4. پيشرفت در پيوند اعضا
تا سال 1357، تنها پنجاه مورد پيوند كليه در كشور انجام شده بود؛ در حالي كه در طول سالهاي پس از انقلاب، بيش از هفده هزار مورد پيوند كليه در كشور صورت پذيرفته است. در حال حاضر، با تصويب قانون مرگ معزي و پيوند اعضا از جسد، امكان انجام تمامي شيوههاي پيوند اعضا در كشور ميسر گرديده و سالانه بالغ بر دو هزار پيوند در ايران انجام ميشود. ميتوان گفت ايران در حال حاضر از پيشگامان پيوند اعضا در آسيا به شمار ميآيد.5. برنامه تنظيم خانواده و كنترل جمعيت
كنترل جمعيت، از ديگر گامهاي مهم در سالهاي پس از انقلاب شمرده ميشود. پيش از انقلاب، مردم تصور ديگري از كنترل جمعيت داشتند و همين برداشت متفاوت، بدين انجاميد كه در اوايل انقلاب با رشد جمعيتي 9/3 درصد روبهرو شويم و هر هفده سال دو برابر جمعيت گذشته را پيش رو داشته باشيم. روند رشد به نحوي بود كه در صورت استمرار، عوارض اقتصادي، سياسي، رواني، اجتماعي و فرهنگي متعددي را بر جامعه تحميل ميكرد. اين موضوع، سياستگذاران را بر آن داشت تا برنامه كنترل جمعيت را به صورت جدي دنبال كنند. به همين منظور برنامه تنظيم خانواده در كشور تدوين شد. با تداوم اين برنامه در ظرف ده سال، رشد جمعيت كشور از 9/3 درصد به 4/1 درصد كاهش يافت. چنين كاهشي در اين مدت زمان كوتاه، در سراسر دنيا كمنظير است.6. تأمين داروي مورد نياز كشور
يكي از امور مهم و حساس در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، دارو و مسائل مربوط به آن است. پس از پيروزي انقلاب اسلامي، گامهاي بلندي در زمينه تهيه و توزيع مناسب دارو برداشته شده است كه ميتوان از آن جمله به استقرار نظام نوين دارويي (طرح ژنريك) در كشور اشاره كرد. بر اساس اين طرح، فهرست داروهاي موجود در بازار ايران مورد بازنگري جدي قرار گرفت و اجراي آن به حذف هزاران داروي تجارتي از بازار ايران انجاميد و واردات داروهايي كه در كشور ساخته نميشد، صرفاً به داروهاي موجود در فهرست منحصر شد. هماكنون بيش از 95 درصد نياز دارويي كشور از نظر كمّي در داخل توليد ميشود كه در مقايسه با سالهاي قبل از انقلاب كه تنها 25 درصد بوده است، پيشرفت مهمي به شمار ميآيد.7. طرح رابطان بهداشت
در پايان دهه شصت، وزارت بهداشت با انگيزه رفع مشكلات بهداشتي حاشيهنشينان شهري، براي نخستينبار اقدام به طراحي و اجراي طرح رابطان بهداشت به صورت آزمايشي در جنوب تهران كرد. در واقع اين طرح در مناطقي شكل گرفت كه شبكه بهداشت و درمان به دليل گسترش بيرويه شهرها، كمترين پوشش را براي گروهي از نيازمندترين بخش جامعه شهري داشت.از اهداف اين طرح ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
ـ ارائه فعال خدمات بهداشتي و ارتقاي سلامت جامعه شهري؛ـ مشاركت مردم در برنامهريزي و تصميمگيري در ارائه مراقبتهاي اوليه بهداشتي؛
ـ بهرهگيري از امكانات موجود جامعه در سطوح محلي و منطقه.
اين طرح با توجه به موفقيت چشمگيري كه به دنبال داشت، از سال 1372 تحت عنوان برنامه رابطان بهداشت در تمام نقاط شهري به اجرا درآمد. در حال حاضر، بيش از نود درصد جمعيت روستايي كشور (بيش از بيست ميليون نفر) تحت پوشش خانههاي بهداشت قرار دارند و تعداد خانههاي بهداشت در سال 1364 از 1800 باب، به 16439 باب رسيده است.
8. كاهش نود درصدي مرگ و مير زنان و مادران باردار
ميزان مرگ و مير زنان به علت زايمان، پيش از انقلاب، 240 نفر به ازاي هر هزار تولد زنده بود، اما امروزه اين ميزان به حدود بيست مرگ به ازاي هر هزار تولد كاهش يافته است. اين آمار هماكنون در نه دانشگاه علوم پزشكي كشور به صفر رسيده است.9. كاهش مرگ و مير كودكان
آمار مرگ كودكان زير يكسال، از 129 در هزار تولد زنده پيش از انقلاب، به 6/28 در هر هزار تولد كاهش يافته و آمار مرگ كودكان زير پنج سال نيز از 174 در هزار تولد زنده پيش از انقلاب، به 36 در هزار تولد رسيده است.از آنجا كه شاخصهاي بهداشتي جهان براي رتبهبندي كشورها، بر اساس مرگ و مير كودكان زير يك سال و زير پنج سال و مادران تنظيم شده است، در زمان گذشته كشور ما دچار وضعيت بسيار بغرنجي بوده است؛ به طوري بر اساس آمارها، پيش از اجراي برنامههاي سلامت، ما جزء سي كشور آخر دنيا ( از بين 190 كشور) محسوب ميشديم. اما با توجه به خدمات مهمي كه در نظام سلامت كشور انجام شد، رتبه ما به سرعت صعود كرد و هماكنون ايران اسلامي، جزءسيكشور اول دنيا قرار گرفته است.
