همت مضاعف در علم و تحقیق
 
  ما میتوانیم...
 
صنايع دريايي

1 ــ لندينگ كرافت

اين شناور هزارتني توانايي حمل سوخت، آب شيرين و ماشين‌آلات را دارد و از سرعت بالايي برخوردار است. اين شناور داراي سيستم رانش و نيز سيستم‌هاي فرعي و جنبي ديگر ازجمله ديزل ژنراتورها، پمپ‌هاي آب شيرين و شور و همچنين مخازن حمل آب وسوخت، انبارهاي خشك جهت حمل محموله در زير عرشه است. شناور <لندينگ كرافت> هزارتني، علاوه بر مخازن آب و سوخت مصرفي و امكان زيست براي خدمه مي‌تواند برروي عرشه، بار حمل كند. بدنه شناور و سازه آن از نوع مناسب براي دريا ساخته شده و تجهيزات داخلي آن همه از نوع دريايي است.

2 ــ ب)‌ حوضچه تعمير شناور ــ 150

اين حوضچه شناور جهت تعميرات دوره‌اي و غيرمترقبه ناوچه‌ها و كشتي‌هاي آموزشي و منطبق با شرايط جوي درياي خزر طراحي شده است.

3 ــ ب)‌ ناوچه موشك‌انداز ذوالفقار

اين شناور كه به پيشرفته‌ترين تجهيزات الكترونيكي، مخابراتي و اپتيكي مجهز است، داراي سرعت و قدرت مانور قابل ملاحظه است و طراحي آن براساس شرايط آب و هوايي و ويژگي‌هاي منطقه خليج فارس انجام شده است.

4 ــ ب)‌ زيردريايي السابحات 15

اين زيردريايي از نوع مرطوب است و مي‌تواند براحتي تا نقاط نزديك دشمن، عمليات مختلف از جمله گشت شناسايي، پياده كردن تكاور، حمل و نصب مين و هدايت توپخانه را انجام دهد. شناورهاي زير دريايي السابحات از نوع زير دريايي‌هاي كلاس سبك و چابك هستند كه به دست متخصصان توانمند داخلي كاملا بومي ‌شده و قابليت توليد انبوه دارد.

5 ــ ب)‌ هواناو يونس

اين هواناو ظرفيت حمل سرنشين و بار را دارد. اين هواناو از سرعت و قدرت بالا‌يي برخوردار است و برد عملياتي كه دارد مي‌تواند خليج فارس و درياي عمان را بدون نياز به سوختگيري مجدد طي نمايد.

6 ــ ب)‌ قايق پرنده

قايق پرنده، شناوري است كه اغلب كاركردهاي عمليات هواپيماهاي آب‌نشين را به طور ايمن و با كمترين هزينه انجام مي‌دهد. قايق پرنده قادر است با سرعت زياد و با ارتفاع كم از سطح آب دريا پرواز نمايد. قدرت مانور بي‌مانند، امكان استفاده بهينه در تمام منطقه خليج فارس و درياي عمان، پوشيده بودن از ديد رادارهاي سطحي و هوايي و غيرقابل رهگيري بودن، از جمله قابليت‌هاي ويژه اين قايق است. از اين قايق پرنده مي‌توان انواع پرتاب‌ها و شليك‌ها را با قدرت رهگيري بسيار دقيق و در حال حركت انجام داد. در حال حاضر تنها تعداد معدودي از كشورها اين نوع شناور را در اختيار دارند.

7 ــ ب)‌ حوضچه شناور 4 هزار تني

اين حوضچه ماموريت بالابري و تعمير شناورها تا وزن 4 هزار تن را انجام مي‌دهد.

8 ــ ب )‌ اتاق‌هاي فشار

اتـاق‌هـاي فـشـار در انـجـام عـمـلـيـات فشارگذاري و فشاربرداري بر روي غواص و همچنين امور پزشكي به كار مي‌رود.

9 ــ ب)‌ زيردريايي قائم

شناور زيرسطحي در كلاس نيمه‌سنگين با قابليت حمل و پرتاب انواع اژدر، موشك‌هاي زيرسطحي و جابجايي نيروهاي عمليات ويژه را دارا است.

10 ــ ب) زيردريايي ميدجت

زيردريايي ميدجت، يك شناور زيرسطحي سبك است كه در حمله به كشتي‌هاي ساكن يا متحرك، قطع دژهاي حمل و نقل دشمن و شناسايي اهداف نظامي به كار مي‌رود، قابليت حمل تكاوران را دارد و مي‌تواند چنان در زير آب مخفي شود كه حتي با تجهيزات روزآمد شناسايي، قابل شناسايي نباشد.

11 ــ ب) زيردريايي غدير

زيـــردريـــايـــي كـــلاس غـــديـــر يــكــي از مــدرن‌تــريــن زيردريايي‌هاي هم نسل خود در جهان محسوب مي‌شود. اين زيردريايي سبك به جديدترين تجهيزات نظامي‌و امكانات الكترونيكي مجهز است و طراحي و ساخت آن با همكاري دانشگاه‌هاي كشور انجام شده است. بررسي‌هاي كارشناسان نظامي‌دريايي ايران، از برابري توان اين زيردريايي با نمونه‌هاي خارجي حكايت دارد و به دليل سبكي آن، قابليت انجام ماموريت‌هاي با سرعت زياد را دارا است.


[یک شنبه 26 اردیبهشت 1389 ]  [9:39 AM]  [مرجان ب]


نـتـيـجـه آن رويـكـرد و ايـن سـازمـاندهي، پيشرفتهاي چشمگيري بود كه نصيب جمهوري اسلامي در حوزه دفاعي شد كه نقش بازدارنگي زيادي را بازي ميكند و دشمنان را از درگيري با ايران باز ميدارد. در زير فهرستي از اين تواناييها ارائه مي‌شود.

الف)‌ صنايع موشكي

1ــ الف)‌ موشك شهاب ــ 3

موشك شهاب 3 موشكي ميان برد بالستيك (MRBM) ،‌ با سوخت مايع است. سيستم اختصاصي ناوبري موشك‌هاي شهاب علاوه بر آن كه قدرت شناسايي و اصابت به اهداف را به‌گونه‌اي بسيار دقيق در اختيار ايران قرار داده است، در صورت خروج از مسير تعيين شده نيز مي‌تواند آن را تصحيح كند و درصد اطمينان از برخورد را به نحو چشمگيري افزايش دهـد. نـكـتـه ديـگـر درخـصـوص بهينه‌سازي استفاده از موشك‌هاي شهاب، تغيير زاويه شارژ موشك شهاب است كه با زاويه صفر با سطح افق مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اين تغيير موجب مي‌شود فواصل آماده‌سازي شليك موشك‌ها كمتر شود و قدرت متحرك‌سازي شليك‌ها افزايش يابد تا شليك‌هايي نامحدود را در زمان‌هاي كوتاه شاهد باشيم.

2ــ الف)‌ موشك فاتح ــ 110

ايـن موشك زمين به زمين هدايت شونده از جمله موشك‌هاي كوتاه‌برد است و از سوخت جامد بهره مي‌برد و دقت بالايي در هدف‌گيري و انهدام اهداف تعيين شده دارد.

3ــ الف)‌ موشك شهاب ثاقب

اين موشك كوتاه‌برد جهت دفاع ضدهوايي در ارتفاع پايين به كار مي‌رود و داراي ردياب براي حمله به هدف است. اين موشك از سيستم هدايت فرماندهي و كنترل بي‌سيم برخوردار است.

4ــ الف)‌ موشك صياد 1

صياد 1 موشكي پدافني است كه در برد متوسط و بلند براي دفاع هوايي به كار مي‌رود.

5ــ الف)‌ موشك ضدزره طوفان2

اين موشك براي هدف قرار دادن تانك‌هاي مجهز به زره‌هاي واكنش‌گر، طراحي و توليد شده و قادر است كليه اهداف خود را در روز و شب، رهگيري و منهدم سازد. اين مـوشـك عـلاوه بـر خـصـوصـيـات ذكـر شـده بـه سيستم ضدجمينگ نيز مجهز است.

6ــ الف)‌ موشك نور

موشك نور نخستين موشك كروز ساحل به دريا است كه قادر است اهداف سطحي را با دقت مورد اصابت قرار داده و منهدم نمايد.

7ــ الف)‌ موشك دومرحله‌اي دراگون

اين موشك با انهدام زره واكنشي در هدف زرهي مورد نظر نفوذ و آن را منهدم ميكند.

8 ــ الف)‌ موشك توسن 1

اين موشك براي انهدام هدف‌هاي زرهي، تانك‌هاي با زره واكنشي، انهدام مواضع بتوني و هدف‌هاي دريايي طراحي شده و داراي عمق نفوذي در حدود 800 ميلي‌متر و سرعت متوسط 600 متر در ثانيه است.

9 ــ الف)‌ سلاح ميثاق ــ 1

ميثاق ــ 1، نوعي سيستم دفاع ضدهوايي نسل دوم و كوتاه‌برد به شمار مي‌آيد. با اين سلاح قابل حمل مي‌توان از روي شانه به تمامي جهات شليك نمود. اين موشك زمين به هوا است و قابليت ردگيري جنگنده‌ها و بالگردهاي دشمن را دارد و سبك و قابل حمل توسط نفر مي‌باشد و از روي تمامي‌ شناورهاي تندرو قابل پرتاب است.

10 ــ الف)‌ موشك كوثر

موشك «كوثر» نوعي موشك كروز است و سلاحي هوشمند به شمار مي‌آيد كه مي‌تواند در سه وضعيت: ساحل به دريا، دريا به دريا و هوا به دريا اهداف خود را مورد اصـابـت قرار دهد. اين موشك در دو نوع راديويي و تلويزيوني طراحي شده است كه نوع تلويزيوني آن قابل رديـابي نيست. همچنين اين موشك از سيستم)FCS) )Fire Control Sysrem برخوردار است و در جنگ‌هاي الكترونيكي از سيستم جستجوگر بالا استفاده مي‌كند به گـونـه‌اي كـه مـي‌تـوانـد از سـيـسـتـم‌هـاي مـنـحرف‌كننده موشك‌هاي موجود در جهان گريز كند. موشك كوثر مي‌تواند از روي يك شناور و يا يك خودرو هم پرتاب شود. اين موشك علاوه بر توانايي دفاع از خطوط ساحلي و جزاير مي‌تواند با هر گونه تهاجم ‌خارج از منطقه مقابله كند.

11 ــ الف)‌ توپ پدافند هوايي 35 ميلي‌متري

توپ پدافند هوايي 35 ميلي‌متري سلاحي مدرن با سامانه كنترل آتش و سيستم‌هاي راداري پيشرفته و برد كوتاه است كه با حجم آتش بسيار بالاي خود قادر است اهداف مختلف هوايي اعم از هواپيما، بالگرد و انواع موشك‌ها را هدف قرار دهد.


[یک شنبه 26 اردیبهشت 1389 ]  [9:38 AM]  [مرجان ب]
*حوزه‌هاي اقدام سازمان‌هاي صنعتي و تحقيقاتي وابسته به وزارت دفاع

وزارت دفاع در حال حاضر داراي 12 مجموعه بزرگ تحقيقاتي، صنعتي، توليدي و خدماتي است كه شامل سازمان‌هاي صنايع دفاع، صنايع هوافضا، صنايع هوايي، صنايع دريايي، مهندسي، جغرافيايي، اتكا، تامين اجتماعي، شركت‌هاي صنايع الكترونيك ايران، باتري‌سازي نيرو، موسسه آموزشي و تحقيقاتي صنايع دفاعي و دانشگاه صنعتي مالك اشتر است. در زير به توانمندي و حوزه اقدامات تعدادي از اين سازمانها اشاره ميكنيم.

1ــ‌ سازمان صنايع دفاع

طراحي و ساخت انواع تانك و تجهيزات زرهي پيشرفته، سيستم‌هاي مدرن كنترل آتش تانك، توپ‌هاي خودكششي با برد بلند، كوتاه و متوسط، انواع مهمات كاليبر سنگين، كـالـيـبـر سبك و نيمه‌سنگين، گلوله‌هاي توپ و انواع راكت‌انداز، كلاه و جليقه ضدگلوله، انواع مسلسل و سلاح انفرادي، قطعات برقي و الكترونيك سازه‌هاي زرهي، خـودروهـاي فـرمـانـدهـي و دو ديفرانسيل، خودروهاي تاكتيكي يك چهارم و سه‌چهارم تن و بمب هدايت‌شونده.

2ــ سازمان صنايع هوافضا

تحقيقات، طراحي، ساخت و توليد انواع موشك‌هاي زمـيـن بـه زمين، ضدزره، پدافند هوايي، ضدموشك و موشك‌ هاي دوش‌پرتاب، سامانه‌هاي كنترل آتش و كشف رادار، موشك‌هاي ارتفاع متوسط، هدايت‌شونده ليزري و مـجـمـوعـه‌هاي زميني مربوط به آن، تعميرات اساسي، بازسازي و نوسازي انواع موشك‌ها و مجموعه‌هاي زميني مربوط به آن، تعميرات اساسي، بازسازي و نوسازي انواع موشك‌ها و مجموعه‌هاي زميني مربوط به آنها، همكاري فني براي طراحي و توسعه فعاليت‌هاي مربوط به ساخت و پرتاب ماهواره.

3ــ سازمان صنايع هوايي

طـراحـي و سـاخـت انواع بالگردهاي ترابري سبك، نيمه‌سنگين و هجومي، طراحي و ساخت بالگرد ملي ساخت هواپيماهاي جت آموزشي، ساخت هواپيماهاي ترابري و پشتيباني نزديك توربوپراب، ساخت موتورهاي ميني ‌جت ، اورهال انواع موتورهاي هواپيماهاي شكاري، ترابري و مسافربري غربي و شرقي، توليد و ساخت انواع ملخ كامپوزيتي ، چترهاي نجات و چترهاي فرود خودكار و غيرخودكار، سيستم‌هاي الكترونيك پرواز، تصويربرداري هوايي، هدف‌يابي، ره‌گيري و رهيابي اپتيكي ـ اويونيكي، طراحي و ساخت هواناو، هواپيماهاي آموزشي مافوق صوت و قطعات موتورهاي توربيني.

4 ــ سازمان صنايع دريايي

طراحي و ساخت انوع شناورهاي تندرو گشت پليسي و راكت‌انداز، ناوچه‌هاي جنگي و موشك‌انداز و اژدرافكن ذوالفقار، ناوشكن، سامانه كروز دريايي، حوضچه‌هاي شناور، زيردريايي، بارج 10 هزار تني، انواع لندينگ كرافت و سازه‌هاي دريايي.

5 ــ موسسه آموزشي و تحقيقاتي صنايع دفاعي

موسسه آموزشي و تحقيقاتي پشتوانه عالي علمي و تكنولوژيك وزارت دفاع را در فرآيند ساماندهي آموزش و تحقيقاتي كه به منظور توسعه تكنولوژيك و نوسازي صنايع دفاعي صورت مي‌گيرد، تشكيل مي‌دهد.

6ــ دانشگاه صنعتي مالك اشتر

اين دانشگاه صنعتي، علاوه بر تامين نيروهاي فني صنايع دفاعي (تا مقطع كارشناسي ارشد)‌ و برگزاري دوره‌هاي بازآموزي براي نيروهاي شاغل در صنايع مذكور، انجام فعاليت‌هاي تحقيقاتي در زمينه طرح‌هاي دريايي، هوايي، موشكي، زميني، الكترونيك و طراحي انواع هواپيماهاي جـت آمـوزشـي، طـراحـي، سـاخـت و پـرتـاب مـاهـواره، فناوري‌هاي نو در حوزه مواد و كاربرد آنها در سيستم دفـاعـي، ارتـبـاطـات و الـكـتـرونـيك، مشاركت در انواع پروژه‌هاي هوايي را برعهده دارد.

7ــ شركت صنايع الكترونيك ايران

طراحي و ساخت انواع تجهيزات مخابراتي، الكترونيكي و ارتـبــاطــي پـيـشـرفـتـه، رادارهـا، لامـپ‌هـاي پـرقـدرت، سيستم‌هاي اندازه‌گيري ادوات دقيق، رمزكننده‌ها، قطعات و ابزارآلات الكترونيك، مدارهاي چاپي و هدايت ناوبري شـنــاورهــاي دريــايــي و پــرتـاب شـونـده‌هـا، تـجـهـيـزات ضـدالـكـتـرونـيـك، انـحـراف و خـنـثي‌سازي سيستم‌هاي هدايت‌شونده متخاصم و هدايت و راهبري سيستم‌ها و رمز و جنگ‌هاي الكترونيكي و ضدالكترونيكي در ابعاد مختلف و همچنين هوشمند نمودن سيستم تسليحاتي و تجهيزاتي نيروهاي مسلح.

8 ــ معاونت مهندسي و پدافند غيرعامل

طراحي و اجراي ساختمان‌ها و مجتمع‌هاي اضطراري، نـظـامـي، سـنگرهاي پيش‌ساخته، آشيانه‌هاي هواپيما و هـلـي‌كوپتر، شيلترهاي ضدبمب هواپيما، باند فرودگاه اسكله، موج‌شكن، سايت‌هاي ماهواره‌اي و راداري


[یک شنبه 26 اردیبهشت 1389 ]  [9:37 AM]  [مرجان ب]

توانمندي‌هاي نظامي ايران

*توان بازدارنده

مولفه دفاعي به عنوان پشتيباني كننده سياست‌هاي كلي، در صدر سلسله مراتب قدرت ملي قرار دارد. به دنبال بروز انقلاب در حوزه دفاعي، بيشتر كشورهاي توسعه‌يافته در صدد ايجاد تحول و تجديد ساختار در صنايع دفاعي خود بر آمدند؛ به صورتي كه راهبرد دفاعي به سمت نيروهاي كم حجم با كيفيت حركت كرد و سيستم سلاح به سمت سلاح‌هاي هوشمند كشيده شد.

*قبل از انقلاب

ساختار دفاعي ايران در قبل از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي متناسب با نقش ژئوپلتيكي و ژئواكونوميكي كشور براي مقابله با تهديدهاي بالقوه و بالفعلي كه در اين حوزهها وجود داشت، در راسـتـاي راهـبـرد جـهـانـي ابـرقدرت غرب و در چــارچــوب جـنــگ ســرد شـكــل گــرفـتــه بـود و سياست‌هاي تسليحاتي به گونه‌اي طراحي شده بود كه كشور بيشتر مصرف كننده تسليحات و ابزار و آلات دفاعي در جهت مقابله با تهديدات امنيتي بـلـوك شـرق بـود. بـه عـبـارت ديـگـر به دليل قـطـب‌بـنـدي‌هـاي سياسي موجود و نيز نقش منحصر به فردي كه كشور به عنوان متحد <ناتو> در قـالـب پيمان سنتو در منطقه ايفا مي‌كرد، اختلاف‌هاي مرزي كشورهاي همجوار و حتي اختلافات منطقه‌اي را بده- بستان‌هاي سياسي يا فعاليت‌هاي ديپلماتيك حل و فصل مي‌كرد و كمتر نياز به عامل دفاعي نظامي جهت حراست از مرزهاي كشور احساس مي شد. در رژيم شاهنشاهي طرحريزي‌هاي اصلي دفاعي شامل تهديدات، راهبردهاي مقابله با تهديدات، الگوهاي تسليحاتي و طرح تركيب و گسترش نيروها، جملگي توسط طراحان و مـسـتـشـاران آمريكايي تهيه مي‌شد. طـبـيـعـتاً در چنين سيستمي آنـچـه در وهله اول براي طراحان اهميت داشت، حفظ منافع فرامنطقه‌اي آمريكا بود و نه منافع كشور ايران.

*پس از انقلاب

روند وابستگي كامل صنايع نظامي به غرب با پيروزي انقلاب اسلامي دچار تحول اساسي شد و در سياست‌هاي روابط خارجي كشور، تغيير و دگرگوني به عمل آمد. در نـتـيـجـه اداره سـازمـان‌هـايـي هـمانند صنايع دفاعي در دوره‌هاي مختلف با راهبردهاي متفاوتي روبرو و مديريت شد. براي روشن نمودن فضاي حاكم بر صنايع دفاعي در اين زمان، مي‌توان آن را به چهار دوره تقسيم كرد:

الف- دوران كوتاه 1359-1357:

ساختار اداري صنايع دفاعي همچون ساير واحدهاي وابسته به ارتش، ايستا بود و صنايع دفاعي از جمله ماشين‌ها و تجهيزات و كارخانه‌هاي متعدد با خروج كارشناسان خارجي از ايران عملاً تا سال‌هاي پس از انقلاب اسلامي بدون استفاده ماند. در اين دوره نيازهاي نيروهاي مسلح به علت از هم پاشيدگي ارتش، بسيار كاهش يافت. اين دوره كوتاه با توجه به شرايط انقلاب، بسيار آشفته و متغير بود، بطوري كه مي‌توان آن را دوره نابساماني صنايع دفاعي نام برد. عليرغم اينكه راهبرد مشخص براي آن تدوين نشده بود ولي مديران عملاً از راهبرد حفظ وضع موجود بهره مي‌گرفتند؛ ضمن اينكه عمر خدمتي مديران عامل سازمان صنايع دفاعي بسيار كوتاه و نامعلوم سپري مي‌شد.

ب- دوان دفاع مقدس 1367-1359:

با شروع جنگ تحميلي، در زمان كوتاهي انبارهاي مهمات و تسليحات ارتش خالي از اين‌گونه وسايل مورد نياز شد. بنابراين به انگيزه تامين نيازهاي نيروهاي مسلح براي جنگ، خطوط توليد مربوطه آغاز به كار نمود. در اين راستا، پروژه‌هاي زيادي تعريف و منابع مالي مورد نياز به‌موقع از سوي نظام براي صنايع دفاعي، تامين شد و دغدغه‌اي از اين لحاظ متوجه صنايع دفاعي نبود؛ بطوري كه اين پشتيباني مالي در سال 1364 به اوج خود رسيد و ساليانه 600 ميليون دلار ارز به همراه ريال معادل آن به اين صنايع اختصاص داده ميشد. ساختار توليدي صنايع دفاعي در سال 1364 به شرح ذيل بوده است:

- مواد ناريه و مهمات
- جنگ افزار، تسليحات و راكت
- صنايع هواپيمايي و بالگرد
- صنعت باطريسازي
- وسائل موتوري
- صنايع فلزات آهني
- وسائل ارتباطي و الكترونيكي

مطالعه ساختار صنايع دفاعي در اين دوره نشان مي‌دهد كه سهم بالايي از ارزش افزوده، مربوط به صنايعي است كه كالاهاي مصرفي نيروهاي مسلح مانند مهمات، راكت، موشك و وسايل انفرادي را توليد ميكردند و صنايع توليد كالاهايي مانند تانك، توپ، نفربر، تعميرات پرنده‌هاي هوايي به مراتب ارزش افزوده كمتري را در ساختار صنايع دفاعي به خود اختصاص مي‌دادند. در شرايط بحراني جنگ، با توجه به مسائل و مشكلات پـيـشـرو، فـرصـتي براي پرداختن به مسائل راهبردي و برنامه‌هايي با اهداف ميان‌مدت و بلندمدت در زمينه صنايع نـظامي وجود نداشت و بالطبع رويكردهاي اجرائي و پرداختن به مسائل و مشكلات روز در جهت اداره و پشتيباني از جبهه‌ها از اهميت بيشتري برخوردار بود و در اولويت قرار مي‌گرفت.

ج- دوران پس از جنگ 1380-1367:

با ادغام دو وزارتخانه دفاع و سپاه و به تبع آن ادغام صنايع دفاعي و صنايع خودكفايي سپاه در سال 1368، زمينه‌هاي همكاري جديد روي تعداد بيشتري از زمينه‌هاي تحقق و توسعه گشوده شد بطوري كه صنايع دفاعي نمي‌توانست بيش از اين به اتكاء بودجه‌هاي دفاعي، خود را حفظ و تقويت كند. بنابراين، با بررسي فعاليت‌ها، شناسايي نيازهاي بازار و با استفاده از ظرفيت‌هايي خالي خطوط، بخشي از ظرفيت‌هاي خالي براي توليد كالاهاي غيرنظامي بكار گـرفـتـه شـد. در ايـن زمـان در واقـع راهبرد استفاده از ظرفيت‌هاي خالي براي توليد كالا و خدمات غيرنظامي مورد نياز از مهمترين رويكردي بود كه در وزارت دفاع اتخاذ گرديد.

د- پس از حادثه 11 سپتامبر:

دوره چهارم وضعيت صنايع دفاعي از زماني شروع شد كه خطرات آمريكا پس از اشغال عراق و افغانستان و بهانه‌هاي تهديد از سوي امريكا نظير انرژي هسته‌اي، فقدان دموكراسي و حمايت از تروريسم، متوجه ايران اسلامي گرديد. در اين دوره، صنايع دفاعي مي‌بايست نيازمندي‌هاي نيروهاي مسلح به تجهيزات نظامي را براي مقابله‌هاي احتمالي دشمن، تهيه و در اختيار نيروهاي مسلح قرار مي‌داد. در اين دوره هم بخشي از منابع مورد نياز صنايع دفاعي براي اداره سازمان‌ها از طريق فروش كالا و خدمات غيرنظامي تامين گرديد. در اين دوره با رويكرد بكارگيري ظرفيت‌هاي موجود و تلاش به منظور تقويت هرچه بيشتر بنيه دفاعي از طريق توسعه كمي و كيفي صنايع دفاعي، وزارت دفاع علا‌وه بر تامين نيازمندي‌هاي نيروهاي مسلح كه البته نسبت به دوران جنگ تحميلي كاهش يافته بود، در خدمت پيشرفت و سازندگي كشور قرار گرفت.


[یک شنبه 26 اردیبهشت 1389 ]  [9:34 AM]  [مرجان ب]

انقلابي ‌در سدسازي‌

سعيد طباطبايي



پيش از پيروزي انقلاب اسلامي تنها 1800 مگاوات نيروگاه برق آبي در ايران احداث شده بود كه تمامي سدها و نيروگاه‌هاي ساخته شده در آن زمان به دست كارشناسان و مهندسان خارجي ساخته و مورد بهره‌برداري قرار گرفته بود. مهم‌ترين سد و نيروگاه ساخته شده پيش از انقلاب سد دز است. سد و نيروگاه 520 مگاواتي دز توسط پيمانكاران آمريكايي و ايتاليايي احداث شده و در سال 1342 به بهره‌برداري رسيده است. اين سد بلندترين سازه بتني كشور تا قبل از پيروزي انقلاب اسلامي است. از ديگر سدهاي مهم احداث شده در پيش از انقلاب مي‌توان به سد شهيد عباسپور اشاره كرد. اين سد و فاز اول نيروگاه آن به ظرفيت 1000 مگاوات توسط پيمانكاران فرانسوي ساخته شده و در اواخر سال 1356 به بهره‌برداري رسيده است. احداث و بهره‌برداري از اين دو سد بر روي دو رودخانه دز و كارون در پيش از انقلاب در حالي صورت گرفته بود كه كل پتانسيل برق آبي در ايران حدود 50 هزار مگاوات برآورد شده است. به اين ترتيب مي‌توان گفت كه تا بهار انقلاب در حوزه برق آبي فقط 6/3 درصد توان سرزمين ايران به فعل درآمده بود؛ آن هم به اتكاي تكنولوژي، دانش فني و تخصص كارشناسان و مهندسان خارجي.

پس از پيروزي انقلاب اسلامي و با شروع جنگ تحميلي و نياز به دفاع از خاك پاك ايران، پروژه‌هاي عمراني بزرگ با وقفه‌اي چندين ساله روبه‌رو شدند زيرا حماسه‌اي بزرگ‌تر در حال وقوع بود. هرچند وقوع جنگ تحميلي وقفه‌اي طولاني در اجراي طرح‌هاي سدسازي و ديگر طرح‌هاي زيربنايي ايجاد كرد اما با ايجاد روحيه ‌خودباوري موجب شد تا نسلي از جوانان برومند تربيت شوند كه با اتكا به ايمان و توان علمي خود توانستند ناشدني‌ها را شدني كنند. جلوه اين توانايي‌ها شايد بيش از هر جايي در صنعت برق آبي متجلي باشد. پس از پايان جنگ تحميلي، كارشناسان اقتصادي كشور تشخيص دادند كه براي رفع عقب‌ماندگي‌هاي كشور تنها راه، ايجاد و توسعه زيرساخت‌ها است. افزايش جمعيت جوان، گسترش منابع و امكانات را طلب مي‌كرد. كشور نيازمند افزايش توان در بخش‌هاي مختلف از جمله آب و برق بود. براي توسعه منابع آبي و افزايش توليد برق يكي از بهترين گزينه‌ها احداث سدها و نيروگاه‌هاي برق آبي بود. احداث سدهاي عظيم و نيروگاه‌هاي برق آبي در كنار افزايش منابع آبي مي‌توانست برقي مطمئن و سازگار با محيط زيست را روانه شبكه سراسري برق كشور سازد، موجب اشتغال نيروهاي جوان و كارآمد كشور شود و همچنين طغيان رودخانه‌هاي وحشي اين سرزمين كهن را كنترل كند. طغيان‌هايي كه پيش از اين موجب آسيب‌هاي مالي و جاني جدي شده بود.

كارشناسان و متخصصان فني كه بتازگي مسووليت خطير صيانت از مرزهاي كشور را به ثمر نشانده بودند با جد و جهدي تمام به مطالعه 3 رودخانه بزرگ كشور يعني كارون، كرخه، دز و ساختگاه‌هاي پيشنهادي براي احداث سدها پرداختند. در اين3 رودخانه پرآب ايران تا آن زمان فقط دو سد احداث شده بود. ساختگاه‌هاي مناسب سدهاي كرخه، مسجدسليمان و كارون 3 و همچنين نيازهاي روزافزون كشور به منابع آب و برق تجديدپذير، كارشناسان صنعت برق آبي را برآن داشت كه در اوايل دهه هفتاد مراحل اجرايي احداث اين سه پروژه ملي را در فاصله زماني كوتاهي از همديگر آغاز كنند. شرايط سياسي كشور و همچنين نيروي خوداتكايي جوانان برومند اين مرز و بوم موجب شد كه آنان عمليات اجرايي اين سه پروژه را خود آغاز كنند و در راه اجراي اين طرح‌ها صرفا از مشاوره كارشناسان بين‌المللي بهره ببرند. احداث اين سه سازه اولين تجربه‌هاي مهندسان داخلي در حوزه احداث سد و نيروگاه‌هاي برق آبي محسوب مي‌شود.

همزمان با اين سه طرح، عمليات اجرايي فاز توسعه نيروگاه سد شهيد عباسپور نيز توسط شركت‌ها و مهندسان ايراني آغاز شد. در اين طرح قرار بود 1000 مگاوات به ظرفيت نيروگاه اين سد افزوده شود. با تلاش و پيگيري اين كارشناسان و متخصصان جوان در سال 1381 فاز توسعه نيروگاهي شهيد عباسپور وارد مدار توليد شد. مراحل احداث سد مسجدسليمان نيز كه با 177 متر ارتفاع بلندترين سد خاكي كشور محسوب مي‌شود در سال 1380 به پايان رسيد. نيروگاه اين سد بزرگ‌ترين نيروگاه جرياني كشور به حساب مي‌آيد و دريچه‌هاي قطاعي سرريز آن بزرگ‌ترين دريچه‌هاي قطاعي جهان است. اين سد كه در استان خوزستان و در 160 كيلومتري شمال شرق اهواز بر روي رودخانه كارون واقع است نيروگاهي با ظرفيت 2000 مگاوات دارد كه در دو فاز اجرا شده است. فاز نخست آن كه 1000 مگاوات ظرفيت داشت در سال 1381 و 1382 و فاز طرح توسعه آن نيز با ظرفيت 1000 مگاوات طي سال‌هاي 1386 و 1387 وارد مدار شده است. توليد انرژي ساليانه اين نيروگاه زيرزميني 3700 ميليون كيلووات ساعت است. اين طرح ملي از زمان بهره‌برداري اولين واحد نيروگاهي تا پايان شهريور سال 1387 توانسته بالغ بر 20112 ميليون كيلووات ساعت انرژي برق توليد كند.

عمليات اجرايي سد كرخه نيز كه نام‌آورترين طرح‌هاي آبي كشور است در سال 1380 به پايان رسيد. احداث اين سد عظيم كه بزرگ‌ترين سد تاريخ ايران به شمار مي‌رود و بزرگ‌ترين درياچه مصنوعي ايران را پديده آورده است كه آن هم در منطقه‌اي كه بوي جنگ و جبهه مي‌داد برگ زرين ديگري بود بر كتاب حماسه آباداني و استقلال. اين سد با تاجي به طول 3030 متر، ارتفاع 127 متر و با حجم مخزني به ميزان 7 ميليارد و 300 ميليون متر مكعب نقش بسيار مهمي در كنترل سيلاب‌هاي مخرب رودخانه كرخه دارد. سد كرخه در استان خوزستان و در 21 كيلومتري شمال غربي شهرستان انديمشك واقع است و نيروگاه اين سد با ظرفيت 400مگاوات از زمان بهره‌برداري در سال 1381 تا پايان شهريورماه سال 1387 توانسته بيش از 4933 ميليون كيلووات ساعت برق توليد كند.

متوسط توليد انرژي ساليانه اين نيروگاه روزميني 934 ميليون كيلووات ساعت است. اين سد عظيم در كنار توليد برق و كنترل سيلاب به واسطه احداث تونل دشت عباس، آب مورد نياز بخشي از اراضي كشاورزي دو استان خوزستان و ايلام را نيز فراهم مي‌كند. صنعت جوان، اما پرتجربه برق آبي ايران پس از طرح‌هاي فاز توسعه نيروگاه شهيد عباسپور، طرح سد و نيروگاه مسجدسليمان و طرح سد و نيروگاه كرخه شاهد درخشش نگين ديگري بود. سد كارون 3 كه در حال حاضر بلندترين سد بتني ايران به شمار مي‌آيد در سال 1383 به پايان رسيد و با موفقيت آبگيري شد. اولين واحد نيروگاهي اين سد نيز كه با توليد ساليانه 4172ميليون كيلووات ساعت انرژي يكي از بزرگ‌ترين نيروگاه‌هاي برق آبي كشور است در همان سال وارد مدار شد و تا پايان شهريور سال 1387 توانسته 11217 ميليون كيلووات ساعت انرژي برق توليد كند. نيروگاه اين طرح ملي كه در استان خوزستان، بر روي رودخانه كارون و در 28 كيلومتري شهرستان ايذه احداث شده است 2280 مگاوات ظرفيت دارد. در هنگام ساخت اين سد و نيروگاه، پل بزرگ كارون 3 با دهانه 264 متر نيز ساخته شد كه داراي طويل‌ترين دهانه پل در ايران است و از شاهكارهاي معماري معاصر ايران به شمار مي‌آيد.

با ساخت و احداث اين سدها و نيروگاه‌ها، ظرفيت انرژي برق آبي در ايران كه تا پايان برنامه دوم توسعه كشور فقط 2000 مگاوات بود، در پايان برنامه سوم به 5012 مگاوات رسيد و با تكميل اين پروژه‌ها و همچنين ده‌ها طرح برق آبي كوچك و متوسط، هم‌اكنون ظرفيت برق آبي كشور به 7650 مگاوات رسيده است. با اجراي طرح‌هاي ديگري كه طي دهه هفتاد مطالعات آنها به ثمر رسيده و عمليات اجرايي آنها نيز در سال‌هاي پاياني دهه هفتاد يا اوايل دهه هشتاد آغاز شده پيش‌بيني مي‌شود طي سال‌هاي آتي، حدود 7000 مگاوات ديگر به ظرفيت برق آبي كشور اضافه شود. هم‌اكنون 6 طرح برق آبي كارون 4، گتوند عليا، سيمره، سياه‌بيشه، رودبار لرستان و بختياري در حال احداث است. بلندترين اين سدها، سد كارون 4 است كه با 230 متر ارتفاع بلندترين سد بتني در حال ساخت كشور به شمار مي‌آيد. با ساخت اين سد و نيروگاه برق آبي آن علاوه بر توليد ساليانه 2107 ميليون كيلووات ساعت انرژي، سيلاب‌هاي خروشان بالادست رودخانه كارون نيز مهار مي‌شود. حجم مخزن اين سد 2 ميليارد و 200 ميليون متر مكعب خواهد بود و ظرفيت نيروگاه روزميني آن 1000 مگاوات طراحي شده است. سد و نيروگاه كارون 4 در 180 كيلومتري جاده شهر كرد به ايذه و بر روي رودخانه كارون واقع است.

گتوند عليا سد و نيروگاه برق آبي ديگري است كه با نيروگاهي 2000 مگاواتي خواهد توانست ساليانه 4500 ميليون كيلووات ساعت انرژي برق توليد كند. گتوند عليا آخرين سد قابل احداث بر روي رودخانه كارون است و درياچه آن با مخزني 4 ميليارد و 500 ميليون متر مكعبي دومين درياچه مصنوعي بزرگ كشور خواهد بود. ارتفاع اين سد سنگريزه‌اي كه داراي هسته‌اي رسي است 180 متر خواهد بود. سد و نيروگاه گتوند در استان خوزستان بر روي رودخانه كارون و در فاصله 25 كيلومتري شمال شهرستان شوشتر در حال احداث است. طرح سد و نيروگاه تلمبه ذخيره‌اي سياه‌بيشه طرحي است كاملا متفاوت كه براي نخستين بار در ايران به اجرا درمي‌آيد. اين طرح در استان مازندران و در 10 كيلومتري شمال تونل كندوان بر روي رودخانه چالوس در حال احداث است. مهم‌ترين هدف از احداث طرح سياه‌بيشه، ايجاد تعادل در شبكه مصرفي برق كشور در ساعات كم‌بار و پربار مصرف است. اين طرح داراي دو سد و يك نيروگاه تلمبه ذخيره‌اي است. نيروگاه تلمبه ذخيره‌اي اين قابليت را دارد كه در ساعات اوج مصرف به توليد برق مي‌پردازد و در ساعات كاهش مصرف با پمپ آب به سد بالا و ذخيره آن و در نتيجه مصرف برق، به كنترل بار شبكه سراسري اقدام مي‌كند. ظرفيت توليد برق اين نيروگاه 1040 مگاوات و ظرفيت مصرف برق آن 960 مگاوات است. اين طرح پس از احداث،‌ ساليانه به طور متوسط 1500 ميليون كيلووات ساعت برق توليد خواهد كرد.

طرح ديگري كه عمليات اجرايي آن طي سال‌هاي نخست دهه هشتاد آغاز شده، سد رودبار لرستان است. اين سد باتوجه به ساختگاه بسيار مناسب پس از احداث خواهد توانست از پتانسيل منطقه براي توليد انرژي برق آبي بهره بگيرد و نيروگاه روزيني اين طرح با ظرفيت 450 مگاوات مي‌تواند ساليانه 986 ميليون كيلووات ساعت برق توليد كند. اين سد بتني غلطكي، 158 متر ارتفاع خواهد داشت و حجم درياچه آن 228 ميليون متر مكعب خواهد بود. طرح سد و نيروگاه رودبار لرستان در 100 كيلومتري جنوب شهرستان اليگودرز در استان لرستان و بر روي رودخانه رودبار در حال احداث است. اما بي‌شك پرآوازه‌ترين پروژه عمراني تاريخ ايران سد و نيروگاه بختياري خواهد بود كه پس از احداث، بلندترين سد بتني دنيا نام خواهد گرفت. اين سازه بتني عظيم 315 متر ارتفاع خواهد داشت. مخزن اين سد 4 ميليارد و 800 ميليون متر مكعب گنجايش خواهد داشت و نيروگاه 1500 مگاواتي آن خواهد توانست ساليانه 3000 ميليون كيلووات ساعت برق توليد كند. طرح سد و نيروگاه بختياري در بخش شمالي رودخانه بختياري در استان لرستان احداث خواهد شد. پروژه‌هاي زيربنايي اين طرح ملي از جمله احداث راه‌هاي دسترسي به ساختگاه‌، تاسيسات مورد نياز و ... هم‌اكنون در حال انجام است و اميد مي‌رود طي سال‌هاي آينده عمليات اجرايي بدنه سد و نيروگاه آن آغاز شود.

در كنار اين طرح‌هاي بزرگ، ده‌ها طرح برق آبي كوچك و متوسط نيز در حال اجرا است. همچنين مطالعات ديگر ساختگاه‌ها نيز ادامه دارد. هم‌اكنون حدود 17 هزار مگاوات ظرفيت برق آبي در حال مطالعه است كه با تكميل مطالعات مورد نياز و تامين مالي، اين طرح‌ها نيز اجرايي خواهند شد. اما اوج حميت جوانان ايراني در خودكفايي متجلي مي‌شود. ايران در زمينه ساخت بدنه سد و ساختمان نيروگاه صد درصد به خودكفايي رسيده و در زمينه تجهيزات نيروگاهي نيز در حال حاضر 70 درصد توان توليد داخلي دارد و پيش‌بيني مي‌شود با سرمايه‌گذاري در زمينه‌هاي پژوهشي اين توان روز به روز افزايش يابد. ايران هم‌اكنون پس از چين و تركيه از لحاظ تعداد سدهاي در حال ساخت، سومين كشور سدساز جهان به شمار مي‌رود و صادرات خدمات فني و مهندسي خود را در اين زمينه به ديگر كشورها نيز آغاز كرده است. متخصصان ايراني با اجراي هر طرح ملي علاوه بر تامين آب مورد نياز براي شرب، كشاورزي و صنايع و همچنين برق مطمئن، بار ديگر دانش فني و توان اجرايي خود را در سطح جهاني به رخ مي‌كشند و براي آيندگان، يادگارهاي نكو به جا خواهند گذاشت.


[یک شنبه 26 اردیبهشت 1389 ]  [9:13 AM]  [مرجان ب]

تعداد کل صفحات : 26 ::      1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   >