گامی به عقب در بازار نان

قانون هدفمندی یارانه ها در حالی از ۲۸ ام آذرماه در حال اجرا شدن است که هدف اصلی از اجرای این قانون آزاد شدن قیمت ها و نزدیک شدن به قیمت های واقعی در اقتصاد ایران، عنوان می شود. مطبوعات، رادیو و تلویزیون و سایر رسانه های گروهی سعی دارند تا مردم را با مزایای اجرای این قانون آشنا سازند. در این راستا تلاش شده است تا مردم از مضرات تعیین قیمت های آب و برق و گاز در سطحی پایین تر از قیمت های واقعی آگاهی پیدا کرده؛ بنابراین با علم به فواید افزایش یا اصلاح قیمت ها با این طرح آشنا شوند. این روزها مصاحبه های مردمی، صحبت های مسوولان و سیاستمداران و اظهار نظر کارشناسان مسوول و غیر مسوول، همگی بر یک موضوع تکیه دارند و آن نیز آزاد سازی و واقعی سازی قیمت ها و فواید عرضه کالاها به قیمت های واقعی در یک بازار رقابتی است. از این رو، این موضوع برای اقتصاد ایران بسیار خوشایند و مطلوب است که پس از سال ها که از غیر واقعی بودن قیمت ها و بازارهای دستوری در اقتصاد ایران می گذرد، امروز همه و همه از مردم تا سیاستمداران از فواید بازارهای رقابتی صحبت به میان می آورند و بازارهای رقابتی را از ابزارهای دستیابی به عدالت اقتصادی عنوان می کنند. این موضوع را می توان برای اقتصاد ایران به فال نیک گرفت و همچنین از سیاستمداران نیز انتظار داشت که زمینه ساز ایجاد شرایط رقابتی در کلیه بازارها باشند تا رقابت موجود بین عرضه کنندگان، منجر به بهبود کیفیت کالاهای عرضه شده شود.

                                    

تاریک و روشن اقتصاد

نابرابری ها به آن بزرگی نیست گری بکر گزارش سازمان ملل درباره نابرابری جهانی ثروت (منتشره در اداره امور اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل، «گزارش بررسی اقتصادی و اجتماعی جهانی، واگرایی رشد و توسعه» (۲۰۰۶))پوشش خبری گسترده ای پیدا کرد. (این مطلب در سال ۲۰۰۶ نوشته شده است). این گزارش نتیجه می گیرد که ۲ درصد ثروتمندترین بزرگسالان جهان، مالک نصف دارایی های جهان هستند که توزیع کاملا یک سویه ثروت های جهانی را به روشنی نشان می دهد، اما وقتی موضوع را در بستر واقعی آن بررسی کرده و نابرابری ثروت را به نحو مناسبی تعریف می کنیم، این نابرابری تقریبا به آن بزرگی که گزارش نشان می دهد نیست. نابرابری ثروت در جهان تقریبا بی هیچ تردیدی طی زمان کمتر شده است و آن طور که برخی رسانه ها گزارش کرده اند بزرگ تر نشده است. گزارش سازمان ملل را گروهی از اقتصاددانان واقعا خوب تهیه کرده اند و وظیفه ای شایسته ستایش برای کاری که تلاش می کردند انجام دادند.

هشت میلیون مهاجر غیرقانونی علاوه بر مالیات بر درآمد، برای اموری نظیر تامین اجتماعی و مراقبت های پزشکی نیز مبالغی می پردازند. سر باز زدن در ارائه خدمات عمومی به مردمانی که مالیاتشان را می پردازند، توهین به اصول اعتقادی آمریکا در باب عدالت است. اما بسیاری از سیاست مداران وقتی موضوع مهاجران غیرقانونی مطرح باشد، خواهان عدم ارائه خدمات به آنان هستند. این واقعیت که مهاجران غیر قانونی مالیات می پردازند، هرگز تحت عنوان یک خبر به گوش مردم ایالات متحده نمی رسد. اما به طور حیرت آوری دو سوم مهاجران غیرقانونی، پرداخت هایی هم در حوزه تامین اجتماعی و مراقبت های پزشکی داشته و هم مالیات بر درآمد می پردازند. با این حال افرادی هم چون تام تنکردو و کولو از نمایندگان مجلس، این تفکر عامه پسندانه را جا انداخته اند که اتباع خارجی، به مثابه مصرف کنندگان بسیار بزرگی از بیمارستان ها، مدارس و برنامه های رفاهی کشور هستند، که بابت استفاده از این خدمات، مالیاتی پرداخت نمی کنند. این در حالی است که لایحه اصلاحات رفاهی سال ۱۹۹۶، مهاجران غیرقانونی را برای برخورداری از تقریبا کلیه برنامه های کمک رفاهی دولت، فاقد صلاحیت اعلام نموده است. از جمله این کمک های رفاهی می توان به ژتون غذا، تسهیلات مسکن، مراقبت های بهداشتی و بستری شدن در بیمارستان اشاره داشت. تنها خدماتی که هم چنان شامل حال این مهاجران می شود، خدمات بخش اورژانس مراکز درمانی و تحصیلات رایگان تا سن ۱۲ سالگی است.

مثل همه اقتصاددان های خوب من درباره ظاهر شخصی ام هم صرفه هستم و هم نسبتا بی تفاوت، عینک پوسیده ای که به چشم می زنم الان بیش از یک دهه عمر دارد. بدون آن می شود گفت کارم ساخته است. با چشم غیرمسلح نمی توانم کتابی را از فاصله بیش از چهار اینچ بخوانم. گاهی اوقات این ناتوانی خودش به قابلیتی تبدیل می شود – وقت هایی که در جلسه خسته کننده ای باشم عینکم را در می آورم و در خیالم گشت و گذار می کنم؛ در این مواقع کوری برایم خوشایند است. با این حال، اغلب ترجیح می دهم چشم هایم سرجایش باشد و به همین خاطر حتی با عینک حمام می روم. چند موقعیت دیگر هم از این نوع هست که ترجیح می دهم حرفی درباره آن نزنم. به خاطر تمام اینها است که به ندرت عینکم را جایی می گذارم، چون آنقدر ظریف است که برای آدمی مثل من پیدا کردن آن از فاصله سه فوتی هم خودش مصبیتی است.