تقديم به مولا
برکه ای میان راه مکه و مدینه، چون محل تعیین رهبری بعد از پیامبر ( ص ) شد ، عظمت یافت و نام آن در تاریخ برای همیشه ثبت گشت. آری، یک قطره ، آنگاه که به دریا وصل شود، بزرگی می یابد و ارزشمند می شود. یک برکه ( غدیر) نیز وقتی به جریان حق متصل شود ارزش می یابد.
پیامبر ( ص ) ، در غدیر، اعلام کرد، که رهبری بعد از او باید به علی ( ع ) سپرده شود، کسی که شاگرد اول مکتب اسلام و دست پرورده خود پیامبر بوده و زیر تابش وحی و روی سینه ی پیامبر ( ص ) بزرگ شده است. علی ( ع ) خود گفته است که در جوار پیامبر رایحه ی وحی را استشمام می کردم. او در 10 یا 12 سالگی به پیامبر ایمان آورد.
همیشه در کنار پیامبر بود. در پیامبر ذوب شده یود. اسلام ناب را درک کرده بود. لایق رهبری بود، زیرا انسانی مدیر و مدبر بود و اینها بدین خاطر بود که هم دست پرورده ی پیامبر ( ص ) بود و هم پسر عموی او. به عبارت دیگر همچون پیامبر از نسل ابراهیم( ع ) بود. تواناییهای شگفت انگیز را از پیامبران - ابراهیم ( ع ) و اسماعیل ( ع ) و دیگر اجداد محمد ( ص ) - به ارث برده بود. این تواناییهای ذاتی به همراه تربیت پیامبر، از او انسانی نخبه ساخته بود که می توانست بعد از پیامبر ( ص ) رهبری کند.
آتشینا آب حیوان از کجا آورده ای / دانم این باری، که الحق جانفزا آورده ای
احمقی باشد اگر جانی بمیرد بعد از این/چون چنین دریای جوشان از بتا آورده ای
یه گفته ی ( سلیمان کتانی ) نویسنده ی مسیحی لبنانی در کتاب ( امام علی، مشعلی و دژی ) این شخصیت مانند مشعلی است که علوم گوناگون از آن می تراود و چون دژی است که هر کس داخل آن شود مورد رحمت خداوند قرار می گیرد.
این است که حماسه ی غدیر، همیشه مانند مشعلی جاودانه فراروی همه ی نسلها و همه ی عصرها بوده است و خواهدبود تا همه را با نور علم و معرفت تغذیه کند و چون دژی است که مومنان به امبد رحمت الهی به آن پناه خواهندبرد.
باید افزود که روز غدیر در تاریخ انسانی و اسلامی روز ولایت است و ازگذشته ی دور ، تمام اولیا و انبیا و اوصیا در این روز برای خود جانشینی معرفی کرده اند ( از آدم، موسی و عیسی و غیره ) و آداب و روز بزرگداشت این روز مبارک در حد باور نکردنی ارتباط عاطفی و احساسی انسانها را با یکدیگر روشن می سازد:
اساس هر دو عالم بر محبت بود، قایم، محبت جز علی نیست.
بررسی موقوفاتی که در جهان برای این روز مبارک تعیین شده توجه مخصوص در بزرگداشت این روز را نشان می دهد. خاندانهایی بوده اندکه ( ضیافت غدیریه ) را با دعوت افراد به منزل زنده نگه می داشته اند و با به فرستادن غذا به منازل افراد مبادرت می ورزیدند. اهمیت این روز در حدی است که اگر یک روز در عالم تشیع قرار باشد که عید گرفته شود حقا روز غدیر است. در این روز، مصاحبه، مصافحه، معانقه و دید و بازدید و به ویژه مبادله ی عیدی ( چه دادن و چه گرفتن ) خیلی اهمیت و آداب دارد. بزرگداشت این روز مبارک در سنت ایران و اسلام تا بدان حد است که عامه ی مردم آن روز را تعطیل کامل می دانند و به شایعه پرداخته اند که اگر کسی در این روز کار کند مبتلا به کسالت ( عقربک ) می شود.
امید است، با ظهور ولی عصر ( عج )، رهبری و عدالت آنگونه که علی می خواست مودار شود، ظلم و ستم ، در پهنه ی گیتی نابود گردد و اسلام و مسلمین عزت یابند.
ادامه مطلب
قضاوت های حضرت علی علیه السلام: تقسیم پول
قضاوت های حضرت علی علیه السلام: تقسیم پول
حضرت فرمودند: اگر حقش را بخواهی کسی که پنج نان داشته باید هفت درهم بگیرد و تو که سه نان داشتی یک درهم نصیب تو می شود.
مرد با اعتراض پرسید: چرا؟
حضرت فرمودند: برای این که شما در مجموع هشت نان داشته اید و سه نفر به طور مساوی از نان ها خورده اند، اگر هر نان را به سه قسمت تقسیم کنیم، بیست و چهار قسمت می شود و شما هر کدام هشت قسمت از بیست و چهار قسمت نان را خورده اید.
کسی که پنج نان داشته، اگر هر نان را به سه قسمت تقسیم کنیم پانزده قسمت می شود از این پانزده تکه او هشت تکه را خودش خورده و هفت تکه را به مهمان داده است.
اما تو که سه نان داشتی اگر هر نان به سه قسمت تقسیم شود نُه قسمت می شود از این نُه قسمت هشت تکه را خودت خورده ای و یک تکه را به مهمان داده ای.
مهمان در برابر هشت تکه نان که خورده هشت درهم داده است، یعنی یک درهم برای هر تکه. بنابراین دوست تو که هفت تکه نان به مهمان داده است هفت درهم و تو که یک تکه داده ای یک درهم نصیب تو می شود.
منبع:
بیست داستان و چهل حدیث گهربار از حضرت علی (علیه السلام)
ادامه مطلب
ولایت پذیری
ولایت پذیری
آغاز پانزدهمین قرنی است که شیعه با حجتی قوی و برهانی قاطع که پیامبر-صلی الله علیه و آله و سلم- به دستش داده ، پرچم بلند « اشهد ان علیاً ولی الله » را بر افراشته و از مرزهای اعتقادی خویش پاسداری می کند .
عید غدیر از بزرگترین اعیاد مسلمین است . رسول گرامی اسلام در آخرین سال عمر شریفشون فراخوان عمومی دادند و بعد از اتمام حج ، علی بن ابی طالب-علیه السلام- را به عنوان ولی مردم به مردم معرفی کردند و از همگان بر این ولایت بیعت گرفتند .خوبه که در مورد ولایت بیشتر با هم صحبت کنیم و ببینیم ولایت یعنی چه و دیدگاه ما نسبت به اون چگونه است؟
ادامه مطلب
ایرانیان از چه روزگاری با شیعه پیوند خوردند؟
در پاسخ بايد گفت از ابتدای بعثت و از اولین روزهای تبلیغ دین، کلمه "شیعه" توسط رسول صلی الله علیه و آله و سلم برای پیروان دین و به خصوص پیروان علی ابن ابیطالب علیهما سلام به کار برده شده است. با یک نگاه اجمالی بیش از سیصد حدیث از زبان گهربار پیامبر رحمت صلی الله علیه و آله و سلم مشاهده می شود، که در آن شیعه را به پیروان امیرالمومنین علیه السلام نسبت داده اند.
به دو نمونه از این احادیث توجه فرمایید:
قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: یا علی اَنتَ وَ شیعَتُکَهُمُ الفائِزُون (ارشادالقلوب،ج2،ص262) رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: یا علی تو و شیعیانت رستگارانید.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّى اللّه عليه و آله و سلم: يَا عَلِيُّ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ غَفَرَ لَكَ وَ لِأَهْلِكَ وَ لِشِيعَتِكَ وَ لِمُحِبِّي شِيعَتِكَ وَ لِمُحِبِّي مُحِبِّي شِيعَتِكَ... (صحيفة الإمام الرضا عليه السلام/ص63) رسول خدا صلی الله علیه واله فرمودند: یا علی قطعا خداوند تعالی تو را آمرزیده است و آمرزش برای خانواده ات و شیعیان توست و برای دوست داران شیعیانت و برای دوست دارانِ دوست داران شیعیانت. ..
ادامه مطلب
مظلومترین امیر
ما کجا و نوری که تمام انبیاء را یاری فرمود، یکی را آشکارا و مابقی را در خفا
(قال علی علیه السلام: کنت مع الانبیاء سرا و مع الخاتم جهرا)
دوست و دشمن اعتراف کرده اند بر دامنه کوه سربه فلک کشیده ایکه بر قله اش منزل دارد هم نرسیده اند.
پیامبر گرامی و گل سرسبد خلقت فرمود من و علی نور واحدی بودیم در یمین عرش که خداوند تسبیح و تقدیس نمود آن را، از هم جدا نشدیم مگر در صلب عبدالمطلب.
خدای عالی اعلا هم بر این مطلب صحه گذاشت، آنجا که فرمود ... فقل تعالو ندع ابنائنا و ابنائکم ونسائنا و نسائکم و انفسنا و انفسکم...( آل عمران /61)
ادامه مطلب
(قلب خطبه غدير)
امام علي(ع) فرمودند :
| امام علي(ع) فرمودند : |
| إِذا أَحَبَّ اللَّهُ عَبداً حَبَّبَ إِلَيهِ الاَمانَةَ |
| وقتي خداوند متعال بنده اي را دوست دارد به او امانت را واگذار مينمايد . |
| (غررالحكم ص251) |
ادامه مطلب
«غدير» بزرگترين عيد اسلامی
شاید برخی گمان كنند كه عید غدیر تنها اختصاص به شیعیان دارد و در كلمات پیامبر اكرم(ص) اشارهای به لزوم بزرگداشت آن نشده است؛ امّا باید گفت كه عید غدیر نیز چون عید فطر و قربان از اعیاد اسلامی، بلكه از بزرگترین اعیاد است و نخستین كسی هم كه این روز را به عنوان عید اسلامی معرفی كرد، پیامبر اكرم(ص) بودهاند. آنچه در پی خواهد آمد تحقیقی است در زمینه سابقه تاریخی عید غدیر كه امیدواریم مورد استفاده خوانندگان عزیز نشریه «موعود» واقع شود.
اشاره:
شاید برخی گمان كنند كه عید غدیر تنها اختصاص به شیعیان دارد و در كلمات پیامبر اكرم(ص) اشارهای به لزوم بزرگداشت آن نشده است؛ امّا باید گفت كه عید غدیر نیز چون عید فطر و قربان از اعیاد اسلامی، بلكه از بزرگترین اعیاد است و نخستین كسی هم كه این روز را به عنوان عید اسلامی معرفی كرد، پیامبر اكرم(ص) بودهاند. آنچه در پی خواهد آمد تحقیقی است در زمینه سابقه تاریخی عید غدیر كه امیدواریم مورد استفاده خوانندگان عزیز نشریه «موعود» واقع شود.
پیامبر اكرم(ص) پس از آنكه عليّ بن ابیطالب(ع) را در روز غدیر به جانشینی خود تعیین كردند، در همان روز این عید را اعلام نمودند و مراسم آن را به پا داشتند و در خیمهاش نشستند و با كمال خوشحالی و سرور از تبریك گویندگان استقبال كردند و به آنها فرمودند:
«به من تبریك بگویید... به من تبریك بگویید؛ زیرا خداوند مرا به نبوّت و اهل بیتم را به امامت اختصاص داده است.»1
ما در تاریخ پیامبر(ص) و شادیهای آن، روزی را نمییابیم كه پیامبر گفته باشد: «به من تبریك بگویید»، حتّی روز ازدواجش و روز هجرتش از مكّه به مدینه و رهایی از چنگال مشركان و روز فتح مكّه و پیروزی مسلمانان؛ ولی روز غدیر مكرّر میفرمودند: «به من تبریك بگویید»؛ زیرا پیامبر(ص) عظمت این روز را به خوبی درك میكرد و از شرافت این خاطره و برتری داشتن این عید بر سایر اعیاد آگاه بود.
بر همین اساس پیامبر(ص) فرمودند:
ادامه مطلب
به سان کعبــــــــه
در این میان به روایاتی برخورد میکنیم که شخصیّت امام علی(ع) در ارتباط با حج و سرزمین وحی و بیت الله الحرام نمایانده شده است.2 از آنجا که پرداختن تفصیلی به همه سخنان آن حضرت، از حوصله یک مقاله خارج است، تنها گزیدهای از محورهای فوق را به اختصار مطرح میکنیم تا هم گوشهای از شخصیّت والای آن امام همام نمایان شود و هم با مروری بر سخنان گهربار او، گوشهای از عظمت فریضة حج تبیین گردد.
بخش وسیعی از سخنان امام علی(ع) در ابعاد مختلف حج و سرزمین وحی است. بعضی از آنها در مقام تبیین فلسفه و حکمتِ تشریع حج میباشد. بعضی سخنان را از رسول اکرم(ص) درباره این فریضه بزرگ الهی نقل میکند. بعضی مربوط به احکام و مناسک حج است. بعضی هم عهدهدار تشریح جایگاه و اهمّیت حج در فرهنگ اسلامی است. در بعضی نیز تصحیح احکام و مقرّرات نادرستی به چشم میخورد که از سوی خلفای وقت مقرّر شده و به اجرا در میآمد.1
در این میان به روایاتی برخورد میکنیم که شخصیّت امام علی(ع) در ارتباط با حج و سرزمین وحی و بیت الله الحرام نمایانده شده است.2 از آنجا که پرداختن تفصیلی به همه سخنان آن حضرت، از حوصله یک مقاله خارج است، تنها گزیدهای از محورهای فوق را به اختصار مطرح میکنیم تا هم گوشهای از شخصیّت والای آن امام همام نمایان شود و هم با مروری بر سخنان گهربار او، گوشهای از عظمت فریضه حج تبیین گردد.
ادامه مطلب
صراط مستقـــــــیم
هیچ به رابطه و نسبت میان فرزندان یک خانه و میزان دخل و تصرّف آنها در امور و دارایی خانوادگی توجّه کردهاید؟ فرزندان خانواده را اهل خانه، محرم خانه، صاحب کلید و اذن دخل و تصرّف در مایملک و دارایی خانوادگی و حتّی میراث بر پدر میشناسند.
در «دعای ندبه»، با تکیه بر خطبه و واقعه شریف «عید غدیر خم» خطاب به امام المتّقین، علیّ بن ابی طالب(ع) میفرمایند:
«ای علی! اگر تو نبودی، مؤمنان پس از من شناخته نمیشدند و به راستی که پس از پیامبر، او امّت را از گمراهی به هدایت و از نابینایی به بصیرت رسانه و اوست رشته محکم الهی و اوست راه مستقیم.»
معرفی امام علی(ع) به عنوان صراط مستقیم الهی، چنانکه خودشان فرمودند: «اَنَا صِراطُ المُستَقیم وَ عُروَةُ الوُثْقی التَّی لانفِصٰامُ لَها؛1 من صراط مستقیم خداوند و دستاویز محکمی هستم که به آن چنگ میزنند.» به مقام «ولایت» و «قربت» ایشان در درگاه خداوندی برمیگردد؛ چنانچه انتخاب حضرت به عنوان وصیّ و جانشین پیامبر اکرم(ص) نیز معطوف به مقام ولایت ایشان است.
افضلیت، اشرفیت، اولویّت و تقدّم حضرت نبیّ اکرم(ص) نسبت به کلّ موجودات و از جمله همه انبیاء و رسل، پیش و بیش از آنکه معطوف به مقام «نبوّت و رسالت» حضرت باشد، معطوف به مقام «قربت» ایشان نزد پروردگار است.
این «قرابت» و نزدیکی است که درجه «ولایت» را معلوم میسازد.
نسبت میان «قرابت و ولایت» (به معنی میزان تصرّف و حقّ تصرّف) را در روابط و مناسبات جاری میان خودمان پذیرفته و آن را مراعات میداریم.
ادامه مطلب
در غذير چه گذشت؟
در غدیر حدود صدهزار تن از مسلمانان حضور داشتند و مشاهدهکردند که پیامبر با جملاتی رسا و بدون کمترین ابهام علی(ع) را هدایتگر امت، سرپرست و زمامدار مسلمانان و جانشین خود معرفیفرمود. نخستین تبریک گویان به علی(ع) عمربن خطاب و ابوبکربودند.
در غدیر حدود صدهزار تن از مسلمانان حضور داشتند و مشاهده کردند که پیامبر با جملاتی رسا و بدون کمترین ابهام علی(ع) را هدایتگر امت، سرپرست و زمامدار مسلمانان و جانشین خود معرفی فرمود. نخستین تبریک گویان به علی(ع) عمربن خطاب و ابوبکربودند.1 پس از رحلت پیامبر(ص) در حالی که هنوز پیکر مقدس رسول خدا(ص) دفن نشده بود مردم در پایمال کردن حق علی(ع) پیش تاختند که گویا پیرامون منزلت علی(ع) کمترین سخنی از هیچ کس نشنیده اند و پیامبر آن سخنان را در تاکید بر جایگاه علی(ع)بیان نکرده است.
امروز نیز این کج روی برای بسیاری باقی است.اما آیا میتوان در کوشش پیامبر برای معرفی جایگاه علی(ع)تردید کرد؟ آیا رسول خدا(ص) از بیراهه روی مردم پس از خود باخبر نبود؟ در صورت اطلاع، چه تدابیری اندیشید تا رویدادهایی که میدانیم پیش نیاید؟این وقایع به چه سبب تحقق یافت؟
شک نیست که رسول خدا(ص) از همه آن مسایل با خبر بود. او حتی در روزهای پیش از رحلت، فرمود: بزودی فتنه ها همچون امواج تاریک شب (به سوی امت من) روی میآورد.
آن حضرت پیش بینیهای فراوان دیگری نیز کرده که منافقان بیشتر آن را خنثی ساختند.چه بسا به سبب همان تاکیدها و پیش بینیها بود که منافقان ورزیده 2مدینه بیشتر از قبل مانع اجرای فرمانهای حضرت شدند.
بدین ترتیب، باید به فراموشی سپردن غدیر را به عواملی دیگرمربوط دانست که این گفتار بدان میپردازد.
پیشگیری از انتشار فضایل علی(ع)
ادامه مطلب
قرآن و رویداد غدیر
در رویداد «غدیر» گذشته بر آیه «تبلیغ» یعنى آیه: «یا اَیّها الرسول بلغ ما انزل الیك من ربك» دو آیه دیگر نازل شده و به حادثه رنگ ابدى و جاودانى بخشیده است این دو آیه عبارتند از:
در رویداد «غدیر» گذشته بر آیه «تبلیغ» یعنى آیه: «یا اَیّها الرسول بلغ ما انزل الیك من ربك» دو آیه دیگر نازل شده و به حادثه رنگ ابدى و جاودانى بخشیده است این دو آیه عبارتند از:
1- آیه اكمال دین .
2- آیه سؤال عذاب.
اینك پیرامون هر دو آیه به بحث و گفتگو می پردازیم :
«الیوم یئس الذین كفروا من دینكم فلا تخشوهم و اخشون الیوم اكملت لكم دینكم و اتممت علیكم نعمتى و رضیت لكم الاسلام دیناً» 1
«امروز كافران از (نابودى) دین شما نومید شدند از آنان مترسید و از من بترسید، امروز دین شما را تكمیل كردم و نعمت خود را به پایان رسانیدم و اسلام را به (عنوان) دین، براى شما برگزیدم».
دقت در مضمون آیه اكمال دین، می رساند كه روز نزول آیه حادثه بسیار مهمى رخ داد، كه مایه نومیدى دشمنان از پیروزى براسلام و موجب كمال دین و به پایان رسیدن نعمتهاى معنوى خدا شده است اكنون باید دید چه روزى می تواند حامل چنین نویدهائى باشد، و با این خصوصیات و نشانه ها خود را در عرصه تاریخ نشان دهد؟
1- آیا روز فتح مكه می تواند داراى چنین خصوصیاتى باشد؟ به طور مسلم نه، زیرا در آن روز پیمانهاى مسلمانان با مشركان به قوت خود باقى بود و هنوز مراسم حج بسان عصر جاهلى برگزار می شد،و قسمتى از احكام اسلام پس از آن فرود آمده است از این جهت نه یأسى بركافران منطقه مستولى شده بود ونه آئین به معنى بیان فروع و نه به معنى تحكیم پایه هاى آن، تكمیل گردیده بود.
2- آیا روز اعلام بیزارى از مشركان می تواند مظهر چنین روزى باشد، به تصور اینكه یأس و نومیدى در چنین روزى بر مشركان مستولى گردید؟ باز میگوئیم نه، زیرا بیان دین به معنى احكام در آن روز پایان نیافته بود به گواه اینكه قسمتى از «حدود» و «قصاص» و احكام مربوط به «كلاله» پس از اعلام بیزارى نازل گردیده است. بنابراین تنها مسأله یأس نشانه آن روز نیست، بلكه یأس توأم با تكمیل آئین؛ و هرگز در روز اعلام بیزارى این دو نوید، به صورت توأم، در آن روز تحقق نپذیرفته بود.
اكنون باید دید روزى كه حامل این نوید گرانبها بود چه روزى بوده است؟!
ادامه مطلب
امام علی(ع) از دیدگاه دانشمندان اهل سنت
هرگاه علی جایگاه و حقیقت خویش را برای مردم آشکار کند، هر آینه مردم دسته دسته در برابر او به سجده خواهند افتاد، شافعی مُرد و عاقبت نفهمید علی(ع) پروردگار است، یا الله پروردگار اوست...
احمد بن حنبل (پیشوای مذهب حنبلی)
او می گوید: آن همه فضیلتها که برای علی بن ابی طالب بوده و نقل شده برای هیچ یک از اصحاب رسول خدا نبوده است. (1)
همچنین وی از پیامبر اکرم(ص) نقل کرده که به فاطمه(س) فرمود: «آیا راضی نمی شوی که من تو را به کسی تزویج کنم که اولین مسلمان است و علمش از همه بیشتر و حکمتش از همه عظیم تر است.» (2)
محمد بن ادریس (پیشوای مذهب شافعی)
دربارۀ علی(ع) سروده ای دارد که چنین است:
لَو اَنَّ المُرتَضَی اَبدَی مَحَلَّهُ
لَصَارَ النَّاسُ طُرّاً سُجّداً لَهُ
وَ مَاتَ الشَّافِعِی وَ لَیسَ یَدْرِی
عَلِیٌّ رَبُّهُ اَمْ رَبُّهُ الله
ادامه مطلب
قرعه هفت فضیلت به نام علی (ع)
در آن روز من به دستور پروردگارم، برادر خود علی بن ابی طالب را راهنما (جانشین) برای امتم قرار دادم تا به وسیله ی او، هدایت یابند. و همان روز خداوند دین خود را کامل، و نعمت را بر جمیع امتم تمام کرد، و اسلام را ( با ولا یتعهدیش ) برای مردم پسندید.
پیامبر اکرم ( صلی ا... علیه و آله و سلم ):
یَومُ غَدیرِ خُمٍ اَفضَلُ اَعیادِ اُمَّتی.
روز غدیر خم، بهترین و بالاترین عید امت من است.
در آن روز من به دستور پروردگارم، برادر خود علی بن ابی طالب را راهنما (جانشین) برای امتم قرار دادم تا به وسیله ی او، هدایت یابند. و همان روز خداوند دین خود را کامل، و نعمت را بر جمیع امتم تمام کرد، و اسلام را ( با ولا یتعهدیش ) برای مردم پسندید.
بزرگداشت این روز خجسته، ( 18ذی الحجه ) و هفت روز بعد از آن تا 25 ذی الحجه، که هفت فضیلت و کرامت برجسته ( با اینکه فضائل آن حضرت بی شمار است ) در شأن حضرت علی (علیه السلام) به وقوع پیوسته و مورد اتفاق شیعه و اهل سنت می باشد، موجب تعظیم شعائر دینی و خشنودی پیامبر اکرم (صلی ا... علیه و آله و سلم) و ائمه معصومین (علیهم السلام) خواهد بود
ادامه مطلب
فرهنگ غدیر در سخنان امام رضا علیه السلام
معرّفی غدیر، تنها وظیفۀ امامان علیهم السلام و امثال علامه امینی رحمه الله نیست؛ بلکه امروزه نیاز به معرفی غدیر برای نسلهای جدید، بیش تر از گذشته است و بر علما لازم است که این وظیفۀ سنگین را به خوبی انجام دهند.
در آغاز ایّام غدیر، فضایل و عظمت روز غدیر و اعلام امامت امام علی علیه السلام را از زبان حضرت رضا علیه السلام مرور می کنیم:
تهدید، تبدیل به فرصت
مأمون قصد داشت با طرح خلافت و تحمیل ولایت عهدی بر امام رضا علیه السلام دقیقاً عظمت و قداست ایشان و جایگاه امامت را نشانه رود و این مقام با عظمت را که در بین شیعیان از جایگاه بسیار بالا و والایی برخوردار بود، لکّه دار نماید.
خود حضرت رضا علیه السلام فرمود: «تُرِيدُ بِذَلِكَ أَنْ يَقُولَ النَّاسُ إِنَّ عَلِيَّ بْنَ مُوسَى لَمْ يَزْهَدْ فِي الدُّنْيَا بَلْ زَهِدَتِ الدُّنْيَا فِيهِ أَلَا تَرَوْنَ كَيْفَ قَبِلَ وِلَايَةَ الْعَهْدِ طَمَعاً فِي الْخِلَافَة؛1 تو می خواهی با این اقدام، مردم بگویند: علی بن موسی، نسبت به دنیا زاهد نبود (و به آن رو نیاورد)؛ بلکه دنیا به او زهد ورزید (و از او روگردان بود) آیا نمی بینید که چگونه [وقتی زمینه فراهم شد و دنیا رو آورد] ولایت عهدی را به طمع (رسیدن به) خلافت پذیرفت؟»
چنان که هدفش از تشکیل مناظرات نیز این بود که به خیال خود آبروی امام رضا علیه السلام را ببرد؛ برای نمونه:
روزی مأمون به «سلیمان مروزی» می گوید: من تو را خوب می شناسم و تسلّط تو را در امر جَدَل و مناظره می دانم، از این رو تو را دعوت نمودم تا برای یک بار هم که شده، برهان علی بن موسی علیهما السلام را درهم بشکنی و او را مجاب کنی.2
مرحوم شیخ صدوق می گوید: «مأمون متکلمان را از شهرهای مختلف فرا خواند، تا شاید یکی از آنان در برابر حضرت غالب آید و در نتیجه، جایگاه علمی امام نزد دانشمندان کاهش یابد و کاستی او در نظر مردم برملا شود.»3
اما حضرت رضا علیه السلام این تهدیدها را به فرصت جدّی تبدیل کرد، و از آزادی نسبی که داشت بهره جُست و به خوبی، مقام امامت و جایگاه رفیع آن را و همین طور امامت خویش، حقّانیت اهل بیت علیهم السلام و به خصوص امام علی علیه السلام و عظمت روز غدیر را بیان نمود؛ از جمله:
یکم: در نیشابور، هنگام بیان حدیث «سلسلۀ الذهب» امامت خویش را شرط توحید دانست و در بین آن همه جمعیّت این امر را به اثبات رساند.
حاکم نیشابوری که شاهد صحنه بود آن چنان به وجد آمده که می گوید
ادامه مطلب
