در خوزستان تعداد دمام  زنان و سنج زنان بین 5، 7 و گاهی 9 نفر متغیر است، به طوری که یک نفر به عنوان «اشکون» در جلوی صف دمام زنان قرار می گیرد و سایر نفرات در طرفین او می ایستند و در پایین صف دمام زنان، یک سنج زن قرار دارد و سایر سنج زنان در لابه لای دمام زنان جای می گیرند و بر اساس نت مشخص، نوای سنج و دمام را می نوازند.

چلاب زنی

در مراسم چلاب زنی جوانان دوشادوش هم می ایستند، حلقه می زنند و دست چپ خود را بر کمر نفر کناری می گذارند. پای راست را بالا برده، محکم بر زمین می کوبند و بعد دست ها را بر سینه می زنند. میان مداحی وقتی مداح وقفه یی می دهد یکی از میان مجلس فریاد می زند «یاعلی» سایر چلاب زنان در جواب می گویند «یا ابو حسین».

شبیه خوانی عربی

مراسم روز تاسوعا و عاشورا در منطقه ای به نام «بیت چریم» که مردم آن را بیت «شیخ خلف الحیدر» و یا با نام شهر کنونی «حر» می خوانند، با سایر نقاط کشور تفاوت اساسی دارد. در آن جا مراسم شبیه خوانی به صورت تئاتر خیابانی با زبان فصیح عربی برگزار می شود. بیت چریم در شمال شرق شوش و در حاشیه رودخانه ی «دز» قرار دارد. از آن جایی که اهالی این شهر مردم عرب هستند، مراسم تعزیه را نیز به زبان عربی اجرا می کنند.

«لطمیه»

درمراسم سوگواری زنانه (لطمیه)، بعد از ذکر احادیث، جمعیت به پا می خیزند و برای مراسم لطمیه آماده می شوند. «ملایه» یا نوحه خوان شروع به خواندن نوحه که متفاوت با نوحه قبلی است می کند و حاضرین دوبه دو روبه روی هم می ایستند و هنگام لطم، یک بار به طرف راست و یک بار به طرف چپ با پیشانی و سر برمی گردند. معمولا آن هایی که سینه می زنند با صوت جواب می دهند و سایر شرکت کنندگان بیتی از نوحه را تکرار می کنند. این مرحله از مراسم «لطم زنی» را که اولین مرحله آن است «فزاعیه» می گویند. 

مرحله «فزاعیه» را بیشتر زنان مسن، پیران و بزرگان انجام می دهند. چون این مرحله در جا و ایستاده انجام می گیرد و نیاز به فعالیت زیاد ندارد. بعد از این مرحله، مرحله «ثکیله» شروع می شود که در آن دایره شکل می گیرد. در این مرحله بیشتر سوگواران زنان جوان هستند، دختربچه ها در وسط دایره و بزرگان دایره ای کوچک را تشکیل می دهند.دایره از طرف راست می چرخد،ابتدا یک قدم برداشته می شود،آن گاه سر و نیم تنه به داخل و پایین دایره می آید و با ریتمی که در بدن است موها به سمت داخل دایره پریشان می شود. سپس سر و نیم تنه به بالا می رود و قدمی دیگر به طرف راست برداشته می شود و هنگام بالا آمدن صورت با دو دست بر گونه لطم می کنند.

منابع: ایسنا،صدای آبادان،باشگاه خبرنگاران جوان، سیری در ایران،ایکنا،شمسه، نفیرپ

بخش گردشگری تبیان ، علیرضا عابدینی