«علم گردانی» در روستای هزاوه

علم گردانی از روز اول تا دهم محرم در روستای هزاوه اراک برگزار می شود. آیین مذهبی علم گردانی توسط هیئت سادات روستای هزاوه اجرا می شود و شروع این رسم بیرون آوردن علم از محل نگهداری آن در امامزاده احمدعلیه السلام  هزاوه در شب اول ماه محرم است.در این مراسم علم هرروز به یک محله و به تک تک خانه های آن محل رفته و در آن مردم نذورات خود را به علمدار برای کمک به هیئت داده و دستمالی به علم می بندند و کسانی که مشکل یا حاجتی دارند، دستمالی از آن باز می کنند.آیین مذهبی علم گردانی در روز عاشورا با بردن علم به تپه ای موسوم به «مبارک » و عزاداری و سینه زنی ادامه می یابد و علم در میان سوگ و ماتم، دوباره به امامزاده احمدعلیه السلام  هزاوه برگردانده می شود و پنجه طلائی رنگ آن جدا شده و در نزد یکی از سادات تا محرم سال بعد به امانت گذاشته می شود.

«تعزیه خوانی» در روستای وفس

این آیین مذهبی با پرده های نمایشی متعدد و ویژگی های نمادین، رنگ و پوشش خاص، علاوه بر داستان مصایب امام حسین علیه السلام  در دشت کربلا، زندگی سایر معصومان را نیز روایت می کند و در اجرای آن از اشعاری با زبان محلی روستای وفس (زبان تاتی) استفاده می شود. دو گروه تعزیه به نام دو محله ی وفس «مانداران» و « خیورگ» از گذشته های دور تاکنون در وفس فعالیت داشته اند که علاوه بر تعزیه، آیین های عزاداری، زنجیرزنی، سینه زنی و شیون در عزای امام حسین علیه السلام  و یارانش را در میدان گاه دو محله مذکور اجرا می کنند.

«نخل گردانی» در خمین

در صبح عاشورا نخل از امامزاده شاهزاده ابوطالب به سمت «چاله نخل» با حضور مردم عزادار و هیات های سینه زنی حرکت داده می شود و بعد از عزاداری دوباره به محل اولیه باز گردانده می شود.  در عصر سومین روز از دهه محرم به نخل پارچه نو پوشانده می شود و روز چهارم از این دهه آن را طناب پیچ می کنند تا نخل استحکام بیشتری یابد.  شب هفتم دهه اول محرم طره که همان پارچه های سبز است به قسمت پایین نخل بسته می شود و شب هشتم نیز کتیبه های سوزنی که اسامی اهل بیت علیه السلام  و یاران با وفای سیدالشهدا علیه السلام داخل آن حک شده است بر روی نخل نصب می شود و شب تاسوعا چادر مخصوص نخل کشیده می شود و شب عاشورا همه تجهیزات آن کامل می شود.

«علم برانی» در تفرش

در روز اول محرم مردم محل با چند علم سیاه به در خانه های صاحب علم رفته و با انجام نوحه و چاوشی خوانی او را دعوت به بیرون آوردن علم می کنند.بدین ترتیب تمامی علم های یک تکیه از صبح تا حدود ظهر با حضور مردم محله جمع شده و در جایگاه پیش بینی شده خود در تکیه جای داده می شود.

«جغجغه زنی» در انجدان

انجدان یکی از روستاهای تاریخی استان مرکزی در 28 کیلومتری جنوب شرق شهر اراک است که در این روستا در روزهای دهم و یازدهم محرم مراسمی بنام جغجغه زنی برگزار می شود. قدمت این آیین كهن به دوره تیموری و صفویه می رسد.جغجغه ابزاری چوبی و خراطی شده است که با به هم کوبیدن آنها آهنگ های موزون ایجاد می شود. در روز تاسوعای حسینی مردم محله پایین انجدان با آیین های سوگ و عزا به سمت محله بالا حركت می كنند و درحالیكه ابزاری چوبی و خراطی شده به نام جغجغه را در دست دارند با نوایی موزون و حزن انگیز، چغچغه می كوبند.

منابع:

ایرنا،ایسنا،تسنیم،صدا وسیمای استان مرکزی،شبکه اطلاع رسانی دانا،ندای تفرش

 بخش گردشگری تبیان ، علیرضا عابدینی