آداب و رسوم عزاداری ماه محرم در استان قزوین - بخش دوم

سفره حضرت رقیه

هنگام گستراندن این سفره، فضا را با آجر و شمع سبز تزیین می کنند تا بازگو کننده خرابه‌های شام باشد و پس از روضه خوانی لقمه‌هایی که از نان، پنیر، خرما و سبزی خوردن تهیه شده است، بین میهمانان توزیع می شود..

سفره بیبی حور (بیبینور)

این سفره را در سهم رحله پهن می کنند. ابتدا دو بار آن را می اندازند، مرحله سوم هنگامی گسترده می شود که حاجتشان بر آورده شده باشد و در آن کاچی و میوه توزیع می شود. در بین میوه ها حتماً یک میوه باید در بسته باشد مانند: هندوانه،انار،پرتقالو... این سفره را در صبح روزسه شنبه می اندازند.

سفره امام حسن (ع)

این سفره را معمولاً در روز بیست و هشتم ماه صفر می اندازند. فضای میهمانی را با رنگ سبز تزیین می‌کنند. ظروف می‌بایستی سبزباشد. همچنین غذایی که توزیع می شود باید از غذاهای سبز رنگ مانند کوکوسبزی، آش و... باشد. همچنین شله زرد نیز توزیع می کنند و روی آن را با خلال سبز تزیین می نمایند.

سفره حضرت قاسم (ع)

در این سفره پس از مراسم روضه خوانی و دعا، شیرینی و نقل و حنا بین میهمانان توزیع می کنند.

سفره حضرت علی (ع)

این سفره ساده ترین سفره نذری است ودرآن فقط نمک، شیر و نان جومی گذارند.

سفره دوازده امام

در این سفره پس از خواندن دعای توسل، میوه، آجیل مشکل گشا و آش رشته پخش می کنند.

سفره حضرت عباس (ع )

در این سفره نیز پس از خواندن روضه از شهادت و دلاوری‌های حضرت ابوالفضل (ع)، آش رشته و عدس پلو بین میهمانان توزیع می کنند.

سفره نذری ولدآبادی

در «بهشت حسینی» قزوین که در ضلع جنوبی مقبره «امامزاده‌ حسین» واقع شده است، سنگ قبری متعلق به «سید محمد ولدآبادی» دیده می شود.

اگر کسی حاجتی داشته باشد، پارچه سبزی روی سنگ قبر او می گسترانند و شمع روشن میکنند و بین مردم نان و ماست توزیع می‌نماید.بسیاری از کسانیکه از ایشان حاجت گرفته اند، روی سنگ قبر او طاقی زده اند، ولی هر بار این طاق فرو ریخته است و مردم قزوین بر این اعتقادند که مقبره ایشان طاق نمی پذیرد.

همچنین حرم چهار انبیا یا پیغمبریه که در مرکز شهر قزوین واقع شد و مدفن چهار پیغمبر خدا و یک امامزاده است، در روزهای اول هر ماه هجری شاهد تجمع زنان قزوینی است که برای زیارت و خواندن دعا به آنجا می آیند. عدهای نیز که حاجت آنها بر آورده شده است، در آن محل آجیل مشگل گشا توزیع می کنند.

عزیمت هزاران مشتاق اهل بیت و عزادار حسینی از سراسر کشور به شهر قزوین و حضور در حسینیه «آقا سید جمال» با سابقه بیش از یکصد سال در این شهر برای برآورده شدن حاجتها و شفای بیماران برغنای عزاداریها و سوگواری امام سوم شعیان می افزاید.

دخیل بستن روی علامت، عزاداری و حضور دستههای سینه زنی و زنجیر زنی در کوچه و خیابانها و اجتماع آن اندر زیارتگاه «امام زاده حسین» ازبرنامه های هیات های مذهبی در ده اول محرم است..

بارگاه «امام زاده حسین» که در بین مردم قزوین به «شاهزاده حسین» معروف است از فرزندان امام هشتم رضا (ع) بوده و در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی محل عزاداری هیات های مذهبی شهر قزوین است.

تعزیه خواني

تعزیه به معنای متعارف، نمایشی است که در آن واقعهٔ کربلا به دست افرادی که هر یک نقشی از شخصیتهای اصلی را بر دوش دارند، نشان داده میشود. این نمایش نوعی نمایش مذهبی و سنتی ایرانی – شیعی و بیشتر دربارهٔ کشته شدن حسین بن علی و مصائب اهل بیت است.

اگر تعزیه را به معنی عزاداری و سوگواری و نه به معنی شبیه خوانی امروز گمان کنیم، نخستین سوگواری بعد از پیشامد عاشورا از سوی گواهان عینی واقعهٔ کربلا بوده که در سنین کودکی و نوجوانی پس از عاشورا به اسارت رفتند؛ در واقع از هنگامی که قافلهٔ اسرا به طرف شام حرکت نمودند.

برخی شبیه خوانی و بر پایی تعزیه را جهت تماشای عینی واقعهٔ کربلا به یزید نسبت دادهاند که گویا از عاملین واقعهٔ کربلا خواسته بود تا اعمالی را که مرتکب شده اند نمایش دهند و برخی به صفویه ، دیلمیان وقاجاریه.

اما شکل رسمی و آشکار این سوگواری، به روایت ابن کثیر، بر این خستین بار در زمان حکمرانی دودمان ایرانی شیعه مذهب آل بویه صورت گرفت.

تعزیه بیشترین رواج خود را با حمایت دولت و حکومت صفویان پیدا کرد. در دورهٔ شکوفایی تعزیه، با رواج تشیع و دلایلی مانند روضه خوانی و حمله خوانی تعزیه از حمایت بیشتری برخوردار شد.

سیزدهم محرم

به گواهی مورخین، بعد از واقعه کربلا کسی از ترس «یزید بن معاویه» جرئت نمی کرد تا جنازههای یاران امام حسین (ع) را دفن کند؛ تا اینکه زنان طایفه «بنی اسد» جمع شدند و به خاک کردن جنازهها پرداختند. این واقعه در روز سیزدهم ماه محرم اتفاق افتاد.

به همین خاطر زنان قزوینی هر سال در روز سیزدهم ماه محرم، در مسجد «علی اکبر» این شهر جمع می شوند؛ عدهای بیل و کلنگ به دست می گیرند وعدهای دیگر پیکر های پارچهای بدون سر را بر دوش گرفته و به دور شهر می چرخند و دوباره به آن مسجد بر میگردند و در آنجا به سینه زنی و نوحه خوانی می پردازند..

خاکسپاری زنانه

مراسم نمادین خاکسپاری شهدای کربلا، یک مراسم کاملا زنانه است که هر سال در روز دوازدهم ماه محرم برگزار می شود. مراسمی که قزوینی ها به آن «سوم امام» میگویند و در آن تمام زنان شهر بیل و کلنگ به دست، پیکرهای نمادین شهدای عاشورا را با خود تا مسجد یا حسینیه اصلی شهر حمل میکنند.

عزاداران قزوینی در این روز در مسجد على اکبر جمع مىشوند، عدهاى با بیل و کلنگ و عدهاى با دست گرفتن پیکرهاى پارچهاى بدون سر، به دور شهر مى چر خند و دو باره به مسجد بر مىگردند و سینه زنى و نوحه خوانى مى‌کنند..

براساس روایات نقل شده، در سال۶۱هجری، زنان آزاده طایفه بنی اسد پس از واقعه دردناک کربلا به خاکسپاری شهدای کربلا اقدام کردهاند و این مهمترین دلیلی است که مراسم نمادین خاکسپاری شهدای کربلا را تبدیل به یک مجلس کاملا زنانه میکند.

مراسمی که امروزیها معتقدند نقش زنان را در دفاع از ارزشهای اسلام و جهاد به زنان امروز یادآوری می‌کند.

درحین این مراسم هم نوحه خوانی، وعظ و عزاداری جریان دارد و مردان که تقریبا در حاشیه مراسم قرار گرفتهاند، با گل اندود کردن سرو لباس خود عزاداریشان را اعلام می‌کنند.

منبع : پایگاه خبری شباویز