطالعه روند آگاهی را افزایش ندهد مطالعه روند طبیعی خود را ندارد بنابراین ممکن گاهی شما متنی را طوطی وار بخوانیم ولی چیزی از آن متوجه نیاموزیم در نتیجه این مطالعه روشی صحیحی نیست یعنی مطاله از مسیر اصلی خود خارج شده است، خیلی از زمان ها مطالعه صورت می گیرد. به عنوان مثال بار ها دیده می شود دانش آموزان از این موضوع گلایه دارند که درس را بارها می خوانند یاد نمی گیرند دلیلش این است که با آن مسئله درگیری درستی پیدا نکرده اند زیرا آن بخش از مغز که اطلاعات جدید و پیشین را یکدیگر مرتبط می کند نمی تواند همسو شود بنابراین دقت و توجه را کم می کند لذا هر مطالعه ایی حتی در مورد متون مذهبی هم باید شکل بگیرد یعنی یک بار به شکل نا خود آکاه فرد با مطالعه یک متن مذهبی وارد یک فضای عرفانی و عاطفی بین خود و معبودش می شود اما این مسئله باعث نمی شود که آگاهی انسان نسبت به مسائل دینی افزایش پیدا کند.

 وی در ادامه افزود: هیچ فرقی بین انواع مطالعه نیست یعنی مطالعه درسی که باعث افزایش دانایی می شود جزء این سرانه قرار دارد ولی برخی از رمان ها که چیزی افزایش آگاهی ندارد شامل این سرانه نمی شود. دکتر فرهنگ جهان بخش در ادامه درباره فرهنگی شفاهی ایرانیان و داستان هایی که سینه به سینه منتقل می شود گفت: متاسفانه فرهنگ ایرانی فرهنگ شفاهی است و این فرهنگ شفاهی نتوانسته در این دوران جدید با فرهنگ خواندن خودش را هماهنگ کند و یکی از عوامل توسعه نیافتگی در ایران هم این است و باید ببینیم ما برای انجام هر کاری به خصوص در داخل خانواده پدر و مادر آموختند برای درست زیستن تحقیق و مطالعه کنند؟ مطالعه صرفاً خواندن کتاب نیست بلکه می تواند استفاده از اینترنت باشد بلکه می تواند یک گفتگوی درست و صحیح در داخل خانواده باشد. همچنین چند درصد از خانواده ها در سفر خود از کتابی درباره شهری که در آن هستند مطالعه می کنند و همین باعث می شود فرهنگ کتاب خوانی نهادینه نشود و مهم ترین مسئله در مطالعه پدر مادر ها هستند و اینکه آیا پدر و مادرها در ارتباط با روابط خود با هم کتاب می خوانند؟ در نتیجه اگر بزرگتر ها مطالعه کنند بچه ها نیز از آنها یاد خواهند گرفت.

يافته هاي مربوط به نقش والدين (تشويق، مهيا كردن كتابخانه و محيط و...)

يافته هاي مربوط به امكانات و محيط:

الف) عامل انگيزه دروني

ب ) عامل انگيزه بيروني:

ايجاد ساعات مطالعه غيردرسي در بين ساعات كلاسي

ايجاد نمايشگاه هاي دايمي كتاب درمدارس ودانشگاه ها