«علم بندی»

یکی از آئین های عزاداری در این ماه، مراسم ویژه «علم بندی» است که از یک روز مانده به ماه محرم تا روز هفتم این ماه، برگزار می شود.این مراسم در شهرک تاریخی ماسوله و شهرستان آستانه اشرفیه جلوه ای ویژه دارد. اهالی ماسوله به این رسم «طوق بندی» می گویند.

«علم واچینی»

این مراسم معمولاً در روز عاشورا و یا سومین روز درگذشت امام حسین علیه السلام  که البته زمان آن برای بقاع مختلف فرق می کند، انجام می شود.پس از باز کردن پارچه های دور علم، چوب علم را در مسجد گذاشته و پارچه های علم را در بقچه ای می پیچند و درون خمره ای که داخل بقعه و یا مسجد بوده جا می دهند و روی آن را می پوشانند و به خانه متولی برده می شود، تا ماه محرم سال آینده، دوباره آن را دور علم ببندند یا به اصطلاح علم بندی کنند.در این روز کسانی که در فاصله علم بستن و علم واچیدن نذر و نیازشان برآورده شده، با قربانی کردن گوسفند و طعام دادن به زائران، حضور فعال تری دارند.

سقا شدن کودکان، نذر حضرت علی اصغرعلیه السلام

سقاشدن کودکان سیاهپوش با عنوان نذر حضرت علی اصغر علیه السلام ، از جمله جلوه های زیبای آئین های سوگواری در این استان است. سقاشدن برخی کودکان در روز عاشورا با لباس سبز و سربند یاحسین مظلوم و یا عباس از نذورات خانواده های استان گیلان است.

آئین سنتی «چهل منبر»

در شب عاشورا پیش از به راه افتادن سوگواران، مراسم چهل منبر در تمامی محله های قدیمی لاهیجان برپاست. در این مراسم، خانه هایی که در طول سال مجالس روضه خوانی داشته اند، منبری را که بر آن روضه خوانده شده است از خانه بیرون آورده و در کنار خانه قرار می دهند و تشتی که تا نیمه از گل انباشته شده بر روی منبر می گذارند و مقداری برنج در کنار تشت در ظرفی دیگر قرار می دهند. با غروب آفتاب، سوگوارانی که نیازی در دل دارند در حالی که 72 شمع و 72 دانه خرما به یاد 72 شهید دشت کربلا در دست دارند از چهل منبر می گذرند. سوگواران در کنار هر منبری که می گذرند شمعی را بر می افروزند و بر گل درون تشت فرو می کنند. سپس دانه ای خرما در کنار تشت می گذارند و چند دانه برنج از کنار تشت برمی دارند و پس از خواندن دعا و بیان خواسته ها به سوی منبر دیگر می روند و از 40 منبر می گذرند.  عزاداران وقتی به خانه می رسند، برنجی را که در چهل منبر گردآورده اند با برنجی که در خانه دارند آمیخته و فردای آن روز آن را پخته و می خورند .

«لال پله»

در شب شام غریبان خانم های چادری که تلاش می کنند کسی آن ها را نشناسد، از کوچه ها می گذرند و خانه های ویژه ای را می جویند که از آشپزخانه هایشان بویی برخاسته از شیرین پلو آمیخته به زعفران می آید. این زنان که حاجتی در دل دارند، کف گیری بر در می کوبند و چون در باز می شود، بدون هیچ کلامی دیگ و کف گیر را به صاحب خانه داده و او مقداری از شیرین پلوی مهیا شده را که «نثار» نام دارد، با همان کف گیر در دیگ ریخته و به وی باز می گرداند.زن حاجتمند این کار را در 40 یا 72 خانه انجام می دهد و آنچه را که گرد آورده، به خانه برده و با دیگر افراد خانه می خورد، به این امید که حاجت و خواسته اش برآورده شود. این مراسم «لال یپله» نام دارد، زیرا دارنده خواسته، در همه زمان هایی که در کوچه ها می گردد تا خوراک جمع آوری کند، سخنی نمی گوید. «پله» هم در زبان گیلکی به معنی برنج پخته است، این آیین سنتی بیشتر در شهرستان لاهیجان رایج است.

منابع : :ایسنا،باشگاه خبرنگاران جوان،مهرنیوز، ایرنا، صدا و سیمای گیلان، سیری در ایران، قرارگاه فرهنگی سراج

بخش گردشگری تبیان ، علیرضا عابدینی