در صورت تداوم روند کنونی مصرف بی رویه انرژی در کشور ، ایران تا قبل از افق 1400سال از یک صادر کننده انرژِی به یک کشور وارد کننده تبدیل خواهد شد. از این رو در چنین شرایطی اعمال راهکارهایی برای کنترل مصرف در تمامی بخش ها ضروری است

تئوري برتري نسبي ، مبتني بر اين اصل است كه هركشور بايد به توليد آن كالاهائي مبادرت ورزد كه درتوليد آن ازبرتري برخوردار است، زيرا كالاهارا به بهاي ارزانتري نسبت به ساير كشورها عرضه مي كند.

نظريه برتري نسبي كه توسط ((ريكاردو)) اقتصاد دان مشهور انگليسي ، بيان گرديد ، سالهاست كه ديدگاه نظري حاكم بر تجارت بين المللي را شامل مي گردد.

به نظر بسياري از اقتصاد دانان ، منطقه آزاد ابزاري است كه كشورهاي درحال توسعه مي توانند با بكارگيري نيروي انساني ارزان ونيز مواد اوليه وكالاهاي واسطه وترويج تجارت آزاد درچنين مناطقي ، ازاصل برتري نسبي بهره مند شوند و روند توسعه اقتصادي خويش را سرعت بخشند.

در دنياي اقتصادي امروز تغييرات وتحولات تكنولوژي به اندازه اي سريع وچشمگير است كه هيچ كشوري به تنهائي قادر به توليد همه چيز براي همه نيست وتوسعه بدون همياري وبهره گيري ودادوستدبا ديگران اتفاق نخواهد افتاد . اقتصاد دانان كلاسيك ونئوكلاسيك ، بالارفتن رقابت ، نوآوري ، بالابردن كيفيت كالا وتحرك اقتصادي دركشورهاي درحال توسعه را تا حد زيادي ناشي از تجارت خارجي وروابط اقتصادي اين كشورها مي دانند.

ازآنجا كه يكي از راههاي بسط تجارت خارجي ، بكارگيري ابزار منطقه آزاد است ، لذا بسياري از اقتصاد دانان ، استفاده ازاين ابزار را مفيد تلقي مي كنند ، بويژه آنكه بكارگيري اين ابزار مي تواند عاملي جهت جلوگيري ازشوكهاي ناشي از مراحل انتقالي اقتصاد باشد وسياستهاي داخلي را تا حدزيادي با تحولات اقتصاد جهاني هماهنگ ساخته وكارائي اقتصادي را افزايش دهد.

همت مضاعف و كار مضاعف در كيفيت بخشيدن به توليدات داخلى

لذا همه آحاد جامعه مخاطب بیانات رهبر معظم انقلاب هستند و در حقیقت با شرایط عمومی کشور و نیازی که بعد از یک دوره بحرانی در سال گذشته بوجود آمد که گویای نیاز مملکت است .
مسئولین که امور در دستشان است؛منابع کشور را در اختیار دارند ایزار خدمت در اختیارشان است،از قدرت قانونی که در اختیار شان قرار داده شده ،اصل را بر همت مضاعف و کار مضاعف بگذارند و بجای پرداختن به برخی از موضوعات شکلی و مصداقی توجه به معیارهای کلان داشته باشند .و در واقع با مدیریت نمودن و عملیاتی کردن برای رفع کاستی ها بیش از سالهای قبل بستری فراهم کنند تا این دو موضوع استراتژیک تحقیق پیدا کند.

در همین راستا ملت منسجم و همیشه در صحنه کما فی السابق با تدبیر و بصیرتی مضاعف نسبت به قبل همانگونه که در آن مقطع حساس تاریخی از 22 خرداد تا 22 بهمن سال 88 در کشور داشتیم امت اسلامی در سایه دین به امر و مدیریت امام گونه ولی دین لبیک گفته و در برابر خوی استکباری و قانون شکنی ها،تکاثر و فزونخواهی های دشمنان خارجی و دنباله های داخلی آنها شجاعانه ایستادند و سازماندهی چندین ساله استکبار و فتنه گران داخلی را برهم ریخنتد که مایه مباهات شدند.

در واقع بسیاری معتقدند در آن 8 ماه به اندازه 8 سال دفاع مقدس به این مملکت اسلامی فیض رسید و منافع بسیاری برای ملت داشت و ضررهایی را هم متوجه کلیت کشور کرد

شایان ذکر است؛رهبر معظم انقلاب با بیانات حکیمانه در اجتماع پر شور زائران حرم رضوی مصادیق همت مضاعف و کار مضاعف را در هشت قسمت تبین فرمودند :
1:بکار گیری همت مصاعف در "علم و تحقیق"
2:کیفیت بخشیدن به تولیدات داخلی
3:سلامت عمومی
4:سرمایه گذاری و کار آفرینی
5:تولید فکر ،کتابخوانی و افزایش معلومات عمومی
6:ایجاد کرسی های آزاد اندیشی در دانشگاه ها و حوزه ها
7:مبارزه با فقر و فساد و بی عدالتی که به فرموده معظم له "همت بالاتر و کار متراکم تر" می طلبد .
اما نکته هشتم که از اهمیت بالایی برخوردار است؛همت مضاعف و کار مضاعف در استفاده بهینه از منابع و امکانات موجود که موجب رفاه و رونق زندگی ملت است و در همین زمینه "لایحه هدفمند کردن یارانه ها " را بسیار مهم خواندند و به نظر بنده این مهم همکاری مطلوبی را میخواهد که رهبر معظم انقلاب همواره از مجلس خواستنه اند که با دولت داشته باشد و در واقع " دولت عنصر وسط میدان " است و باید کمک اش کرد . دولتی که واقعا پیش از نامگذاری امسال به همت مضاعف و کار مضاعف، دولت " همت و کار" بوده و برای همه محرز و حقیقتا در این ویژگی خاص بر جسته بوده و به آقای دکتر احمدی نژاد رئیس جمهور محترم و پر کار باید احسنت گفت و دعای خیرمان را بدرقه راهش کنیم .

از سوی دیگر اکثر نمایندگان مجلس انصافا از بینش بسیار بالایی برخوردارند و مصالح را کاملا تشخیص می دهند.

اما مایه تاسف است که برخوردها و تصمیمات بعضی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ناشی از این باشد که مثلا دولت نسنجیده میخواهد کاری بکند .

دلايل گوناگوني را براي فساد اداري درجوامع مختلف بر شمرده اند: فقر اقتصادي و نابساماني هاي در آمدي كاركنان سازمان ها، فقر فرهنگي و عدم وجود باورهاي استوار اخلاقي و نبود مقررات و قوانين بازدارنده و نظام هاي كنترلي موثر از زمره دلايل  اصلي بروز فساد اداري بوده است اما شايد مهمترين دليل اشاعه فساد اداري نبود ساختار‌هاي شفاف و روشن انجام امور در سازمان‌هاست در محيط هاي اداري غير شفاف و مبهم امكان كجروي‌هاي اداري افزايش مي يابد و انجام رفتار هاي فساد آلود تسهيل مي شود بنابراين شايد به جرات بتوان ادعا كرد كه مؤثرترين و كاراترين شيوه‌هاي مبارزه با فساد اداري خروج از فضاي تاريك و سايه و شفاف سازي محيط و ساختار هاي اداري است.

همانطور كه در مطالب فوق الذكر بيان شد بررسي‌هاي صورت گرفته بر روي پديده فساد اداري حكايت از پيچيده بودن و گسترده بودن عوامل موثر در شكل گيري اين پديده دارد ولي به طور كلي مي توان عوامل اصلي شكل گيري اين پديده را به سه گروه تقسيم بندي كرد:

ـ عوامل فرهنگي و محيطي

ـ عوامل شخصيتي

ـ عوامل اداري و سازماني

ـ عوامل فرهنگي و محيطي: هر چه سطح اخلاقي عمومي بالاتر باشد هزينه‌هاي رواني و اخلاقي فساد اداري بيشتر خواهد شد چرا كه فرد در اثر ارتكاب به عمل خلاف، ‌رنج بيشتري متحمل شد از طرف ديگر هر چه سطح اخلاق كارمندي در محيط كار بالاتر باشد، ‌خطر كشف، تنبيه و هزينه هاي حيثيتي آن افزايش مي يابد و شرمسازي مرتكبين فساد بيشتر خواهد شد.

ـ عوامل شخصيتي: در تمام كشور‌ها به ويژه كشور‌هاي توسعه يافته، ‌براي پست هاي اداري و سازماني شرايط احراز معرفي مي گردد كه انتخاب و انتصاب افراد بر مبناي آن شرايط صورت مي گيرد در محتواي شرايط احراز موقعيت‌هاي اداري و دولتي، بخشي به ويژگي‌هاي شخصيتي مدير اختصاص داده شده است علت آن نيز به اهميت و نقش ويژگي‌هاي شخص مديران در رفتارهاي سازماني بر مي گردد كه از خود نشان مي‌دهند.

ـ عوامل اداري و سازماني: چيزي كه در نظام اداري كنوني واقعيت دارد اين است كه واحد‌هاي اداري معمولاً با تعداد زيادي از قوانين و مقررات غير واقعي و يا غير ضروري مواجه هستند وابهامات موجود در رويه هاي اداري و استاندارد‌هاي جاري كار، ‌امكان هر گونه تصميم و اقدامات خود سرانه را به كارگزاران آنها مي دهند. بعلاوه اينكه، فرآيند‌هاي پيچيده و چند لايه امور اداري نيز عامل تشويق مراجعان، به پيشنهاد رشوه براي تسريع كار هستند، از طرفي پايين بودن حقوق كاركنان هم دليل كاهش تدريجي قدرت مقاومت و هم عادت بعدي آنان به قبول اين پيشنها‌د‌ها است.

ـ همانطور كه عوامل به وجود آورنده فساد در جامعه از گسترده بالايي برخوردار است، ‌آثار و نتايج ناشي از فساد در جامعه نيز بسيار گسترده است فساد همچون غده‌اي سرطاني است كه آسيب‌هاي بسياري را بر حامعه و كشور وارد مي آورد صدمه زدن بر اعتماد مردم نسبت به حكومت، ممانعت از ثبات سياسي و اقتصادي و پيوستگي اجتماعي و ممانعت از توسعه اقتصادي كشور از طريق تخريب رقابت سالم در بازار از جمله اين موارد هستند علاوه بر آنچه اشاره شده مي توان موارد زير را به عنوان آثار ناشي از وجود فساد اداري در جامعه نام برد.

ـ تضعيف ساختار اداري

ـ تخريب مشروعيت حكومت وحاكميت قانون

ـ كاهش احترام به قانون اساسي

ـ از بين رفتن شفافيت و حساب پس دهي

ـ كاهش فرصت‌هاي سالم پيشرفت براي افراد موسسات و سازمان ها

ـ افزايش هزينه زندگي سالم

ـ كاهش بهره وري

راهكار‌هاي پيشگيري و مقابله با فساد در نظام اداري كشور

گام بعدي پس از شناخت عوامل وگلوگاه‌هاي بروز فساد اداري، پيگيري مجدانه راهكار‌هايي پيشگيرانه، باز دارنده  و بهبود بخش در چارچوب برنامه هاي ميان مدت و بلند مدت مي باشد در اين راستا راهكار هايي در قالب راهكار‌هاي كلان و خرد در ذيل مطرح مي گردد.

الف – راهكار‌هاي كلان

1)      پيشگيري از طريق اصلاح و بهسازي نظام اداري و آموزش

2)      مقابله و برخورد جدي با مصاديق فساد

3)      مديريت موثر برنامه مقابله با فساد

4)      تصويب قوانين كار آمد و راهگشا در مقابله با فساد 

ب – راهكار‌هاي خرد

1) راهكار هاي اداري  و مديريتي:

1-1ـ    تمركز زدايي از اداره امور كاهش تصدي هاي دولتي

1-2ـ    ايجاد اصلاحات در ساختار نظام‌ها، ‌روش ها و رويه‌هاي انجام كار  و ارائه خدمات به مردم

1-3ـ    ايجاد اصلاحات در نظام نظارت و بازرسي و بهينه سازي فرآيند نظارت و كنترل

1-4ـ    استقرار نظام احقاق حقوق و تامين خسارت ارباب رجوع

1-5ـ    توسعه مديريت و توسعه كيفي نيروي انساني

1-6ـ    تقويت فرهنگ مشاركت جويي و مشاركت پذيري در دستگاه‌هاي اجرايي

1-7ـ    افزايش پاسخگويي دستگاه‌ها در مقابل مردم، ‌نهاد‌هاي مدني و نهاد‌هاي نظارتي قانوني

1-8ـ    ايجاد اصلاحات نهادي در مديريت مقابله با فساد و سالم سازي نظام اداري

2 ) راهكار‌هاي فرهنگي ـ اجتماعي:

1-2ـ    افزايش اگاهي و آموزش مستمر مردم در خصوص برنامه‌ها و دستاورد‌هاي مقابله با فساد

2-2ـ    احيا و آموزش ارزش‌هاي ارزش‌هاي اخلاقي و انضباط اجتماعي

2-3ـ    تقويت فرهنگ مسئوليت خواهي و نقد پذيري دولت

2-4ـ    بهبود نظام تامين اجتماعي

3) راهكار‌هاي سياسي ـ مدني:

1-3-   تقويت نهاد‌هاي مدني در نظارت بر نهاد قدرت ودستگاه‌هاي اجرايي

3-2- توسعه مشاركت‌ مردمي در مقابله با فساد ونظارت بر دستگاه‌هاي اجرايي

3-3- تقويت نقش و جايگاه مطبوعات آزاد و مستقل در مقابله با فساد

4-3- سياست زدايي از نظام اداري و انتخاب مديران براساس شايستگي

5-3-  اصلاح قوانين و مقررات كيفري و جزايي براي برخورد موثر با عوامل فساد

4) راهكار‌هاي اقتصادي:

1-4- كاهش مداخلات دولت در امور اقتصادي

4-2- رقابتي نمودن فعاليت‌هاي اقتصادي و معاملاتي دولتي و حذف امتيازات و رانت‌هاي مختلف

4-3- كاهش و حذف انحصارات دولتي در امور اقتصادي و مقابله با شكل گيري هر نوع انحصارات دولتي در امور اقتصادي و مقابله با شكل گيبري هر نوع انحصار

4-4- بهبود وضعيت معيشتي كاركنان دولت

5-4- اصلاح ساختار شركت‌هاي دولتي و تسريع در تكليف و واگذاري شركت‌‌هايي كه تداوم فعاليت‌هاي آنها به صورت دولتي ضرورت ندارد.

6-4- شفاف سازي قوانين و مقررات حاكم بر فعاليت‌هاي اقتصادي ( بخش دولتي و بخش خصوصي )

روزگاری بود كه انتشار اخبار توسط افرادی كه شهر به شهر می گشتند صورت می گرفت و گاهی ممكن بود افراد برای نقل اخبار و وقایع ، روزهای متمادی را طی كنند تا مردم را مطلع سازند و در این میان طبیعتاً مشكلات بسیاری وجود داشت و بعضاً منجر به مرگ خبررسان یا تغییر و تحول اخبار مربوطه می شد. اما امروز در قرنی زندگی می كنیم كه به عصر ارتباطات مشهور است و فناوری ارتباطات و اطلاعات سرتاسر زندگی ما را فرا گرفته است و ناخودآگاه به
ریزترین ابعاد زندگی ما راه یافته است

 

كامپیوتر و اینترنت همراه جدا نشدنی این قرن است . این فن آوری مدرن ،تمامی مرزها را از پیش رو برداشته و با سرعتی باور نكردنی منجر به ارتباط افراد با یكدیگر و با بنگاه های اطلاع رسانی اینترنتی شده است .

تنها با قرار گرفتن بر پشت صفحه ای مجازی در كمتر از چشم بر هم زدنی امكان ارتباط با فردی كه در آن سوی كره زمین زندگی می كند، منحصراً جذاب و درخور توجه است .

این فن آوری مدرن ،تمامی مرزها را از پیش رو برداشته و با سرعتی باور نكردنی منجر به ارتباط افراد با یكدیگر و با بنگاههای اطلاع رسانی اینترنتی شده است .

اما در توصیف اینترنت و بیان ویژیگی ها و اهمیت آن از مفاهیمی مانند شبكه شبكه ها، تار عنكبوت الكترونیك، فضای مجازی ، فضای سیبرنتیك و ... نیز استفاده شده است. هر چند در این زمینه عناوین بسیار مختلف است اما همه در این نكته اشتراک نظر دارند كه اینترنت،انقلابی با همان درجه از اهمیت چاپ، تلفن و تلویزیون است و قطعاً هیچ كس نمی تواند در جهان معاصر
موجودیت آن را نادیده بگیرد

 

اینترنت منجر به ایجاد عكس العمل هایی در دنیای رسانه ها شده است و به این اعتبار در گروه بزرگراههای اطلاعاتی در مقام اول قرار گرفته و غول"انفورماتیكی شدن جامعه" تلقی شده است و از آنجا كه منشا تغییراتی در قلمرو فرهنگ بوده است، ضروری است كه به شناخت ویژگی های آن بپردازیم .

اینترنت را از نظر جامعه شناسی می توان یك سیستم یا نظام دانست و یا به عبارت دیگر عامل مداخله كننده در "جامعه الكترونیك". جامعه ای كه از عناصر اصلی سیستم اینترنت یعنی تولید كنندگان واسطه ها و مصرف كنندگان كه در واقع همان كاربران می باشند، تشكیل شده است .

نكته مهم وجالب توجه این است كه تعداد شهروندان این جامعه بدون گذرنامه، همواره رو به افزایش است و جمعیت آن تقریباً هر سال 2 برابر می شود و البته لازم به ذكر است كه این جامعه سرشماری پذیر هم نیست .

اینترنت را از نظر جامعه شناسی می توان یك سیستم یا نظام دانست و یا به عبارت دیگر عامل مداخله كننده در "جامعه الكترونیك". جامعه ای كه از عناصر اصلی سیستم اینترنت یعنی تولید كنندگان واسطه ها و مصرف كنندگان كه در واقع همان كاربران می باشند، تشكیل شده است .

اما این گسترده ترین شبكه كامپیوتری جهان در واقع مخزنی از اطلاعات خوب و بد،‌زشت و زیبا، اخلاقی و غیر اخلاقی و ... می باشد. هرچند در اینجا این نكته نیز حائز اهمیت است كه در این زمینه مسئله اینجاست كه مرز میان صفات دوگانه را جوامع مختلف چگونه تعریف می كنند.
چون حد و حدود این مرز در جامعه و فرهنگ ما كاملاً مشخص است و نیازی به توضیح ندارد

 

با اتصال به این شبكه می توان به برقراری ارتباط پرداخت.از اطلاعات علمی، فنی، سیاسی، ادبی، تاریخی و ... بهره مند شد و به دوران اوراق غیر قابل دسترس ترین كتابها نفوذ كرد، فیلم یا نوار ویدئویی مورد علاقه خود را تماشا كرد، برای عده زیادی در زمانی كوتاه نامه فرستاد، فعالیت علمی و پژوهشی انجام داد. به آموزش پرداخت، از فروشگاه خرید كرد و عملیات بانكی انجام داد، ازدواج كرد و خلاصه آنكه رویای قدیمی بشر كه زمانی تحت عنوان ”طی الارض“ از آن یاد شده بود تقریباً محقق شده است .

اینترنت توانسته است كامپیوترهای حرفه ای را از انزوا خارج كرده و با عمومی كردن آن موجبات در دسترس بودن همگانی آنرا فراهم كند . به گونه ای كه انسان جهان معاصر بیش از گذشته با فضای رایانه ای خو گرفته است .

اینترنت توانسته است كامپیوترهای حرفه ای را از انزوا خارج كرده و با عمومی كردن آن موجبات در دسترس بودن همگانی آنرا فراهم كند .

اینجاست كه این نكته حائز اهمیت بسیار جلوه می كند كه شاید عمومی كردن اینترنت و فراهم كردن موجبات در دسترس بودن آن امری جالب توجه به نظر می آید. اما طبق معمول پیشرفته شدن، تبعات سنگینی را برای جامعه بشری فراهم می آورد و شاید مهم ترین مسئله در این زمینه از میان برداشته شدن مرزهای پی در پی و حتی وارد شدن به خصوصی ترین عرصه های زندگی افراد باشد. روزگاری افراد برای صاف كردن حسابهای شخصی خود از روش هایی ابتدایی و سنتی بهره می بردند . اما اكنون اینترنت كار را برای كسانیكه در جستجوی راه و روش های مختلف آزار رسانی هستند به راحتی و به سرعت باور نكردنی فراهم كرده است .

اما اكنون اینترنت كار را برای كسانیكه در جستجوی راه و روش های مختلف آزار رسانی هستند به راحتی و به سرعت باور نكردنی فراهم كرده است .

هرچه از فواید این رسانه بگوئیم شایسته است.اینكه شما از پشت كامپیوتر شخصی اتاقتان بتوانید به كتابخانه ای در استرالیا سفر كنید و كتاب مورد نظر خود را بیابید، یا از نظرات و مقالات و فعالیت های دانشگاه آكسفورد و هاروارد بهره مند شوید. اما بهتر آن است كه ببینیم چند درصد از جوانان و نوجوانان كشور ما در جستجوی چنین مطالبی هستند و میزان هرزه نگاریهای اینترنتی در چه حد است و آیا آخرین راه، تنها و تنها فیلتر گذاشتن بر سایت های اینترنتی
است؟...

اگر باور داشته باشیم كه آموزش زمانی موثر است كه از ریشه و بن باشد و فرهنگ سازی درست و كلیدی، بهترین راه حل است، شاید به گونه ای دیگر عمل كنیم. روزگاری كه صحبت از ورود اتومبیل به زندگی افراد بود، همه خوشحال و متحیر بودند تا وسیله ای را ببینند كه در كمترین زمان وسیله جا به جایی آسان و سریع آنها را فراهم می كند و همگان مشتاقانه منتظر بودند تا شاهد حركت یک وسیله چهار چرخی باشند كه به سرعت حرکت می كند، در حالیكه آنزمان بهتر بود بیشتر به این نكته می اندیشیدند كه برای ورود این وسیله و برای حركت آسان آن، بستر و راههای مناسب آن را در نظر گیرند تا این تكنولوژی با قرار گرفتن در فضایی مناسب و مشخص به بهترین نحو ممكن دارای كاركردهای مثبت بیشتری شود .

اگر باور داشته باشیم كه آموزش زمانی موثر است كه از ریشه و بن باشد و اینكه فرهنگ سازی درست و كلیدی، بهترین راه حل است .

باشد كه اكنون نیز بیش از گذشته به بسترسازی مناسب بیاندیشیم و قبل از آنکه تکنولوژی ما را شیفته و مسحور خود کند،ما آنرا در جهت مقاصد خود به کار بریم.چرا كه در روزگاری به سر می بریم كه فاصله چندانی با ورود به دهكده جهانی نداریم .

فاطمه ناظم زاده - موسسه تبیان

منابع 

دنیای اینترنت. نشریه فرهنگ و پژوهش.شماره 199