جناب آقای دکتر میرکاظمی
وزیر محترم نفت

با سلام و تبریک به مناسبت عید نوروز  

امروزه شاهد هستیم که تهدیدات فرهنگی دشمن - که رهبر فرزانه انقلاب از آن به شبیخون فرهنگی تعبیر فرموده اند، بدون توجه به اینکه متولی امور فرهنگی کشور کیست و چه سازمانی قرار است با آن به مقابله برخیزد - بر این مرز و بوم سایه افکنده و نیروی تعقل و تفکر ایرانی و به ویژه جوانان را نشانه گرفته است. اما این نکته حائز اهمیت فراوان است که در مقابل این تهدیدات، فرصت مبارزه تنها به یک نهاد خاص داده نشده و محوریت دینی سیاستهای کلی نظام و برنامه های5ساله توسعه و نیز رسالت فرهنگی نظام جمهوری اسلامی، همه دستگاهها را در قبال توسعه ارزشهای اسلامی، از مبارزه با تهاجم فرهنگی گرفته تا ترویج فضائل اخلاقی، مسئول دانسته و فرصتهای کافی برای بهره برداری از ظرفیتهای قانونی به همه آنها داده شده است. همچنین فرایند روشنی در زمینه نحوه بهره برداری از این ظرفیتها، در آیین نامه های اجرایی دولت پیش بینی گردیده که در ادامه به آنها اشاره می نمایم. 

متاسفانه، سالها بی توجهی به رسالت فرهنگی انقلاب و ظرفیتهای ارزشمند قانونی در حوزه فرهنگ، برداشتن گامهای بلند فرهنگی نظام اسلامی را با اختلال مواجه نموده که بکار بردن تعبیرمظلومیت فرهنگ توسط رهبر معظم انقلاب و نارضایتی رئیس جمهور محترم از عملکرد دولت در حوزه فرهنگ و هنر شاهدی بر این مدعاست. اما این خود فرصتی است که جنابعالی به عنوان یک مدیر استراتژیست، به فرصتهای موجود در این حوزه واقف هستید و همین شناخت جنابعالی، مایه امیدواری برای طرحی نو درانداختن است. 

این نکته را نباید از نظر دور داشت، که تلاش در راستای دستیابی به رسالت وجودی هر سازمان- به عنوان نمونه وزارت نفت با رسالت تولید، استخراج، بهره برداری و صادرات نفت و گاز- مانع از اتخاذ تصمیمات راهبردی توسط دستگاهها در حوزه فرهنگ نخواهد شد و شاید این تصور که وظیفه برنامه ریزی فرهنگی، تنها برعهده سازمانهایی است که عنوان فرهنگی بر آنها اطلاق شده، بی توجهی به امور فرهنگی و ضعف عملکرد دستگاههای اجرایی را در این حوزه موجب گردیده است. 

از سوی دیگر اهمیتی که نظام ارزشی ما برای توسعه فرهنگ قائل است و مبنایی که در سیاستهای کلی نظام برای فرهنگ در نظر گرفته شده - که همانا ترویج فضائل اخلاقی در جامعه است - علاوه بر آنکه فرصتی گرانقدر و تکیه گاهی مطمئن برای توجه به این عرصه انسان ساز به شمار می رود، ما را به این مهم نیز رهنمون می سازد که توجه به فرهنگ، منحصر به یک سازمان خاص نبوده و از آنجائیکه محورهای مرتبط با این عرصه، با روح و روان آدمی سر و کار دارد، میتوان گفت که برنامه ریزی فرهنگی جزء لاینفک وظایف همه سازمانها در این نظام اسلامی است. لذا مدیران تصمیم ساز، به ویژه در حوزه های مرتبط با منابع انسانی، بایستی با درک این مهم؛ که بازخورد هر گام فرهنگی، تاثیر مستقیم بر روند فعالیتهای سایر بخشها دارد، بیش از پیش به عرصه استراتژیک فرهنگ توجه نمایند. 

وزیر محترم! 

استحضار دارید که براساس قانون برنامه چهارم توسعه و آئین نامه اجرائی دولت در خصوص بندی ماده 104 این قانون، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال1385 موظف به تعیین عناوین فعالیتها و برنامه های فرهنگی و ابلاغ آنها به دستگاههای اجرایی گردید. اجرای برنامه های مذکور با استفاده از اعتبارات بند فوق الذکر این ظرفیت را ایجاد نمود تا در بخش فرهنگ، شاهد تحول اساسی باشیم. در اینجا مایلم تا از فرصت بوجود آمده در این زمینه، به نقشه گنج توسعه فرهنگ، تعبیر نمایم. اما آیا چنین تعریفی در حوزه تصمیم گیری کلان دستگاهها، با توجه به نزدیک شدن به انتهای برنامه چهارم توسعه، جایی برای ظهور پیدا نموده است؟! 

این در حالی است که توسعه فعالیتهای ورزشی، بر اساس بند ب ماده 117از فصل9(توسعه فرهنگی) در دستور کار دستگاههای اجرائی و از جمله وزارت نفت قرار گرفته و خوشبختانه امروزه شاهد پیشرفت ورزش جامعه در دو بخش قهرمانی و همگانی هستیم. در اینجا لازم می دانم به آنچه از آن به نقشه گنج تعبیر نموده ام، اشاره ای داشته باشم. لذا در سه محور به آنها می پردازم:
الف: سیاستهای کلی نظام در حوزه فرهنگی(طی برنامه چهارم و تدوین برنامه پنجم توسعه)
ب: عناوین فعالیتهای مصوب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی(براساس برنامه چهارم توسعه)
ج: اعتبارات قابل تخصیص به فعالیتهای فرهنگی 

الف: سیاستهای کلی نظام در حوزه فرهنگی 

1- اعتلا و عمق و گسترش دادن معرفت و بصیرت دینى بر پایه قرآن و مکتب اهل‏بیت(ع).
2- استوار کردن ارزشهاى انقلاب اسلامى در اندیشه و عمل.
3- تقویت فضایل اخلاقى و ایمان،روحیه ایثار و امید به آینده.
4- زنده و نمایان نگه داشتن اندیشه دینى و سیاسى حضرت امام خمینى(ره) و برجسته کردن نقش آن به‏عنوان یک معیار اساسى در تمام سیاستگذاریها و برنامه‏ریزیها.
5- سالم‏سازى فضاى فرهنگى،رشد آگاهى‏ها و فضایل اخلاقى و اهتمام به امر به معروف و نهى از منکر.
6- مقابله با تهاجم فرهنگى.
7- اجرای طرح مهندسی فرهنگی

ب: عناوین فعالیتهای مصوب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 

1- ترویج فعالیتهای قرآنی: تشکیل و توسعه دارالقرآن با امکانات صوتی و تصویری.
2- ترویج فرهنگ نماز.
3- ترویج و توسعه فرهنگ کتاب خوانی از جمله برگزاری مسابقات: کتابهای دینی و قرآنی، دفاع مقدس، ایثار و شهادت، کتابهایی با مضامین آموزش های اجتماعی و رشد فضایل اخلاقی.
4- حمایت از برگزاری مجامع، جشنواره ها و نمایش آثار فرهنگی و هنری.
5- حمایت از برگزاری دوره های آموزش فرهنگی و هنری، آموزشهای قرآنی و رشته های مرتبط، آموزش هنرهای مختلف، آموزش سینمایی و ...برای کارکنان.
8- خرید آثار و محصولات فرهنگی و هنری و اهداء به کارکنان از جمله خرید و اهدای کتاب،قرآن، فیلمهای سینمایی، ویدیویی، مستند و انیمیشن و همچنین تهیه و اعطای بن کتاب، کارت یا بلیط نمایش فیلم و...
7- حمایت از تولید و خرید آثار و محصولات فرهنگی و هنری تولید شده توسط کارکنان.
8- راه اندازی فروشگاه های عرضه محصولات فرهنگی و هنری.
9- سفرهای زیارتی و فرهنگی برای کارکنان و خانواده آنها.
10- حمایت از پژوهش های مرتبط.
11- تجلیل از مفاخر و چهره های برجسته و نخبه در عرصه های انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، فرهنگی و هنری، از میان کارکنان و یا با دعوت از افراد خارج از دستگاه.
12- شناخت و کشف استعدادهای فرهنگی و هنری کارکنان و اعضاء خانواده و حمایت از آنها. 

ج: اعتبارات قابل تخصیص به فعالیتهای فرهنگی 

در بند ی ماده104قانون برنامه چهارم توسعه، به دولت اجازه داده شده است تا نیم درصد از اعتبارات دستگاههای موضوع ماده160این قانون را با پیشنهاد رئیس دستگاه مربوطه برای انجام امورفرهنگی، هنری، سینمایی و مطبوعاتی جهت ترویج اخلاقی و معارف اسلامی کارکنان خود هزینه نماید. البته این نکته را یادآوری می نمایم که افزایش اعتبارات قابل تخصیص به فرهنگ از نیم درصد به یک درصد در پیش نویس برنامه پنجم توسعه و توجه جدی دولت به موضوع فرهنگ و هنر در سفرهای استانی، بسترساز فرصتهای جدیدی است که همت مضاعف متولیان را طلب می نماید. 
لذا با توجه به دغدغه مقام معظم رهبری در زمینه فرهنگ و نارضایتی رئیس جمهور محترم از عملکرد دولت در حوزه فرهنگ، به نظر می رسد مشکلات موجود بر سر راه توسعه فعالیتهای فرهنگی، به ویژه در دستگاههای دولتی عبارتند از:
1- عدم شناخت صحیح ظرفیتها و فرصتهای قانونی
2- فقدان نگاه مشترک میان تصمیم سازان عرصه فرهنگ
3- اجرائی نشدن آئین نامه های مربوطه
4- پراکندگی در صرف هزینه ها
5- اعمال سلیقه در روش اجرای فعالیتهای فرهنگی
6- فقدان یک نظام جامع و سند راهبردی در حوزه فرهنگ 

با عنایت به مراتب فوق و به منظور تحول در فعالیتهای فرهنگی در سطح وزارت نفت، پیشنهاداتی به شرح ذیل ارائه می گردد. به نظر می رسد توجه به این پیشنهادات، امکان برنامه ریزی مناسب در حوزه فرهنگی را با هدف یکپارچه سازی فرایندها، جلوگیری از صرف هزینه های پراکنده، رفع موازی کاریها و بهره مندی بهینه از فرصتهای قانونی در عرصه فرهنگ و هنر، بیش از پیش فراهم خواهد نمود:
 
1- الزام شرکتهای اصلی توسط مقام عالی وزارت، به اجرای بندهای قانونی مربوط به تخصیص اعتبارات جهت توسعه فعالیتهای فرهنگی.
2- تشکیل شورای مرکزی فرهنگ وزارت نفت با محوریت استفاده از ظرفیتهای قانونی(با اساسنامه پیشنهادی ذیل)
3- ایجاد فضای رقابتی در بخش خصوصی، از طریق برون سپاری خدمات فرهنگی با نظارت شورای مرکزی فرهنگ.
4- لزوم ارائه گزارش عملکرد فرهنگی شرکتها به شورای مرکزی فرهنگ وزارت نفت.
5- لزوم ارائه تقویم سالانه فرهنگی به شورای مرگزی فرهنگ از جانب شرکتها.
6- تعیین شاخص هایی جهت ارزیابی برنامه ها و فعالیتهای فرهنگی شرکتها در شورای مرکزی فرهنگ.
7- ارتقاء ساختار اداری بخش فرهنگ در شرکتها و ایجاد معاونت یا مدیریت فرهنگی در وزارت نفت.
8- تدوین نظام جامع خدمات فرهنگی وزارت نفت(این سند در سطح شرکت ملی نفت ایران در حال تدوین است)

اساسنامه پیشنهادی جهت تشکیل شورای مرکزی فرهنگ وزارت نفت 

* رسالت شورا:
فراهم نمودن امکان تحقق اهداف چشم انداز و نیز برنامه های پنج ساله توسعه در حوزه فرهنگ وگسترش و غنی سازی فعالیتهای فرهنگی،هنری،سینمایی و مطبوعاتی. 

* اهداف تشکیل شورا:
- ساماندهی،تعیین خط‌مشی و سیاستگذاری واحد در زمینه های مرتبط با حوزه فرهنگ.
- ارتقاء کیفیت برنامه های فرهنگی،هنری،سینمایی و مطبوعاتی.
- یکپارچه سازی فرایند اجرای فعالیتهای فرهنگی.
- جلوگیری از موازی کاری و تداخل وظایف واحدها در حوزه فرهنگ.
- استفاده مطلوب از امکانات فرهنگی موجود. 

*اعضای شورا
1- وزیر نفت(رئیس شورا)
2- مدیر کل روابط عمومی وزارت نفت(عضو و نایب رئیس شورا)
3- مدیر امور مالی شرکت ملی نفت ایران
4- روسای روابط عمومی4 شرکت اصلی
5- رئیس امور فرهنگی و گردشگری شرکت ملی نفت ایران(عضو و دبیر شورا) 

*وظایف شورا
- تعیین سیاستهای فرهنگی و ابلاغ آنها به واحدهای تابعه جهت اجرا.
- بررسی و تصویب تقویم فرهنگی واحدهای ذیربط.
- بررسی و ارزیابی عملکرد واحدهای تابعه در حوزه فرهنگ.
- بررسی موارد پیش بینی نشده در تقویم فرهنگی واحدها و تصمیم گیری در مورد آنها.
- نظارت بر پرداخت حق‌الزحمه جهت فعالیتهای فرهنگی، هنری، سینمایی و مطبوعاتی.
- تصویب بودجه فرهنگی واحدهای تابعه بر اساس بندیماده104 قانون برنامه چهارم توسعه. 

*وظایف دبیر شورا
- بررسی اولیه پیشنهادات فرهنگی واصله به دبیرخانه.
- تهیه دستور جلسات شورا و ارائه آن به اعضا جهت طرح در جلسه.
- دعوت از اعضا جهت شرکت در جلسه.
- ابلاغ مصوبات شورا به واحدهای تابعه.
- پیگیری و دریافت گزارشات عملکرد واحدهای فرهنگی تابعه و پیشنهاد بررسی آنها در شورا
* جلسات شورا هر دو ماه یک بار تشکیل خواهد شد و تصمیمات آن با اکثریت نسبی آرا قابل اجرا می باشد.
* مصوبات شورا برای تمامی واحدهای فرهنگی تابعه لازم الاجرا خواهد بود.
* تعیین اعضای موقت شورا به پیشنهاد اعضاء و تصویب رئیس شورا صورت خواهد گرفت.
* اعضای موقت شورا به پیشنهاد اعضا و تصویب رئیس شورا در جلسه حضور خواهند یافت.
*استفاده از خدمات مشاوره ای اساتید دانشگاهی و سایر متخصصان و مشاوران فرهنگی و اجتماعی،جهت انجام پژوهشهای مرتبط با حوزه فرهنگ، به پیشنهاد اعضاء و تصویب رئیس شورا صورت خواهد گرفت.
در پایان ذکر این نکته را ضروری می دانم، که با وجود فرصتهای ارزشمند موجود از جمله؛ نگاه استراتژیک جنابعالی در مسند وزارت نفت، ظرفیتهای قانونی و شفافیت آئین نامه های اجرائی دولت در زمینه فرهنگ، شایسته است در سال89 که بنا به فرموده رهبر معظم انقلاب؛ سال همت مضاعف، کار مضاعف نامگذاری گردیده، با پیشگامی وزارت نفت و با هدف دستیابی به رسالت فرهنگی نظام جمهوری اسلامی، دستور فرمائید براساس پیشنهادات ارائه شده اقدامات لازم در حوزه های مرتبط با امور فرهنگی در سطح وزارت نفت صورت گیرد.
امیدوارم با نگاه سیستمی جنابعالی زمینه توسعه فعالیتهای فرهنگی بیش از پیش فراهم گردد.
انتهای پیام

شمس اله جشنی، کارشناس فرهنگی اجتماعی