من جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند.
من جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند.
و ما خلقت الجنّ و الانس الاّ لیعبدون.
من جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند (و از این طریق تکامل یابند و به من نزدیک شوند. « ذاریات ، 56»
هدف خلقت انسان
از مهمترین سؤالاتی که هر کس از خود میکند این است که ما برای چه آفریده شدهایم؟ و هدف آفرینش انسانها و آمدن به این جهان چیست؟
آیات فوق به این سؤال مهم و همگانی با تعبیرات فشرده و پر محتوائی پاسخ میگوید:
میفرماید: من جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند.
(و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون)
آیاتمورد بحث تنها روی مسأله عبودیت و بندگی تکیه میکند، و با صراحت تمام آنرا به عنوان هدف نهایی آفرینش جن و انس معرّفی مینماید.
هدفاصلی همان (عبودیت) است که در آیات مورد بحث به آن اشاره شده، و مسأله (علم و دانش) و(امتحان و آزمایش) اهدافی هستند که در مسیر عبودیت قرار میگیرند، و (رحمت واسعه خداوند) نتیجه این عبودیت است.
به این ترتیب روشن میشود که ما همه برای عبادت پروردگار آفریده شدهایم، اما مهم این است که بدانیم حقیقت «عبادت» چیست؟
آیاتنها انجام مراسمی مانند رکوع و سجود و قیام و قعود و نماز و روزه منظور است؟ یا حقیقتی است ماورای اینها؟ هر چند عبادات رسمی نیز همگی واجد اهمیتند.
برای یافتن پاسخ این سؤال باید روی واژه (عبد) و (عبودیت) تکیه کرد و به تحلیل آنها پرداخت.
(عبد)از نظر لغت عرب به انسانی میگویند که سر تا پا تعلق به مولا و صاحب خود دارد، ارادهاش تابع اراده او، و خواستش تابع خواست او است. در برابر او مالک چیزی نیست، و در اطاعت او هرگز سستی به خود راه نمیدهد. و به تعبیر دیگر (عبودیت) اظهار آخرین درجه خضوع در برابر معبود است، و به همین دلیل تنها کسی میتواند معبود باشد که نهایت انعام و اکرام را کرده است و او کسیجز خدا نیست. بنابراین عبودیت نهایت اوج تکامل یک انسان و قرب او به خدا است. عبودیت نهایت تسلیم در برابر ذات پاک او است.
عبودیتاطاعت بیقید و شرط و فرمانبرداری در تمام زمینههاست و بالأخره عبودیت کامل آن است که انسان جز به معبود واقعی یعنی کمال مطلق نیندیشد جز در راه او گام برندارد، و هر چه غیر او است فراموش کند حتی خویشتن را![1]
درحدیث دیگری از امام صادق ـ علیه السّلام ـ میخوانیم که امام حسین ـ علیه السّلام ـ در برابر اصحابش آمد و چنین فرمود: ان الله عزوجل ما خلق العباد الا لیعرفوه، فاذا عرفوه عبدوه، فاذا عبدوه استغنوا بعبادته عن عبادة من سواه.
(خداوندبزرگ بندگان را نیافریده مگر به خاطر این که او را بشناسند، هنگامی که او را بشناسند عبادتش میکنند، و هنگامی که بندگی او کنند از بندگی غیر او بینیاز میشوند).
لذادر حدیثی از امام صادق ـ علیه السّلام ـ میخوانیم که وقتی از تفسیر این آیه (و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون) از آن حضرت سؤال کردند، فرمود: خلقهم للعبادة:آنها را برای عبودیت آفریده است.
راوی میگوید: سؤال کردم: خاصةام عامة؟آیا گروه خاصی منظور است یا همه مردم؟
[1] . سورهی ذاریات آیهی 56 ـ نمونه، ج 22، ص 384.
ادامه مطلب
هیچ قدمی نیست که برای نماز جمعه برداشته شود، مگر اینکه....
هیچ قدمی نیست که برای نماز جمعه برداشته شود، مگر اینکه....
امام صادق(ع) فرمودند: "هیچ قدمی نیست که برای نماز جمعه برداشته شود، مگر اینکه خداوند بدن او را بر آتش حرام می کند".
امام صادق(ع) از پدر بزرگوارش نقل می کند: هنگامی که رسول خدا (ص) ایستاده و خطبه می خواند، در مدینه بازاری بود که به آن بازار "بطحاء" می گفتند و قبیله بنی سلیم روز جمعه به آن بازار بَرده ، اسب و گوسفند می آوردند، و انصار برای تبلیغ کالا ،ساز و دُهُل می نواختند.
نمازگزاران چون آن صدا را می شنیدند، به سوی بنی سلیم شتافته و پیامبر را در حال خطبه خواندن رها کردند الا تعدادی کم چون علی (ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، فاطمه (س)، سلمان، ابوذر، مقداد و تعدادی دیگر، خداوند به خاطر این کار آنان را سرزنش نمود و در این رابطه آیه نازل شد." هنگامى که آنها تجارت یا سرگرمى و لهوى را ببینند پراکنده مى شوند و به سوى آن مى روند و تو را ایستاده به حال خود رها مى کنند بگو: آنچه نزد خداست بهتر از لهو و تجارت است، و خداوند بهترین روزى دهندگان است"
ادامه مطلب
نماز و تمام عبادات و زندگی و مرگ من همه برای خداوند پروردگار جهانیان است
نماز و تمام عبادات و زندگی و مرگ من همه برای خداوند پروردگار جهانیان است
قل انّ صلاتی و نسکی و محیای و مماتی لله ربّ العالمین.
بگو همانا نماز و تمام عبادات و زندگی و مرگ من همه برای خداوند پروردگار جهانیان است. «انعام، 162»
آیهاشاره میکند به این که بگو نه تنها از نظر عقیده من موحّد و یکتا پرستم بلکه از نظر عمل هر کار نیکی که میکنم نماز من و تمام عبادات من و حتی مرگو حیات من همه برای پروردگار جهانیان است. برای او زندهام به خاطر او میمیرم و در راه او هر چه دارم فدا میکنم تمام هدف من و تمام عشق من و تمام هستی من او است قل ان صلاتی و نسکی و محیای و مماتی لله رب العالمین
«نسک»در اصل به معنی عبادت است و لذا به شخص عبادت کننده (ناسک) گفته میشود ولی این کلمه بیشتر درباره اعمال حج به کار میرود و میگویند: مناسک حج،بعضی احتمال دادهاند که (نسک) در اینجا به معنی (قربانی) بوده باشد ولی ظاهر این است که هر گونه عبادتی را شامل میشود در واقع نخست اشاره به نماز(صلوة) به عنوان مهمترین عبادت شده بعد همه عبادات را به طور کلی بیان کرده است یعنی هم نماز من و هم تمام عباداتم و حتی زندگی و مرگم همه برای او است.[1]
[1] . تفسیر نمونه، ج 6، ص 61 ـ سورهی انعام، آیهی 162.
ادامه مطلب
نماز شب و نافلهی صبح
نماز شب و نافلهی صبح
و اصبر لحکم ربّک فانّک باعیننا و سبّح بحمد ربّک حین تقوم، و من اللّیل فَسَبِّحهُ و ادبار النّجوم.
درطریق ابلاغ حکم پروردگارت صبر و استقامت کن چرا که تو در حفاظت کامل ما قرار دادی و هنگامی که برمیخیزی پروردگارت را تسبیح و حمد گوی و (همچنین) به هنگام شب او را تسبیح کن و به هنگام پشت کردن ستارگان و طلوع صبح.
«طور ، 48 و 49»
دراین آیه پیامبر را در مقابل این همه کارشکنیها و تهمتها و ناسزاها دعوت به صبر و استقامت میکند، میفرماید: (در طریق ابلاغ حکم پروردگارت صبر و شکیبایی و استقامت کن.
اگرتو را کاهن و مجنون و شاعر میخوانند صبر کن و اگر آیات قرآن را افتراهایی میپندارند که به خدا بسته شده است شکیبایی نما و اگر در برابر این همه براهین منطقی باز به لجاج و عناد ادامه میدهند استقامت به خرج ده،مبادا دلسرد و یا ضعیف و ناتوان شوی.
واز آنجا که راز و نیاز با خدا و نیایش و عبادت او و تسبیح و تقدیس ذات پاکاو، به انسان آرامش و نیرو میبخشد به دنبال دستور صبر میفرماید:
و سبح بحمد ربک حین تقوم.
هنگامی که برمیخیزی تسبیح و حمد پروردگارت را بجا آور.
هنگامیکه در سحرگاه برای عبادت و نماز شب برمیخیزی و هنگامی که از خواب برای ادای نماز واجب برمیخیزی و هنگامی که از هر مجلس و محفلی برمیخیزی، حمد وتسبیح او کن.
مفسراندر این آیه تفسیرهای گوناگونی دارند ولی جمع میان همه اینها نیز ممکن است، چه در سحرگاه برای نماز شب، و چه بعد از خواب برای ادای فریضه، و چه بعد از قیام از هر مجلس باشد.
آریروح و جانت را به تسبیح و حمد خدا نور و صفا ببخش، زبانت را به ذکر او خشبو کن، از یاد او مدد بگیر و برای مبارزه با کار شکنیهای دشمن آماده شو.
در روایات متعددی آمده است که پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ هنگامی که از مجلس برمیخاست تسبیح و حمد به جا میآورد و میفرمود:
انّه کفّارة المجلس.
این تسبیح و حمد کفاره مجلس است![1]
و من اللّیل فسبّحه و ادبار النّجوم.
همچنین در شب او را تسبیح کن و به هنگام پشت کردن ستارگان و طلوع صبح.
بسیاریاز مفسران جمله (و من اللّیل فسبحه) را به (نماز شب) تفسیر کردهاند، (و ادبار النجوم) را به دو رکعت نافله صبح که در آغاز طلوع فجر و به هنگام پنهان شدن ستارگان در نور صبح انجام میشود.
بههر حال عبادت و تسبیح و حمد خدا در دل شب و در آغاز طلوع فجر لطف و صفای دیگری دارد و از تظاهر و ریا دورتر است و آمادگی روحی برای آن بیشتر میباشد چرا که کارهای مشغول کننده زندگی روزانه تعطیل است استراحت شبانه به انسان آرامش بخشیده، قال و غوغا فرو نشسته و در حقیقت همزمان با وقتی است که پیامبر به معراج رفت و در مقام (قاب قوسین) در آن خلوتگه راز قرار گرفت و با خدای خود به راز و نیاز پرداخت.
و به همین دلیل در آیات مورد بحث روی این دو وقت تکیه شده است.
و در حدیثی از پیغمبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ میخوانیم:
رکعتا الفجر خیر من الدّنیا و ما فیها.
دو رکعت نافله صبح برای تو بهتر است از دنیا و آنچه در دنیاست.[2]
[1] . تفسیر المیزان، ج 19، ص 24.
[2] . تفسیر نمونه، ج 22، ص 467 الی 469.
ادامه مطلب
درباره وبلاگ
آرشیو ماهانه
آرشیو موضوعی
آمار وبلاگ
دیگر امکانات
دستور آسان نماز شب از زبان حجت الاسلام عالی وصیت شهدا