كتاب آسماني قرآن نيز در آيه 141 سوره انعام در مورد اصلاح الگوي مصرف و بهينه مصرف كردن مي فرمايد: «كلوامن ثمره اذا اثمر و اتوا حقه يوم حصاده ولاتسرفوا انه لايحب المسرفين» «و از آن ميوه هنگامي كه به ثمر مي نشيند بخوريد و حق آن را به هنگام درو بپردازيد و اسراف نكنيد كه خداوند اسراف كنندگان را دوست ندارد»

روند رو به رشد و فزايندۀ اسراف و تبذير و تمايل به تجمّل­گرايي، پديده­اي نوظهور و خلق­الساعه در كشور ما محسوب نمي­شود. سالياني است كه متأسفانه اين بيماري مزمن اجتماعي، چهرۀ كريه خود را نمايان ساخته و گويي مسابقه­اي نفس­گير را در خصوص دست­يابي هر چه بيشتر به امكانات رفاهي و دستآوردهاي تكنولوژي و به رخ كشيدن آن در بين عوام و خواص به نظاره نشسته­ايم.

مؤيد اين مدعا، بررسي فرازهايي از سخنان رهبر معظّم انقلاب  در سال­هاي گذشته پيرامون اين مقوله است:

1ـ «2/9/1368»: «اينجانب از اينكه كساني مي­كوشند تا در ميان مردم، رسم تجمّل­گرايي و اسراف و ولخرجي را رواج دهند، شديداً نگران و متأسفم و از اينكه مردم فداكار و انقلابي ايران به مصرف­گرايي سوق داده شوند و قناعت انقلابي را از ياد ببرند، به خدا پناه مي­برم.»

2ـ «14/1/72»: «بسياري به خودشان حق مي­دهند كه نعمت­هاي الهي را بي­حساب و كتاب، مصرف كنند، هيچ ملاحظه­اي نمي­كنند و هيچ حدّي نگه نمي­دارند، حتّي نعمت­هاي الهي را ضايع كنند. چقدر نان ضايع مي­شود، چقدر غذاي طبخ­شده ضايع مي­شود، چقدر ميوه مصرف­نشده ضايع مي­شود و از خانه­ها بيرون ريخته مي­شود. چقدر لباس زيادتر از اندازۀ لازم خريداري مي­شود و در خانه­ها و صندوق­ها مي­ماند براي اينكه يك­بار در مراسمي پوشيده شود. اين­ها اسراف است.»

3ـ «29/12/75»: «در همۀ امور بايد به صرفه­جويي عادت كنيم. صرفه­جويي، يعني آن چيزي را كه قابل استفاده است و مي­توانيم از آن استفاده كنيم. نسبت به امكانات با هوس رفتار نكنيم. دائماً چيزهاي ماندگار را نوكردن، چيزهاي ضايع­نشدني را دور ريختن، روش درستي نيست. به نظر من بايد مسئولان كشور، راه صرفه­جويي و مقابله با اسراف را به مردم ياد دهند. من بصورت كلّي اين را عرض مي­كنم؛ مسئولان دولتي هم بايد اسراف نكنند. اسراف مسئولان دولتي از اسراف مردم عادّي، مضرتر است. زيرا كه اين اسراف در بيت­المال است.»

4ـ «28/12/76»: «من مردم را به قناعت دعوت مي­كنم. قناعت سرافرازانه، قناعت انسان عاقل و خردمندي كه مي­داند آيندۀ خود را با قناعت تأمين مي­كند و زندگي و روال اقتصادي كشور را تسهيل و به مسئولين كمك مي­كند كه بتوانند تدابير صحيح را در كار ادارۀ مملكت اعمال كنند.»

5ـ «4/10/77»: «لازم است كه به مسئلۀ قناعت اهميت بدهند. اسراف نكردن در مواد غذايي؛ چقدر مواد غذايي دور ريخته مي­شود؟ حتّي اسراف نكردن در مواد دارويي، چقدر مواد دارويي غيرلازم خريده مي­شود و به خانه­ها برده مي­شود و بدون مصرف باقي مي­ماند. عزيزان، يك ملّت حق دارد با رفاه زندگي كند. حق دارد خوش بگذراند. حق دارد از انواع نعم الهي استفاده كند. همۀ قشرهاي يك ملّت هم بايستي بتوانند استفاده كنند ليكن حتّي در مواقعي كه يك دولت و يك ملّت برخوردار از درآمد هستند، اسراف، مضر و مذموم و شرعاً حرام است چه بدتر آن وقتي كه درآمد يك كشور به طور موقّت كم شود.»

فرازهاي فوق در قالب هشدار و در واقع، بعنوان عاملّي بازدارنده و انذاردهنده در خصوص مصرف­گرايي غيرمتعادل و غيرمعقول از سوي معظّم له بيان شده است. چنانچه بررسي روند توسعه در كشور ما نيز بيان­گر رشد روزافزون و بي­رويۀ مصرف و عدم تعادل و تناسب آن با مسئلۀ توليد داخلي بوده است. اما گويا در سال­هاي پاياني دهۀ هفتاد و در تداوم آن، گذار سال­هاي دهه هشتاد اين موضوع شدّت بيشتري يافته، به گونه­اي كه ديگر از قالب هشدار و تحذير و تشويق، به قناعت و به گلايه­مندي از تجمّل­گرايي و اشرافي­گري برخي از افراد تبديل شده است.

6ـ «4/10/78»: «اصل تجمّل، همراه با اسراف و زياده­روي است و بد است. ليكن جنبۀ دومي دارد كه اهميتش، كمتر از جنبۀ اول نيست و آن انعكاس تجمّل شما در زندگي مردم است. بعضي­ها از اين، غفلت  مي­كنند. وقتي شما جلوي چشم مردم، وضع اتاق و دفتر و محيط كار و محيط زندگي را آنچناني مي­كنيد، اين يك درس عملّي است و هر كس اين را مي­بيند، بر او اثر مي­گذارد، فضا را فضاي تجمّلاتي و تجمّل­گرايي و عادت كردن به تجمّل قرار ندهيم.»

7ـ «15/9/81»: «مصرف­گرايي براي جامعه، بلاي بزرگي است. اسراف، روز به روز شكاف­هاي طبقاتي و شكاف بين فقير و غني را بيشتر مي­كند. يكي از چيزهايي كه لازم است براي خود وظيفه بدانيد، اجتناب از اسراف است.»

و سرانجام روند اسراف و مصرف­گرايي و ميل به تجمّل و تبذير در جامعه، به حدّي رسيد كه ابتداي دهۀ چهارم انقلاب اسلامي، توسط مقام معظّم رهبري به اصلاح الگوي مصرف نام­گذاري شد. ايشان در گفتمان سالانۀ خويش در مشهد مقدّس نكاتي بسيار محوري و مهم را در اين ارتباط بيان فرمودند:

«يك قدم اساسي در زمينه پيشرفت و عدالت، مسئلۀ مبارزه با اسراف، حركت به سمت اصلاح الگوي مصرف و جلوگيري از ولخرجي­ها و تضييع اموال جامعه است. لازم است بعنوان يك سياست، مسئلۀ صرفه­جويي را در خطوط اساسي برنامه­ريزي­هايمان در سطوح مختلف اعمال كنيم.

صرفه­جويي به معناي مصرف نكردن نيست بلكه به معناي درست مصرف كردن، به جا مصرف كردن، ضايع نكردن مال، و مصرف را كارآمد و ثمربخش كردن است. مصرف بيهوده و هرز در واقع، هدر دادن مال است. وضع جامعۀ ما به لحاظ مصرف، وضع خوبي نيست. عادت­هاي ما، سنّت­هاي ما، روش­هاي غلطي كه ياد گرفته­ايم. توليد در جامعه هميشه بايد بر مصرف، افزايش و برتري داشته باشد. وقتي جامعه­اي دچار اسراف شد، از لحاظ فرهنگي نيز بر روي او تأثير منفي گذاشته مي­شود. بنابراين، مسئلۀ صرفه­جويي و اجتناب از اسراف، هم اقتصادي است، هم اجتماعي و هم فرهنگي.

مثلاً در مورد نان 33% آن ضايعات است. در مورد آب  22%  از آن هدر مي­رود. مصرف انرژي در كشور ما بيش از دو برابر مصرف متوسط در جهان است. (چه برق و چه حامل­هاي انرژي نظير نفت، بنزين، گاز و گازوئيل).»

عدم فرهنگ­سازي در خصوص استفادۀ درست از دستآوردهاي توسعه، منجر به توليد فرهنگ استفادۀ نابه­جا و ملكه شدن آن در بين مردم شده است. در برهۀ كنوني و با توجه به ايجاد موجي از بحران و ركود فراگير در اقتصاد جهاني، طرح چنين مسئله­اي، خود بيان­گر شناخت دقيق و آگاهانۀ رهبر معظّم انقلاب از چالشي جدّيد در عرصۀ اقتصاد است كه عدم تدبير صحيح و بهنگام در اين خصوص، معضلات بي­شماري را در ابعاد مختلف اقتصادي، اجتماعي و حتّي فرهنگي در پي خواهد داشت. به همين جهت طرح بحث «اصلاح الگوي مصرف» نمي­بايست تنها در محاق نظريه­پردازي و گفتمان باقي بماند و بيش از هر چيز ديگر، نيازمند بررسي و كنكاش عميق و جامع­الاطراف و سپس ارائۀ راه­كارهايي كاربردي و قابل انجام تا حصول مقصود و رسيدن به ساحل نجات است تا از اين رهگذر، انشاء­الله با تحمل كمترين هزينه و آسيب، علاوه بر حفظ دستآوردهاي ارزش­مند انقلاب و منابع ملّي و ميهني، بستر و زمينه و بهره­مندي نسل­هاي آينده نيز از اين ثروت خدادادي فراهم گردد. تعمق و تأمل در اين وادي، في­البداهه راه­كارهايي محسوس و ملموس را در وادي نظر قرار مي­دهد كه به سمع و نظر خوانندگان اين نوشتار خواهد رسيد:

1ـ جمع­آوري اطلاعات: پيش از برداشتن هر گامي و در هر تجربۀ علمي، جمع­آوري اطلاعات مربوط به موضوع و مقولۀ مورد نظر، بديهي­ترين و ابتدايي­ترين اقدام منطقي قلمداد مي­شود. امروزه اين عبارت كه «هرجا اطلاعات بيشتر وجود دارد، قدرت نيز وجود دارد» به صورت يك اصل قابل قبول، مورد پذيرش واقع شده است. اطلاعات جامع و كامل، خود سبب كاهش هزينه­هاي ناشي از اقدامات غلط و نابه­جا مي­گردد. دست­يابي به اطلاعات غني و گسترده، امكان درك و برداشتي صحيح­تر و اصولي­تر از شاكلۀ موضوع، و پردازشي مبنايي­تر را فراهم مي­سازد. به همين جهت نخستين­­گام در راه اصلاح الگوي مصرف و پيش از هر اقدامي، جمع­آوري تمامي اطلاعات مربوط به اين موضوع است. اطلاعات در خصوص آنكه الگوهاي مصرفي ايرانيان، در زمينه­هاي مختلف چگونه است و اينكه الگوهاي مختلف جهاني و الگوهاي صحيح بومي چگونه مي­تواند باشند و زمينه­ها و بسترهاي دست­يابي به آن­ها چيست؟ در اين راستا تهيۀ بانك جامع اطلاعات و داده­ها در تمامي شئون و حوزه­هاي مختلف و نيز فعاليت­هاي ذي­ربط از تهديد زمان و تضييع فرصت­ها، ممانعت بعمل آورده و سبب تسريع در زمان و عدم اتلاف وقت و انرژي خواهد شد. در واقع، انسان در پرتو مبادلۀ اطلاعات است كه مي­تواند بيانديشد، بيافريند و به واقعيت­هاي تازه، دست يابد و بدين ترتيب، نقشي تعيين­كننده در جهت توان­مندي و بالندگي جامعه ايفا كند.

"برنار سيلوستر" فيلسوف فرانسوي مي­گويد: «ما همچون كودكي هستيم كه روي شانه­هاي موجوداتي عظيم ايستاده است، اگر ­وانيم دورتر و بهتر ببينيم، نه از آن روست كه ديد ما عميق­تر و دقيق­تر از آن­هاست و يا اينكه بالاتر از آن­ها هستيم، بلكه به اين علّت است كه به بركت عظمت و بزرگي آن­ها، بالا رفته­ايم؛ پنج قرن بعد نيوتون با تأييد نظر سلف خود تكرار كرد «اگر من بيشتر از ديگران مي­بينم، تنها به اين علّت است كه بر شانه­هاي بزرگان ايستاده­ام».

2ـ تهيه نقشۀ جامع علمي: پس از فراهم نمودن اطلاعات مرتبط با موضوع، گام مهم بعدي، تهيۀ نقشه و مسير حركت و پيمايش بر اساس نظريات و تئوري­هاي استنباط شده و صورت­بندي­هاي مؤثر و ذي­دخل در بستر اصلاح الگوهاي مصرفي است كه بر اين اساس، در هر يك از حوزه­هاي مختلف اجتماعي، فرهنگي، سياسي و اقتصادي، وظايف و اشتغالات هر فرد و گروه و نهاد، مشخص، و در نتيجه از انجام كارهاي موازي كه خود سرمنشاء اسراف و تبذير است، جلوگيري بعمل آيد و نيز اسباب تسريع در دست­يابي به اهداف فراهم گردد.

نكتۀ حائز اهميت آن است كه در تهيۀ نقشۀ جامع، پرداختن به تمامي زوايا و اضلاع و نقاط و نكات مهم و محوري مي­بايست، مورد مداقه و منظور نظر قرار گيرد چنان­كه مثلاً بحث آمايش سرزميني و توجه به پراكنش جمعيتي، پتانسيل مصرف انرژي در هر منطقه، عادت­ها و عرف­هاي مناطق مختلف در بحث مصرف حامل­هاي انرژي، تنوع و تكثر اقليمي و نژادي و نقش آن در چگونگي و ميزان بهره­مندي از انواع گزينه­هاي حامل انرژي بومي توسط ساكنين هر منطقه و به عبارت بهتر، تعيين جغرافياي الگوي مصرف، بر اساس مناطق مختلف، خود مي­تواند از محورهاي قابل توجه در ترسيم نقشۀ جامع محسوب گردد. در اين خصوص، بهره­گيري از تجربيات و توان­مندي­هاي اشخاص حقيقي و حقوقي، صاحب­نظران و متخصصان مجرّب، نخبگان، اساتيد حوزه و دانشگاه نيز مي­بايست ملحوظ قرار گيرد.

بهره­گيري از رهآورد علمي و ماحصل تجربي ساير كشورها در بهره­وري از منابع عمومي ملّيشان، به طور قطع، محمل و دستآويزي مناسب براي برنامه­ريزان و طراحان و تئوري­پردازان محسوب مي­شود چرا كه امروزه موضوع بهره­وري بالا و بهره­مندي درست از داشته­ها و سرمايه­هاي يك كشور، خود به مبحثي علمي و قابل توجه تبديل شده است. استفاده از علوم و تجربيات ديگران، عامل بسيار مهم در جلوگيري از هدر رفتن وقت، انرژي و پيمودن راه­هاي پيموده­شده و به مرحلۀ تجربه درآمده، ناصواب خواهد بود و در عوض، احصاء متدهاي موفق و قرين به توفيق، با كمترين هزينه و بيشترين دستآورد، روشي توأم با عقلانيت است كه محل ترديد و تشكيك نمي­باشد.

در قرون گذشته و در اوج شكوفايي و درخشش تمدّن اسلامي، غربي­ها با اعتصام به دستآوردهاي اين تمدّن بزرگ، اكنون به تعالي علمي رسيده­اند و نامعقول نيست اگر ما نيز از دستآوردهاي مثبت و مطلوب آنان در راه برتري و استعلاي خويش، بهره­مند شويم و از اين رهگذر، گامي هر چند اندك در راه غنا و تعالي دوبارۀ تمدّن كهن خويش، برداريم. اما نكتۀ ظريف و بسيار مهم در اين فرآيند، مسئلۀ بومي­سازي علوم و تجربيات وارداتي از سويي و نيز بسترسازي و فرهنگ­سازي متناسب با آن، از سوي ديگر است. ترديدي نيست كه بسياري از كاركردهاي صرفه­جويانه و اشكال صحيح مصرف در كشورهاي موفق را مي­توان الگوبرداري نمود. پيش از آن اما مي­بايست نسبت به تنقيح و بازآرايي آن­ها متناسب باطبع و عرف و ظرفيت پذيرش جامعۀ ايران، اقدام كرد. مصداق بسيار كوچك آن را در نوع استفاده از آب مي­توان عنوان نمود. اهتمام ايراني مسلمان نسبت به عباداتي نظير غسل، وضو و اجتناب از نجاسات، به طور طبيعي سبب استفادۀ بيشتري از آب مي­شود و به همين جهت، ميزان و سرانۀ مصرف آب در خصوص يك فرد مسلمان و غيرمسلمان قابل مقايسه نمي­باشد. و بر همين اساس، انتظار انطباق كامل الگوهاي مصرفي كشورها با يكديگر، چندان منطقي و معقول نيست. همين استدلال در بوتۀ مثال، در خصوص ميزان مصرف بنزين و يا نان نيز مشهود است. چنانكه فراهم آوردن بستر و ساز و كار مقدماتي مسئله، در وهلۀ نخست در برآورده شدن انتظار مصرف صحيح، ضروري و غيرقابل اجتناب است. توجه به اين نكته كه چه ميزان بنزين در ترافيك سنگين شهرهاي بزرگ هدر مي­رود و يا آنكه عدم وجود وسايل نقليۀ عمومي در سطح گسترده و عام آن، ميل و رغبت به استفاده از اتومبيل­هاي شخصي را بر مي­انگيزد و نيز بي­توجهي نسبت به كيفيت پخت نان، سبب افزايش دور ريز آن مي­شود، خود نمونه­هايي در تأييد موارد فوق قلمداد مي­شود. به همين لحاظ صرفاً گرته­برداري و كپي كردن الگوهاي غربي در كشور ما، به دليل تفاوت­هاي رفتاري، اعتقادي و فرهنگي، نه تنها پاسخ­گوي اين نياز دامنه­دار نيست بلكه در مواردي، سبب روي­گرداني و بي­توجهي عامۀ مردم، در نتيجه، عدم اجراي صحيح و متعارف موضوع خواهد شد.

ادامه مطلب ... 

نظام آموزشی هر کشور به عنوان یک نظام پویا و هدفمند، در تولید و رشد علمی ‌نقش بسزا و سازنده‌ای را ایفا می‌کند و در صدد افزایش تولید دانش می‌باشد. در عصر دانش و نو‌آوری که منبع اصلی رقابت اقتصاد جهانی است نظام آموزشی هر کشور در تلاش است تا دانش تولید شده را در جهت افزایش نو‌آوری بر عهده گیرید . [آشنايي با روز پژوهش]

از آنجا که دانش‌آموزان منبع اصلی تولید دانش هستند و اصلی‌ترین دارایی‌ها به شمار می‌آیند، می‌بایست به شیوه مناسب بر دانش آنها مدیریت شود و تلاش کرد دارایی‌های نهفته در ذهن آن‌ها کشف شود تا این گنج به دارایی‌های با ارزشی تبدیل گردد .

برای کسب دانش صرفاً آموزش و حضور فیزیکی در مکان‌های آموزشی مهم نیست بلکه پژوهش و تحقیق هم می‌تواند بر علم و دانش بیافزاید .

پژوهش عامل مهمی ‌در تولید دانش، دانایی و پیشرفت جامعه انسانی است و میزان پژوهش‌های انجام شده در هرجامعه شاخص توسعه یافتگی آن جامعه به حساب می‌آید . [آشنایی با شاخص توسعه انساني]

هدف تحقیق، کشف و گسترش دانش و در حقیقت راهی برای جستجوی آگاهی است. با تحقیق کردن است که به عرصه‌های جدید علم ودانش می‌توان پا نهاد و وارد عرصه‌های ناشناخته شد .

تاسیس مدرسه نظامیه بغداد توسط خواجه نظام الملک و دارلفنون که در آن‌ها به تربیت پژوهشگر می‌پرداختند و وجود دانشمندانی چون ملاصدرا ، شیخ بهایی، گویای دیرینه بودن تاریخ پژوهش ایرانیان است .

ولی در حال حاضر این طور به نظر می‌رسد که پژوهش نه تنها در کلیه مقاطع تحصیلی نادیده گرفته می‌شود بلکه در دانشگاه‌ها و آموزش عالی هم نقش کمرنگی دارد و تحقیق به معنای واقعی صورت نمی‌گیرد .

سؤال این است که جایگاه پژوهش در نظام آموزشی ما چگونه است؟ و چه موانعی بر سر راه آن قرار دارد؟

ما به دنبال یادگیری مادام العمر هستیم، که خود مسیری جدید در رسالت تعلیم وتربیت و آموزش مدارس است .

علم یک کالای رایگان نیست که به طور طبیعی فراهم شود. علم کشف شخصی است، علم تنها به ذهن آماده خطور می‌کند و با تفکر، تفحص، کشف و تحقیق به وجود می‌آید. آموزش و پژوهش به هم پیوسته‌اند و به تولید علم می‌پردازند .

با نهادینه کردن پژوهش در برنامه آموزش دانش‌آموزان از همان سالهای اولیه تحصیل زمینه برای رشد و شکوفایی، بروز خلاقیت و نوآوری در نوجوانی و بزرگسالی فراهم می‌شود .

توجه به پژوهش در دوران تحصیل منجر به تقویت، روحیه کنجکاوی و خلاقیت در کودکان می‌شود [چطور اعتماد به نفس کودک را تقويت كنيم] و میل به دانستن در آنها افزایش می‌یابد و به کشف محیط اطراف خود می‌پردازند. به آنها چگونه اندیشیدن و چگونه فکر کردن  می‌آموزند و روحیه همکاری و مشورت در آن‌ها تقویت می‌شود .

یادگیری بحث تحقیق صرفاً مخصوص دوران دانشگاه نمی‌باشد بلکه در هرمرحله‌ای از تدریس می‌بایست این امر جدی گرفته شود .

در این راستا عوامل زیادی در نهادینه کردن پژوهش در برنامه آموزشی دانش‌آموزان از همان ابتدای شروع به یادگیری دخیل هستند که در زیر به بررسی آنها می‌پردازیم :

• نظام آموزشی و نهادینه کردن تحقیق و پژوهش در برنامه درسی

یکی از عوامل مهم در درگیرکردن دانش آموزان در امر تحقیق وپژوهش، توجه صاحب نظران و کارشناسان برنامه درسی است .

از موثرترین کارها نهادینه کردن پژوهش و تحقیق در برنامه درسی در کلیه مقاطع تحصیلی بر اساس اهداف و نیازهای هر مقطع می‌باشد. زمانی که این امر یک بحث ضروری در کنار کلیه دروس در نظام آموزشی مورد توجه باشد، جدی گرفته می‌شود و دانش آموزان از همان سالهای ابتدایی با این مفهوم براساس نیاز و توانایی‌هایشان آشنا می‌شوند و به مرور این مفهوم در آنها درونی می‌شود و به تبحر لازم در این زمینه دست خواهند یافت .

• نهادینه کردن تحقیق و پژوهش در محتواهای درسی

محتوای درسی باید به گونه‌ای باشد که انگیزه به تحقیق و پژوهش را در دانش آموزان برانگیزد. علاوه بر قراردادن مفاهیم کلی در هر درس، فعالیت‌هایی بعد از هر مبحث درسی تهیه گردد تا منجر به کنجکاوی دانش آموزان شود و آنها را به تحقیق سوق دهد .

• نقش مدارس

نقش مهمی ‌در نهادینه کردن تحقیق و پژوهش دارند و می‌توانند موجبات شکوفایی جامعه را فراهم کنند .

مدارس که برای برطرف کردن نیاز دانش آموزان به یادگیری به وجود آمده اند، می‌بایست تمام تلاش خود را در جهت رشد یادگیری آنها معطوف نمایند. فراهم آوردن شرایط مناسب برای پژوهش و بها دادن به کارهای تحقیق،  در تقویت امر پژوهش، امری ضروری است .

مدیران خلاق مدارس می‌بایست کلیه منابع و امکاناتی که برای این کار نیاز است محیا کنند، کتابخانه‌های خود را غنی و آزمایشکاه‌های خود را مجهز نمایند. با توجه به این امر که   امروزه کتابخانه‌ها جای خود را به کتابخانه‌های دیجیتالی داده اند و امکان دستیابی به آن‌ها از طریق شبکه امکان‌پذیر است، تا حد الامکان این نیاز را در محیط مدارس فراهم نمایند .

• نقش معلم

مهمترین و حساس‌ترین نقش را در نهادینه کردن امر پژوهش به عهده دارد. براساس اهداف آموزشی، ویژگی‌های دانش آموزان، نیازها و علاقه‌مندی آن‌ها و امکاناتی که برعهده دارد، تدریس خود را به سمتی سوق دهد که منجربه حس کنجکاوی در شاگردان شود .

تدریس او به گونه‌ای باشد که با پرسیدن سؤالات متنوع، زمینه را برای کسب اطلاعات بیشتر و کسب دانش فراتر فراهم کند. پرسش‌ها باید متناسب با اهداف آموزشی هر پایه و نیاز دانش آموزان باشد .

معلم در ابتدا باید شیوه و مراحل تحقیق کردن را آموزش دهد و سپس بعد از بررسی میزان اطلاعات شاگردان در مورد موضوع مورد نظرکه می‌بایست براساس اهداف، نیازها و علاقه دانش آموزان باشد، به بحث و گفتگو با آن‌ها بپردازد و با ایجاد چالش فکری به منظور دستیابی به اطلاعات بیشتر از آن‌ها خواسته شود در یک مدت زمان معین به تحقیق بپردازند در این صورت آن‌ها قدرت حل مساله مطرح شده را پیدا می‌کنند و به دنبال راه حل  و جمع‌آوری اطلاعات می‌پردازند .

با ارائه کارهای پژوهشی به دانش‌آموزان میزان توانایی علمی، خلاقیت، صبر و شکیبایی را می‌توان سنجید.کارهای پژوهشی را می‌توان به صورت گروهی ارائه داد تا روحیه کارجمعی  و همکاری در آن‌ها رشد یابد. در این حالت بچه‌ها در داخل گروه به تبادل فکر واندیشه می‌پردازند .

در این راستا توصیه می‌شود :

• نظام آموزشی به امر پژوهش بها دهد .

• مدیران، مسولان و معلمان توجه کافی به امر تحقیق داشته باشند .

• مدیران یا مناطق آموزشی فضایی را برای چاپ تحقیقات دانش آموزان فراهم کنند .

• فراهم کردن امکانات لازم برای تحقیق و در اختیار قرار دادن آنها .

• تجهیز کتابخانه‌ها و توسعه سایت‌های آموزشی مدارس .

• معلمان را از نقش پژوهش آگاه کرده و آموزش‌های لازم در این زمینه داده شود .

• دانش آموزان با شیوه صحیح تحقیق کردن آشنا شوند .

• مدیران، محلی را برای نگهداری اطلاعات، مطالب و تحقیقات بچه‌ها فراهم کنند .

• با تهیه فهرستی از تحقیقات انجام شده امکان دسترسی دانش‌آموزان سال بعد،  فراهم شود .

• توجه به تحقیقات دانش آموزان هرچند ساده و کوتاه باشد .

محوریت : همت مضاعف و كار مضاعف در علم و تحقيق ، دانشگاه‌ها و مراكز تحقيقاتى در همه‌ى زمينه‌ها، علوم تجربى، علوم انسانى

مقدمه

صحبت از روش‌ها در تحقيق، يکي از مباحث مهم متدولوژيک است. با توجه به متعدد و متکثر شدن دانش‌ها و شاخه شاخه شدن علوم، در طي اعصار و قرون، روش‌هاي تحقيق نيز مسير پر فراز و نشيبي طي نموده‌اند. برخي از اين روش‌ها در آغاز، دائر مدار شيوه‌هاي سنتي و اسناد و کتابخانه‌اي بوده‌اند که در طول زمان، متحول و منظور گشته‌اند و سپس روش‌هاي نوين، به ويژه در قرون پانزدهم و شانزدهم، همراه با تحولات دنياي پوزيتيويسم، پيدا شدند که مبناي کار آنها، آزمايش و تجربه بود. در علوم مختلف، با تقسيم‌بندي‌هاي مختلفي از جهت روشي روبه رو هستيم که در اين مقاله و مباحث بعدي، سعي در کالبد شکافي آنها داريم.

روش تحقيق چيست؟

پاي  هر علمي، روش شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانين هر علمي، به روش شناختي مبتني است که در آن علم به کار مي‌رود.

استنباط‌هاي علوم مختلف از روش تحقيق

1. روش تحقيق؛ به معناي رويکرد هستي شناسي .

2. روش تحقيق؛ به معناي مکاتب فکري و روش‌هاي تحليل طبيعت و جامعه (مانند تجربه‌گرايي، ثبات‌گرايي، ابطال‌گرايي، طبيعت‌گرايي، مکانيک‌گرايي، رفتارگرايي، تاويل‌گرايي، فهم‌گرايي و پديدارشناسي).

3. روش تحقيق؛ فرايند نظام‌مند براي يافتن پاسخ يک پرسش يا راه‌حل يک مسئله .

در اين باره بايد گفت كه روش تحقيق، مجموعه‌اي از قواعد، ابزار و راه‌هاي معتبر (قابل اطمينان) و نظام يافته، براي بررسي واقعيت‌ها، کشف مجهولات، يافتن روابط و دست‌يابي به راه‌حل مشکلات است .

تقسيم‌بندي روش‌هاي تحقيق:

در پژوهش با دو رويکرد زير روبه رو هستيم:

الف) رويکرد خردگرايانه

ب) رويکرد طبيعت‌گرايانه

به عبارت ديگر، انتخاب رويکرد انجام پژوهش، بر پاي  جهان‌بيني و نوع مثال فکري (پارادايمي) است که پژوهش‌گر اختيار مي‌کند. منظور از پارادايم، مجموعه‌اي از مفروضه‌ها، مفاهيم يا گزاره‌هاست که از نظر منطقي، به طور انعطاف‌پذيري به هم مرتبط بوده، جهت فکري و پژوهشي را هدايت مي‌کند. پارادايم خردگرايانه، با ديدگاه اصالت تحصيلي سروکار دارد. مفروض  اين پارادايم، آن است که واقعيت، چيزي است که فرد مي‌تواند به وسيل  حواس خود، آن را تجربه کند. اين پارادايم بر پاي  اين اصل استوار است که متغيرهاي تشکيل دهند  يک فرايند پيچيده را مي‌توان به طور جداگانه از يکديگر بررسي کرد؛ براي مثال، تأثير رفتار معلم بر يادگيري دانش آموزان را مي‌توان بدون مطالع  ساير متغيرهايي که بر يادگيري دانش آموزان اثر مي‌کنند، بررسي کرد. برخي ويژگي‌هاي اساسي پارادايم خردگرايانه عبارتند از: تلخيصي بودن،تکرار پذير بودن و ابطال پذيري.

پارادايم طبيعت‌گرايانه بر اين مفروضه استوار است که واقعيت، چيزي نيست که هم  افراد، به طور يکسان آن را مشاهده کنند و تجرب  مشابهي از آن به دست آورند. علاوه بر اين، تقسيم يک پديد  پيچيده به اجزا و مطالع  هر يک از اجزا، الزاماً ما را به شناخت کامل از آن پديده نمي‌رساند و نيز واقعيت مورد مشاهده و مشاهده‌گر، بر يکديگر تأثير مي‌گذارند و همچنين ارزش‌هاي پژوهش‌گر به نحوي، فرايند پژوهش را تحت تأثير قرار مي‌دهد. بنابراين، در پارادايم طبيعت‌گرايانه مفروض  اصلي مورد تأکيد، آن است که واقعيت مورد مشاهده، به تفسير افراد و ذهنيت آنان بستگي دارد.

در حوز  علوم رفتاري، کاربرد دو پارادايم ياد شده، منجر به دو دسته از روش‌هاي تحقيق شده است كه عبارتند از:

الف) روش‌هاي کمّي که در آنها از داده‌هاي کمي استفاده مي‌شود.

ب) روش‌هاي کيفي که در آنها داده‌هاي کيفي به کار مي‌رود.

اين روش‌ها مکمل يکديگر بوده، براي شناخت پديده‌ها، مي‌توان آنها را با هم مورد استفاده قرار داد. از ديگر تقسيم‌بندي‌هايي که براي روش‌هاي تحقيق - به وسيل  برخي از نويسندگان - به کار برده مي‌شوند تقسيم‌بندي‌هاي ذيل مي‌باشند (cronbach&suppes,1991).

- گذشته‌نگر و آينده‌نگر.

- نتيجه‌گرا و تصميم‌گرا.

به طور کلي، چنانچه داده‌هاي گردآوري شده در رابطه با رويدادهايي باشند که در گذشته رخ داده، طرح تحقيق را مي‌توان گذشته‌نگر تلقي کرد و در صورتي که داده‌هاي مورد نياز پژوهش‌گر، دربار  رويدادهايي باشند كه پژوهش‌گر بايد رخداد آنها را طي دستکاري‌هايي نسبت به يک متغير به وجود آورد و يا به طور کلي، متغير مورد مطالعه چنان باشد که مشاهد  آن در آيند  ميسر باشد، در اين صورت، طرح پژوهشي، آينده‌نگر تلقي مي‌شود.

تحقيقات نتيجه‌گرا و تصميم‌گرا

در برخي از نوشته‌هاي مربوط به پژوهش‌هاي علوم رفتاري، تحقيقات، به نتيجه‌گرا و تصميم‌گرا تقسيم‌بندي مي‌شوند. در اين تقسيم‌بندي، منظور از تحقيقات نتيجه‌گرا، تحقيقاتي هستند که هدف پژوهش‌گر صرفاً يافتن پاسخ به مسئله‌اي است که هيچ گونه کاربردي بلافاصله بر آن مترتب نمي‌باشد؛ در حالي که در تحقيق تصميم‌گرا هدف پژوهش‌گر، يافتن پاسخ مسئله‌اي است که نتيج  آن، بلافاصله مي‌تواند در تصميم‌گيري، مورد استفاده قرار گيرد.

طبقه‌بندي تحقيق

 1. بر مبناي هدف گرا (Research by purpose)

الف. تحقيقات بنيادي (پايه) (Basic res)

ب. تحقيقات کاربردي (Applied res)

ج. تحقيقات ارزيابي (Evaluation res)

د. تحقيق و توسعه (R & D)

و. تحقيق عملي (کاري) (Actoin res)

2. طبقه بندي تحقيق بر حسب روش (Rsearch by method)

الف. تحقيق تاريخي (Historical res)

ب. تحقيق توصيفي (Descriptive res)

ج. تحقيق پيمايشي (زمينه يابي) (Survey res)

د. تحقيق تحليل محتوا (Content analysis res)

3. انواع روش‌هاي تحليل محتوا (Content analysis)

الف. مطالعه ميداني (Field research)

ب. مورد کاوي (Case study)

ج. تحقيق همبستگي (Correlational research)

د. آزمايش ميداني

ن. تحقيقات علي - آزمايشي

و. تحقيق علي - تطبيقي

جمع بندي

پژوهش   در هر عرصه ای می تواند در موفقیت ایده و طرح مورد نظر کار ساز باشد .
اما متاسفانه پژوهش   در حوزه فرهنگ نقش کاربردی ندارد و برخی از مدیران و مسوولا ن کشور به بخش پژوهش   نگاه تشریفاتی دارند .
آنچه می خوانید حاصل گفت وگوی ما با حسن بنیانیان رئیس حوزه هنری است که همزمان با هفته پژوهش صورت گرفته است .
تعریف شما به عنوان رئیس حوزه هنری از پژوهش   چیست؟
پژوهش به این معناست که افراد با بهره گیری از علم، مساله هایشان را کشف کرده ومساله درستی را تعریف کنند یا با بهره گیری از علم برای این مساله روش ها و راه حل هایی را پیدا کنند و بر کار خود نظارت کنند و این زمانی صورت می گیرد که علم جنبه کاربردی داشته باشد .
ما نوع دیگری از پژوهش   را داریم که برای کشف علم است و برای پیدا کردن پاسخ سوال هایی بوده که در ذهن افراد خلا ق ایجاد می شود .
ساختارهای پژوهش   در کشور ما چه مواردی است؟
اگر نگرشی سیستمی داشته باشیم در پاسخ به این سوال که برای توسعه پژوهش   چه کار کنیم و چه مواردی در کلیه پیشرفت کشور پیش میآید برای توسعه پژوهش   است، متاسفانه سیستم های نظارتی ما علمی نیست تا مصرف کنندگان علم تحت فشار پارلمانی قرار بگیرند و برای استفاده از علم و تصمیم گیری هایشان کاربرد داشته باشند، بنابراین اولین مشکل ما در نظام های ارزش یابی مدیریتی ساختارهای مختلف کشور است .
پس از این که سیستم های نظارتی ارزیابی تایید و نقطه ضعف هایشان به صورت علمی تعیین شد، طبیعتا باید منجر به تقاضا برای پارلمان پژوهشگر و پاسخ به سوالا ت شود. اگر این تقاضاها شکل بگیرد، مشکل دوم خود را نشان می دهد که ما به اندازه کافی به عرصه های مختلف قانع نمی شویم که مسائل جامعه را بشناسد و به اندازه کفایت در بخش های مختلف نداریم پس کمبود محققینی است که بتواند پاسخگوی نیازهای پژوهشی کار در حوزه کشور باشد .
اگر ما بخواهیم تحول علمی برون دنیا را شناسایی کنیم قاعده ای از علم کاربردی فعال می شود یعنی تحقیقات تخصصی در کشور صورت می گیرد و از میان محققین کاربردی، متن های جدیدی که راضی   به کاربردی نمی شود و می خواهند علم را کشف کنند با نشاط در آن عرصه کار می کنند در غیر این صورت اگر آن قاعده در کشور شکل نگیرد، این ها پس از شناسایی از کشور خارج می شوند و این خارج شدن یا به صورت فیزیکی یا خروج علم هایشانبه خارج از کشور است. آنها از امکانات استفاده می کنند اما علم شان زمینه ساز توسعه کشورهای توسعه یافته می شود .
این ساخت فردی ما ساختار عمومی مدیریتی است که روابط اجتماعی به شکلی تعریف می شود که مدیران عالم تر موفق تر معرفی شوند و در یک ساختار اجتماعی مدیرانی که بهتر می توانند مدیریت را درک کنند موفق تر می شوند .
در واقع تا زمانی که ساختارهای فرهنگی به نحو عوام فریبانه است تولید علم توسعه پیدا نمی کند، که البته درمان این کار سیستم های نظارتی مستقل یا توسعه آزادی در جامعه است. در حال حاضر یکی از مشکلا ت جدی کشورمان زیرساخت فرهنگی است که در سطح عمومی جامعه بوده که رشد پیدا نکرده است .
متاسفانه هنوز انتقادات و نقادی های عالمانه در کشور نهادینه نشده تا آن نقادینه های عالمانه به توسعه علم تبدیل شود .
یک مجله علمی را مقایسه کنید که تعداد زیادی از متخصصین تعلیم و تربیت بدون ترس از هر گونه محدودیت اجتماعی، ماهانه مبتنی بر مطالعات، آمار و تحقیقات میدانی، نقاط ضعف و قوت وزارت آموزش و پرورش را در آن مجله می نویسند، با این که نویسنده ای در یکی از روزنامه ها نقد بنویسد و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش هم پاسخ نقد را بدهد که ما الا ن نوع دوم را عمل می کنیم چون مفهوم امر به معروف و نهی از منکر که در دین اسلا م هم به آن تاکید شده است، در تعلیم و تربیت به یک وظیفه شرعی، ملی و انسانی تبدیل نشده است که در بخشی از دین به جامعه نقد عالمانه است (نقاط قوت و ضعف) و بستگی دارد به این که مسوولی بیش از اندازه تحت فشار روانی قرار می گیرد یا بیش از اندازه مورد تمجید و تشویق در بستر مسائل سیاسی جامعه نه در بستر علمی جامعه قرار می گیرد .
زمانی که موتور محرک توسعه تعامل بسیار نزدیکی بین دانشگاه ها و دستگاه های اجرایی ما تعریف شده است و موضوعاتی که در رشته علوم تربیتی بحث می شود از مسائل روز جامعه باشد که در آموزش و پرورش مطرح شود که متاسفانه بحث های 50 سال پیش اروپاست که تکرار می شود .
بستر سوم کار وقتی است که اصلا حات انجام شده و شروع مساله ها را مدیران اجرایی و پاسخگویی در جامعه فرهیخته و عالم ما اگر قوانینی مانع از تخصیص منابع است باید این قوانین اصلا ح شود، خطرناک ترین حالت این است که چون پول نفت داریم،   برنامه ریزی که دولت 30 درصد از درآمد را به حوزه پژوهش اختصاص دهد و کار از بالا   به پایین شروع شود، این وضعیت در حوزه تحقیقات بسیار خطرناک است .
در بحث تحقیقات در مسائل فرهنگی مشکل اول ما پول نبوده بلکه مشکل ثانویه ما پول است و اگر مشکلا ت رفع شود مشکل کمبود منابع شروع می شود، اما اگر از پول شروع کردیم مشکلا ت اساسی همچنان مخفی می ماند و جو کاذبی از پژوهش و تحقیق و فعالیت های فرهنگی کشور باقی می ماند تا توسعه محصول واقعی در حوزه فرهنگ و تحقیقات شکل بگیرد .
حوزه هایی که اصل تحول مربوط به مغز آدم هاست نقطه شروع آن پول نیست .
شاخص های پژوهش در هنر تعریف شده است؟
پژوهش را باید در حوزه فرهنگ سراغ گرفت. مدیریت در حوزه پژوهش یک مدیریت سنتی است که اساسا به مرحله بلوغ فکری برای تصمیم گیری نرسیده است .
متاسفانه مربیان و هنرمندان ما به نقاط قوت و ضعف خود پی نمی برند و فعالیتی را انجام می دهند و از مدیران بالادستی خود انتظار منابع دارند، آن منابع وقتی معرفی نمی شود هیچ کس پاسخ علمی به کسی نمی دهد که از مصرف این منابع در فرهنگ روی مخاطب اصلی چه اتفاقی افتاد به همین دلیل نمی توان یک پژوهشگری شناسایی کرد که در یک تحقیق رفته و با مخاطب خود ارزیابی عالمانه کرده و در کنفرانسی ارائه کرده. همه بحث ها نظری است. کسی می نشیند تعریف می کند و شما در ارزیابی ها 180 درجه اختلاف نظرخواهید داشت .
در واقع هنوز مدیران در عرصه فرهنگ، زیر مرحله تقاضا آفرینی برای پژوهش هستند و طبیعتا پژوهش، هنر انتقال مفاهیم از کتابی به کتابی دیگر و نوشتن ادبیات جدیدی است چون باید کارفرما در عرصه ای که مصرف کننده بخش خصوصی است و کارفرما دولت باشد و استانداردی را تعریف کند تا شما به دنبال علم و تکنولوژی جدیدی باشید. در عرصه فرهنگ دنبال آن نیستیم که در عرضه تحولی را ایجاد کنیم .
کسی می تواند ناظر باشد که تجربه مدیران را داشته باشد و مبانی نظری علمی را خوانده باشد اما سلسله مراتبی که در سیستم های نظارتی جامعه تعریف می شوند همه جوانان کم تجربه هستند و مبانی نظری علمی را نخوانده اند و بسیاری از مبانی نظری علمی در حوزه فرهنگ ربطی به جامعه ندارد و مبانی را زیر سوال می برد. در کلیت کشور ساختارهای رقابتی مشکل دارند و این موضوع در حوزه فرهنگ عمیق و گسترده است .
دانشگاه ها در دستگاه های فرهنگی تعامل و رفت و آمدی نداشته و قوه مجریه چندان کاری به فرهنگ ندارد و امروز اگر ایده ای ببری و از دولت پول بگیری از جهت   انطباق با افراد سیاسی مورد ارزیابی قرار می گیرد نه از جهت این که ایده شما در فرهنگ اثر گذار است یا نیست، زیرا اگر اثرگذار باشد پاسخ نمی گیری .
امروزه سیستم نظارتی وجود ندارد و حوزه هنری در مقایسه با سایر سازمان ها چه میزان زمان برای فعالیت های فرهنگی صرف کرده است؟ شاید 16/5 درصد. باید براساس این میزان آمار پژوهش و تحقیق برای سال آینده برنامه ریزی کنیم .
متاسفانه نگاه پژوهش در کشور ما نگاهی غرب زده شده است زیرا در این تصور هستیم چون آنها پژوهش می کنند پس ما می خواهیم پژوهش کنیم .
یکی از موارد درآمدهای نفتی است، اگر ما کشور را با مالیات اداره کنیم خیلی زود متوجه می شویم که باید بخش خصوص را فعال کرده و ارزش افزوده را ایجاد کنیم و برای داشتن بخش خصوصی باید قانون کار مناسبی داشته باشیم. آموزش و اصلا ح فرهنگ عمومی جامعه از دیگر موارد مذکور است .
آموزش در توسعه علم و اصلا ح روابط جامعه نشینی از فرهنگ، اصلا ح قوانین است . مشکل آموزشی کارگران بیشتر خودنمایی می کند تا مشکل فرهنگی   کارگران .
مشکلا ت ریشه ای است که هنوز پژوهش در هنر به معنای واقعی راه نیفتاده است .
اگر توجهی به کتابخانه های کشور داشته باشیم، می بینیم آمار تقاضا برای کتاب های آموزشی و کنکور بیشتر است تا کتاب های دیگر. در واقع درصد کمی از کتاب های پژوهشی متقاضی دارد .
در حال حاضر تعداد زیادی هنرمند هستند که کتاب می خوانند و تنها به مدرک فکر می کنند و الا ن هنرمندان ما رغبت نمی کنند که برای نوشتن فیلمنامه کتاب بخوانند .
تفاوت شاخص های پژوهش در ایران نسبت به سایر کشورها به چه صورت است؟
کشوری که آرمان های متفاوتی را برای اداره کشور تعریف کرده و مدعی تمدن جدیدی است این خودش شاخص تولید می کند در غیر این صورت همان منابع نفتی ما را می رساند که مقاله تولید کنیم که آن مقاله زمینه ساز شناسایی مسائل داخل کشور است .
محقق هیچ وقت از ایران بیرون نرود اما برای اینکه کار پیش برود و کارت بگیرد برای پژوهش و تحقیق و اطلا عات و آمار را تکمیل کند و در سایت بگذارد تا شناخته شود. استادی مقاله می نویسد و شناخته شده نیست. برای این که تبادل اطلا عات به نفع آن هاست شاخص سازی کردند، همه بحث این است که برای ارتقای علم باید شاخص سازی تعریف   کنیم و امتیاز های متفاوت بدهیم .
اگر امروز کسی مقاله ای نوشت که در رابطه با مطلق علمی بوده یک امتیاز دهیم و اگر کسی مقاله ای نوشت که به شکل گیری نظام اقتصادی جامعه کمک کرده باشد، 10 امتیاز دهیم زیرا این مقاله عامل توسعه اقتصادی در جامعه شده است. آن ها فرهنگ خود را اصلا ح نکرده اند بلکه آن ها با نظام ارتباط علمی حوزه علوم انسانی به تدریج این ذهن را مال خود کرده اند .
باید نسلی را تربیت کینم که در هر جای کره زمین تنفس می کنند برای وطن و آرمان اسلا می کار کنند اما متاسفانه این نسل را به این گونه تربیت نکرده ایم و جای خالی این نسل احساس می شود .
پژوهش در اجرای موفق طرح ها و ایده ها چه نقشی دارد؟
ما با درک این معانی باید تلا ش کنیم که نسل جوان را شناسایی کنیم و بیاوریم در حوزه هنری استان ها و با آن هاارتباط برقرار کنیم و به   این نقش   باروحیه پژوهشی برسیم یعنی مرتبا به آن ها القا کنیم که وقتی می آیند فیلم می سازند قبل از ساخت فیلم مطالعه کنند .
هنوز این سوال وارد عرصه هنر کشور نشده است. بسیاری از سریال هایی که می بینم در کنار آثار مثبت، آثار منفی هم دارد. هر سریال برای گروه های مختلف به دلیل ظرفیت های سنی آثار مثبت ومنفی دارد .
در حوزه هنری تلا ش کرده ایم روحیه تحقیقاتی را القا کنیم .
در بسیاری از دستگاه ها نهاد پژوهشگر یک نهاد لوکس تشریفاتی بوده است، به همین دلیل سرپرست پژوهشگاه در جلسات حضور ندارد .
تصمیمات روزمره ربطی به پژوهش ندارد. در حالیکه مدیران باید اشتباهات خود را اعتراف کنند که مدیران دیگر آن اشتباهات را تکرار نکنند .
در واقع روحیه پژوهشی   را سعی کرده ام نظارت داشته باشم تا خلق کنم .
یک اثر هنری وقتی فاخر و قابل قبول است که حامل پیام باشد و توانسته   باشد به مخاطب منتقل کند و تاثیر بگذارد و این پیام با مبانی علمی انطباق داشته باشد .
این ملا حظات را   در جسم و روح و روان و فرهنگ   درک نکرده ایم .
به عنوان مثال در مدارس مربی می خواهد ظرف مدت زمان یک ماه دانشآموز را مومن و متدین کند. این عملی نمی شود .
واقعیت این است که نسخه نویسی عمومی در فرهنگ داریم و نسخه ای را برای عموم جامعه در نظر   می گیریم که کار اشتباه و غیرمعقولا نه است .

محوریت : همت مضاعف و كار مضاعف در علم و تحقيق ، دانشگاه‌ها و مراكز تحقيقاتى در همه‌ى زمينه‌ها، علوم تجربى، علوم انسانى

نویسنده: علی طایفی

مقدمه:هرچند «تايلور» در تعريف‌ فرهنگ‌ آورده‌ است‌ که‌ فرهنگ کل‌ پيچيده‌ای‌ است‌ مشتمل‌ بر معارف‌، باورها و اخلاق‌، قوانين‌، سنن‌ و هرگونه‌ عادات‌ و قابليت‌های‌ ديگری‌ که‌ اعضای‌ يک‌ جامعه‌ آن را کسب می‌کنند.

در اين‌ قسمت‌ برای‌ پرهيز از تکرار مطالب‌، ويژگی‌های‌ اصلی ‌خصايص‌ مطلوب‌ فرهنگی‌ در تحقيق‌، علم‌ و فن‌آوری‌، در هر بعد ازابعاد مورد اشاره‌، بيان‌ خواهد شد:

الف‌) بعد دينی‌:ــ تقويت‌ و گسترش‌ علم‌ باوری‌،

ــ تمايز انگاره‌های‌ علمی‌ از انگاره‌های‌ دينی‌،

ــ تحقيق‌ و جست‌وجوگری‌ و يقين‌ علمی‌، خلاقيت‌ و نوآوری‌ به‌جای‌ تقليد، تلاش‌ و سماجت‌ علمی‌ در کشف‌ قانون‌مندی‌ها،

ــ قبول‌ و تحمل‌ دگرانديشان‌.

ب‌) بعد سياسی‌ : ــ تقويت‌ و گسترش‌ زمينه‌های‌ قانون‌گرايی‌،

ــ آزادی‌ عمل‌ و بيان‌ در اجتماعات‌ علمی‌،

ــ آزادی‌ انتخاب‌ مسائل‌ و طراحی‌ آن‌ها و صراحت‌ بيان‌،

ــ شجاعت‌ بخشيدن‌ به‌ محققان‌ و دانشمندان‌ در بيان‌ مفروضات‌ و يافته‌های‌ علمی‌،

ــ امنيت‌ سياسی‌ و اجتماعی‌ برای‌ پژوهشگران‌ و صاحبان‌ علوم‌ و فن‌.

پ‌)بعد قانونی‌:ــ تقويت‌ و گسترش‌ نظام‌ پاداش‌دهی‌ مبتنی‌ بر تشويق‌ به‌جای‌ تنبيه‌،

ــ توجه‌ به‌ تبعات‌ و بسترهای‌ فرهنگی‌ قوانين‌ ومقررات‌ موجود،

ــ بازنگری‌ و اصلاح‌ نظام‌ دستمزدی‌ دربين‌ اجتماعات‌ علمی‌ ـ پژوهشی‌ متناسب‌ با شأن‌ اقتصادی‌، اجتماعی‌ آنان‌ در توسعه‌ کشور،

ــ اصلاح‌ نظام‌ حقوقی‌ متناسب‌ با موضوعات‌ و طرفين‌ دعوا درتفاهمات‌ و قراردادهای‌ علمی‌ ـ پژوهشی‌ با شرط استيناف‌ علم‌ وتحقيق‌.

ت‌) بعد اقتصادی‌ : ــ تقويت‌ و اشاعه‌ نگرش‌ ملی‌ ـ عمومی‌ در استفاده‌ از منابع‌ پژوهشی‌ و يافته‌های‌ حاصل‌ از آن‌،

ــ اشاعه‌ نگرش‌ جهان‌نگری‌ و عام‌گرايی‌ در طرح‌ مسائل ‌پژوهشی‌ درعرصه‌های‌ مختلف‌،

ــ توجه‌ به‌ فرايندهای‌ توليد علم‌ و فن‌آوری‌ و احتراز ازمصرف‌گرايی‌ علمی‌ در ساير کشورها و اقتباس‌های‌ علمی‌ به‌صورت‌ فرايندی‌،

ــ رانت‌دهی‌ به‌ فعاليت‌های‌ توليدی‌ علمی‌ ـ تحقيقاتی‌ در بازار،

ــ سودآور کردن‌ فعاليت‌های‌ تحقيقاتی‌ با تجاری‌ کردن‌ يافته‌های‌ پژوهشی‌.

ث‌) بعد ابزاری‌ :ــ استفاده‌ از توليدات‌ فيلم‌، عکس‌، انتشارات‌، اطلاعات‌ و ساير محصولات‌ صنايع‌ فرهنگی‌ درجهت‌ تقويت‌ فرهنگ‌ علمی‌ و اشاعه ‌آن‌ در فرهنگ‌ عمومی‌،

ــ الگوپردازی‌های‌ لازم‌ و سنجيده‌ از شخصيت‌های‌ علمی‌ ـ فرهنگی‌ معاصر و تاريخی‌ جامعه‌ ايران‌ از طريق‌ صداوسيما، نوارهای ‌ويدئويی‌، موزه‌های‌ موضوعی‌ و فصلی‌، سينماها، سالن‌های‌ تئاتر، مراکز آموزشی‌ و تأليفات‌.

ج‌) بعدساختاری‌، سازمانی‌ و مديريتی‌: ــ تفکيک‌ ساختاری‌ و نقش‌ های‌ سازمانی‌ نهادهای‌ تحقيقاتی‌،

ــ تعيين‌ متولی‌ سياست‌گذاری‌ تحقيقات‌ و فرهنگ‌ علمی‌ ـ پژوهشی‌ در کشور جهت‌ يکپارچه‌ سازی‌، هدايت‌ و بهبود مستمر سطح‌ کمی‌ و کيفی‌ فرهنگ‌ تحقيقات‌،

ــ شفاف‌ کردن‌ نحوه‌ ارزش‌گذاری‌ بر علم‌، فن‌آوری‌ و تحقيقات‌به‌مثابه‌ ابزارهای‌ اصلی‌ توسعه‌ کشور و اشاعه‌ آن‌ در ميان‌ مديران‌، تصميم‌سازان‌ و تصميم‌گيران‌ و فرهنگ‌ عمومی‌ کشور،

ــ هماهنگی‌ و انطباق‌ هرچه‌ بيشتر ميان‌ شئونات‌ علمی‌ واقتصادی‌ و اجتماعی‌ محققان‌ و صاحبان‌ علم‌ و فن‌آوری‌،

ــ بازنگری‌ در ساختار، تشکيلات‌ و نمودارهای‌ سازمانی‌ مراکزو سازمان‌های‌ علمی‌ و تحقيقاتی‌ جهت‌ الگوپردازی‌ در اصلاح‌ کلی‌نظام‌ اداری‌ کشور،

ــ تقويت‌ و اشاعه‌ فرهنگ‌ شايسته‌سالاری‌ در گزينش‌ مديران‌،

ــ اصلاح‌ نگرش‌ دولت‌ در بسترسازی‌ فرهنگی‌ و حقوقی‌ ونحوه‌ جلب‌ مشارکت‌ سازمان‌های‌ غيردولتی‌ به‌ سمت‌ تحقيق‌، علم‌ وفن‌آوری‌،

ــ آموزش‌ آينده‌نگری‌ در برنامه‌ريزی‌ و عمليات‌ اجرايی‌ مديران‌کشور به‌ويژه‌ مديران‌ مجامع‌ و سازمان‌های‌ علمی‌،

ــ اصلاح‌ نگرش‌ مديران‌ و تصميم‌گيران‌ کشور در عرصه‌های‌مختلف‌ و ايجاد نگرش‌ پژوهشگرانه‌ در ميان‌ آن‌ها

چ‌) بعد زبان‌شناختی‌ :ــ ايجاد ارتباط معناشناختی‌ و همدلانه‌ ميان‌ جامعه‌ علمی‌ و پژوهشی‌کشور با اجتماعات‌ علمی‌ در جهان‌ به‌منظور همگام‌ کردن‌ درک‌ ومعرفت‌ علمی‌ و ابزارهای‌ پژوهشی‌ ملازم‌ باآن‌،

ــ تقويت‌ و گسترش‌ زمينه‌های‌ بحث‌ و گفت‌وگو در زمينه‌ مسائل‌آموزشی‌ و پژوهشی‌ در نظام‌ آموزش‌عالی‌ يا به‌ تعبيری‌ ميان‌ استادان‌،مدرسان‌، دانشجويان‌ و مراکز پژوهشی‌،

ــ ساده‌ کردن‌ مفاهيم‌، يافته‌ها و آموزه‌های‌ علمی‌ جهت‌ انتقال‌ واشاعه‌ کامل‌ آن‌ها در ميان‌ مردم‌ و جذب‌ بيشتر فرهنگ‌ علمی‌ درفرهنگ‌ عمومی‌.

ح‌) بعد روحی‌ و معرفتی‌: ــ تقويت‌ و اشاعه‌ روحيه‌ جست‌وجوگری‌ و پرسشگری‌ درمحيط های‌ آموزشی‌ و خانوادگی‌ و به‌طريق‌ اولی‌ در مراکز پژوهشی‌،

ــ تقويت‌ روحيه‌ تلاش‌ و کار جمعی‌ در تحقيقات‌،

ــ اتکای‌ جامعه‌ علمی‌ بر داده‌های‌ پسينی‌،

ــ اشاعه‌ عينيت‌ و بی‌طرفی‌ ارزشی‌ در فرايندهای‌ تحقيقاتی‌،

ــ تقويت‌ منطق‌ علمی‌ و شک‌ سازمان‌يافته‌،

ــ به‌دست‌ آوردن‌ نگرش‌ نظام‌مند و جامع‌ نگر در تحقيق‌،

ــ دوری‌ از ارزش‌گذاری‌ بر شخصيت‌ها، پديده‌ها و موضوعات‌قابل‌ تحقيق‌.

۴) راه‌کارهای‌ عملی‌ پيشنهادی‌ :

باتوجه‌ به‌ اين‌که‌ بهترين‌ راه‌کار عملی‌ برای‌ تحقق‌ همه‌ آن‌چه‌ گفته‌شد، در گرو نظام‌ مديريتی‌ شايسته‌ است‌، در اين‌ قسمت‌ پيش‌ از هربحثی‌ درباره‌ ابعاد مختلف‌ فرهنگ‌ علمی‌ ـ پژوهشی‌ کشور، سازمان‌و مديريت‌ علمی‌ ـ پژوهشی‌ را موضوع‌ بحث‌ قرار می‌دهيم‌:

الف‌) بعد ساختاری‌، سازمانی‌ و مديريتی: ــ تعيين‌ متولی‌ اصلی‌ تحقيقات‌ که‌ ضمن‌ تأمين‌ قابليت‌های‌ فکری‌ وتخصصی‌، بازوان‌ اجرايی‌ نيز داشته‌ باشد و بتواند مصوبات‌ خود راجامه‌ عمل‌ بپوشاند. چنين‌ متولی‌ای‌ با مديريت‌ علمی‌ و نظام‌مند خودمی‌تواند ضمن‌ کاهش‌ پراکندگی‌ و ابهام‌ در سياست‌گذاری‌های‌ علمی‌ـ تحقيقاتی‌ کشور، به‌ هدايت‌ و بهبود مستمر و يکپارچه‌سازی‌فرهنگ‌ علمی‌ ـ پژوهشی‌ ياری‌ رساند،

ــ تبيين‌ جايگاه‌ فرهنگ‌ علمی‌ ـ پژوهشی‌ در راهبردهای‌توسعه‌ای‌ کلان‌، ميان‌بخشی‌ و بخشی‌ کشور و ترسيم‌ سياست‌های‌اصلی‌ آن‌ در قانون‌ برنامه‌ سوم‌ توسعه‌ کشور،

ــ تقويت‌ نظام‌ پژوهشی‌ با تأکيد بر فرهنگ‌ کارآفرينی‌ و پژوهش‌در کليه‌ تصميم‌گيری‌های‌ کليدی‌ و محوری‌ مديريت‌های‌ ميانی‌ وکلان‌ جامعه‌ در بخش‌های‌ مختلف‌ اقتصادی‌، اجتماعی‌ و فرهنگی‌ ولزوم‌ آينده‌نگری‌ در آن‌ها،

ــ بازنگری‌ و تصويب‌ ساختار و تشکيلات‌ سازمانی‌ جديد مراکز، مؤسسات‌ و سازمان‌های‌ تحقيقاتی‌ و تعيين‌ جايگاه‌ واحدهای ‌تحقيق‌، و توسعه‌ ساير دستگاه‌ها و مؤسسات‌ دولتی‌ مبتنی‌ بر نيازعينی‌ و قابليت‌ها و تنگناهای‌ پژوهشی‌ کشور و تلاش‌ برای ‌دست‌يابی‌ به‌ الگوی‌ بهينه‌ ساختار سازمانی‌ کشور بر اساس‌ مديريت‌علمی‌،

ــ پيش‌بينی‌ سازوکارهای‌ مناسب‌ درجهت‌ اشاعه‌ و تحکيم ‌فرهنگ‌ شايسته‌سالاری‌ در گزينش‌ مديران‌، به‌ويژه‌ مديران‌ مراکز وسازمان‌های‌ تحقيقاتی‌ و علمی‌ کشور،

ــ پيش‌بينی‌ نظام‌های‌ تشويقی‌ و ترغيبی‌ اعم‌ از معافيت‌ها،حمايت‌ها و در اختيار نهادن‌ فرصت‌های‌ خاص‌ و تسهيلات‌ ويژه‌ به‌مؤسسات‌ و شرکت‌های‌ غيردولتی‌ جهت‌ جلب‌ مشارکت‌ آن‌هابه‌سوی‌ تحقيق‌، علم‌ و فن‌آوری‌ و تقويت‌ فرهنگ‌ مشارکت‌ در ميان ‌سازمان‌های‌ غيردولتی‌.

ب‌) بعد دينی‌ :ــ پايه‌ريزی‌ نظام‌ آموزش‌ مقدماتی‌، عالی‌ و عمومی‌ مبتنی‌ بر فرهنگ‌ پژوهش‌، پرسشگری‌ و جست‌وجوگری‌، خلاقيت‌ و کوشش‌ علمی‌ در جهت‌ کشف‌ حقايق‌ با بازنگری‌ اساسی‌ و سريع‌ در متون‌ آموزشی ‌و اعمال‌ جهت‌گيری‌های‌ لازم‌ در آموزش‌ عمومی‌،

ــ پيش‌ بينی‌ روش‌های‌ جلب‌ مشارکت‌ مجامع‌ دينی‌ ـ اعم‌ ازحوزه‌های‌ علميه‌، شورای‌ ائمه‌ جماعات‌ و سازمان‌ تبليغات‌ اسلامی ‌و ساير ارگان‌های‌ نشر افکار دينی‌ ـ با مؤسسات‌ و شوراهای‌ علمی‌ ـ پژوهشی‌ کشور به‌منظور تنظيم‌ سياست‌های‌ اشاعه‌ فرهنگ‌ علمی‌ دربين‌ آحاد مردم‌، تقويت‌ توجه‌ به‌ تلاش‌ دنيوی‌، تقدم‌ تحقيق‌ و تتبع‌ برتقليد و تبعيت‌، تعمق‌ و بررسی‌ در همه‌ تصميمات‌ و شئونات‌ زندگی‌روزمره‌ با محوريت‌ علم‌ باوری‌ .

پ‌) بعد سياسی‌ :ــ پيش‌بينی‌ محمل‌های‌ قانونی‌ تضمين‌ کننده‌ امنيت‌ علمی‌ و جانی‌پژوهشگران‌ و انديشه‌ورزان‌ در بيان‌ و انتشار آزاد يافته‌های‌ علمی‌ ـتحقيقاتی‌ خود در ميان‌ مخاطبان‌،

ــ پيش‌بينی‌ محمل‌های‌ قانونی‌ تضمين‌کننده‌ ايجاد تشکل‌های‌صنفـی‌ و انجمن‌هـای‌ علمی‌ غیـردولتی‌ و آزاد و تنوع‌ بخشيدن‌ به‌اين‌ تشکل‌ها جهت‌ ايجاد و توسعه‌ فضای‌ رقابت‌های‌ علمی‌ ـپژوهشی‌.

ت‌) بعد قانونی:ــ تقويت‌ و گسترش‌ نظام‌ پاداش‌ دهی‌ مبتنی‌ بر تشويق‌ و ترغيب‌متخصصان‌ و دانشمندان‌ به‌ سمت‌ خلاقيت‌، نوآوری‌ و توليد دانش‌نظری‌ و فنی‌ از طريق‌ پيش‌ بينی‌ محمل‌ های‌ قانونی‌ و اصلاح‌ موانع‌آن‌،

ــ بازنگری‌ و اصلاح‌ نظام‌ دستمزدی‌ در بين‌ اجتماعات‌ علمی‌ ـتحقيقاتی‌ متناسب‌ با شأن‌ اقتصادی‌ و اجتماعی‌ آنان‌ در توسعه‌ کشور و در مناسبات‌ اجتماعی‌ به‌منظور امتياز بخشيدن‌ به‌ اشتغال‌ علمی‌ ـپژوهشی‌ نسبت‌ به‌ ساير مشاغل‌، ارزش‌گذاری‌ عمومی‌ با در نظرگرفتن‌ شأن‌ علمی‌ و اجتماعی‌ پژوهش‌ و پژوهشگران‌ و کمک‌ به‌شکل‌گيری‌ فرهنگ‌ پژوهش‌،

ــ بازنگری‌ و اصلاح‌ نظام‌ حقوقی‌ متناسب‌ با ماهيت‌ پژوهش‌،علم‌ و فن‌آوری‌ و حيثيت‌ علمی‌ محققان‌ در قراردادهای‌ علمی‌ـ تحقيقاتی‌ با تأکيد بر استيناف‌ علم‌ و تحقيق‌ در کشور،

ــ بازنگری‌ و تسريع‌ در تصويب‌ قانون‌ «کپی‌رايت‌» و تضمين‌حق‌ مالکيت‌ معنوی‌ در استفاده‌ از يافته‌ها و فراورده‌های‌ علمی‌ خارج ‌و داخل‌ کشور.

ث‌) بعد اقتصادی‌ :ــ پيش‌بينی‌ سـازوکارهای‌ منـاسب‌ بـرای‌ تقـويت‌ و حمايت‌ ازتوسعه‌ بازارهای‌ مبادله‌ محصولات‌، کالاها و يافته‌های‌ تحقيقاتی‌ وعلمی‌ داخلی‌، منطقه‌ای‌ و بين‌المللی‌ جهت‌ دست‌يابی‌ به‌ مزيت‌های‌رقابتی‌ و فرهنگ‌ بهينه‌سازی‌، و نزديک‌ شدن‌ به‌ سطح‌ استاندارد جهانی‌ و افزايش‌ کيفيت‌ و بهبود مستمر فعاليت‌های‌ علمی‌ ـتحقيقاتی‌.

ــ پيش‌بينی‌ سمينارها و نمايشگاه‌های‌ متعدد در جهت‌ تبيين‌کاربرد نتايج‌ و يافته‌های‌ تحقيقاتی‌ در توسعه‌ بخش‌های‌ مختلف‌ اقتصادی‌، اجتماعی‌ و فرهنگی‌ کشور،

ــ پيش‌بينی‌ سازوکارهای‌ مناسب‌ درجهت‌ حمايت‌ از خلاقيت‌ها و نوآوری‌ ها و فن‌آوری‌ های‌ جديد و بومی‌ از طريق‌ ايجاد زمينه‌های‌مساعد برای‌ جلب‌ مشارکت‌های‌ مالی‌ بانک‌ها، مؤسسات‌ وشرکت‌های‌ دولتی‌ (که‌ به‌طور بالقوه‌ متقاضی‌ آن‌ فراورده‌ها خواهندبود) و شهرک‌های‌ علمی‌ ـ تحقيقاتی‌.

ج‌) بعد ابزاری‌ :ــ استفاده‌ گسترده‌ مستمر از صدا و سيما، فيلم‌های‌ ويدئويی‌ وسينمايی‌ جهت‌ تقويت‌ و اشاعه‌ فرهنگ‌ علمی‌ ـ تحقيقاتی‌ در فرهنگ‌عمومی‌ کشور و انعکاس‌ تلاش‌ و قابليت‌های‌ منابع‌ انسانی‌ پژوهشی‌ درکشور و الگوپردازی‌های‌ لازم‌از شخصيت‌های ‌علمی‌ معاصر و تاريخی‌،

ــ استفاده‌ از وسايل‌ ارتباطی‌ نوشتاری‌ نظير کتب‌ و نشريات‌جهت‌ انتشار به‌موقع‌ نتايج‌ و يافته‌های‌ تحقيقاتی‌،

ــ پيش‌بينی‌ احداث‌ بنگاه‌های‌ ويژه‌ ترجمه‌ به‌منظور انتخاب‌ بهترين‌ مقالات‌ علمی‌ در رشته‌های‌ مختلف‌ و ترجمه‌ و درج‌ آن‌ها درنشرياتی‌ که‌ به‌ زبان‌ بيگانه‌ در خارج‌ از کشور منتشر می‌شوند و انتشاربه‌موقع‌ يافته‌های‌ تحقيقاتی‌ آن‌ها در کشور.

چ‌) بعد زبان‌شناختی:ــ پيش‌ بينی‌ بسيج‌ فرهنگستان‌های‌ علوم‌ کشور جهت‌ يکپارچه‌سازی ‌معادل‌سازی‌ها و ضرورت‌ وحدت‌ روش‌،نظر و الگوی‌ کار،

ــ پيش‌بينی‌ انجام‌ دست‌کم‌ يک‌ طرح‌ تحقيقاتی‌ توسط اعضای‌هيئت‌ علمی‌ دانشگاه‌ها و ساير مراکز تحقيقاتی‌ که‌ ضمن‌ مؤثربودن ‌در اخذ رتبه‌ و ارتقای‌ شغلی‌ آن‌ها، در تقويت‌ فرهنگ‌ تحقيق‌، گفت‌وگو، آزادانديشی‌، نقد و بررسی‌ و روحيه‌ انتقادپذيری‌ نيز بسيارمؤثر است‌،

ــ پيش‌بينی‌ زمينه‌های‌ مبادله‌ علمی‌ ميان‌ انجمن‌ها و مجامع‌علمی‌ داخلی‌ و خارجی‌ جهت‌ تقويت‌ رابطه‌ معناشناختی‌ فراورده‌های‌ علمی‌ مرتبط.

ح‌) بعد روحی‌ ـ معرفتی:ــ اشاعه‌ مفاهيم‌ علمی‌ و معرفتی‌ جهت‌ سامان‌دهی‌ قابليت‌های‌ فرهنگی‌ کشور،

ــ اشاعه‌ فرهنگ‌ خودباوری‌ با تبيين‌ نقش‌آفرينی‌های‌ علمی‌ ـ فن‌آوری‌ برخی‌ از صاحب‌نظران‌ علمی‌ در داخل‌ و خارج‌ از کشور وبا زاويه‌ ديد توليد جديد، زندگی‌ شغلی‌، زندگی‌ فردی‌ و خانوادگی‌ والگوپردازی‌های‌ مناسب‌.

مقد مه :

پيچيدگي امر تعليم و تربيت و نيز دسترسي به حوزه اي از معرفت كه ما را علي رغم همه معضلات در رسالتي كه بر دوس داريم ، راهبر باشد نياز به پژوهش هاي علمي دارد . هرچند تاكنون به دلايل عديده ، تحقيقات در آموزش و پرورش ايران ، نتوانسته جايگاه اصلي خود را پيدا كند كه شايد يكي از اصلي ترين دلايل آن ، عدم باور و اعتقاد مديران به نتايج اينگونه تحقيقات باشد اما به هرحال نمي توان بدون استناد به يافته هاي تحقيقاتي ، پاسخ گوي اين همه پرسش در نظام تعليم و تربيت بود . برخي از كشورها با بهره گيري از نتايج تحقيقات به موفقيت هاي زيادي دست يافته اند و برخي ديگر در ابتداي راه بوده و لذا با مشكلات فراواني دست به گريبان هستند و بدين جهت ضرورت يك تحول در انديشه مربيان و مسؤولان اين قبيل كشورها ، امرمهمي است كه به خوبي احساس مي شود و ايران ما نيز به دليل ساختار عظيم تعليم و تربيت و جمعيت بالاي دانش آموزي از اين قاعده مستثني نمي باشد . امروزه توسعه و رشد ، يكي از مهم ترين مباحثي است كه توجه كشورهاي در حال توسعه را به خود معظوف داشته است . محدوديت منابع ، انرژي و نيروي انساني كارآمد ، رقابت فشرده اي ميان اين كشورها در زمينه دست يابي به راه هايي كه بتواند آنان را هرچه سريع تر به سرمنزل مقصود برساند ، ايجاد كرده است . براي نيل به هدف مقدس توسعه (( فرهنگ پژوهش در مدارس )) به نظر مي رسد كه ابتدا بايد در نگرش آموزش و پرورش تغييراتي حاصل گردد . بديهي است كه پايه و اساس هر انديشه اي در آموزش و پرورش بستگي به حمايت دست اندركاران تعليم و تربيت آن كشور دارد كه در ذيل به پاره اي از آنها اشاره مي شود :

1-نقش نظام آموزشي كشور در توسعه فرهنگ پژوهش در مدارس :    

آموزش و پرورش بايد از نظامي پويا برخوردار باشد . به عبارت ديگر ، علم و پژوهش در آن نهادينه شده و پژوهش دانش آموزان ، جايگاه و موقعيت واقعي خود را در نظام آموزشي بازيابد . اگر چنين شود حس كنجكاوي و اشتياق به تحصيل در دانش آموزان تقويت مي گردد و استعدادهاي بالقوه به بالفعل تبديل مي شود چراكه به فرموده مولاي متقيان حضرت علي عليه السلام : (( آموزش در كودكي همچون نقشي برسنگ ماندگار است . ))   

2-نقش معلمان در توسعه فرهنگ پژوهش درمدارس :

(( معلمان ، نخستين مشعل‌داران پيشرفت فكري دانش آموزان هستند . معلمان مجرب و بادرك و فهم براي پربار كردن هرچه بيشتر درس ، در تمام زندگي به دنبال انديشه ها و مطالب تازه هستند . آنان به دانش آموزان مي آموزند كه چگونه علمي فكر كنند . ))‌چگونه منطقي بينديشند ، چگونه مشاهده كنند و چگونه مشاهدات خود را منظم نمايند ، چگونه حدس بزنند و … معلمان بايد بتوانند فعاليت هاي علمي دانش آموزان را برنامه ريزي و هدايت و روحيه تعاون و هم فكري را در آن ها تقويت كنند . براي نيل به اين مهم ، معلمين بايد خود پژوهشگر باشند و با جان و دل با دانش آموزان مشاركت و همكاري داشته باشند .

3-نقش خانواده در توسعه فرهنگ پژوهش در مدارس :

خانواده به عنوان بستري مناسب كه مي تواند استعدادهاي دانش آموزان را شكوفا سازد ، هميشه از جايگاه مهمي برخوردار بوده است . نقش حمايتي والدين ، تشويق ها و همفكري و مساعدت آنان در انجام پژوهش ها مي تواند در توسعه فرهنگ پژوهش در بين دانش آموزان نقش به سزايي داشته باشد . در اين راستا مي توان در آغاز سال تحصيلي ، از والدين براي حضور در مدرسه دعوت نمود و آنها را در كم و كيف پژوهش قرار داد . كلاس هاي آموزش خانواده ، مي تواند محلي باشد براي آموزش جذاب و لذت بخش روش هاي تحقيق . از آنجا كه جهت انجام پژوهش لازم است تا دانش اموزان در خارج از محيط مدرسه نيز به فعاليت بپردازند لذا همكاري والدين در اين زمينه ضروري مي باشد .

4-نقش كتابداران و كتابخانه :

كتابداراني كه نياز دانش آموزان را به خوبي درك كرده و همواره به دنبال كتب جديد مي باشند و در مواقع لازم با استفاده از شيوه هاي نوين كتابداري ، دانش آموزان را به مطالعه و پژوهش ترغيب مي كنند ، نقش به سزايي در توسعه فرهنگ پژوهش در مدارس دارند . نظر به اهميت موضوع لازم است در انتخاب كتابداران دقت لازم صورت گرفته و متوليان امر با آموزش هاي مستمر ، آنان را در امر ياري رساندن به دانش آموزان همراهي نمايند .

5-نقش تبليغات :

مي توان در مدارس نمايشگاهي از پژوهش هاي انجام شده برپا كرد و براي اصولي ترين پژوهش ها ، جوايزي درنظرگرفت . در سطح مناطق و ادارات كل ، پژوهش هاي نمونه در معرض ديد عموم قرار گيرد و از دست اندركاران آن قدرداني شود . به منظور تشويق نونهالان و كودكان ، مي توان مسابقه اي بين مدارس ابتدايي و به تفكيك پايه هاي تحصيلي ترتيب داد و همه دانش آموزان را به شركت در آن تشويق و ترغيب نمود . تقدير و تشكر از والديني كه در امر پژوهش و همكاري با فرزندان تلاش مؤثري داشته اند مي تواند عامل مهمي در گسترش فرهنگ پژوهش در مدرسه باشد . از طريق راديو و تلويزيون و روزنامه هاي كثيرالانتشار و يا روزنامه هاي ديواري مدارس ، مي توان اولويت هاي پژوهشي را اعلام و جدول زماني و چگونگي انجام پژوهش را آموزش داد .

نتيجه :

چنانچه آموزش و پرورش قصد توسعه فرهنگ پژوهش در مدارس را دارد بايد اين فرهنگ را در دوره ابتدايي ايجاد نموده و در دوره هاي تحصيلي بالاتر آن را بسط و گسترش دهد . متاسفانه در دوره ابتدايي جايگاه پژوهش خالي بوده و در كتب درسي مجالي براي پرداختن به آن پيش بيني نشده است . آموزش و پرورش بايد در اولين گام بايد تغييراتي را در كتب درسي اعمال نمايد تا از اين طريق حس كنجكاوي دانش آموزان ارضا شود . در برنامه درسي بايد جايي براي پژوهش در نظر گرفته شود و صد البته تنها بر محفوظات تكيه نشود و درصدي نيز به فعاليت هاي علمي آنان اختصاص يابد .

منابع :

-مجموعه مقالات سمينار آذربايجان توسعه ، جلد اول

-مجله علوم اجتماعي و انساني ، مجلات رشد نوآموز ، معلم ، آينده سازان و پيوند

-مجموعه مقالات سمپوزيوم جايگاه تربيت در آموزش و پرورش ، انتشارات تربيت

امروزه ثابت شده است که خلاقیت یک ویژگی صرفا ذاتی نیست، بلکه همه انسان ها از این توانایی برخوردار هستند و همه درجات گوناگونی از این استعداد را دارند، علا وه بر این عواملی هم چون مهارت یابی، آموزش پذیری، انعطاف پذیری، سطح دانش و آگاهی، خطرپذیری، نترسیدن از اشتباه و شکست نیز در میزان خلا قیت و نوآوری دانشآموزان تاثیر فراوانی دارند. معلم می تواند همه این عوامل را به صورت یک مجموعه در دانشآموزان شناسایی کند و بکوشد آن ها را پرورش دهد. در این مقاله سعی شده است عوامل موثر در خلا قیت شناسایی و راهکارهایی برای پرورش این توانایی در دانشآموزان ارایه شود.

تعریف خلا قیت: رولا می معتقد است تفکر خلا ق، نمایش بالا ترین درجه سلا مت عاطفی و عبارت است از ابراز وجود افراد سالم در جریان خود بهسازی و تکامل نفس خویش.

تعریف های دیگری نیز از خلا قیت شده که برخی از آن ها عبارتند از: خلا قیت، دوباره نگاه کردن است.

خلا قیت، خارج شدن از پشت درهای بسته است.

خلا قیت، عبارت از عمیق تر کردن است.

خلا قیت، فرآیند مقابله واقع بینانه با یک مساله و درگیری و جذب شدید آگاهی با هوشیاری و مرتبط ساختن مطالب با یکدیگر به نحوی تکامل یافته است.

● اهمیت و ضرورت خلاقیت

وقتی در جهان با مسایل نامتجانس و ناهمگون، منابع محدود و پایان یافتنی، سرعت تغییرات و مسایل دیگری از این قبیل مواجه می شویم، نیاز به خلا قیت و شعله های بینشی درونی آشکارتر می شود.

با این که هیچ یک از ما دقیقا نمی دانیم در آینده چه چیزی در انتظار ماست، برخی حقایق و نیازهای آینده به نحو فزاینده ای بر ما روشن تر می شوند.

آموزش مهارت های سازگاری و وفق دادن، باید بخش عادی مواد درسی را در کلا س های درس تشکیل دهند. نبوغ ساختن آینده در مغز خلا قی است که می تواند خود را با الگوهایی که آینده در بردارد وفق دهد. این مساله نیاز به خلا قیت یا انفجارات بینش درونی را آشکار می سازد. مهارت های تفکر خلا ق باید مهمترین مهارت های سازگاری و قابلیت انطباق به حساب آیند.

برای خلا ق ساختن دانشآموزان می توان اقدامات زیر را به کار بست:

1) آشنا ساختن مدیران و معلمان با مفاهیم خلا قیت و راهکارهای پرورش و تقویت آن در فراگیران.

برای آشنا ساختن مسوولا ن آموزشگاه ها با خلا قیت و شیوه های پرورش آن، می توان از تشکیل دوره های آموزش ضمن خدمت استفاده کرد مربیان، معلمان و مدیران پس از آشنایی با راهکارهای پرورش خلا قیت در فراگیران و روانشناسی کودک در این دوره ها، می توانند این راهکارها را در کار خود به کار گیرند و ضمن دوری از سختگیری های بی جا و بی مورد دانشآموزان را به مشارکت فعال در تدریس و انجام کارهای گروهی تشویق کنند. همچنین می توانند به دانشآموزان آزادی های معقول بدهند تا باخیال راحت و با اطمینان خاطر نظرات و عقاید خود را بیان کنند. این گونه تدبیرها، زمینه پرورش خلا قیت را در فراگیران فراهم خواهد آورد.

2) تغییرات اساسی در کتاب های درسی:

هر چند با استفاده از مطالب و مفاهیم موجود در کتاب های درسی و شیوه های تدریس موجود نیز می توان به پرورش خلا قیت در کودکان کمک کرد، اما برای استفاده بهتر و بیشتر از این امکانات و با توجه به ضرورت خلا قیت و نیاز مبرم به آن در حال و آینده، نیاز است تغییراتی در کتاب های درسی صورت پذیرد. مثلا مطالب درسی در کتاب ها به طریقی ارایه شوند که زمینه را برای بحث و گفت و گوی دانشآموزان فراهم سازند و فقط ارایه اطلا عات در سطح دانش نباشند. مخصوصا سوالا ت بیشتر به صورت واگرا بیان شوند تا همگرا. هم اکنون بیشتر سوالا ت پایان درس ها، به صورت هم گرا طرح شده اند، یعنی هر سوال یک پاسخ معین و مشخصی دارد. در نتیجه زمینه مشارکت دانشآموزان در بحث و ارایه پاسخ را از بین می برد. در این صورت، فراگیران از این که به احتمال زیاد جوابشان مطابق پاسخ مورد نظر نباشد و احیانا مورد خشم معلم و تمسخر دانشآموزان قرار گیرند، از تفکر در این زمینه و ارایه پاسخ صرف نظر می کنند هر چند ممکن است پاسخشان نیز صحیح باشد. بدین طریق، زمینه های پرورش قدرت خلا قیت در دانشآموزان از بین می رود.

در این خصوص در سال های اخیر تغییراتی مثبت در کتاب های درسی صورت گرفته است.

3) تغییر در شیوه های ارزشیابی و امتحانات:

چنان چه بخواهیم خلا قیت را در دانشآموزان پرورش دهیم، باید برای پی بردن به میزان موفقیت خود و اصلا ح برنامه از کار خود و نتایج آن ارزشیابی امتحان به عمل آوریم. در نتیجه ارزشیابی ها نیز باید بتواند تا حدود زیادی رشد و خلا قیت در دانشآموزان را بسنجند یعنی به جای استفاده از پرسش های تستی و تک جوابی، بیشتر از پرسش های واگرا و سوالا تی که به تفکر و ارایه نظر و عقیده دانشآموز نیاز دارند، استفاده شود. همچنین ضمن اصلا ح نظرات دانشآموزان و پرسش ها و پاسخ های آنان اهمیت داد و در امتحانات و پرسش های مستمر و حین تدریس، به آنان به خاطر دادن پاسخ آفرین گفت.

با توجه به این که رشد خلا قیت و شکل گیری آن از دوران کودکی و در خانواده ها صورت می پذیرد، ضروری است از طریق رسانه های جمعی، مانند رادیو و تلویزیون و روزنامه ها، درباره اهمیت خلا قیت و چگونگی کمک به رشد آن، اطلا عات زیادی در اختیار عموم به خصوص خانواده ها قرار گیرد.

4) علا قه مند کردن دانشآموزان به مطالعه

مطالعه صحیح زمینه ساز تفکر خلا ق در کودکان و نوجوانان است کودک که به مطالعه می پردازد. در کتاب با سرزمین ها و زبان های متفاوت برخورد می کند و با علوم و هنرهای جدید آشنا می شود. حتی ممکن است با حوادث و وقایع مهم نیز آشنا شود اگر دانشآموزان به مطالعه تشویق شوند و حین مطالعه از آن ها سوالا تی بشود تا به عمق مطالبی که می خوانند پی ببرند، به طور حتم متفکر بار خواهند آمد.

شخصیت های داستان ها جزیی از دنیای واقعی کودک می شوند و دوستان او به حساب میآیند دوستانی که مقدمه تفکر خلا ق کودک را نیز فراهم می کنند.

سوال های گوناگونی که در اثر مطالعه برای کودک مطرح می شوند و مقایسه ای که او بین این سوال ها می کند، در مجموع موجب می شوند که او فردی خلا ق بار آید. با بهره گیری از تخیل که ضرورت اساسی خلا قیت است دنیایی بزرگ و پهناور در مقابل چشمان کودک گشوده می شود و او می تواند آزادانه خیال پردازی کند در چنین شرایطی، کودک هرگز خود را محدود و محبوس در حصار واقعیت ها و امور مشهود و ملموس نمی بیند و با فراغ بال، هر آن چه را که دلش می خواهد تصور می کند و این خود یعنی پرورش خلا قیت. بنابراین ضروری است هر چه بیشتر کتابخانه های مدرسه ها، به خصوص کتابخانه های کلا سی را فعال و تقویت کنیم.

5) فعال سازی تشکل های دانشآموزی خودجوش

از طریق فعال سازی تشکل های خودجوش و مبتنی بر نیازهای دانشآموزان می توان آن ها را به مشارکت در امور مدرسه دعوت کرد. در این شوراها و گروه هایی کاری، دانشآموزان برای ارایه راه حل های مناسب تشویق به تفکر می شوند و با گسترش دید آن ها، خلا قیت آنان نیز پرورش می یابد.

این مشارکت ها، اعتماد به نفس، خودیابی و خودشکوفایی دانشآموزان را افزایش می دهند. با داشتن اعتماد به نفس بالا ست که راه های نرفته و جدید کشف و پیموده می شوند و افراد جرات قدم گذاشتن در این راه های ابتکاری را پیدا می کنند. این امر خود از عوامل پرورش خلا قیت و ابتکار است.

6) اختصاص درسی به نام خلا قیت در مدرسه و گنجاندن راه های پرورش آن در برنامه درسی مراکز تربیت معلم و تمام موسساتی که معلم و مربی تربیت می کنند.

با توجه به اهمیت و ضرورت خلا قیت و نیاز به داشتن افراد خلا ق، لا زم است خلا قیت به عنوان واحدی درسی در برنامه های مراکز تربیت معلم و مربی گنجانده شود. آموزش خلا قیت و تربیت افراد خلا ق خود به معلمانی خلا ق که بتوانند برای ایجاد ارتباط مطلوب با انسان های دیگر (فراگیران) هر لحظه ابتکار و خلا قیتی از خود بروز دهد، نیاز دارد. از آن گذشته معلم و مربی باید با راهکارهای تقویت و پرورش خلا قیت و ابتکار آشنا باشد و بتواند قدرت خلا قیت فراگیران شدن را پرورش دهد. این راهکارها باید در واحد درسی گفته شده، گنجانده شوند.

7) استفاده صحیح و مطلوب از ساعات درس انشا

باید از این ساعات به نحو مطلوب در راستای رشد فکری و ایجاد روحیه خلا قیت در دانشآموزان و ترویج فرهنگ مطالعه که به پرورش خلا قیت کمک می کند، استفاده کرد.

8) تغییر نام درس هنر و نقاشی به پرورش خلا قیت، نوآوری و ابتکار

هر چند درس هنر می تواند در پرورش خلا قیت در فراگیران که خود هنر محسوب می شود، مثمرثمر باشد، اما با توجه به اهمیت و ضرورت خلا قیت در دنیای کنونی که به جز خود تغییر، همه چیز به سرعت در حال تغییر است، لا زم است موضوع خلاقیت از ابتدا در مدرسه ها و حتی دوره های پیش دبستانی جزو مطالب درسی باشد، ساعاتی برای پرورش آن در برنامه هفتگی گنجانده شود و در آن ساعات، پرورش قدرت خلا قیت به صورت تخصصی آموزش داده شود.

9) آموزش فکری

باعث پرورش قدرت خلا قیت در فراگیران می شود، می توان در مسایل درسی که به صورت سوالا ت واگرا مطرح می شوند، ارایه داد از طریق سوالا تی مانند: دانش آموز چگونه می تواند نمره خود را در دیکته بهبود بخشد.

10) استفاده از شیوه های حل مساله و پرورش و پاسخ در تدریس

در این روش، درس به صورت مساله مطرح می شود. در نتیجه، فراگیران هر کدام پیشنهاد و راه حلی برای مساله و رفع مشکل بیان می کنند. یعنی فراگیران تفکر می کنند سپس پاسخ می دهند. با توجه به این که تنظیم و ارایه هر جمله مستلزم تفکر و خلا قیت است، این روش باعث پرورش قدرت خلا قیت نیز می شود.

چقدر اعتماد بنفس دارید ؟

میزان اعتماد به نفس شما از راههای مختلف سنجیده می شود ،

از جمله : رفتارتان،زبان اشاره ها و بدنتان(body language)،چگونگی صحبت و اینکه چه می گویید و.....

به مقایسه رفتار های با اعتماد بنفس طبیعی و رفتار های با اعتماد به نفس پایین ،در زیر نگاه کنید، کدامیک از اندیشه ها و رفتارهای زیر را در خودتان و دیگران می بینید ؟

اعتماد به نفس طبیعی :

۱-کاری را انجام می دهید که به درستی آن اعتقاد دارید حتی اگر دیگران شما را مسخره کنند و به شما بخندند.

۲-میل به خطر کردن در زندگی و رسیدن به خواسته های برتر را دارید.

۳-از اشتباهات خویش آگاهید و از آنها درس می گیرید.
۴-منتظر تبریک دیگران برای دستیابی به موفقیتتان هستید.

۵-تعریف و قدردانی دیگران را محترمانه و بزرگوارانه قبول می کنید و می گویید : متشکرم، من واقعا در این مورد سخت تلاش کردم . از تشخیص شما در این زمینه سپاسگذارم.

اعتماد به نفس پایین :

۱-رفتار خود را بر اساس افکار و قضاوت دیگران تنظیم می کنید.

۲-راحتی را ترجیح می دهید و از اشتباه و خطر کردن می ترسید.
۳-برای پوشاندن اشتباه های خویش خیلی تلاش می کنید و امیدوار هستید تا مشکلاتتان را قبل از اینکه دیگران متوجه شوند حل کنید.

۴-در حضور افراد از خوبیهای خویش تا حد امکان تعریف می کنید.
۵-تعریف های دیگران را بدون تامل رد می کنید و می گویید : این که چیزی نیست و هر کسی می تواند این کار را انحام دهد.

همچنان که در این مثالها مشاهده نمودید اعتماد بنفس پایین می تواند ویرانگر باشد و همیشه نشان دهنده خصوصیتی منفی است. افراد با اعتماد به نفس به طور کلی همیشه مثبت هستند. انها به خود و تواناییهای خود ایمان دارند و از زندگی همیشه بیشترین سهم را می خواهند.

اعتماد به نفس چیست ؟

دو عامل اصلی ،اعتماد به نفس را تشکیل می دهند : خود باوری و احترام به نفس.

خودباوری :

ما زمانی به حس خود باوری می رسیم که خودمان را و (دیگران را که به ما شباهت دارند) می بینیم که شامل تواناییهای رسیدن به اهدافمان می باشد. این همان اعتماد به نفسی است که اگر آنرا یاد بگیریم و بر روی آن سخت تلاش کنیم، موفق می شویم. و این نوعی از اعتماد به نفس می باشد که منجر می شود افراد مشکلات را بپذیرند و در برار انها مقاومت کنند.

احترام به نفس :

این واژه با خودباوری هماهنگ می باشد ،که در واقع حس کلی است ،که به ما کمک می کند تا با زندگی هماهنگی بیشتری داشته باشیم و از حق شادی برخوردار باشیم. این حس تا حدودی ریشه در تایید توسط افراد دارد که قادر به کنترل آن نیستیم. با این وجود این حس همچنین از احساس تسلط بر اوضاع می آید و اینکه بر انچه که انجام می دهیم مسلط هستیم و می توانیم با موفقیت رقابت کنیم وقتی که به آن فکر می کنیم.

چگونه اعتماد به نفس را در خود بسازیم ؟ (۳ مرحله)

مرحله اول : ۵ قدم

۱-به آنچه که تا کنون بدست آورده اید نگاه کنید : ۱۰ مورد از بهترین چیزهایی که تاکنون بدست آورده اید را بنویسید، احتمالا در امتحان مهمی قبول شده اید، نقش مهمی را در یک تیم بازی کرده اید، فروش خوبی داشته اید، کاری انجام دادید که تفاوت کلیدی را در زندگی شخص دیگری بوجود آوردید، و یا پروژه ای را انجام دادید که بسیار سودآور بوده است. این موارد را در پوشه ای نگهداری کنید تا گاهگاهی نگاه کنید و از این به بعد برای چند دقیقه در هر هفته از موفقیت هایتان لذت ببرید.

۲-به نقاط قوت خود فکر کنید. به این که چه کسی و کجا هستید فکر کنید. به محتوای پوشه و انعکاس آنها در زندگی اخیرتان فکر کنید. به نقاط قوت و ضعف خود از نظر دوستانتان فکر کنید. و با استفاده از انها به فرصتها و تهدیدات پیش رو فکر کنید. مطمئن شوید که برای چند دقیقه از نقاط قوتتان لذت می برید.

۳-به اینکه چه چیزی برایتان مهم است و به کجا می خواهید بروید فکر کنید. سپس به چیزهایی که برایتان مهم است می خواهید انها را بدست آورید فکر کنید. تعیین هدفها و رسیدن به آنها بخش کلیدی زندگی است. شرایط برای دستیابی به این هدفها را فراهم کنید و نسبت موفقیت خود را بسنجید.

۴-شروع به مدیریت ذهنتان کنید. حرفهای منفی درون ذهنتان که می تواند اعتماد بنفس را از بین ببرد، از میان بردارید.

۵-به خود قول موفقیت و تلاش زیاد برای رسیدن به آن بدهید.

مرحله دوم : ۴ قدم

۱-برای موفقیت اطلاعات مورد نیاز را بالا ببرید. به اهدافتان نگاه کنید و مهارتهای مورد نیاز را مشخص کنید و سپس ببیبنید که چقد خوب و با اعتماد بنفس به آنها دست پیدا می کنید. تنها یک مشکل را قبول نکنید بلکه به دنبال یک راه حل خوب باشید. به دنبال یک راه حل، برنامه و یا یک دوره مناسب برای رسیدن به هدفهایتان باشید که به شما مدرکی و یا زبدگی می دهد تا به آن افتخار کنید.

۲-بر نکات پایه تمرکز کنید. هنگام شروع به دنبال زرنگی و یا کامل بودن نباشید. فقط از انجام کارهای ساده و موفقیت آمیز لذت ببرید.

۳-برای خود هدفهای کوچک تعیین کنید و به آنها دست پیدا کنید. مانند مرحله اول برای خود هدف تعیین کنید و برای رسیدن به ان تلاش کنید. در این مرحله خود را درگیر چالشها نکنید و فقط خود را به رسیدن به هدفهایتان عادت دهید و برای موفقیت خود جشن بگیرید. و قدم به قدم پله های موفقیت را طی نمایید.

۴-به مدیریت ذهن و پرورش افکار مثبت ادامه دهید. برای خود جشن بگیرید و از موفقیت خود لذت ببرید و به تصویر پردازی ذهنی قوی خود ادامه دهید. از طرفی دیگر یاد بگیرید که مشکلتان را حل کنید.بپذیرید زمانی که کار جدیدی انجام می دهید ممکن است اشتباه کنید. اگر با اشتباهاتتان مانند تجربیات برخورد کنید آنها را به صورت مثبتی می بینید و در این صورت این جمله اضافی نیست اگر بگوییم که اشتباهات شما را نمی کشند بلکه شما را قویتر می سازند.

به گزارش ستاد اطلاع رسانی نخستین جشنواره و همایش نور ، دکتر سیما فردوسی ، عضو هیات علمی دانشکده روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی و کارشناس برنامه های تلویزیونی ضمن بیان این مطلب گفت: جدیدترین تحقیقات نشان داده زنانی که مایل به نشان دادن خود به مردان غریبه هستند، به توانایی های درونی خودشان اعتماد کافی ندارند و از همین رو به سمت استفاده از جاذبه های ظاهری روی می آورند.

مدیر سابق گروه روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی، در ادامه به تفکرات تربیتی متفاوت به عنوان آفتی برای پرورش دینی کودکان و نوجوانان اشاره کرد و گفت: جامعه ما دارای تفکرات متفاوت و سبک های مختلف تربیتی است. بنابراین لازم است در مرحله اول پدران، مادران و معلمان مدارس نسبت به جایگاه و اهمیت حجاب توجیه شوند تا در مرحله دوم با آموزش مفاهیم عفاف و حجاب از سنین خردسالی ، بتوانیم شاهد شکل گیری یک جامعه دینی یکپارچه باشیم و نفاق ها و دوگانگی های شخصیتی موجود که بر اثر تربیت های چندگانه است، بر طرف شود.

وی درمورد تاثیر رسانه ها به خصوص رسانه های تصویری و نقش آن در ترویج فرهنگ عفاف و حجاب تاکید کرد: مخاطبان در سنین نوجوانی و جوانی به صورت ویژه ای از رسانه ها خصوصا رسانه های تصویری الگو می پذیرند.