پول يكى از پديده هاى پيچيده‏ء جهان مادىاست. از اين رو براى شناخت آن، مى‏بايست علاوه بر انتخاب روش مناسب، ابعاد مختلف آن، مورد بررسى قرار گيرد. براى نشان دادن پيچيدگى ماهيت پول كافى است به گفتار برخى از اقتصاد دانانى كه از تجربه‏ء چند صد ساله‏ء علم اقتصاد بهره مندند، توجه كنيم: كسى نيست كه به پول دست نزده باشد يا نداند پول چيست، اما پول حاوى رازهاى فراوانى است. مساله‏ء پول براى اقتصاددانان بسيار بغرنج و پيچيده است و بدون شك سال هاى متمادى اذهان آنان را به خود مشغول خواهد كرد. ((130)) اين گونه گفتار در مورد پول از طرف اقتصاددانان ، به ما هشدار مى‏دهد كه پول ممكن است داراى ماهيت وويژگى هاى چند گانه و چند پهلو باشد. وقتى احكام مختلفى در اسلام بر اساس ماهيت ويژه‏ء پول ، بر آن منطبق مى‏شود و اندك تفاوتى درحكم، بازتاب فراوانى در زندگى مردم و اجتماع خواهد داشت، حساسيت ما در شناختن چنين پديده اى دوچندان مى‏شود. برخى احكام فقهى- اقتصادى، كه در پى مشخص شدن ماهيت پول‏هاى فعلى معين مى‏شود از اين قرار است:

1-آيا خريد و فروش پول، راهكار درست و مشروعى است؟ در صورت جواز، آيا لازم است مقدار ريالى مورد معامله مساوى باشد؟ و در صورت عدم تساوى، آيا از مصاديق رباى معاملى مى‏شود؟

2- آيا جبران كاهش ارزش (پول در قرض،غصب، دزدى ، مهريه و...) از مصاديق رباست؟

3- آيا به پول‏هاى فعلى، مانند درهم و دينار زكات تعلق مى‏گيرد؟

4- آيا از نظر شرعى جايز است كه انتشار پول از طرف بانك مركزى ، آنچنان فزاينده باشد كه باعث كاهش ارزش پول گردد؟

5- آيا بردارايى مخمكس (خمس آن داده شده است) كه در طول سال بر اثر تورم افزايش اسمى آن بالا رفته است، به مقدار افزايش اسمى، خمس تعلق مى‏گيرد؟ به طور مثال اگر خمس مزرعه اى كه يك ميليون تومان ارزش دارد پرداخت شود،در صورتى كه در جامعه نرخ تورم 30درصد باشد، قيمت اسمى آن به مدت يك سال به يك ميليون و سيصد هزار تومان مى‏رسد آيا به مقدار سيصد هزار تومان افزوده شده‏ء اسمى ، در پايان سال خمس تعلق مى‏گيرد؟ همچنين احكام فقهى اقتصادى فراوان ديگرى كه از ذكر آنها خوددارى مى‏گردد. مشخص شدن احكام فوق در گروه پاسخ گويى به پرسش هايى پيرامون ماهيت پول است كه شمارى از آنها عبارتند از: