پرسه زنی و جغجغه زنی در ابیانه

پرسه زنی

قبل از آغاز مراسم جغجه زنی، برخی اهالی روستا دسته دسته در کوچه ها قدم می زنند و در مقابل خانه هایی که خیرات و نذری دارند، می ایستند و پس از احوال پرسی با صدای بلند فاتحه ای می خوانند و سراغ خانه بعدی می روند.نام این مراسم پرسه زنی است و اهالی روستا در صبح تاسوعا و عاشورا، با حضور در مقابل خانه هایی که از تاسوعا و عاشورای سال گذشته تا امسال عزیزی را از دست داده اند، فاتحه ای نثار روح مرحوم می کنند و به تدریج به سمت محل برگزاری مراسم جغجغه زنی می روند.

جغجغه زنی

مراسم جغجغه زنی، یکی از زیباترین مراسم در طول محرم در ابیانه است که یک مراسم قدیمی و به جای مانده از ایران باستان است که جز در ابیانه در هیچ نقطه ای از ایران مانند آن را نمی توان دید.مراسم سنتی سوگواری اباعبدالله الحسین (علیه السلام) در روز تاسوعای حسینی با عنوان جغجغه زنی در روستای تاریخی ابیانه با حضور اهالی این روستا، گردشگران، اهالی رسانه و غیره برگزار می شود.
بعد از آغاز نوحه خوانی، صدای چِک چک به هم خوردن جغجه های چوبی آغاز می شود که فضای خاصی را ایجاد می کند.
جغجغه به اشیا کوچک چوبی گفته می شود که در ابتدای مراسم در اختیار حاضران قرار می گیرد و سوگواران حسینی با به هم کوبیدن دو جغجغه به هم، در رثای شهیدان کربلا عزاداری می کنند.
هر یک از حاضران به توصیه نوحه خوان از روی پله های مسجد 2 جغجغه بر می دارد و بعد از تشکیل صف ها مراسم آغاز می شود و صدای چِک چک به هم خوردن جغجغه های چوبی پس از ترکیب با صدای طبل و سنج و نوحه مداح، صدای ارکسترگونه زیبایی را پدید می آورد.

نخل گردانی

بعد از پایان مراسم جغجغه زنی و پرسه زنی، آئین نخل گردانی شروع می شود که دارای شکوه و عظمت خاصی است که در این مراسم، نخل به حرکت در می آید و حرکت این نخل از همان ابتدای مسیر بسیار سخت است و هنگامی که مردم نخل را بر دوش می گیرند باید آن را از کوهی با شیب تند بالا ببرند.عده ای زیر پایه های نخل هستند و عده ای طنابی را که به نخل بسته شده به طرف بالا می کشند  و همزمان در این هنگام، بخشی دیگر از مردم ابیانه آماده به حرکت در آوردن نخل محله بالا می شوند.
پرشور ترین بخش مراسم های سنتی در ابیانه نطنز، هنگامی است که صبح عاشورا نخل محله بالا به حرکت در می آید و همه مردم چه ابیانه ای و چه مهمان ها در محله «پرزله» جمع می شوند و منتظر به حرکت در آمدن نخل هستند و دراین فاصله  چای تازه دمی  که به دست خود اهالی در مسجد پرزله به صورت نذری داده می شود می نوشند.نخل به حرکت در می آید و در همین هنگام نیز، دسته های زنجیر زن به دنبال نخل به عزاداری می پردازند و نخل محله بالا از محله پرزله به طرف میان ده حرکت می کند.
پس از دقایقی هر 2 نخل به حرکت در می آیند و نخل محله پایین تقریبا همان مسیر روز تاسوعا را به طرف چشمه طی می کند با این تفاوت که در جاهایی که کنار خانه های عزادار قالیچه ای را گسترده اند و به پخش نذورات مشغول هستند، نخل به زمین گذاشته می شود.
همزمان با گردش نخل محله بالا در کوچه ها مراسم پرشور بالا کشیدن نخل محله پایین از کوه پشمه آغاز می شود و عده ای پایه های نخل را می گیرند و بر روی دامنه کوه شروع به حرکت می کنند و مردم دیگر نیز بر بالای کوه برای تماشا می ایستند و بالاخره این نخل با مشکلات فراوان بالا آورده می شود و با حرکت از مسیر خاصی به حسینیه پایین ده برده می شود تا جهت استفاده از آن در سال های بعد از گزند باران و صدمات دیگر مصون بماند.نخل محله بالا هنوز در گردش است  و پس از حرکت از کوچه های خاصی این نخل هم به طرف حسینیه محله پرزله برده می شود و در اینجا حرکت نخل در تاسوعا و عاشورا تمام می شود.همزمان با حرکت نخل محله بالا به طرف محله میان ده،  نخل محله پایین هم به طرف این محل حرکت می کند و تنها جایی که هر دو نخل ابیانه در کنار هم دیده می شوند در همین مکان است.

منابع:

تسنیم،آیین های محرم در استان اصفهان،سیری در ایران،ویکی روستا ، بخش گردشگری تبیان ، به کوشش علیرضا عابدینی