نماز و پاکسازی وجدان اخلاقی

وجداناز ریشه لغوی «وجد» به معنای «یافتن» آمده است به این معنا که آدمی پاره‌ای از امور را در باطنش به خودی خود می‌یابد و نیاز به اکتساب آن از منبع دیگری ندارد، نظیر «احساس عدالت خواهی» و «ظلم ستیزی» و گرایش به «خیراخلاقی» و امثال اینها که در همه انسانها، عمومیت دارد.از جمله مظاهر وجدان اخلاقی، احساس گناه ناشی از ارتکاب خطاست که بلافاصله پس از عمل،‌ وجدان را فراراه هدف قرار می‌دهد تا او را به توبه و جبران خطا وا دارد.امروزه، غالب مکاتب روانشناسی با احساس گناه به مبارزه برمی‌خیزند و آن را منافی رشد و تعالی شخصیت می‌دانند. از سوی دیگر تقویت چنین احساسی بهمصلحت فرد نمی‌باشد زیرا امکان بازگشت به شخصیت سالم و رشید را از آدمی می‌‌گیرد ولیکن حد متعادل میان این دو پسندیده و مطلوب است و در خطاکار ایجاد شده تا او را برای ترک گناه و جبران مافات برانگیزد. یکی از عواملی که موجب آمرزش گناهان و در نتیجه رفع احساس گناه در فرد می‌شود، چنانچه گذشت، نماز است و این امر زمینه‌ای برای پاکسازی وجدان اخلاقی محسوب می‌شود(1).
در کلامی گهربار از امیر المؤمنین – حضرت علی – علیه السلام– آمده است که:«تَعاهَدُوا أمْرَ الصلاة و حافِظُوا عَلَیْها و اسْتَکْثِروا مِنْها و تَقَرَّبوا بِها ... و إنَّهَا لَتَحُتُّ الذُّنُوبَحَتَّ الْوَرَقِ و تُطْلِقَها إطْلاقَ الرِّبَقِ ...»«مردم!‌ (خواندن و اقامه) نماز را بر عهده گیرید و آن را حفظ کنید و زیاد بخوانید و بوسیله نماز خود را به خدا نزدیک کنید ... همانا نماز، گناهان را چونان برگهای پاییزی فرو می‌ریزد و غل و زنجیر گناهان را از گردن‌ها می‌گشاید.(2) »

پی نوشت ها:

1- محمد رضا شرفی، «مبانی و آثار روانشناختی نماز»، اسفند 79.
2- نهج البلاغه، محمد دشتی، خطبه 199، ص 418.