تورم بالا یکی از مسایلی است که در سال های اخیر و خصوصا در سال جاری بطور خاص نظر اقتصاد دانان ایرانی را به خود جلب نموده است . بررسی دلایل بروز تورم از مسایلی است که در روزهای اخیر باعث بروز اختلاف نظر هایی در میان کارشناسان اقتصادی شده است .
از آنجا که آموزه های مرسوم اقتصاد ، بروز تورم را ناشی از نقدینگی –به عنوان علت اصلي مساله– بر می شمارد و از سویی از آنجا که رویکردهای رقیب و یا منتقد در اقتصاد ایران کمتر مورد بحث و بررسی قرار میگیرد، با توجه به نوشته قبلی این وبلاگ ، بد نیست به بررسی علت بروز تورم از منظر ساختارگرایان –که به نوعی منتقد رویه مرسوم اقتصاد نیز میباشد – پرداخته شود . برا ی تهیه این مطلب از نوشته های آقای دکتر شاکری در مرکز پژوهش های مجلس(در سالهای گذشته) و نیز چند کتاب و مقاله استفاده شده است:
1- ساختارگرایان در چارچوب روش شناختي خود عرضه پول را غالبا درون زا و منفعل ارزیابی میکنند و معتقدند که پول در بسیاری از موارد نسبت به سطح فعالیت های اقتصادی و نرخ تورم تعدیل میشود . آنها قبول دارند که بانک های مرکزی میتوانند با اقدامات وسیع و پر زحمت از عرضه پول جلوگیری و در نتیجه تورم را تا حدی کنترل نمایند اما در بسیاری از بخش ها کاهش دادن عرضه پول بیشتر به کاهش تولید منجر میشود تا کاهش تورم .
2- ساختارگرایان معتقدند تا وقتی که عوامل اقتصادی در اقتصاد قدرت شخصی قابل ملاحظه ای دارند و انتظارات تورمی شدید و مستمر است، فشار قیمت ها میتواند ادامه داشته باشد. زیرا آنها ریشه های تورم را در تضاد ها و اصطکاک های توزیعی حل نشده ( unsolved distributional conflicts ) و سازوکارهای انتشار شوک و عکس العمل ها (مانند شاخص بندی دستمزدها و قراردادها) و تنگناهای طرف عرضه و ساختار اقتصاد جستجو میکنند.
3- ساختارگرایان معتقدند که تورم ماهیتا یک فرایند و جریان پویای دوگانه است .یعنی اگرچه به طور اجتناب ناپذیری یک بعد پولی دارد،اما در عین حال قیمت ها را هزینه ها تعیین میکنند.
3-1. به تعبیری تضاد اجتماعی ارزش نهاده ها مثل دستمزدهای اسمی ،نرخ ارز و قواعدشاخص بندی دستمزدها دست به دست هم میدهند تا پویاییهای تورم را فعال کرده و سطح قیمت ها را بالا ببرند.
4- ساختارگرایان همچنین معتقدند که عدم تحرک منابع ، تقسیم شدن بازار و عدم تعادل بین عرضه و تقاضا ی بخشی و عدم قابلیت رشد مستمر و بالا دراقتصاد را به عنوان عوامل ساختاری تورم میباشد .