نامه سليمان بن صرد خزاعي مُسَيَّب بن‌نَجَبَه* و رُفَاعَة بن‌شَدّاد (كه البته از ميان اين نويسندگان حبيبن بن مظاهر به امام ملحق شد) به شرح زير:
«بسم الله الرحمن الرحيم، [نامه‌اي است] از سليمان بن‌صُرَد و مُسَيَّب بن‌نَجَبَه* و رُفَاعَة بن‌شَدّاد و حبيب بن‌مُظاهِر و شيعيان مؤمن و مسلمان از اهل كوفه به حسين بن‌علي‏†، سلام عليك: در پيشگاهت خدا را ستايش مي‏كنيم، خدايي كه جز او خدائي نيست، امّا بعد. حمد سزاوار خدايي است كه دشمن سلطه‏گر و معاندت را درهم شكست، دشمني كه همواره برضدّ اين امّت شرارت مي‏كرد، و به آنها نيرنگ مي‏زد، بيت‏المال را غصب مي‏كرد، و بدون رضايتشان بر آنها حكم مي‏راند. برگزيدگانشان را مي‏كشت و اشرارشان را باقي مي‏گذارد و مال خدا را بين جبّاران و اغنيا دست به دست مي‏گرداند. لعنت خدا بر او باد همچنان‌كه قوم ثمود مورد لعنت واقع شدند. ما پيشوايي نداريم، نزد ما بيا تا شايد خداوند به واسطة شما ما را بر محور حقّ گرد آورد. نُعمان بن‌بَشير [حاكم كوفه] در قصر حكومتي لانه كرده است [ولي ما] روز جمعه با او نماز نمي‏گزاريم و براي نماز عيد همراهش خارج نمي‏شويم، اگر بفهميم شما نزد ما مي‏آييد او را [از كوفه‏] بيرون كرده و به شام روانه مي‌كنيم، ان شاءالله. والسّلام عليك و رحمةالله».[1]
همچنين هاني بن‌هاني سُبَيْعِي نامه‏اي به شرح زير براي امام حسين† فرستاد: «بسم الله الرحمن الرحيم، از شيعيان مؤمن و مسلمان حسين بن‌علي‏† به آن حضرت، عجله نما، چرا كه مردم منتظر شما هستند و جز شما به كسي توجّه ندارند. عجله، ‏عجله! باز هم عجله، عجله!، و سلام بر تو باد».[2]
سپس شَبَث بن‌رِبْعِي، حَجّار بن‌اَبْجَر، يزيد بن‌حارث بن‌يزيد بن‌رُوَيْم،[3] عَزْرَة بن‌قَيْس، عمرو بن‌حَجَّاج زُبَيْدِي، محمّد بن‌عمر تميمي[4] و قَيْس بن‌اشعث[5]‏ در نامه‏اي مستقل نوشتند:
«باغ و بستان‌ها سبز شده، ميوه‏ها رسيده و نهرها لبريز گرديده است. پس اگر مايلي به سپاهي كه برايت آماده شده، ملحق شو».[6]
-------------------------------------------------------------------
*. مُسَيَّب بن‌نَجَبَة بن‌ربيعة از قدماي تابعان و بزرگان آنها و از شخصيّت‌هاي اصحاب علي† به شمار مي‌آمد. (سيدمحسن امين، اعيان‌‌الشيعة، ج10، ص125). اميرالمؤمنين او را فردي مورد اعتماد و دورانديش معرفي كرد. (يعقوبي، تاريخ اليعقوبي، ج2، ص196). آنحضرت او و عبدالرّحمن بن‌محمّد كِنْدي را براي گردآوري صدقات و زكات كوفه برگزيد و از كار آنها اظهار رضايت نمود. (بلاذري، انساب‌الاشراف، ج3، ص210 ـ 209). او يكي از بزرگان توّابين بود كه براي گرفتن انتقام خون امام حسين قيام كردند. (يعقوبي، تاريخ اليعقوبي، ج2، ص257). و در سال 65 هجري در جزيره (منطقة موصِل) در رويايي توّابين با سپاه عبيدالله بن‌زياد پس از جنگ نماياني كشته شد. (ذهبي، تاريخ الاسلام، ج5، سال 61 ـ 80، ص248، ش102).
*. مُسَيَّب بن‌نَجَبَة بن‌ربيعة از قدماي تابعان و بزرگان آنها و از شخصيّت‌هاي اصحاب علي† به شمار مي‌آمد. (سيدمحسن امين، اعيان‌‌الشيعة، ج10، ص125). اميرالمؤمنين او را فردي مورد اعتماد و دورانديش معرفي كرد. (يعقوبي، تاريخ اليعقوبي، ج2، ص196). آنحضرت او و عبدالرّحمن بن‌محمّد كِنْدي را براي گردآوري صدقات و زكات كوفه برگزيد و از كار آنها اظهار رضايت نمود. (بلاذري، انساب‌الاشراف، ج3، ص210 ـ 209). او يكي از بزرگان توّابين بود كه براي گرفتن انتقام خون امام حسين قيام كردند. (يعقوبي، تاريخ اليعقوبي، ج2، ص257). و در سال 65 هجري در جزيره (منطقة موصِل) در رويايي توّابين با سپاه عبيدالله بن‌زياد پس از جنگ نماياني كشته شد. (ذهبي، تاريخ الاسلام، ج5، سال 61 ـ 80، ص248، ش102).
[1]. شيخ مفيد، الارشاد، ج2، ص36 ـ 37؛ طبري، تاريخ الامم و الملوك، ج5، ص352؛ بَلاذُري، انساب‌الاشراف، ج3، ص369.
[2]. شيخ مفيد، الارشاد، ج2، ص38؛ طبري، تاريخ الامم و الملوك، ج5، ص353.
[3]. ر.ك: طبري، تاريخ الامم و الملوك، ج5، ص353؛ شيخ مفيد، الارشاد، ج2، ص38.
[4]. انساب‌الاشراف، ج3، ص370؛ كتاب‌الفتوح، ج5، ص30؛ مقتل‌الحسين‏، ج1، ص195.
[5]. مورّخين نام قَيْس بن‌اشعث را جرء نويسندگان نامه نياورده‌اند، امّا چون امام در يكي از سخنراني‌هاي خود در صحراي كربلا، او را جزء نويسندگان نامه معرفي كرده است. (ر.ك: طبري، تاريخ الامم و الملوك، ج5، ص425؛ مفيد، الارشاد، ج2، ص98.) لذا ما نيز نام او را در اينجا ذكر كرديم.
[6]. طبري، تاريخ الامم و الملوك، ج5، ص353؛ مفيد، الارشاد، ج2، ص38.

پاسخ: با سلام. اولين مقاتل نوشته شده در باره قيام عاشورا عبارتند از:

1. مقتل‌الحسين†؛ جابر بن‌يزيد جُعْفي.
وي از اصحاب امام باقر† و امام صادق† بود كه در سال 128 وفات كرد.[1] طبري، گزارشي را به نقل از وي آورده است.[2]
2. تَسْمِيَةُ مَن قُتِلَ مَع الحسين† مِن وُلْدِه وَ إخْوَته وَ أهلِ‌بيتِه و شيعَتِهِ؛ فُضَيْل بن‌زَبير اسدي رَسّان كوفي»، (از اصحاب امام باقر† و امام صادق†[3]).
3. مقتل‌الحسين†؛ قاسم بن‌اَصْبَغ بن‌نُباتَه مُجاشِعِي
چنان كه مشهور است، كهن‎ترين مقتل مكتوب، به اَصْبَغ بن‌نُباتَه نسبت داده‎ شده است، چنان كه شيخ طوسي از آثار اَصْبَغ بن‌نُباتَه، كتاب«مقتل‌الحسين بن‌علي» را دانسته است.[4] بنابر خبري كه شيخ صدوق نقل كرده است، اصبغ بن‌نُباتَه، در زمان شهادت امام حسين حيات داشته است[5]، و حتّي بنابر خبري در شرح‌الاخبار، وي در عصر حكومت حَجَّاج در كوفه (سال‎هاي حكومت: 75 ـ 95) زنده بوده است[6]، پس مي‌توان گفت كه او در زمان حادثة عاشورا زنده بوده و امكان نگارش كتابي در اين باره وجود دارد. از طرف ديگر فرزند وي قاسم، راوي برخي از اخبار واقعة عاشورا است. ‌چنان كه طبري[7]، ابوالفرج اصفهاني[8] و شيخ صدوق[9] اخباري را به يك يا چند واسطه از او نقل كرده‎اند. در مجموع، گرچه احتمال هست كه مقتل، متعلّق به پسر بوده و در مقام كتابت، نام او افتاده و به اشتباه به پدر نسبت داده شده، امّا بعيد نيست هركدام مقتل مستقلي نوشته باشند
---------------------------------------------
[1]. نجاشي، رجال‌النجاشي، ص128 ـ 129، شمارة 332.
[2]. طبري، تاريخ الامم و الملوك، ج5، ص449.
[3] . سيد ابوالقاسم خوئي، معجم رجال‌الحديث، ج14، ص346.
[4]. شيخ طوسي، الفهرست، ص85 ـ 86، شمارة 119.
[5]. شيخ صدوق در جريان آويختن سر يكي از شهداي كربلا توسط يكي از سپاهيان عمرسعد، از قول قاسم بن‌اَصْبَغ اين‌گونه بيان كرده است كه: «من به پدرم گفتم: اي كاش اين مرد حاملِ سر، اندكي سر را بالاتر آويزان مي‎كرد، مگر نمي‎بيني كه دستان اسب با سر چه مي‎كند؟...» اين گفتة قاسم حاكي از آن است كه اصبغ در زمان حادثة كربلا، زنده بوده است. (ثواب‌الاعمال و عِقاب‌الاعمال، ص259-260).
[6]. قاضي نُعمان تميمي مغربي، شرح الاخبار في فضائل الائمة الاطهار، ج2، ص290.
[7]. طبري، تاريخ الامم و الملوك، ج5، ص449: قال هشام عن ابيه محمّد بن‌السائب عن القاسم بن‌الأصْبَغ بن‌نُباتَة قال...؛ ابن‌حمزة طوسي نيز اين خبر را با حذف اسناد، مستقيماً از قاسم بن‌اَصْبَغ نقل كرده است. (الثاقب في المناقب، ص341).
[8]. مقاتل‌الطالبيين، ص117: قال المدائني ابوغَسَّان، عن هارون بن‌سعد عن القاسم بن‌الأصْبَغ بن‌نُباتَة قال....
[9]. ثواب‌الاعمال و عِقاب‌الاعمال، ص259-260.