راساس تصمیمات گرفته شده در بخش علوم زمین شناسی یونسکو، در سال ۱۹۹۷ برای حفظ میراثهای زمین،واژه ای جدید به نام ژئوپارک وارد علوم بین رشته ای شد.

پس از آن شبکه اروپایی ژئوپارک ها در اواسط سال ۲۰۰۲ با چهار عضو تاسیس گردید (فرانسه،آلمان،اسپانیا و یونان). ژئوپارکها در این چهار کشورتاحدودی دارای ویژگی های طبیعی ،اقتصادی واجتماعی یکسانی هستند. علاوه بر این ژئوپارکها که درمناطق روستایی واقع شده اند دارای پتانسیل های طبیعی وفرهنگی بالا می باشند؛ در ضمن هر چهار کشور در قلمروهای مذکوربا مشکلاتی همچون بیکاری،مهاجرت و رکود اقتصادی روبرو بودند. در این موقعیت مدیران محلی و موزه ها با ایجاد شبکه اروپایی ژئوپارکها سعی در برطرف کردن معضلات موجود داشتند. لازم بذکر است که در آن زمان این شبکه هیچ پشتیبانی مالی از یونسکو دریافت نمی کرد ( زورش ، ۲۰۰۴، ۲۰۰۹ ).

پس از آن یک قرارداد همکاری بین شبکه اروپایی ژئوپارکها وبخش علوم زمین یونسکو امضا شد و در طول اولین کنفرانس بین المللی ژئوپارکها که در چین برگزار شد(۲۰۰۴) شبکه جهانی ژئوپارکها با تصویب یونسکو تاسیس گردید ( شبکه اروپایی ژئوپارکها ، ۲۰۰۱). هدف اصلی این شبکه نه تنها تبادل اطلاعات بین کارشناسان زیر چتر یونسکو بود، بلکه شناسایی وحفاظت از میراث های طبیعی ، زمین شناسی و فرهنگی منحصربه فرد در سراسر کره زمین در راس برنامه های یونسکو قرار داشت ( ایدر و پاتزاک ، ۲۰۰۴).

شبکه جهانی یونسکو ژئوپارکها را قلمروهائی تعریف می کند که نه تنها دارای میراثهای طبیعی و زمین شناسی منحصر به فرد هستند بلکه ویژگیهای فرهنگی و سنتی نیز درآن چشمگیر می باشد.

یونسکو معتقد است که ژئوپارکها تنها سایتهایی برای مسافرت ،مشاهده مناظرزیبا، تفریح و طبیعت درمانی نیستند، بلکه این محدوده ها فاکتورهای کلیدی برای حفظ میراثهای زمین شناسی و کلاسهای آموزشی برای کسب تجارب بیشتردر زمینه علوم زمین شناسی و ژئومرفولوژی می باشند. پس ژئوپارکها مناطق حفاظت شده ای هستند که برای رسیدن به سه هدف حفاظت،آموزش و توسعه ژئوتوریسم احداث می گردند ( یونسکو ، ۲۰۰۶).

ادامه مطلب...

 صنعت گردشگری هم اکنون از جایگاه بسیار خوبی در سطح جهانی برخوردار است . این صنعت ضمن درآمدزایی بسیار گسترده موجب نزدیک تر شدن ملل ، اقوام و فرهنگ ها به یکدیگر شده است.هر ساله میلیون ها نفر در سراسر جهان به سفر می روند و تقریبا مسافرت به بخشی از زندگی مردم جهان بدل شده است. با این حال صنعت گردشگری در ایران و میزبانی از گردشگران خارجی همچنان بدون رونق پیگیری می شود به گونه ای که در سالهای اخیر تقریبا در هرماه تنها ۱۷۰ هزار نفر مسافر خارجی به کشور سفر کرده است در حالی که کشور ترکیه در سال جاری هر ماه میزبان بالغ بر ۲/۵ میلیون گردشگر بوده است.با این حال باید گفت با توجه به افق پیش روی صنعت جهانگردی در ایران که مختصات آن در سند چشم انداز ۲۰ ساله کشور تدوین شده است ایران در سال ۱۴۰۴ می بایست میزبان ۲۰ میلیون گردشگر باشد .

اما با توجه به وضعیت فعلی گردشگری در ایران و همچنین پیش بینی های سازمان شورای جهانی جهانگردی، ایران با روند فعلی نمی تواند به چنین عددی در سالهای پیش رو دست یابد . چرا که با توجه به پیش بینی صاحب نظران و همچنین موسسات بین المللی جهانگردی ایران در سال های پیش رو نه تنها با رشد در صنعت توریسم روبه رو نمی شود بلکه در سال ۲۰۲۰ با تجربه رشد ۳.۸ درصدی علنا ناقوس شکست زودهنگام صنعت گردشگری در ایران به صدا در می آید.اما باید دانست طی یک برنامه ریزی منسجم و هدفمند می توان طی ۱۵ ساله آینده و حتی پیش از رسیدن به سال ۱۴۰۴ به اهداف سند چشم انداز دست یافت.

ادامه مطلب...

 در کشورمان با به ته رسیدن چاه های نفت حدود یک دهه است که مسئولان را به فکر توجه جدی تر به گردشگری انداخته است. نفت روزی تمام می شود اما آثار تاریخی، منابع طبیعی، کوه ها، دریاچه ها، رودخانه ها،دشتهایوسیع، گونه های متنوع گیاهی و جانوری سال های به مراتب بیشتری دوام می آورند

ایران با داشتن یک میلیون و ۲۰۰ تپه و صدوپنجاه هزار اثر تاریخی و منابع متنوع طبیعی جزء ده کشور اول دارای جاذبه های توریستی دنیا و ۵ کشور اول در زمینه تنوع و جذابیت اکوتوریسم دنیا است. وجود بیش از ۸ هزار گونه گیاهی، ۵۰۰ گونه پرنده، ۱۶۰ گونه پستاندار و یک هزار گونه خزنده و آبزی در ایران، درختان کهنسال، چشمه های آب معدنی، رشته کوه های البرز و زاگرس، بیابان های وسیع، ۵۰ دریاچه داخلی و بزرگ ترین دریاچه جهان، جنگل های انبوه، دومین دریاچه شور جهان (ارومیه) و آثار تاریخی بی شمار با ۶۰۰۰ سال سابقه تمدنی دارای ظرفیت عظیمی است تا با برنامه ریزی دقیق و کارشناسانه، درآمدی بیش از درآمد نفت را نصیب کشورمان بکند تا بدین ترتیب از این اختاپوس ۶۰ ساله نفت رهایی یابد.

وقتی امارات متحده عربی به عنوان یک کشور نفتی در حال حاضر تنها یک چهارم درآمد ارزی خود را از نفت تامین می کند و ترکیه در همسایگی ما در طول یک سال ۱۷ میلیارد دلار از طریق جهانگردی درآمد ارزی کسب می کند. اما کشور ما با وجود جاذبه های فراوان طبیعی و تاریخی به رتبه ای بالاتر از ۷۵ در بین کشورهای عضو سازمان جهانی توریسم، دست نیافته است. این امر بیانگر آن است که هنوز یک عزم ملی و جدی برای افزایش جهانگرد و درآمد ناشی از آن در کشورمان وجود ندارد. تقریباً در همه تصمیم گیری های مدیران اجرایی بی توجهی به محیط زیست و میراث فرهنگی دیده می شود: احداث بنای جهان نما در حریم میدان نقش جهان اصفهان، احداث جاده ترانزیتی و پل عبوری از شهر تاریخی نیشابور و ... همه اینها باعث شده است تا در سال ۱۳۸۲ تنها ۵۰۰ میلیون دلار از طریق جهانگردی درآمد داشته باشیم.

گردشگری به عنوان سومین صنعت بزرگ دنیا علاوه بر اشتغال زایی باعث تحصیل ارز، تامین آرامش، توزیع عادلانه ثروت و تبادل فرهنگ ها می شود. با ورود هر گردشگر زمینه اشتغال ۳ تا ۵ نفر ایجاد می شود، به طوری که براساس پیش بینی سازمان جهانی جهانگردی تا سال ۲۰۱۰، ۴۳ درصد از فرصت های شغلی دنیا در ارتباط با صنعت گردشگری خواهد بود و در آینده نزدیک این صنعت به مهم ترین شاخص اقتصادی هر کشور تبدیل خواهد شد. در حال حاضر سالانه حدود ۸۰۰ میلیون نفر به جهانگردی می پردازند که از این طریق ۷۰۰ میلیارد دلار جابه جا می شود یعنی ۵/۲ برابر درآمد نفتی کشورهای سازمان اوپک، به طوری که برخی کشورها همچون اسپانیا قسمت اعظم درآمد صادراتی خود را از توریسم به دست می آورند. اما سهم کشورمان از این خوان گسترده چقدر است؟

ادامه مطلب...