درباره معناى قرض در لغت عرب، در مجمع البحرين آمده است: قرض چيزى است كه به ديگرى مى دهى تا آن را به تو برگرداند و اصل آن به معناى قطع و بريدن است. پس قرض مالى است كه مالك با رضايت، آن را از مال خود جدا مى كند و به ديگرى واگذار مى كند، به شرط اين كه مثل آن را بر عهده گيرد.

قرض در قرآن

مشروعيت قرض امرى واضح است، اما اين كه چه آياتى از قرآن بر آن دلالت دارد، نيازمند دقت است. مسئله ديگر اين است كه آيا از آيات قرآن مى توان استحباب قرض دادن به مومنان را نتيجه گرفت؟

در قرآن، آيات زيادى وجود دارد كه در آن ها كلمه قرض به كار رفته است:

كيست كه به خدا قرض الحسنه اى دهد تا آن را براى او چندين برابر كند.(بقره/ ۲۴۵)

و نماز را برپا داريد و زكات بپردازيد و به خدا قرض دهيد، قرضى نيكو.(مزمل/ ۲۰)

اگر به خدا قرض الحسنه دهيد، آن را براى شما مضاعف مى سازد و شما را مى بخشد و خداوند شكر كننده و بردبار است. (تغابن/ ۱۷)

كيست كه به خداوند قرض الحسنه اى دهد، تا آن را براى او بيفزايد و براى قرض دهنده پاداش بزرگ است. (حديد/۱۱)

مردان و زنان انفاق كننده و آنها كه به خدا قرض الحسنه دهند، براى آنان (پاداش) مضاعفى است كه اجرى نيكو خواهند داشت. (حديد/۱۸)

استدلال شده است كه آيه ۲۴۵ سوره بقره و آيه هاى ۱۱ و ۱۸ سوره حديد بر فضيلت قرض به مومن و ثواب زياد آن و اين كه خداوند پاداش آن را خواهد داد، دلالت دارد. زيرا قرض حقيقى در مورد ذات بارى تعالى امكان ندارد و فرض احتياج درباره وى محال است، پس اين آيات حمل بر قرض دادن به مومنان مى شود. به اين برداشت اعتراض شده است كه قرض به به معناى اعطاى شىء است تا در وقت ديگرى عوض آن بازگردانده شود- در اين مورد استعاره است براى اعمال صالح، زيرا اعمال صالح كه بنده مومن انجام مى دهد، عوض آن در آخرت براى وى محفوظ است. بنابراين، اين دو آيه و نظير آنها بر مشروعيت قرض بر بندگان دلالتى ندارد. بيش تر مفسران هم بر اين باورند كه مراد از قرض دادن به خداوند در اين آيات انفاق و صدقه دادن در راه خدا است و قرض مصطلح مراد نيست.