سلطان کربلا

در کتاب «کشف الغمّه از کتاب «الفتوح وارد است که چون لشکریان ابن زیاد آن حضرت را در پرّه گرفتند و از آب منع کردند و از اصحاب آن حضرت همه را کشتند، تیری به سوی طفل صغیر آن حضرت آمد و او را بکشت
حضرت او را به خونهایش آلوده کرد، و با شمشیر حفیره‌ای حفر و او را در آن مدفون ساخت و سپس در مقابل لشکر ایستاده و حمله می‌آورد، و این رَجَز را می‌خواند:
غَدَرَ الْقَوْمُ وَقِدْمـًا رَغِبُوا قَتَلُوا قِدْم [36] عَلِیًّا وَابْنَهُ حَسَدًا مِنْهُمْ وَقَالُوا أَجْمِعُوا یَا لَقَوْمٍ لاِنَاسٍ رُذَّلٍ ثُمَّ سَارُوا وَتَوَاصَوْا کُلُّهُمْ لَمْ یَخَافُوا اللَهَ فِی سَفْکِ دَمِی وَابْنُ سَعْدٍ قَدْ رَمَانِی عَنْوَه لاَ لِشَیْءٍ کَانَ مِنِّی قَبْلَ ذَا بِعَلِیٍّ خَیْرِ مَنْ بَعْدَ النَّبِیّ خَیْرَه اللَهِ مِنَ الْخَلْقِ أَبِی فِضَّه قَدْ صُفِیَتْ مِنْ ذَهَبٍ مَنْ لَهُ جَدٌّ کَجَدِّی فِی الْوَرَی فَاطِمُ الزَّهْرَآءِ أُمِّی وَأَبِی وَ لَهُ فِی یَوْمِ أُحْدٍ وَقْعَه ثُمَّ بِالاْحْزَابِ وَالْفَتْحِ مَعـًا فِی سَبِیلِ اللَهِ؛ مَاذَا صَنَعَتْ عِتْرَه الْبَرِّ النَّبِیِّ الْمُصْطَفَی وَ عَنْ ثَوَابِ اللَهِ رَبِّ الثَّقَلَیْن حَسَنَ الْخَیْرِ کَرِیمَ الطَّرَفَیْن نُقْبِلِ الاْ´نَ جَمِیعـًا بِالْحُسَیْن جَمَعُوا الْجَمْعَ لاِهْلِالْحَرَمَیْن لاِجْتِیَاحِی لِلرِّضَابِالْمُلْحِدَیْن لِعُبَیْدِ اللَهِ نَسْلِ الْفَاجِرَیْن بِجُنُودٍ کَوُکُوفِ الْهَاطِلَیْن غَیْرِ فَخْرِی بِضِیَآءِ الْفَرْقَدَیْن وَالنَّبِیِّ الْقُرَشِیِّ الْوَالِدَیْن ثُمَّ أُمِّی فَأَنَا ابْنُ الْخَیْرَتَیْن فَأَنَا الْفِضَّه وَابْنُ الذَّهَبَیْن أوْ کَشَیْخِی فَأَنَا ابْنُ الْقَمَرَیْن قَاصِمُ الْکُفْرِ بِبَدْرٍ وَحُنَیْن شَفَتِ الْغِلَّ بِفَضِّ الْعَسْکَرَیْن کَانَ فِیهَا حَتْفُ أَهْلِ الْقِبْلَتَیْن أُمَّه السَّوءِ مَعـًا بِالْعِتْرَتَیْن عَلِیِّ الْوَرْدِ [37] بَیْنَ [38] الْجَحْفَلَیْن
 

ابن طاووس خطبه غرّاء زیر را از حضرت سیّدالشّهداء علیه السّلام در روز عاشورا روایت کرده است بدین مضمون که
قالَ الرّاوی وَرَکِبَ أصْحابُ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ لَعَنَهُمُ اللَهُ، فَبَعَثَ الْحُسَیْنُ علیه‌السلام بُرَیْرَ بْنَ خُضَیْرٍ فَوَعَظَهُمْ فَلَمْ یَسْتَمِعوا، وَذَکَّرَهُمْ فَلَمْ یَنْتَفِعوا.
فَرَکِبَ الْحُسَیْنُ علیه‌السلام ناقَتَهُ ـ وَقیلَ فَرَسَهُ ـ فَاسْتَنْصَتَهُمْ فَأنْصَتوا. فَحَمِدَاللَهَ، وَ أثْنَی عَلَیْهِ، وَذَکَرَهُ بِما هُوَ أهْلُهُ، وَ صَلَّی عَلَی مُحَمَّدٍ وَ عَلَی‌الْمَلَ´ئِکَه وَالاْنْبِیَآءِ وَالرُّسُلِ، وَأبْلَغَ فی الْمَقالِ؛ ثُمَّ قالَ:
تَبًّا لَکُمْ أَیَّتُهَا الْجَمَاعَه وَتَرَحـًا! حِینَ اسْتَصْرَخْتُمُونَا وَالِهِینَ، فَأَصْرَخْنَاکُمْ مُوجِفِینَ؛ سَلَلْتُمْ عَلَیْنَا سَیْفًَا لَنَا فِی أَیْمَانِکُمْ! وَحَشَشْتُمْ عَلَیْنَا نَارًا اقْتَدَحْنَاهَا عَلَی عَدُوِّنَا وَعَدُوِّکُمْ! فَأَصْبَحْتُمْ إلْبـًا لاِعْدَآئِکُمْ عَلَی أَوْلِیَآئِکُمْ بِغَیْرِ عَدْلٍ أَفْشَوْهُ فِیکُمْ، وَ لاَ أَمَلٍ أَصْبَحَ لَکُمْ فِیهِمْ! فَهَلاَّ ـ لَکُمُ الْوَیْلاَتُ ـ تَرَکْتُمُونَا؛ وَ السَّیْفُ مَشِیمٌ، وَ الْجَأْشُ طَامِنٌ، وَ الرَّأْیُ لَمَّا یُسْتَحْصَفْ!؟ وَ لکِنْ أَسْرَعْتُمْ إلَیْهَا کَطَیْرَه الدَّبَی وَتَدَاعَیْتُمْ إلَیْهَا کَتَهَافُتِ الْفَرَاشِ! فَسُحْقـًا لَکُمْ یَا عَبِیدَ الاْمَّه! وَشُذَّاذَ الاْحْزَابِ! وَنَبَذَه الْکِتَابِ! وَمُحَرِّفِی الْکَلِمِ! وَ عُصْبَه الاْثَامِ! وَنَفَثَه الشَّیْطَانِ! وَمُطْفِـِی السُّنَنِ! أَهَ´ؤُلاَ´ءِ تَعْضُدُونَ؟! وَعَنَّا تَتَخَاذَلُونَ؟! أَجَلْ وَاللَهِ غَدْرٌ فِیکُمْ قَدِیمٌ! وَشَجَتْ إلَیْهِ أُصُولُکُم وَتَأَزَّرَتْ عَلَیْهِ فُرُوعُکُم فَکُنْتُمْ أَخْبَثَ ثَمَرٍ شَجـًا لِلنَّاظِرِ! وَأُکْلَه لِلْغَاصِبِ!
 

و آنگاه حضرت مرکب خود را طلبیده و سوار شدند، و با صدای بلند بطوریکه همگی می‌شنیدند چنین خطبه‌ای ایراد نمودند:
أَیُّهَا النَّاسُ! اسْمَعُوا قَوْلِی وَلاَ تَعْجَلُوا حَتَّی أَعِظَکُمْ بِمَا یَحِقُّ عَلَیَّ لَکُمْ؛ وَحَتَّی أُعْذِرَ إلَیْکُمْ! فَإنْ أَعْطَیْتُمُونِی النِّصْفَ کُنْتُمْ بِذَلِکَ أَسْعَدَ! وَإنْ لَمْ تُعْطُونِی النِّصْفَ مِنْ أَنْفُسِکُمْ فَأَجْمِعُوا رَأْیَکُمْ وَشُرَکَآءَکُمْ ثُمَّ لاَ یَکُنْ أَمْرُکُمْ عَلَیْکُمْ غُمَّه ثُمَّ اقْضُو´ا إِلَیَّ وَلاَ تُنظِرُونِ! إِنَّ وَلـِّـِیَ اللَهُ الَّذِی نَزَّلَ الْکِتَـ'بَ وَهُوَ یَتَوَلَّی الصَّـ'لِحِینَ.
«ای مردم گفتار مرا بشنوید! و شتاب نکنید تا آنچه حقّ شماست بر من از اندرز و موعظه شما را بدان پند دهم و عذر خود را در حرکت از مکّه بسوی شما برای شما بیان کنم پس اگر از درِ انصاف در آئید و عذر مرا بپذیرید که البتّه نیکبخت باشید! و دیگر راه مقاتله و جنگ با من بر روی شما بسته می‌گردد! و اگر عذر مرا نپذیرید و حجّت مرا کافی ندانید، پس در آن هنگام رأی خود و شریکان خود را روی‌هم گرد آورده تا اینکه کار شما و امر شما بر شما پوشیده نماند؛ و سپس بدون هیچ مهلتی به من بپردازید و کار خود را یکسره کنید! بدانید که صاحب اختیار و ولیّ من خداست که قرآن کریم را بفرستاد؛ و او زمام امور مردمان صالح را در دست دارد.»
 

از حضرت سیّد السّاجدین و زین العابدین علیه السّلام روایتست که
لَمَّا صَبَّحَتِ الْخَیْلُ الْحُسَیْنَ علیه‌السلام، رَفَعَ یَدَیْهِ وَ قَالَ:
اللَهُمَّ أَنْتَ ثِقَتِی فِی کُلِّ کَرْبٍ، وَأَنْتَ رَجَآئِی فِی کُلِّ شِدَّه، وَأَنْتَ لِی فِی کُلِّ أَمْرٍ نَزَلَ بِی ثِقَه وَعُدَّه. کَمْ مِنْ هَمٍّ یَضْعُفُ فِیهِ الْفُؤَادُ، وَتَقِلُّ فِیهِ الْحِیلَه، وَیَخْذُلُ فِیهِ الصَّدِیقُ، وَیَشْمُتُ فِیهِ الْعَدُوُّ؛ أَنْزَلْتُهُ بِکَ، وَشَکَوْتُهُ إلَیْکَ، رَغْبَه مِنِّی إلَیْکَ عَمَّنْ سِوَاکَ؛ فَفَرَّجْتَهُ عَنِّی وَکَشَفْتَهُ، وَکَفَیْتَهُ. فَأَنْتَ وَلِیُّ کُلِّ نِعْمَه، وَصَاحِبُ کُلِّ حَسَنَه، وَمُنْتَهَی کُلِّ رَغْبَه. [32]

«و چون صبحگاهان لشکر به نزد حسین علیه السّلام آمدند، دستهای خود را بلند نموده و عرضه داشت

حضرت سیّد الشّهداء علیه السّلام روز تاسوعا نزدیک غروب آفتاب اصحاب خود را جمع نمودند. و حضرت علیّ بن الحسین زین‌العابدین علیه السّلام می‌فرماید: من نزدیک رفتم تا ببینم به آنها چه می‌گوید؛ و من در آن وقت مریض بودم پس شنیدم که پدرم به اصحاب خود چنین فرمود:
أُثْنِی عَلَی اللَهِ أَحْسَنَ الثَّنَآءِ. وَأَحْمَدُهُ عَلَی السَّرَّآءِ والضَّرَّآءِ. اللَهُمَّ إنِّی أَحْمَدُکَ عَلَی أَنْ أَکْرَمْتَنَا بِالنُّبُوَّه، وَعَلَّمْتَنَا الْقُرْءَانَ؛ وَفَقَّهْتَنَا فِی الدِّینِ. أَمَّا بَعْدُ، فَإنِّی لاَ أَعْلَمُ أَصْحَابـًا أَوْفَی وَلاَ خَیْرًا مِنْ أَصْحَابِی وَلاَأَهْلَ بَیْتٍ أَبَرَّ وَلاَ أَوْصَلَ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی فَجَزَاکُمُ اللَهُ عَنِّی خَیْرَ الْجَزَآءِ.
أَلاَ وَإنِّی قَدْ أَذِنْتُ لَکُمْ، فَانْطَلِقُوا جَمِیعـًا فِی حِلٍّ؛ لَیْسَ عَلَیْکُمْ مِنِّی ذِمَامٌ. هَذَا اللَیْلُ قَدْ غَشِیَکُمْ فَاتَّخِذُوهُ جَمَلاً. [31]
 

«ثنا و ستایش خداوند را بجا می‌آورم به بهترین ستایش و او را در دو حال مسرّت و خوشی و گرفتاری حمد می‌کنم

از طبری نقل است که أبو مِخْنَف از عَقَبه بن أبی‌العِیزاز روایت کرده است که حسین علیه السّلام اصحاب خود و اصحاب حرّ را در بیضَه مخاطب قرار داده و بدین خطبه مشغول شد:
فَحَمِدَ اللَهَ وَأَثْنَی عَلَیْهِ، ثُمَّ قَالَ: أَیُّهَا النَّاسُ! إنَّ رَسُولَ اللَهِ صَلَّی اللَهُ عَلَیْهِ وَءَالِهِ قَالَ: مَنْ رَأَی سُلْطَانـًا جَآئِرًا مُسْتَحِلاًّ لِحُرُمِ اللَهِ، نَاکِثـًا لِعَهْدِ اللَهِ، مُخَالِفـًا لِسُنَّه رَسُولِ اللَهِ صَلَّی اللَهُ عَلَیْهِ وَءَالِهِ؛ یَعْمَلُ فِی عِبَادِ اللَهِ بِالاْءثْمِ وَالْعُدْوَانِ؛ فَلَمْ یُعَیِّرْ یُغَیِّرْ عَلَیْهِ بِفِعْلٍ وَلاَ قَوْلٍ، کَانَ حَقًّا عَلَی اللَهِ أَنْ یُدْخِلَهُ مَدْخَلَهُ.
أَلاَ وَإنَّ هَؤُلاَ´ءِ قَدْ لَزِمُوا طَاعَه الشَّیْطَانِ، وَتَرَکُوا طَاعَه الرَّحْمَنِ، وَأَظْهَرُوا الْفَسَادَ، وَعَطَّلُوا الْحُدُودَ؛ وَاسْتَأْثَرُوا بِالْفَیْءِ؛ وَأَحَلُّوا حَرَامَ اللَهِ، وَحَرَّمُوا حَلاَلَهُ؛ وَأَنَا أَحَقُّ مِنْ غَیْرٍ مَنْ غَیَّرَ ـ مَنْ عَیَّرَ. وَقَدْ أَتَتْنِی کُتُبُکُمْ، وَقَدِمَتْ عَلَیَّ رُسُلُکُمْ بِبَیْعَتِکُمْ أَنَّکُمْ لاَ تُسَلِّمُونِی وَلاَ تَخْذُلُونِی فَإنْ تَمَمْتُمْ عَلَی بَیْعَتِکُمْ تُصِیبُوا رُشْدَکُمْ.
فَأَنَا الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ، وَابْنُ فَاطِمَه بِنْتِ رَسُولِاللَهِ صَلَّی اللَهُ عَلَیْهِ وَءَالِهِ؛ نَفْسِی مَعَ أَنْفُسِکُمْ، وَأَهْلِی مَعَ أَهْلِیکُمْ؛ فَلَکُمْ فِی‌َّ أُسْوَه. وَ إنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَنَقَضْتُمْ عَهْدَکُمْ، وَخَلَعْتُمْ بَیْعَتِی مِنْ أَعْنَاقِکُمْ؛ فَلَعَمْرِی مَا هِیَ لَکُمْ بِنُکْرٍ؛ لَقَدْ فَعَلْتُمُوهَا بِأَبِی وَأَخِی وَابْنِ عَمِّی مُسْلِمٍ. فَالْمَغْرُورُ مَنِ اغْتَرَّ بِکُمْ. فَحَظَّکُمْ أَخْطَأْتُمْ، وَنَصِیبَکُمْ ضَیَّعْتُمْ؛ وَمَنْ نَکَثَ فَإنَّمَا یَنْکُثُ عَلَی نَفْسِهِ. وَسَیُغْنِی اللَهُ عَنْکُمْ. وَالسَّلاَمُ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَه اللَهِ وَبَرَکَاتُهُ. [29]
 

حرّ بن یزید با آن حضرت همراه بود؛ و در راه و حرکت جدا نمی‌شد و می‌گفت
ای حسین من با این گفتارم خدا را درباره خودت به یادت می‌آورم که من گواهی می‌دهم که اگر جنگ کنی کشته خواهی شد!
فَقَالَ لَهُ الْحُسَیْنُ علیه‌السلام: أَ فَبِالْمَوْتِ تُخَوِّفُنِی ! وَهَلْ یَعْدُو بِکُمُ الْخَطْبُ إنْ تَقْتُلُونِی ! وَ سَأَقُولُ کَمَا قَالَ أَخُو الاْوْسِ لاِبْنِ عَمِّهِ وَهُوَ یُرِیدُ نُصْرَه رَسُولِ اللَهِ صَلَّی اللَهُ عَلَیْهِ وَءَالِهِ؛ فَخَوَّفَهُ ابْنُ عَمِّهِ وَقَالَ: أَیْنَ تَذْهَبُ؟ فَإنَّکَ مَقْتُولٌ.
فَقَالَ:
سَأَمْضِی‌وَمَا بِالْمَوْتِ عَارٌ عَلَی الْفَتَی وَ وَاسَی الرِّجَالَ الصَّالِحِینَ بِنَفْسِهِ فَإنْ عِشْتُ لَمْ أَنْدَمْ وَإنْ مِتُّ لَمْ أُلَمْ إذَا مَا نَوَی حَقًّا وَجَاهَدَ مُسْلِمَا وَ فَارَقَ مَثْبُورًا وَخَالَفَ مُجْرِمَا کَفَی بِکَ ذُلاًّ أَنْ تَعِیشَ وَتُرْغَمَ [23]
«حضرت در پاسخ حرّ فرمود ای از مرگ مرا می‌ترسانی ! و‌ای اگر مرا بکشید دیگر مشکل شما حلّ می‌شود؟! [24]