عبادت نیاز روح انسان

همانگونه که جسم انسان نیازهای زیادی دارد که همه برای تأمین آن نیازها تلاش می کنند، روح نیز دارای نیازهای گوناگون است که می بایست به آنها توجه کرد وآنها را برآورده ساخت. تفاوتی که میان دو نوع، نیاز وجود دارد این است که نیازهای جسمی مادی هستند و خیلی زود مورد توجه انسان قرار می گیرند و انساندر صدد تأمین آنها برمی آید، ولی نیازهای روحی و معنوی به علت غیر محسوس بودن، چندان احساس و ادراک نمی شوند. یکی از نیازهای ثابت بشر در طول تاریخ، نیاز به پرستش و عبادت بوده است که از آغاز آفرینش انسان وجود داشتهو امروزه نیز از نیازهای جدی او به شمار می آید؛ چرا که عبادت وسیله ارتباط با آفریدگار و ابزار تقرب به خداست. در واقع سیر از مخلوق به خالق است که در ایجاد تعادل روحی و روانی انسان نقش بسزا دارد.(1) از این رو خداوند می فرماید: (الذین آمنوا و تطمئن قلوبهم بذکر الله الا بذکر الله تطمئن القلول)؛(2) آنها کسانی هستند که ایمان آورده اند و دل هایشان به خدامطمئن و آرام است. آگاه باشید که با یاد خدا دل ها آرامش می یابد.
ذکر الله مناسب ترین، کوتاه ترین، آسان ترین، کم ضرر و کم هزینه ترین راه برای تحصیل اطمینان خاطر و آرامش روحی و روان است.(3)
معصومین(علیهم السلام) به این نیاز روحی، توجه کامل داشته و درباره ی عبادت و مناجات با پروردگار نهایت جدّ و جهد را از خود نشان داده اند. اگر به سیره آن بزرگواران نگاه کنیم، عبادت و پرستش را سرلوحه برنامه زندگی ایشان می بینیم. قرآن کریم درباره ی عبادت پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می فرماید: (ان ربک یعلم انک تقوم ادنی من ثلثی اللیل و نصفه و ثلثه وطائفه من الذین معک)؛(4) در حقیقت پروردگارت می داند که تو و گروهی که با تو هستند، نزدیک به دو سوم از شب یا نصف آن یا یک سوم آن را [به نماز] بر می خیزید.
طاووس یمانی می گوید: علی بن الحسین(علیه السلام) را دیدم ازوقت عشا تا سحر به دور کعبه طواف می کرد، چون خلوت شد، به آسمان نگریست و عرض کرد: خدایا! ستارگان در افق ناپدید شدند و چشمان مردم به خواب رفتند و درهای تو به روی درخواست کنندگان گشوده شده است. حضرت دعا می کرد و اشک می ریخت و به زمین می افتاد و سجده می کرد. نزدیک رفتم، سرش را به زانو نهادم وگریستم. اشکم سرازیر شد و بر چهره اش چکید؛ برخاست و نشست و فرمود: کیست که مرا از یاد پروردگارم بازداشت؟
عرض کردم: یابن رسول الله(علیه السلام)، من طاووس یمانی هستم. این زاری و بی تابی برای چیست؟ ما باید چنینگریه و زاری کنیم که گناه کار و جفاپیشه هستیم، نه شما که پدرت حسین بن علی(علیه السلام) و مادرت فاطمه زهرا (علیهاالسلام) و جدت رسول خدا(صلی الله علیه و آله)هستند. فرمود: «هیهات هیهات یا طاووس! دع عنی حدیث أبی و أمی و جدی خلق الله الجنه لمن إطاعه و أحسن ولو کان عبداً حبشیاً و خلق النار لمن عصاه ولو کان ولداً قرشیاً؛(5) نه نه ای طاووس! سخن درباره ی آباو اجداد را کنار بگذار، خدا بهشت را برای کسی آفریده است که مطیع خدا و نیکوکار باشد، هرچند غلام سیاه حبشی باشد و آتش را آفریده است برای کسی که نافرمانی او کند، گرچه آقازاده ای از قریش باشد».

پی نوشت:

1. طهارت روح، ص 45.

2. رعد، آیه ی 28.
3. تفسیر نمونه، ج10، ص210
4. مزمل، آیه ی 20.
5. بحارالانوار، ج46، ص81و82.