تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه سلام الله علیها

همزمان با شب اول محرم پرچم سبز گنبد کریمه اهل بیت سلام الله علیها توسط تولیت آستان مقدس حضرت معصومه سلام الله علیها، جمعی از علما و مسئولان تعویض می شود و پرچمی مشکی منقش به «یا حسین علیه السلام » که پیش ازاین بر فراز گنبد منور امام حسین علیه السلام  در اهتزاز بود، اکنون به روی گنبد کریمه اهل بیت سلام الله علیها به اهتزاز در می آید.
در همین زمان ستون های حرم سیاه پوش شده اند و ضریح نیز غرق در ماتم است و دسته های عزا برای عرض تسلیت به ساحت کریمه اهل بیت سلام الله علیها وارد حرم می شوندو بعد از نماز مغرب و عشا مردم برای اقامه عزا در حرم حضور پیدا می کنند. دسته های عزاداری پس از بازگشت از حرم مطهر، طبق یک سنت دیرین به امامزاده ها رفته و در آنجا نیز به عزاداری می پردازند. در این روزها امامزاده سیدابراهیم، امامزاده سیدعلی ، امامزاده طیب و طاهر ، امامزاده سیدمعصوم و امامزاده حمزه شاهد حضور گسترده دسته های عزاداری است. در ایام محرم از دیگر مکان های که در آن مجلس عزا برپا می باشد، بیوت مراجع عظام تقلید است و برخی دسته های عزاداری برای عرض ادب و ارادت با حضور در این بیوت به مرثیه خوانی و سینه زنی می پردازند.

آیین چاووشی خوانی محرم

در این آیین سنتی که قبل از فرارسیدن ماه محرم برپا می شود، کاروانی در شهر ها و روستاها به حرکت در می آید و آمدن محرم را با ذکر اشعاری حزین به مردم خبر می دهد. این حرکت اصیل چند سالی است در شهر قم به همت شهرداری با شکوه و عظمت خاصی برگزار می شود و آیین چاووشی خوانی را زنده نگه داشته شده است.

مشعل گردانی

مشعل گردانی در قم از آیین های دهه ی اول محرم است که عرب ها بیشتر آن را اجرا می کنند. این مراسم که قبلا با مشعل های هیزمی برگزار می شد حالا چند سالی است که با مشعل های گاز سوز جایگزین شده است.
مراسم مشعل گردانی قدمتی حدود 500 ساله دارد و در دوره هایی از تاریخ از جمله در زمان رضاشاهی اجرای آن با ممنوعیت هایی رو به رو بوده است.
در مناطق مختلف ایران مشعل گردانی در روز های متفاوتی از دهه اول محرم برگزار می شود و روایت در این مورد هم متعدد است، برخی در روز اول دهه اول مشعل گردانی می کنند تا آغاز محرم را اعلام کنند، برخی در روز هشتم محرم این مراسم را اجرا می کنند که مناسبتش رسیدن امام حسین علیه السلام  و همراهنش به دشت کربلا است، برخی هیات ها هم در شب شام غریبان این مراسم را اجرا میکنند تا یاد شهدا را زنده نگه دارند. آیین مشعل گردانی قم در شب نهم ماه محرم(شب تاسوعا ) برگزار می شود.

منبع :  بخش گردشگری تبیان ، علیرضا عابدینی